Tôi chưa hề là một luật sư hình sự.
Tốt nghiệp trường luật, tôi trở về thành phố quê hương, làm trong văn phòng luật sư Madison & Hargis. Văn phòng có 10 luật sư, khá lớn so với Asheville vào hồi ấy. Cũng giống như hầu hết văn phòng luật sư tại tỉnh lẻ, việc kiện tụng chẳng có bao nhiêu, và luật sư chủ yếu đại diện cho công ty bảo hiểm trong các vụ tranh chấp dân sự.
Và tôi cũng nằm trong số đó, tuy tôi tính cố phấn đấu để cãi cho các vụ tai nạn giao thông và vi phạm hợp đồng làm ăn, nhưng nào mấy ai đoán được tương lai…
Dĩ nhiên tôi chỉ làm công ăn lương trong văn phòng, và hết sức khó khăn khi tìm kiếm thân chủ. Rồi một hôm cô tiếp tân báo với tôi:
— Có ông Ratcliff muốn gặp luật sư.
Tôi chẳng hề quen biết ai mang tên này nên hỏi lại:
— Ratcliff nào kìa?
— Ông ta xưng là Jim Bob Ratcliff, tôi dẫn ông ấy vào được chớ ạ?
Tất nhiên là được. Vài phút sau, một người đàn ông lớn tuổi, râu ria, to như ông hộ pháp bước vào phòng tôi, giọng oang oang:
— Thưa ông Bearden, tôi mời ông bởi nghe nói ông là con trai của ông già Gabe Bearden. Ông già thường mua rượu của tôi trước khi qua đời.
Cửa phòng chưa khép và tôi nghe có tiếng cười khúc khích phía ngoài. Tôi vội đóng cửa. Họ cười là phải. Cả năm nay tôi cố thuyết phục mọi người rằng tôi là một luật sư thứ thiệt, đến khi có thân chủ thì khách hàng đầu tiên của tôi lại là một tay buôn rượu lậu, tìm đến tôi chẳng qua do cha tôi khoái mua rượu của ông ta!
Tôi mời khách ngồi xuống. Chiếc ghế như không chịu nổi thân hình lực lưỡng của Ratcliff, với cơ bắp cuồn cuộn tuy đã ngoài ngũ tuần. Chính sức khoẻ của Ratcliff đã góp phần chính khiến tôi trở thành một luật sư “chuyên gia” về các vụ án hình sự. Nhưng đó là chuyện về sau. Còn bây giờ, ông rút ra một xấp hồ sơ đặt lên bàn làm việc của tôi, nói:
— Cớm bắt tôi về tội làm rượu lậu hồi năm ngoái, và tôi mướn luật sư Bob Butler. Ổng lo cho tôi đóng tiền thế chân để tại ngoại. Nhưng giờ họ lại bắt quả tang tôi, và họ muốn thực hiện cái gọi là “tái phạm”, tống tôi vô tù, cho nên tôi mới đến với luật sư.
Tôi hỏi:
— Sao ông không tiếp tục mời Butler? Ông ta là một trong những luật sư hình sự giỏi nhất. Ông ta đã lo được để thẩm phán Samson Moore cho ông tại ngoại mà ?
— E hèm… như vầy… Anh biết C. L. Winters chớ?
Tôi gật đầu. Ai mà chẳng biết Winters, gần như “bố già” của Asheville. Từ nhiều năm nay, ông cai quản một hộp đêm nằm ngay khu trung tâm Gibson County. Ông công khai bán rượu mạnh trong khi chỉ bia và rượu vang được coi là hợp pháp tại bang Bắc Carolina. Ông là chủ nhiều bàn ru-lét mặc dù đánh bạc là phạm luật. Ai cũng nói ông ta đã trả tiền “mua đứt” cảnh sát trưởng. Rồi Quốc hội thông qua luật mới, dẹp hết các vụ làm ăn bất hợp pháp, cùng lúc Gibson County có cảnh sát trưởng mới, và Winters lặn mất tăm vài năm. Khi tái xuất giang hồ, Winters buôn bán bất cứ thứ gì không hợp pháp miễn là lãi nhiều.
