Tào Nhân thấy Quan Công bị tên ngã ngựa, vội vàng kéo quân ra thành, bị Quan Bình đánh một trận dữ dội phải lộn trở vào. Quan Bình cứu được Quan Công đem về trại, rút mũi tên ra. Nguyên đầu mũi tên có thuốc độc, đã thấm vào xương cánh tay phải sưng lên xám ngắt, không cử động được.
Qua Bình vội vàng bàn với các tướng rằng:
- Phụ thân tôi nếu bị hỏng cánh tay thì đánh giặc sao được? Chi bằng tạm lui về Kinh Châu điều trị đã.
Nói đoạn, cùng kéo vào trướng ra mắt Quan Công.
Quan Công hỏi:
- Các ngươi vào đây có việc gì?
Các tướng bẩm:
- Chúng tôi thấy cánh tay quân hầu đau nặng, ngại khi lâm trận không tiện, bàn nhau nên rút nhau về Kinh Châu, chữa thuốc cho khỏi rồi sẽ hay.
Quan Công nổi giận mắng rằng:
- Ta chỉ nay mai lấy được Phàn Thành, lấy xong Phàn Thành, thì kéo ùa vào ngay Hứa Đô, giết phăng Tào Tháo, để yên nhà Hán. Có đâu vì một vết thương nhỏ, mà bỏ mất việc lớn, sao các ngươi dám làm nản bụng quân ta?
Quan Bình nín lặng trở ra. Các tướng thấy Quan Công không chịu rút quân về, mà vết thương thì mãi không khỏi, mới sai người đi khắp mọi nơi tìm danh sư về chữa.
Bỗng một hôm, có người từ Giang Đông bơi một chiếc thuyền nhỏ đến thẳng trước trại. Lính canh đưa vào ra mắt Quan Bình. Bình thấy người ấy đội khăn vuông, mặc áo rộng tay xách một cái túi xanh, tự xưng là người ở Tiêu Quận họ Hoa tên Đà, tự là Nguyên Hóa. Nhân thấy Quan tướng quân là anh hùng thiên hạ, nay trúng phải tên thuốc độc, cho nên xin lại chữa thuốc.
Bình hỏi:
- Có phải trước ông đã chữa cho Chu Thái ở Đông Ngô đó không?
Đà thưa:
- Phải.
Bình mừng lắm, lập tức dẫn các tướng Hoa Đà vào ra mắt Quan Công.
Bây giờ Quan Công đau cánh tay nặng lắm, nhưng sợ bụng quân xôn xao phải cố gượng ngồi đánh cờ với Mã Lương cho tiêu khiển. Thấy có thầy thuốc đến. Quan Công liền cho mời vào. Hoa Đà ra mắt, lạy xong, mời ngồi chơi uống nước. Đà xin coi bệnh. Quan Công cởi áo giơ tay ra cho Đà xem.
Đà nói:
- Đây là mũi tên có thuốc độc bằng vị ô đà, đã thấm vào xương rồi, nếu không chữa nhanh, thì cánh tay này hỏng mất.
Quan Công nói:
- Dùng cách gì chữa cho được?
Đà nói:
- Tôi đã có phép chữa, nhưng chỉ ngại ngài ghê sợ mà thôi.
Quan Công cười, nói rằng:
- Ta coi cái chết như bỡn, có việc gì mà lo sợ?
Đà nói:
- Phải tìm một chỗ yên tĩnh, chôn một cái cột, trên cột đóng một cái vòng sắt, rồi ngài xâu cánh tay vào cái vòng ấy, lấy dây buộc chặt lại rồi đem chăn trùm kín đầu đi, để tôi dùng dao nhọn rạch chỗ thịt ấy tới xương, cạo sạch chất độc, rịt thuốc vào và khâu lại: Có thể mới chữa được khỏi ngay, nhưng chỉ ngại ngài sợ hãi thôi.
Quan Công cười, nói rằng:
- Tưởng thế nào? Chớ đồ như thế, thì can gì phải dùng đến cột với vòng sắt!
