Cuộc sống mới yên bình đã thực sự trở lại thung lũng Sủng Pả. Nghe theo lời tộc trưởng Seo Lử và già làng Nỏ Pó, bà con dân bản đã thôi trồng cây thuốc phiện. Thay vào đó họ trồng thêm cây ngô trái vụ, trồng cây đậu tương và những cây rau củ quả, bảo nhau nuôi thật nhiều bò, nhiều dê, nhiều lợn. Mọi người xúm công, góp của giúp đỡ những nhà nghèo theo truyền thống “sướng khổ có nhau” tự ngàn đời của người Mông miền cao nguyên đá.
Tết sớm năm ấy tộc trưởng Seo Lử cho phục dựng lại lễ hội Gầu tào - một lễ hội truyền thống của dân tộc Mông - đã bị quên lãng trong những năm tháng tên bạo chúa Sùng Chứ Đa và băng nhóm Đại Thạch làm mưa làm gió.
Tộc trưởng Seo Lử dắt tay già làng Nỏ Pó ra phía cây nêu làm lễ cúng thần linh. Gương mặt già làng tươi vui, ngời sáng, đẹp như một Tiên ông giáng thế. Cúng lễ xong, Nỏ Pó chỉ tay về phía nương cải nở hoa vàng rực, nương hoa tam giác mạch đỏ hồng và những vạt bạc hà hoa tím ở gần nơi tổ chức lễ hội, nói với tộc trưởng Seo Lử:
- Tộc trưởng nhìn kìa! Hoa núi đẹp quá!
Seo Lử nhìn theo tay chỉ của già làng Nỏ Pó. Gương mặt anh rạng ngời trước nương hoa cải rộng mênh mông, vàng rực cả triền đá xám; nhìn sang nương tam giác mạch nở muộn với những chùm hoa mầu trắng, mầu hồng xen lẫn những chùm quả nâu đỏ trải dài trên các thửa ruộng bậc thang; nhìn những vạt bạc hà trổ hoa tím biếc khắp các nương đá. Trông xa, những vạt hoa núi đan xen nhau giống như một tấm thổ cẩm khổng lồ, đẹp đến mê hồn. Những con bướm đủ mọi sắc mầu đang đùa vui trên những bông hoa cải vàng đầy phấn nhuỵ. Những con ong bé nhỏ chăm chỉ hút mật bạc hà đến căng mọng bụng. Cái lạnh sắt se như đang bớt dần đi khi ánh nắng mặt trời ló khỏi các đám mây chiếu những tia sáng vàng óng xuống thung lũng mờ sương. Nhìn cảnh đẹp của trời đất, Seo Lử nói với Nỏ Pó:
- Năm nay trời đẹp, nhất định Sủng Pả sẽ được mùa. Tôi chỉ mong già làng mãi khoẻ mạnh để được nhìn thấy dân bản mình no đủ, ấm áp.
Nỏ Pó gật đầu cười móm mém:
- Ta cũng mong thế. Nhưng ta già quá rồi. Việc lo cho dân bản phải nhờ cậy cả vào tộc trưởng thôi!
Seo Lử cảm động ôm đôi vai gầy của già làng Nỏ Pó, dìu ông vào vị trí trang trọng nhất của lễ hội để xem các trò chơi dân gian trong tiếng khèn Mông dìu dặt…
❖ ❖ ❖
Người đời sau kể lại chuyện về Sùng Chứ Đa, về cái cột đá treo người bằng nhiều cách khác nhau. Riêng chuyện mất tích của Chứ Đa mỗi người kể một khác. Người thì bảo Sùng Chứ Đa bị chết cháy trong trận hỏa hoạn; người khác lại bảo Chứ Đa sang Mã Lỳ, thành chủ tướng của vùng đất xa lạ, bí ẩn ấy; có người khẳng định Sùng Chứ Đa đã nhảy xuống Giếng Đá ở khu vực Miệng Hổ; người khác lại bảo Chứ Đa vào hang đá sống như một người rừng...
Chẳng biết chuyện về Sùng Chứ Đa thực hư thế nào, nhưng cái cột đá treo người, mà người đời sau gọi là "Cột đá tử thần", người xưa gọi là "Thạch trụ huyết" đến nay vẫn còn đó. Nó được đưa về Bảo tàng tỉnh, dựng ngay phía trước cổng để mọi người đi qua dễ dàng nhìn thấy. Năm tháng qua đi, cột đá vẫn trơ trơ thi gan cùng tuế nguyệt, như chứng tích về một thời đau thương trên Cao nguyên đá Đồng Văn.
Bắt đầu viết: Tháng 5 năm 2006
Viết xong: Tháng 8 năm 2013