Ratcliff tiếp:
— Ông Winters rất chú ý đến vụ của tôi – tôi thầm hiểu như vậy cũng có nghĩa Winters có phần hùn làm ăn với Ratcliff – Ổng nói tôi không nên đến với Butler nữa bởi ông ấy lấy mắc quá, vả lại cũng chẳng ăn thua gì. Ổng nói khi đã bị bắt quả tang lúc đang tại ngoại thì chỉ có nước đi tù thôi, không ai cứu nổi và tôi dù có mướn luật sư vô ích. Toà sẽ mở phiên xử vào thứ Hai tới. Nhưng tôi dò hỏi và có người mét nếu mướn luật sư, có khi giảm được mức án. Tôi nói lại với Winters, ổng đồng ý, nhưng chỉ mướn luật sư với giá không quá 500 USD. Tôi thấy anh còn trẻ, lại là chỗ quen biết gia đình…
Tôi hiểu ra vấn đề. Nhưng văn phòng luật sư này vốn coi thường tôi không thể kiếm được khách hàng, còn giá cả tất nhiên tôi sẽ dấu nhẹm.
Tôi xin nói thêm, Ratcliff tìm đến gặp tôi vào chiều thứ Tư, như vậy tôi chỉ có rất ít thời gian để xoay trở. Văn phòng luật sư Mandison & Hargis chưa nhận bào chữa cho vụ án hình sự nào. May thay tôi tìm được ông Sluder, một quan chức chuyên phụ trách những người đang trong thời gian thử thách, bạn cũ của cha tôi. Ông kể:
— Xử kẻ phạm pháp khi đang trong thời gian thử thách không cần bồi thẩm đoàn. Luật sư có thể hỏi thân chủ bao nhiêu câu hỏi tuỳ ý, nhưng thẩm phán Moore không thích anh hỏi nhiều đâu. Đàng nào ông ta cũng tống thân chủ của anh vô tù thôi.
Tôi hỏi:
— Thẩm phán Moore ra sao?
— Ông ấy thích những luật sư thực hiện đúng đắn quyền hạn của mình. Đúng đắn theo nghĩa đen. Cho nên nếu anh đừng hỏi những câu quá khó, rồi bào chữa ngắn gọn rằng thân chủ anh chỉ là một kẻ đáng thương, hy vọng ông ta sẽ định mức án tương đối nhẹ, sáu tháng chẳng hạn.
Sáng thứ Hai, khi Ratcliff và tôi tới toà thì thấy phòng xử đông nghẹt binh sĩ, nhân viên FBI, phóng viên báo chí… Họ tới đây chẳng phải để theo dõi vụ án của thân chủ tôi: Cuối tuần rồi toà mở phiên xử hai tên chuyên cướp ngân hàng, và sáng nay toà tuyên án chúng trước khi nghe vụ Ratcliff.
Vậy là Ratcliff và tôi đành ngồi nghe đọc bản án kết tội hai tên cướp suốt nửa giờ trước khi đưa ra mức hình phạt 20 năm cho mỗi tên. Cảnh sát áp giải chúng ra khỏi phòng xử dẫn vào phòng cách ly, và đến lượt chúng tôi.
Công tố viên phát biểu trước. Ông kể hai nhân viên đã mai phục suốt ba đêm để theo dõi Ratcliff và họ đã bắt quả tang thân chủ của tôi.
Tôi không chối tội của Ratcliff (có muốn chối cũng chẳng được), mà bào chữa theo hướng dẫn của Sluder. Tôi đọc bài diễn thuyết ngắn nói về tất cả những gì tốt đẹp của Ratcliff. Tôi chỉ ra rằng ông ta không hề chống cự lại những người bắt mình. Tôi nhấn mạnh Ratcliff không giàu có, điều này cũng có nghĩa tuy rượu của Ratcliff trốn thuế nhưng không phải rượu dỏm có thể gây chết người hoặc tổn thương não bộ.