Bèn sai mang rượu ra thết đãi Hoa Đà. Đà uống xong vài chén. Quan Công vẫn cứ việc đánh cờ với Mã Lương và giơ cánh tay ra cho Hoa Đà rạch.
Đà tay cầm một con dao con, sai một tiểu hiệu bưng chậu hứng máu.
Đà nói:
- Tôi hạ thủ đây, xin quân hầu chớ ngại.
Quan Công nói:
- Tha hồ cho thầy chữa, ta không như kẻ tầm thường sợ đau đâu!
Đà cầm dao rạch miếng thịt vào đến xương thì thấy trên chỗ xương đã xanh cả ra, Đà cạo trên xương tiếng kêu ken két, xung quanh ai trông thấy cũng lè lưỡi sờn gai. Quan Công thì cứ uống rượu đánh cờ, cười nói như không, tựa hồ không đau đớn chút nào.
Một lát, huyết chảy ra đầy một chậu. Đà cạo hết chất độc, rịt thuốc vào lấy chỉ khâu lại. Quan Công cười to một tiếng, đứng dậy bảo với các tướng rằng:
- Cánh tay này co ruỗi như thường rồi, không thấy đau nữa, tiên sinh quả thật là thần y!
Đà nói:
- Tôi đi chữa thuốc một đời người, chưa thấy gan như thế, quân hầu quả thật là người nhà trời!
Người sau có thơ khen rằng:
Khoa trong cũng có khoa ngoài,
Thuốc giỏi trên đời dễ mấy ai?
Quan tướng người thần duy có một,
Hoa Đà thuốc thánh cũng không hai!
Quan Công khỏi đau, mở tiệc yến khoản đãi Hoa Đà. Đà dặn rằng:
- Cái nhọt tên của ngài, tuy rằng khỏi, nhưng còn phải giữ gìn, chớ có quá tức giận mà vỡ vết thương ấy thì khốn. Ngoài trăm ngày mới bình phục được như cũ.
Quan Công tạ Hoa Đà một trăm lạng vàng, Đà không chịu nhận, nói rằng:
- Tôi nghe ngài là người cao nghĩa, cho nên đến chữa giúp đó thôi, chứ có mong gì ngài báo ơn đâu!
Nói rồi, nhất định không chịu nhận một ly nào, lại để lại một phong thuốc để rịt vào vết thương, rồi từ biệt ra đi.
Lại nói Quan Công từ khi bắt sống Vu Cấm, chém chết Bằng Đức, uy danh lừng lẫy, khắp vùng Hoa Hạ đều kinh sợ. Tin ấy báo về Hứa Đô, Tào Tháo giật mình, hội cả văn võ lại bàn định rằng:
- Ta vẫn biết Vân Trường trí dũng trùm một đời, nay chiếm được cả Kinh, Tương, khác nào hổ kia mọc cánh. Vu Cấm bị bắt, Bàng Đức bị chết, quân Ngụy mất cả nhuệ khí. Phòng thử y kéo ùa đến Hứa Đô, thì làm thế nào? Ta phải thiên đô tránh trước đi mới được.
Tư Mã Ý can rằng:
- Đại vương chớ nên thiên đô. Bọn Vu Cấm thua vì bị nước ngập, chớ không phải tại lỗi đánh nhau, chưa tổn hại gì đến việc lớn nhà nước. Nay Tôn, Lưu hai bên không hòa với nhau; Vân Trường đắc chí, Tôn Quyền tất không bằng lòng, đại vương nên sai sứ sang Đông Ngô, bày tỏ lợi hại, sai Tôn Quyền ngầm cất quân chặn đường của Vân Trường; hứa rằng khi nào thành việc sẽ cắt Giang Nam phong cho Tôn Quyền, như thế thì Phàn Thành tự nhiên giải được vây.
Chủ bộ là Tưởng Tế nói rằng:
- Trọng Đạt nói phải đấy! Nay nên sang sứ sang Đông Ngô ngay đi, chớ đừng thiên đô mà náo động nhân dân!
