Dưới đây là bản tổng kết không công khai về công tác khai quật khảo cổ tại Dar-es-Balat, trích từ báo cáo của Cáp Địch - Bối Nặc Thác:
Báo cáo của nhóm thiểu số như sau:
Về cuốn nhật ký được khai quật tại Dar-es-Balat, chúng tôi tuân thủ quyết nghị của đa số về việc cần kiểm tra và biên tập kỹ lưỡng, nhưng đồng thời cũng phải bày tỏ quan điểm của phía chúng tôi. Chúng tôi thấu hiểu mối quan tâm của Giáo hội đối với các tài liệu nêu trên, đồng thời không hề xem nhẹ những nguy cơ chính trị tiềm ẩn. Giống như Giáo hội, chúng tôi cũng hy vọng khu bảo tồn thánh địa tại hành tinh Rakis và các vị thần phân liệt sẽ không biến thành "điểm tham quan thu hút khách du lịch".
Tuy nhiên ở khía cạnh khác, vì đã nắm giữ toàn bộ cuốn nhật ký và hoàn tất công tác giám định cũng như giải mã bản gốc, khung sườn của "Kế hoạch Arakis" đã dần lộ diện. Với tư cách là một người phụ nữ từng nghiên cứu tư duy tổ tiên dưới sự chỉ dẫn của Benni Gesserit, bản thân tôi hy vọng có thể công khai những quy luật mà chúng tôi đã đúc kết được từ đó — một quy luật phức tạp hơn nhiều so với lộ trình diễn biến "Hành tinh Sa mạc - Hành tinh Arakis - Hành tinh Sa mạc - Hành tinh Arakis".
Nhu cầu của lĩnh vực sử học và nghiên cứu khoa học cần phải được đáp ứng. Đối với việc nghiên cứu "Kinh thánh Thủ hộ" được biên soạn từ hồi ký và tiểu sử cá nhân thời đại Duncan, cuốn nhật ký này mang giá trị vô cùng quý báu. Chúng ta không thể bỏ qua những lời thề đã quá quen thuộc: "Nhân danh hoàng đế Aida!" và "Nhân danh chín nữ thần Zaiouna!". Hiện tượng sùng bái nữ tu Kynar vốn kéo dài không suy giảm nay lại mang thêm những ý nghĩa mới nhờ sự tiết lộ của cuốn nhật ký. Chắc chắn rằng, Giáo hội cũng cần phải thận trọng định nghĩa lại mối quan hệ giữa Đại dữ liệu và nội dung trong nhật ký.
Với tư cách là nhóm thiểu số, chúng tôi phải nhắc nhở các chuyên viên thẩm định chính trị rằng, vài con sâu cát trong khu bảo tồn Arakis không thể cung cấp cho chúng ta các thiết bị thay thế cho linh kiện của Ix, và lượng nhỏ "Mật lang" mà Giáo hội nắm giữ cũng không gây ra mối đe dọa thương mại thực chất nào đối với các sản phẩm sản xuất hàng loạt của tập đoàn Tleilax. Không! Chủ trương của chúng tôi là phải đối chiếu các loại thần thoại, "Lịch sử truyền miệng", "Kinh thánh Thủ hộ", thậm chí là "Thánh thư của Thần phân liệt" với cuốn nhật ký khai quật tại Dar-es-Balat. Mọi tư liệu lịch sử liên quan đến Thời đại Ly tán và Thời đại Đói kém đều phải được trích xuất để khảo sát lại! Chúng ta có gì phải sợ? Sự nghiệp vĩ đại do hậu duệ của Duncan, Aida và Zaiouna tạo dựng, không một cỗ máy Ix nào có thể thay thế. Chúng ta đã lan tỏa đến bao nhiêu vũ trụ? Không ai đoán được. Tương lai cũng sẽ không ai biết. Giáo hội lo sợ những lời tiên tri thỉnh thoảng xuất hiện sao? Chúng tôi biết rằng những nhà tiên tri không thể nhìn thấy chúng tôi, cũng không thể dự đoán được quyết định của chúng tôi. Nhân loại không thể bị diệt vong. Chẳng lẽ nhóm thiểu số chúng tôi chỉ khi gia nhập hàng ngũ "Kẻ ly tán" mới có người lắng nghe tiếng kêu cứu? Chẳng lẽ cộng đồng cốt lõi nguyên thủy của nhân loại chỉ có thể tiếp tục sống trong mơ hồ, vô tri như thế này sao? Các vị thừa hiểu, nếu bị nhóm đa số bài trừ, chúng tôi sẽ vĩnh viễn biến mất khỏi tầm mắt của thế gian!
Chúng tôi không muốn rời đi. Chính những "viên ngọc" trong sa mạc đã giữ chúng tôi ở lại nơi này. Giáo hội tôn vinh những "viên ngọc" này như "Ánh sáng khai sáng", hành động đó khiến chúng tôi tâm phục. Xét trên phương diện này, bất kỳ ai có lý trí đều không thể bỏ qua những gợi mở mà cuốn nhật ký mang lại. Khảo cổ học tuy là một kế sách tạm thời, nhưng lại không thể thiếu, cần phải phát huy đúng vai trò của nó! Giống như việc nghiên cứu các thiết bị nguyên thủy mà Leto II dùng để cất giấu nhật ký sẽ giúp hiểu rõ lịch sử tiến hóa kỹ thuật, những suy nghĩ của người xưa cũng cần được cho phép chúng ta lắng nghe. Từ bỏ việc thiết lập giao lưu với những "viên ngọc ý thức" mà cuốn nhật ký này tiết lộ, không chỉ vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc nghiêm cẩn của sử học mà còn là sai lầm lớn trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học. Liệu Leto II có rơi vào một giấc mơ vô tận, liệu có khả năng đánh thức ông ta, để ông ta mang theo ý thức hoàn chỉnh và những chi tiết lịch sử phong phú trở về thời đại của chúng ta? Tại sao Thánh giáo hội lại sợ hãi những sự thật như vậy?
Với tư cách là đại diện nhóm thiểu số, chúng tôi tin chắc rằng các nhà sử học phải lắng nghe tiếng gọi từ khởi nguồn của nhân loại. Nếu chỉ có nhật ký, thì phải lắng nghe nhật ký. Cuốn nhật ký này đã bị chôn vùi bao lâu, thì tương lai phải lắng nghe nó bấy lâu. Chúng tôi sẽ không cố gắng dự đoán những vật chưa được khai quật qua từng dòng chữ. Chúng tôi chỉ muốn nói rằng, công tác khai quật phải được thực hiện đến cùng. Làm sao chúng ta có thể phớt lờ di sản quan trọng nhất của nhân loại? Thi sĩ Lang Brama từng nói: "Chúng ta là nguồn suối của sự kinh ngạc!"
