Đấu Trường La Mã Ở Đâu

colosseum qua năm tháng

Sau ngày khánh thành, Colosseum là nơi tổ chức sự kiện trong vòng 200 năm tiếp theo. Dẫu ít dịp sánh được 100 ngày đọ sức của Titus năm 107 nhưng Hoàng đế Trajan đã tài trợ 123 ngày thi thố tại Colosseum nhằm ăn mừng chiến thắng trong Chiến tranh Dacia. Năm nghìn cặp võ sĩ đã giao đấu và 11.000 động vật bị giết hại.

Thường hoàng đế là người tài trợ các cuộc đấu. Những trận do chính trị gia chi trả thì khó bì nổi về độ xa hoa. Thể hiện trước mặt hoàng đế thì quả kém thông minh.

Khoản tài trợ này vô cùng tốn kém. Đưa thú hoang về, cho chúng ăn uống đã là khoản không nhỏ. Tìm kiếm đấu sĩ cũng đắt đỏ chẳng kém. Võ sĩ được “thuê” từ các trường đấu sau khi lập và ký hợp đồng.

Chủ của võ sĩ muốn bảo toàn khoản đầu tư của họ, vì thế, nhà tài trợ luôn đồng ý để phần đông võ sĩ được khoan hồng.

Năm 325, Hoàng đế Constantine, vị hoàng đế cải sang Kitô giáo, ban lệnh cấm giao đấu võ sĩ. Nhưng Constantine không nghiêm khắc trong việc thi hành lệnh cấm này và những trận đấu vẫn tiếp diễn dưới đế chế tới năm 404. Hành hình tội phạm cũng như giao đấu với dã thú diễn ra tại Colosseum tới năm 523. Khi ấy, thời huy hoàng của Rome đã qua từ lâu.

Constantine dời đô của Đế chế La Mã tới Constantinople vào đầu thế kỷ 4. Rome không còn là trung tâm đế chế. Từ đó, Constantinople hưởng toàn bộ số tiền vốn thuộc về ngân quỹ của Rome. Colosseum lúc này đã 250 năm tuổi và như mọi công trình cổ xưa khác, nơi đây cần sửa sang, tu bổ. Nhưng không.

Những trận động đất thế kỷ 9 và 10 khiến các tường bao phía nam đổ sụp.

Colosseum suy tàn, Rome cũng chung số phận. Từng là thành thị nhộn nhịp với hơn triệu dân cư, tới cuối thế kỷ 6, dân số của Rome chỉ còn 30.000 người.

Không lâu sau, người dân Rome bắt đầu tận dụng Colosseum như nguồn nguyên liệu xây dựng sẵn có. Những trận động đất khiến các phiến cẩm thạch rụng rơi và dân Rome nhặt về cho nhà riêng của họ.

Dần dà, người ta chuyển vào sống trong Colosseum miễn phí. Họ xây nhà, xây chuồng ngựa. Họ trồng cây. Thợ rèn bắt tay dựng lò. Rất nhanh, từng mảng đấu trường biến mất khỏi tầm mắt. Sau này, một phần Colosseum được cho thuê làm xưởng keo và cũng được dùng làm nơi chứa phân.

Tới thế kỷ 12, mục đích ban đầu của Colosseum đã rơi vào quên lãng. Một cuốn sách giới thiệu đã gọi đây là đền thờ thần mặt trời.

Cuối thế kỷ 15, Nhà thờ Kitô giáo bắt đầu cho diễn các vở kịch tôn giáo hằng năm tại Colosseum. Năm 1519, một nhà nguyện được xây dựng bên trong, cùng thánh giá lớn bằng gỗ. Bục giảng cho các thầy tu giảng đạo mỗi thứ sáu, xuất hiện năm 1744.

Một vị giáo hoàng đã lệnh lấy 20.000 xe đá từ đấu trường về xây dựng nhà thờ. Vài khối đá cẩm thạch xuất hiện trong Vương cung thánh đường Thánh Peter ở Rome.

Những bức tường sơn vẽ cầu kỳ bị phá hủy, cây cỏ sinh trưởng trong võ đài. Sàn gỗ tan tành. Du khách có thể nhìn xuống lòng đất mà không biết rằng, dã thú cùng tù nhân từng bị giam nơi đó trước khi mất mạng.

Những năm 1870, chính quyền nước Ý tiếp nhận Colosseum và bắt Nhà thờ rời đi. Nhà nguyện, Thánh tích và những gia cố tôn giáo khác đều bị dỡ bỏ. Bụi bẩn, gạch đá suốt 16 thế kỷ được dọn sạch. Cỏ cây được nhổ bỏ.

Người ta tiến hành vài sửa chữa cần thiết về kết cấu. Nhưng không còn nữa dấu tích huy hoàng xưa kia của Colosseum. Đấu trường chẳng còn lại gì, cả 160 bức tượng dưới mái lọng tầng hai và ba cũng mất. Một mảng tường bao đã sập. Không một chỗ ngồi sót lại. Thứ duy nhất còn đó là phần lớn kết cấu bê tông rắn chắc. May thay, suốt thế kỷ 19, du khách dần thăm lại Rome. Đấu trường trở thành điểm dừng chân nổi tiếng trên chuyến đi. Tàn tích đổ nát tạo cảm hứng cho văn nghệ sỹ. Khung cảnh Rome từ trên đỉnh Colosseum mới thật sự tráng lệ.

Tác gia vĩ đại người Anh, Charles Dickens, tới đây năm 1846 và viết: “Trèo lên những hành lang phía trên và cúi trông những hoang phế, đổ nát, mọi thứ nơi này… là thấy bóng ma của một Rome xưa cũ.”

9

Từ giữa thế kỷ 20, các nhà khảo cổ đã giải mã thêm nhiều bí ẩn của Colosseum. Năm 2008, một mẩu cẩm thạch được tìm thấy gần đấu trường. Giới khảo cổ tin rằng nó từng thuộc về bức tượng một vị hoàng đế trên lưng ngựa, đã có thời đặt trên lối vào dành cho hoàng gia.

Năm 2011, một bức tranh khảm khắc họa thần Apollo được tìm thấy và năm 2013, bức tranh tường được phát hiện. Cả hai đều bị vùi lấp dưới lớp bụi bẩn và đá dày.

Hằng năm, có hơn năm triệu người tới chiêm ngưỡng Colosseum. Họ trầm trồ trước tầm vóc của nó và tưởng tượng về trường đấu kỳ vĩ trước đây – lấp lóa dưới ánh dương, cùng tiếng dã thú gầm thét và người với người trong cuộc đấu tử thần.

Ấy là biểu tượng quang vinh của Đế chế La Mã nay đã lụi tàn.