Tháo nghe lời, không dời đô nữa; rồi than thở bảo với mọi người rằng:
- Vu Cấm theo ta hơn ba chục năm trời, ai ngờ gặp lúc nguy nan lại hóa ra không bằng Bàng Đức. Nay một mặt sai sứ sang Đông Ngô, một mặt phải có đại tướng ra chống nhau với giặc mới được.
Tháo nói vừa dứt lời, thì Từ Hoảng bước ra thưa rằng:
- Tôi xin cự nhau với Vân Trường!
Tháo mừng lắm, sai ngay Từ Hoảng làm đại tướng, cho Lữ Kiền làm phó tướng, dẫn năm vạn tinh binh đi liền ngay hôm ấy đến đóng ở gò Dương Lăng, chờ khi nào mặt đông nam có quân tiếp ứng, thì sẽ tiến đánh.
Lại nói, Tôn Quyền tiếp được thư của Tào Tháo, xem xong mừng rỡ, nhận lời ngay, viết thư giao cho sứ giả về trươcù, rồi hôi văn võ lại bàn bạc.
Trương Chiêu nói:
- Vân Trường mới bắt Vu Cấm, chém Bàng Đức uy danh lừng lẫy vùng Hoa Hạ, Tào Tháo muốn thiên đô để lánh đi. Nay Phàn Thành nguy cấp, mới sai sứ đến cầu cứu, chỉ sợ xong việc rồi, thì y lật lọng chăng?
Quyền chưa kịp nói, thì có Lữ Mông bơi chiếc thuyền nhỏ từ Lục Khẩu đến, xin vào bẩm một việc.
Quyền đòi hỏi việc gì. Mông thưa rằng:
- Vân Trường hiện đang vây Phàn Thành, ta nên thừa lúc y vắng nhà, mang quân sang đánh úp lấy Kinh Châu.
Quyền hỏi:
- Ta muốn sang mặt bắc lấy Từ Châu, nên không?
Mông thưa:
- Tào Tháo nay ở Hà Bắc, chưa rỗi mà trông nom đến mặt đông, quân giữ Từ Châu cũng chẳng có mấy, nếu đánh là lấy được ngay, nhưng địa thế ở đó, đánh trên bộ thì tiện hơn đánh mặt thủy, mà dù có lấy được, nhưng khó giữ lắm. Chi bằng hãy lấy Kinh Châu trước, giữ suốt cả sông Trường Giang, rồi sau sẽ liệu.
Quyền nói:
- Ta vẫn muốn lấy Kinh Châu, nói thế là thử ngươi đấy mà thôi! Ngươi nên tính ngay việc ấy cho ta, ta cũng cất quân ngay để tiếp ứng cho.
Lữ Mông từ biệt Tôn Quyền, về đến Lục Khẩu. Có tiễu mã về báo rằng:
- Trước dưới ven sông, cứ cách hai chục dặm, hoặc ba chục dặm, trên các gò cao, đều có ụ đốt lửa cả. Lại nghe quân mã Kinh Châu tề chỉnh lắm, chắc là có chuẩn bị rồi.
Lữ Mông giật mình, nói rằng:
- Nếu như thế thì khó đồ được mất rồi! Trước mặt Ngô Hầu, ta trót khuyên lấy Kinh Châu, nay biết xử trí làm sao cho được?
Mông nghĩ ngợi mãi, không có mẹo gì mới cáo ốm và cho người về báo với Tôn Quyền. Quyền thấy vậy trong bụng buồn rầu lắm.
Lục Tốn thưa rằng:
- Tử Minh giả ốm đó, không phải ốm thật đâu!
Quyền nói:
- Bá Ngôn đã biết là giả, thì thử đi xem ra sao.
Lục Tốn lĩnh mệnh, đến Lục Khẩu ra mắt Lữ Mông, quả nhiên Mông không có đáng gì đau ốm cả, Tốn nói:
- Tôi hơi yếu một chút, dám đâu phiến đến hỏi thăm!
