Nửa tiếng sau, ông ra hành lang và tìm chiếc đèn pin của mình. Ông gọi điện cho Tschanz bảo anh tới. Rồi ông thay chiếc cầu chì bị phá hỏng, điện sáng trở lại. Bärlach ngồi vào chiếc ghế tựa thường ngồi, ngóng vào màn đêm. Bên ngoài một chiếc xe chạy tới, phanh gấp. Cửa ngoài lại mở ra, ông lại nghe thấy tiếng chân người, Tschanz bước vào phòng.
“Có người vừa tìm cách giết tôi”, ông thanh tra nói. Mặt Tschanz nhợt nhạt. Anh không đội mũ, tóc xõa rối bời xuống trán, và bộ quần áo ngủ ló ra dưới chiếc áo khoác mùa đông. Họ cùng đi vào buồng ngủ. Tschanz rút con dao cắm trên tường ra, khó nhọc, vì nó ngập sâu vào lớp gỗ ốp tường.
“Bằng cái này ạ?”, anh hỏi.
“Chính nó đấy, Tschanz.”
Anh chàng cảnh sát trẻ tuổi xem xét tấm kính cửa sổ vỡ nát.
“Ông đã bắn vào cửa sổ à, ông thanh tra?”, anh ngạc nhiên hỏi.
Bärlach thuật lại cho Tschanz nghe mọi chuyện.
“Đó đúng là điều khôn ngoan nhất ông có thể làm được lúc ấy”, anh lẩm bẩm.
Họ đi ra hành lang, và Tschanz nhặt chiếc bóng điện dưới sàn nhà lên.
“Thông minh đấy”, anh nói, không giấu thán phục, và cất nó sang một bên. Sau đó họ trở lại phòng sách. Ông Già duỗi người trên đi-văng, kéo tấm chăn lên đắp; ông nằm đó, bất lực, chợt già cỗi và như đã tàn lụi, Tschanz vẫn cầm con dao hình rắn trong tay.
Anh hỏi:
“Ông không nhận ra kẻ đột nhập hay sao?”
“Không. Hắn thận trọng và rút nhanh. Chỉ một lần tôi thấy tay hắn mang găng da màu nâu.”
“Thế thì hơi ít.”
“Thế gần như bằng không. Nhưng dù không nhìn ra hắn, chỉ thoáng nghe hắn thở, tôi vẫn biết đó là ai.
Tôi biết, tôi biết.”
Những lời ấy, Ông Già nói bằng một giọng hầu như không nghe rõ. Tschanz ướm con dao trong tay, nhìn xuống cái hình hài xám xịt đang nằm kia, nhìn con người già nua, mệt mỏi ấy, nhìn đôi bàn tay xếp cạnh cái cơ thể yếu ớt ấy như những bông hoa tàn bên một xác chết. Rồi anh bắt gặp ánh mắt của người đang nằm.
Cặp mắt Bärlach hướng vào anh, bình thản, kín bưng, và tỉnh táo. Tschanz đặt con dao lên bàn làm việc.
"Sáng nay ông còn phải đi Gindelwald nghỉ, ông đang ốm mà. Hay ông không muốn đi nữa? Có lẽ vùng cao không thích hợp. Bây giờ ở đó là mùa đông.”
“Không, tôi sẽ đi.”
“Vậy ông phải ngủ một chút. Tôi có cần thức canh ở đây không?”
“Không, Tschanz, cậu về đi”, ông thanh tra đáp.
“Chúc ông ngủ ngon", Tschanz nói và chậm chạp bước ra. Ông Già không trả lời, dường như ông đã ngủ.
Tschanz mở cửa ngoài, bước ra, rồi đóng cửa lại. Anh đi mấy bước nữa ra đến đường, đi chậm, khép cả cửa vườn lúc trước để ngỏ. Rồi anh quay lại. Đêm vẫn tối đen. Mọi vật, cả những ngôi nhà bên cạnh, đều như mất hút trong bóng đêm ấy. Chỉ một ngọn đèn đường thắp sáng ở tít trên cao, như một ngôi sao lẻ loi trong bóng đêm u ám, đầy buồn bã, đầy tiếng róc rách của dòng sông. Tschanz đứng đó, rồi khẽ văng một tiếng chửi thề. Chân lại đạp cửa vườn, anh cương quyết băng qua lối trong vườn tới trước cửa nhà, lặp lại một lần nữa con đường vừa đi. Anh túm lấy tay nắm ở cửa, ấn xuống. Nhưng cửa bây giờ đã khóa.
Bärlach trở dậy lúc sáu giờ sáng, ông không hề chợp mắt. Hôm ấy là Chủ nhật. Ông Già rửa ráy, mặc quần áo mới. Rồi ông gọi một chiếc tắc xi, ông định bụng sẽ ăn sáng trong toa ăn trên tàu. Ông mang theo chiếc áo ấm mùa đông và rời khỏi nhà, bước vào buổi sáng xám lạnh, nhưng ông không xách va ly. Trời trong trẻo. Một chàng sinh viên lảo đảo đi ngang, người sặc mùi bia, chào ông. Anh chàng nhà Blaser, Bärlach nghĩ, hai lần trượt kỳ sát hạch tiền lâm sàng rồi, tội nghiệp. Thế là đâm ra rượu chè. Chiếc tắc xi chạy tới, đỗ lại. Đó là một chiếc xe Mỹ kềnh càng. Tài xế dựng cao cổ áo, Bärlach chỉ thoáng thấy mắt anh ta. Anh ta mở cửa xe.