Toà họp kín 10 phút để định mức án. Ratcliff nói nhỏ với tôi: “Luật sư bào chữa giỏi lắm.” Bản án cho thấy điều này khi chánh án Moore tuyên đọc: “Bởi những gì mà luật sư đã phát biểu về nhân thân của bị cáo, toà xử bị cáo sáu tháng tù giam.”
Cảnh sát áp giải Ratcliff vào phòng cách ly nơi nhốt hai tên cướp ngân hàng khi nãy. Chánh án Moore bãi toà, và tôi cũng vào phòng cách ly nói với thân chủ rằng tôi rất tiếc do không thể làm tốt hơn được, và hỏi xem ông ta có muốn nhắn nhủ gì với gia đình hay không.
Lúc tôi vô phòng cách ly, hai nhân viên cảnh sát áp giải đã bước ra phía ngoài. Một người giữ cho cánh cửa mở. Ông đã còng thân chủ tôi vào giữa hai tên cướp để áp giải cả ba cùng một lượt cho tiện. Người kia đứng ở cuối phòng, súng ngắn rút ra cầm tay. Nhân viên thứ nhất đã còng xong ba người chung với nhau. Nhưng hình như những viên cảnh sát áp giải này vốn chỉ quen với những tay nấu rượu lậu hơn là bọn cướp ngân hàng hung hãn. Người cầm súng đứng ngay trước cửa ra vào mở vào phía trong, ngoài ra còn có một nhân viên cảnh sát thứ ba đứng ngay gần cửa phía ngoài. Đúng lúc đó, viên cảnh sát này đẩy mạnh cánh cửa, và cánh cửa dập mạnh vào tay cảnh sát đang cầm súng khiến khẩu súng rớt xuống nền nhà, văng ngay vào tầm tay của một tên cướp. Gã này lập tức cúi người xuống lượm súng lên, chĩa ngay cằm nhân viên áp giải:
— Không ai được động đậy, nếu không tôi sẽ bắn!
Chúng tôi đứng như trời trồng trước diễn biến quá bất ngờ, trong khi tên cướp ra lệnh tiếp:
— Mang chìa khoá lại đây!
Và hắn quay qua đồng bọn sau khi hai tay đã thoát khỏi còng:
— Chúng ta hãy mau chóng rời đây, dẫn theo tay cớm này. Chúng ta cần con tin.
Đúng lúc ấy Ratcliff hành động. Cánh tay lực sĩ của ông ta giáng xuống ba lần nhanh như chớp: lần đầu tay phải của ông đánh văng khẩu súng trên tay tên cướp, hai lần sau là hai tay cùng lúc đập ngay ót hai tên cướp đang đứng hai bên ông khiến cả hai đều đổ gục.
Sự việc được nhanh chóng báo cáo lên thẩm phán. Tôi yêu cầu quan toà xét khoan hồng cho Ratcliff nhờ hành động dũng cảm mới rồi của ông ta. May quá, phán quyết bản án của Ratcliff còn chưa kịp đóng dấu. Chánh án Moore đồng ý với lý luận của tôi “Chúng ta cần nhốt tù Ratcliff để ông ta hoàn lương, nay ông ta đã hoàn lương.”
Vừa bước ra khỏi phòng xử, có người chặn tôi lại. Tôi nhận ngay ra Winters mà hình ảnh đã nhiều lần xuất hiện trên báo chí. “Bố già” bắt tay tôi chúc mừng:
— Andy Bearden, anh là một luật sư cừ khôi đấy. Tôi rất mong từ nay sẽ là luật sư riêng chuyên lo về các vụ việc hình sự cho tôi.
(Phóng tác)