Tốn nói:
- Ngô Hầu mang trách nhiệm to giao phó cho ông, ông không nhân lúc này mà làm phăng ngay đi còn để bận bịu trong bụng làm gì?
Lữ Mông giương mắt nhìn Lục Tốn, nín lặng hồi lâu.
Tốn lại nói:
- Bệnh của Tử Minh, chẳng qua chỉ vì quân Kinh Châu nghiêm chỉnh, và ven sông lại có ụ khói lửa đó thôi. Tôi có một mẹo này, khiến cho những quân giữ bờ sông, không đốt được lửa lên, mà quân Kinh Châu phải bó tay chịu hàng, thì thế nào?
- Bá Ngôn nói vậy, như trông thấy cả gan phổi tôi, vậy thì mẹo mực ra sao, xin dạy ngay cho.
Tốn nói:
- Vân Trường cậy mình là anh hùng, nhưng chỉ còn e có tướng quân đấy thôi. Giá thử tướng quân thử ốm, từ chức lui về, giao công việc cho người khác, để cho người ấy phỉnh phờ Quan Công còn làm cho y kêu ngạo hơn nữa; y tất rút hết quân Kinh Châu kéo ra Phàn Thành. Nếu Kinh Châu không có phòng bị gì, ta chỉ dùng một đạo quân, tìm mưu lạ sang sông mà đánh úp lấy, chắc chắn Kinh Châu ở trong tay ta rồi.
Lữ Mông mừng rỡ, nói rằng:
- Thế mới thực là mẹo giỏi!
Sau đó, Lữ Mông giả vờ ốm nặng, dâng thư từ chức.
Lục Tốn về ra mắt Tôn Quyền, thuật lại kế ấy. Quyền cho triệu Lữ Mông về Kiến nghiệp dưỡng bệnh. Mông về đến nơi, Quyền hỏi rằng:
- Trách nhiêm ở Lục Khẩu, ngày xưa Chu Công Cẩn tiến Lỗ Túc để thay chân. Khi Lỗ Túc mất, lại tiến ngươi để kế vào chức ấy. Nay ngươi cũng nên tiến một người nào có tài có tiếng, để thay ngươi, thì chẳng hay lắm ru?
Mông thưa:
- Nếu dùng người danh vọng, thì Vân Trường tất nhiên phải đề phòng. Có Lục Tốn còn trẻ, lại chưa có danh tiếng gì, Vân Trường tất không coi vào đâu. Nếu dùng người ấy thay tôi, thì việc ắt xong.
Quyền mừng lắm, ngay hôm ấy phong cho Lục Tốn làm thiên tướng quân hữu đô đốc, thay Lữ Mông coi giữ Lục Khẩu.
Tốn từ tạ nói rằng:
- Tôi còn ít tuổi, học hành chưa có gì, sợ không gánh nỗi việc to. Quyền nói:
- Tử Minh đã cử ngươi lên, tất không nhầm lẫn, ngươi không được từ chối nữa.
Tốn phụng mệnh nhận lĩnh ấn thụ, ra ngay Lục Khẩu. Bàn giao công việc trong ba quân mã, thủy, bộ đâu đấy, Tốn lập tức viết một phong thư, sai người mang ngựa quý, gấm lạ, rượu ngon và đồ lễ vật khác, đem đến Phàn Thành vào lễ Quan Công.
Bấy giờ, Quan Công đang chữa vết thương, đóng quân một chỗ chưa động. Chợt có tin vào báo rằng:
- Tướng giữ Lục Khẩu bên Đông Ngô là Lữ Mông đau nặng, Tôn Quyền đem về Kiến Nghiệp điều trị, sai Lục Tốn thay chân Lữ Mông. Tối nay đến nhậm chức sai người đem thư và lễ vật đây, xin vào bái kiến tướng quân.
Quan Công đòi sứ giả vào, bảo rằng:
- Tôn Quyền nay sao quẫn thế, sai thằng trẻ con làm tướng à?