"Ra ga", Bärlach nói và ngồi vào xe. Chiếc xe bắt đầu chạy.
“Thế nào”, một giọng nói ngay cạnh ông cất lên, “cậu có khỏe không? Hôm qua ngủ ngon chứ?”
Bärlach quay đầu lại. Gastmann ngồi ở góc bên kia. Y mặc một chiếc áo đi mưa màu sáng, tay khoanh trước ngực. Đeo găng da màu nâu. Y ngồi đó, như một lão nông già ưa nhạo báng. Tên lái xe ngồi đằng trước ngoái mặt lại, nhăn nhở. Cổ áo hắn bây giờ không còn dựng cao, đó là một tên trong đám tay chân của Gastmann. Bärlach biết mình đã rơi vào một cái bẫy.
“Cậu lại muốn gì ở tôi thế?", Ông Già hỏi.
“Cậu vẫn tiếp tục theo dõi tôi. Cậu đã tới chỗ nhà văn”, người ngồi trong góc nói, và giọng y lộ vẻ hăm dọa.
“Đấy là nghề của tôi.”
Người kia không rời mắt khỏi ông: “Bärlach, kẻ nào để mắt đến tôi đều thiệt mạng cả.”
Tên ngồi đằng trước nhắm hướng Aargauerstalden, lái nhanh như bị ma đuổi.
“Tôi vẫn sống. Và tôi luôn luôn để mắt tới cậu”, ông thanh tra điềm đạm trả lời.
Cả hai im lặng.
Tên tài xế lao xe với tốc độ điên cuồng về hướng quảng trường Viktoria. Một ông lão lập cập qua đường và cố gắng lắm mới thoát thân.
“Lái cho cẩn thận”, Bärlach bực bội nói.
“Nhanh hơn nữa”, Gastmann hạ lệnh sắc gọn và giễu cợt ngắm nghía Ông Già. “Tôi thích tốc độ của máy móc."
Ông thanh tra thấy lạnh. Ông không ưa những chỗ ngột ngạt. Xe lao lên cầu, vút qua một chiếc tàu điện, và trên tấm dải bạc là dòng sông nằm sâu bên dưới họ lao như tên bắn vào cái thành phố đang sẵn sàng mở ra trước mặt. Đường phố vẫn còn hiu quạnh, vắng tanh, bầu trời trên đầu trong như thủy tinh.
“Tôi khuyên cậu nên bỏ cuộc. Đã đến lúc cậu phải thừa nhận thất bại của cậu”, Gastmann nói và nhồi thuốc vào tẩu.
Ông Già đưa mắt nhìn những hành lang vòm sẫm màu trên đường xe lướt qua, nhìn hai nhân viên cảnh sát đứng như hai cái bóng trước hiệu sách Lang.
Đấy là Geißbühler và Zumsteg, ông nghĩ, rồi nhủ thầm: Lúc nào mình phải tới trả tiền cuốn Fontane 43 .
“Cuộc chơi này chúng ta không bỏ được”, cuối cùng ông đáp. “Đêm hôm ấy, ở Thổ Nhĩ Kỳ, cậu thành kẻ có tội vì đã thách cuộc, Gastmann ạ, và tôi cũng vậy, vì tôi đã nhận lời thách."
Xe chạy qua tòa nhà của Quốc hội và Chính phủ Liên bang.
“Cậu vẫn nghĩ là tôi giết Schmied à?", Gastmann hỏi.
“Chưa một giây nào tôi nghĩ như vậy”, Ông Già trả lời, lãnh đạm nhìn người kia châm tẩu hút và nói tiếp:
“Tôi đã không khép được cậu vào những tội ác do cậu thực hiện, vậy bây giờ tôi sẽ khép cho cậu tội ác mà cậu không hề thực hiện.”
Gastmann dò xét nhìn ông thanh tra.
“Khả năng ấy tôi chưa hề tính đến”, y nói. “Chắc tôi sẽ phải thận trọng.”
Ông thanh tra lặng thinh.
“Có lẽ cậu là thằng nguy hiểm hơn tôi tưởng, lão già ạ”, Gastmann tư lự phát biểu trong góc y ngồi.
Chiếc xe đỗ lại. Họ đã tới nhà ga.
“Đây là lần cuối cùng tôi nói chuyện với cậu, Bärlach”, Gastmann nói. “Lần sau tôi sẽ giết cậu, nếu cứ cho là cậu qua được ca mổ.”
“Cậu nhầm rồi”, Bärlach trả lời, trên quảng trường sáng sớm trông ông già nua, và ông khẽ run vì lạnh. “Cậu sẽ không giết tối. Tôi là người duy nhất biết rõ cậu, nên tôi cũng là người duy nhất có thể phán xử cậu. Tôi đã phán xử cậu, Gastmann, tôi đã kết án tử hình cậu. Cậu sẽ không sống qua ngày hôm nay nữa. Hôm nay đao phủ do tôi lựa chọn sẽ tới chỗ cậu. Hắn sẽ giết cậu, vì đấy là điều, nhân danh Chúa, một ngày nào đó cũng sẽ phải được thực hiện”.
Gastmann giật mình và trân trân nhìn Ông Già, sững sờ, nhưng ông đã đi vào ga, tay thọc trong túi áo, không ngoảnh lại, mất hút trong tòa nhà tối sẫm đang dần dần đông ngập người.
“Đồ điên!”, bấy giờ Gastmann mới đột ngột gào lên sau lưng ông thanh tra, to đến nỗi vài người qua đường phải ngoái nhìn. "Đồ điên!”. Nhưng không còn thấy bóng dáng Bärlach đâu nữa.