Sứ giả phục xuồng đất kêu rằng:
- Lục tướng quân tôi, có đồ lễ và thư đến đấy dâng trình quân hầu. Một là mừng quân hầu, hai là cầu đôi bên được hòa hiếu với nhau, xin quân hầu chiếu cố đến cho.
Quan Công mở thư ra xem, thấy lời lẻ khiêm tốn lắm. Xem xong, ngẩng mặt cười ấm cả lên, rồi sai tả hữu thâu lễ vật, cho sứ giả về.
Sứ giả về nói với Lục Tốn rằng:
- Quan Công vui mừng, có ý không lo gì đến Đông Ngô nữa.
Tốn mừng lắm, sai người sang Kinh Châu dò thám xem sao. Quan Công quả nhiên rút quân Kinh Châu ra Phàn Thành, chỉ đợi khỏi đau thì tiến binh.
Tốn biết được đích xác như thế, sai ngay người về báo với Tôn Quyền.
Quyền đòi Lữ Mông vào bàn bạc rằng:
- Nay Vân Trường đã rút quân khỏi Phàn Thành, ta nên tìm kế đánh úp Kinh Châu. Ngươi nên cùng với em ta là Tôn Hiệu dẫn đại quân sang có được không?
Tôn Hiệu tự là Thúc Minh, nguyên là con hai Tôn Tĩnh, mà Tĩnh là chú Tôn Quyền. Mông nói:
- Nếu chúa công cho tôi là hữu dụng thì cứ dùng một mình tôi thôi; nếu Thúc Minh có tài thì cứ dùng một mình Thúc Minh. Chúa công không nhớ chuyện Chu Du và Trình Phổ khi xưa đó ư? Tuy công việc do Chu Du chủ trương, nhưng Trình Phổ nghĩ mình là cựu thần mà lại kém Du nên vẫn không bằng lòng, sau thấy Chu Du có tài, bấy giờ mới phục. Nay tài tôi không được bằng Chu Du, mà Thúc Minh lại thân hơn Trình Phổ, tôi ngại vị tất đã đỡ nhau được việc.
Tôn Quyền nghĩ ra, bèn phong cho Lữ Mông làm đại đô đốc, thống lĩnh các đạo quân mã, sai Tôn Hiệu đi sau tiếp ứng lương thảo.
Mông lạy tạ, điểm ba vạn quân và tám chục chiếc thuyền tốt, kén những tay thủy thủ nhà nghề, cho mặc toàn áo trắng, giả làm lái buôn, ngồi trên thuyền chéo lái; còn tinh binh thì phục cả ở trong khoan thuyền. Lại sai Hàn Đương, Tưởng Khâm, Chu Nhiên, Phan Chương, Chu Thái, Từ Thịnh, Đinh Phục, cả thảy bảy đại tướng, lần lần tiến binh sang theo; còn bao nhiêu quân sĩ theo cả Ngô Hầu để đi sau tiếp ứng. Một mặt sai người đưa thư cho Tào Tháo, xin cất quân đánh tập hậu Vân Trường. Một mặt báo tin cho Lục Tốn biết trước, rồi mới sai bọn áo trắng bơi thuyền đi ra sông Tầm Dương.
Thuyền đi miết cả ngày lẫn đêm, thẳng đến bờ phía Bắc. Quân canh ụ hỏi, thì người Ngô đáp rằng:
- Chúng tôi là khách buôn, nhân đi sông gặp phải sóng gió, đến đây tránh ẩn, xin cho ở nhờ một chút.
Nói rồi mang đồ lễ lên biếu những quân canh ở đó. Quân sĩ tin là thực, bằng lòng cho thuyền Ngô đỗ cả ven bờ sông.
Canh hai đêm hôm ấy, tinh binh ở trong khoang thuyền kéo ồ cả lên bờ, bắt chối hết quân giữ ụ; rồi nổi ám hiệu cho tám chục chiếc thuyền cùng đỗ lên chia nhau bắt hết những quân canh giữ các nơi hiểm yếu đem cả xuống thuyền, không một người nào chạy thoát. Rồi kéo thẳng đến lấy Kinh Châu, mà vẫn không có một người nào hay. Khi đến gần thành, Lữ Mông dỗ dành và trọng thưởng cho quân sĩ bắt được ở ngoài sông, sai chúng đánh lười quân trong thành mở cửa, đốt lửa làm hiệu. Quân sĩ vâng lệnh. Lữ Mông bèn cho chúng đi trước dẫn đường. Chừng nữa đêm, chúng đến nơi gọi cửa. Quân trong thành lấy là người nhà, liền mở cửa ra. Quân sĩ reo ầm một tiếng, đốt lửa lên làm hiệu, quân Ngô kéo ùa cả vào, úp được Kinh Châu.
Lữ Mông cấm quân sĩ không được xâm phạm một tí gì của dân. Những quan lại cho giữ nguyên chức cũ. Mông lại sai người đem gia quyến Quan Công để ở riêng một, cấm không ai được quấy nhiễu. Một mặt sai người về báo tin với Ngô hầu.
Một hôm mưa to, Mông dẫn vài tên kỵ mã đi diễu xem bốn cửa thành, chợt trông thấy một tên lính lấy cái nón lá của dân để che áo giáp. Mông quát tả hữu bắt tên lính ấy lại, hỏi ra thì người cùng làng với Mông. Mông mắng rằng:
- Mày tuy là người làng với tao, nhưng hiệu lệnh tao đã truyền ra như thế mày mà che còn cố ý phạm vào, thì phải đem quân Pháp mà trị mới được!
Tên lính ấy khóc và kêu rằng:
- Tôi sợ mưa ướt mất đồ của nhà nước, mới lấy một cái nón mà che, chớ không dám đem dùng riêng, xin tướng quân nghĩ tình cùng làng mà tha tội cho.
Mông nói:
- Tao vẫn biết mày lấy để che đồ vật của nhà nước, nhưng cũng không được vì thế mà lấy của dân.
Nói đoạn, sai lôi tên lính ấy ra chém, bêu đầu hiệu lệnh cho ba quân. Xong đâu đấy, mới thu lấy thây, khóc lóc và chôn cất tử tế. Vì thế, quân sĩ sợ hãi, giữ gìn kỷ luật rất nghiêm.
Được ít lâu, Tôn Quyền dẫn quân đến. Mông ra ngoài thành đón rước vào. Quyền úy lạo một hồi, rồi lại dùng Phan Tuấn cho coi việc Kinh Châu, mở ngục tha cho Vu Cấm về Ngụy. Quyền yên dân, thưởng cho quân sĩ, mở tiệc ăn mừng.
Quyền bảo Lữ Mông rằng:
- Kinh Châu đã lấy được rồi, còn Phó Sĩ Nhân ở Công An, My Phương ở Nam Quận, làm thế nào lấy được nốt hai nơi ấy?
Quyền hỏi vừa dứt lời, thì một người bước ra thưa rằng:
- Không phải cần đến một bộ cung, một mảnh tên tôi chỉ xin uốn ba tấc rưỡi, sang dụ Phó Sĩ Nhân về hàng với chúa công, có được không?
Chúng trông xem ai, thì là Ngu Phiên.
Quyền hỏi:
- Trọng Tường có mẹo gì cao, dụ được Phó Sĩ Nhân về hàng với ta?
Phiên nói:
- Tôi thuở nhỏ chơi tất thân với Sĩ Nhân, nếu đem đường lợi hại mà bảo, thì chắc y phải lại hàng thôi.
Quyền mừng lắm, sai Ngu Nhiên dẫn năm trăm quân Công An.
Lại nói, Phó Sĩ Nhân từ khi nghe tin Kinh Châu đã mất, sai đóng chắc cửa thành lại để giữ, Ngu Nhiên đến, thấy cửa thấy cửa thành đóng kỹ rồi, mới viết một bức thư buộc vào đầu tên, bắn vào trong thành. Quân sĩ nhặt được, đưa cho Phó Sĩ Nhân. Sĩ Nhân mở thư ra xem, thì là thư chiêu hàng. Xem xong, nghĩ đến sự tình khi trước Quan Công đánh đập mắng mỏ, mới quyết ý ra hàng. Liền sai quân mở cửa thành rước Ngu Nhiên vào. Hai người chào hỏi xong, cùng nhau kể lể tình xưa nghĩa cũ.
Phiên kể chuyện Ngô hầu yêu người hiền, kính kẻ sĩ. Sĩ Nhân mừng rỡ, mang ngay ấn thụ theo Ngu Nhiên lại Kinh Châu xin hàng.
Tôn Quyền mừng lắm, lại cho Sĩ Nhân trấn giữ Công An.
Lữ Mông nói nhỏ với Tôn Quyền rằng:
- Vân Trường chưa trừ được, nếu để Sĩ Nhân ở Công An lâu tất sinh biến, chi bằng sai y sang Nam Quận mà dụ My Phương ra hàng nhân thể.
Quyền mới bảo Sĩ Nhân rằng:
- My Phương chơi thân với ngươi, ngươi nên đến Nam Quận dụ y về hàng, ta sẽ trọng thưởng.
Sĩ Nhân vui vẻ lĩnh mệnh, dẫn hơn một nghìn tên kỵ mã đến dụ My Phương.
Thế mới là:
Kinh Châu xảy việc tang thương thế,
Vương Phú hôm nào nói chẳng sai!
Chưa biết My Phương có chịu hàng hay không, xem hồi sau sẽ rõ.
Lời bình của Mao Tôn Cương
Trước kia Cát Bình chặt ngón tay mắng giặc, đó là một lương y có hành động liệt hán. Nay Hoa Đà tự đến chữa cho Quan Công đó là Quan Công một tay liệt hán gặp lương y.
Kẻ liệt hán không sợ cái đau. Nếu sợ cái đau không phải là nghĩa sĩ, trung thần. Người bình nhật không sợ cái đau như Quan Công thì lúc lâm nạn mới có thể không sợ đau như cát Bình chẳng hạn.
Hoa Đà trước chữa cho Chu Thái cũng vì nghĩa, nay chữa cho Quan Công cũng vì nghĩa. Các bậc lương y thời xưa chỉ muốn cứu giúp người, không vụ lợi. Không phải như những thầy lang đời nay cố tìm bệnh để lấy tiền.
Cát Bình biết ái mộ kẻ trung liệt như Đổng Thừa thì Cát Bình quả là trung thần. Hoa Đà biết cứu nghĩa sĩ như Quan Công thì Hoa Đà cũng là nghĩa hiệp.
Cả hai đều là hạng đáng khen.
Đọc hồi này thấy Quan Công đau bệnh mà coi như không có bệnh. Lữ Mông không có bệnh gì mà lại lâm bệnh. Hoa Đà chữa bệnh thật, còn Lúc Tốn chữa bệnh giả. Hoa Đà biết có thuốc độc ở mũi tên nạo đi, đó là lấy thuốc trị thuốc. Lục Tốn biết Lữ Mông giả đau, lại xúi Lữ Mông thác cớ đau tạm lui, đó là lấy bệnh trị bệnh.
Ly kỳ hơn nữa, Quan Công đã mắc bệnh ở cánh tay lại mắc thêm cái bệnh trong lòng nữa, đó là bệnh tự phụ, tự mãn. Lục Tốn đã có phương thuốc trị cho Lữ Mông lại có phương thuốc gây thêm bệnh cho Quan Công nữa.
Quan Công nhờ Hoa Đà chữa khỏi vết độc ở cánh tay, nhưng bỏ Kinh Châu không phòng bị, thì chính là Quan Công đã mắc một chứng bệnh nặng còn độc hơn thứ tên nữa.
Trước kia, Khổng Minh mượn gió chữa khỏi bệnh cho Chu Du, nhưng muốn chữa bệnh cho Tào Tháo còn phải nhờ tay Bàng Thống đến dùng vòng sắt cột các chiến thuyền lại. Nay chỉ một mình Lục Tốn mà vừa chữa cho Lữ Mông lại vừa trị cho Vân Trường. Một mình làm hai việc, như thế không phải xuất sắc hơn sao?
Tôn Quyền nghe lời Lữ Mông khiến cho Ngô cũng trở thành giặc nhà Hán chẳng khác Tào Tháo. Nếu lúc này Tôn Quyền thừa dịp Quan Công đánh mạnh ở Phàn Thành kéo binh lên chiếm Từ Châu, chia nhau Trung Nguyên thì có phải sự nghiệp nhà Hán có cơ khôi phục lại được không.
Đàng này, Tôn Quyền lại quên lời thề lúc chém bạt án thư, kết liên với Tháo để đánh Kinh Châu thì Tôn Quyền chỉ nghĩ đến mảnh đất Kinh Châu mà thôi, đâu có tưởng đến nhà Hán. Vì thế việc khôi phục Hán thất của Lưu Bị không thành.
Xét ra, trước kia Lưu Bị đoạt Kinh Châu trong tay Tào Tháo chứ đâu phải ngửa tay mượn của Tôn Quyền. Nói "mượn" nói "trả" chẳng qua Khổng Minh muốn giữ lấy hoà khí đối với Đông Ngô để hợp lực đánh Tào mà thôi. Thế mà Tôn Quyền không hiểu cái nghĩa ấy, cứ tưởng như đất của mình, ngong ngóng chờ Lưu Bị trả đất. Lưu Bị đã cắt chưa cho Tôn Quyền một nửa Kinh Châu rồi mà Tôn Quyền vẫn chưa cho thế là đủ, lại a dua theo Ngụy để đánh úp Kinh Châu, khiến cho cái chí lớn khuông phò Hán thất của Lưu Bị không thành.
Đáng hận thay!
Chu Du còn thì Tôn, Lưu chia ra, Chu Du chết thì Tôn, Lưu lại giao hảo, như thế là nhờ cái hiểu biết của Lỗ Túc. Lỗ Túc chết thì Tôn, Lưu lại lìa nhau, đó là do cái nông cạn của Lữ Mông.
Chu Du và Lữ Mông giống nhau, chỉ có Lỗ Túc cao kiến hơn. Lỗ Túc chết đi thì Tôn Quyền mới bội lời thề, gây ra thảm cảnh vậy.
Tào Nhân oan bỏ Phàn Thành chạy thì Mã Sủng can Tào Tháo toan bỏ Hứa Đô thì Tư Mã Ý can. Ôi, nếu bỏ Phàn Thành thì toàn cõi từ Hoàng Hà trở xuống phía Nam đều rung động, lâm nguy. Còn nếu bỏ Hứa Đô dời triều đình lên Hà Bắc thì từ Hoàng Hà trở lên phía Bắc phải chấn động. Và chỉ một tay Quan Công cũng đủ khôi phục thiên hạ nhà Hán còn gì?
Xưa Hàn Tín phá nước Triệu mà thanh thế lẫy lừng, rồi chiếm luôn cả nước yên. nay Quan Công phá tương Dương oai danh lừng lẫy, cả Trung Nguyên chấn động mà không hạ nổi Tào Tháo có phải Quan Công không bằng Hàn Tín chăng?
Xét rằng Quan Công không phải dở hơn Hàn Tín, chỉ vì cơ trời khiến cho mưu kế của Quan Công không thành. Thi sĩ đời Đường có câu: "Quan, Trương vô mệnh dục hà như?" Chính là muốn nói cái thời trời vậy.
Trước khi tiên chúa thất bại vì khinh Lục Tốn "trẻ con" đã có việc Quan Công khinh Lục Tốn "con nít". Trước khi Lữ Mông dùng áo trắng qua sông đã có việc Chu Thiện dùng áo trắng qua sông đoạt ấu chúa, lừa Tôn phu nhân đem về Ngô. Trước khi có việc lớn xảy ra đã có việc nhỏ khơi mào rồi.
