“Tôi có nhớ vụ bà Crale không ấy hả?” Sir Montague Depleach hỏi. “Dĩ nhiên là có. Nhớ rõ lắm chứ. Người phụ nữ quyến rũ nhất tôi từng gặp. Nhưng bất ổn, dĩ nhiên. Không tự chủ được.”
Ông đưa mắt nhìn sang Poirot. “Sao ông lại hỏi tôi vụ đó?”
“Tôi thấy hứng thú.”
“Thế là không tế nhị lắm đâu, ông bạn,” Depleach nói, bất chợt khoe hàm răng với nụ cười sói trứ danh của mình, nụ cười vẫn thường được đồn là đem lại một ấn tượng hãi hùng cho các nhân chứng. “Không phải một vụ thành công của tôi, ông biết đấy. Tôi đã không cứu được bà ấy.”
“Tôi biết mà.”
Sir Montague nhún vai, nói. “Dĩ nhiên ngày đó tôi không có nhiều kinh nghiệm như bây giờ. Dù vậy tôi nghĩ mình đã làm tất cả những gì có thể. Người ta chẳng thể làm được gì nhiều nếu thiếu hợp tác. Chúng tôi đã giảm được xuống còn án khổ sai. Lấy lý do kích động, ông biết đấy. Rất nhiều bà vợ và bà mẹ đáng kính đã ký tên kiến nghị. Rất nhiều người cảm thông cho bà ấy.”
Vị luật sư ngả người ra sau và duỗi thẳng cặp chân dài, gương mặt chuyển sang vẻ suy xét, đánh giá. “Ông biết đấy, nếu lúc đó bà ấy bắn chồng, hay thậm chí là dùng dao đâm, tôi đã có thể lái nó thành tội ngộ sát. Nhưng thuốc độc ư, không, ông chẳng thể chơi chiêu gì được. Khó lắm, cực kỳ khó.”
“Lời biện hộ là gì?” Hercule Poirot hỏi.
Poirot đã biết câu trả lời, bởi trước đó ông có đọc qua các bài báo lưu trữ, nhưng ông thấy không có gì xấu khi giả vờ chẳng biết tí gì trước mặt Sir Montague cả.
“Ồ, tự sát. Nước cờ duy nhất ông có thể đi thôi. Nhưng kết quả chẳng tốt đẹp gì. Crale hoàn toàn không phải kiểu người như thế! Ông chưa từng gặp ông ta, đúng không nhỉ? Không à? Chà, ông ta là một kẻ rất huênh hoang, một thằng cha khá là ấn tượng. Vô cùng trăng hoa, ghiền bia bọt… gì cũng có. Đắm chìm trong những ham mê xác thịt và tận hưởng chúng. Ông chẳng thể thuyết phục bồi thẩm đoàn rằng một người như thế sẽ chịu ngồi xuống và âm thầm tự tìm đến cái chết. Không hề phù hợp chút nào. Không, ngay từ đầu tôi đã lo rằng mình đang đối mặt với một vụ cầm chắc phần thua. Còn bà ấy chẳng chịu hợp tác! Tôi biết bọn tôi thua chắc ngay khi bà Crale bước lên bục. Chẳng có chút ý chí chiến đấu nào bên trong cả. Nhưng vấn đề là, nếu ông không đưa thân chủ của mình lên bục, bồi thẩm đoàn sẽ tự đưa ra kết luận của họ.”
Poirot nói. “Ý ông ban nãy khi nói người ta chẳng thể làm được gì nhiều nếu thiếu hợp tác là như vậy sao?”
“Chính thế, ông bạn ạ. Chúng ta không phải thầy phù thủy, ông biết đấy. Phân nửa cuộc chiến là ấn tượng mà bị cáo tạo ra với bồi thẩm đoàn. Tôi từng biết những bồi thẩm đoàn thường xuyên đưa ra phán quyết hoàn toàn trái ngược với kết luận của thẩm phán. ‘Ổng làm đó, đúng rồi.’ – quan điểm kiểu thế. Hay là ‘Ông ấy không bao giờ làm những việc như vậy, khỏi phải bàn!’ Caroline Crale thậm chí còn chẳng thèm đấu tranh.”
“Sao lại thế?”
Sir Montague nhún vai. “Đừng hỏi tôi. Dĩ nhiên, bà Crale rất yêu chồng. Bà hoàn toàn suy sụp khi nhớ lại và nhận ra việc mình đã làm. Tôi không nghĩ bà Crale hồi phục lại được sau cú sốc đó.”
“Vậy theo ý ông là bà ấy có tội ư?”
Depleach có vẻ khá bất ngờ. Ông đáp. “Ơ… à, tôi tưởng ta coi điều đó là hiển nhiên rồi.”
“Bà ấy có bao giờ thừa nhận với ông là mình có tội chưa?”
Depleach có vẻ sốc. “Dĩ nhiên không… dĩ nhiên là không. Chúng tôi có ám hiệu riêng, ông biết đấy. Sự vô tội luôn được… Ờ… giả định. Nếu ông hứng thú đến thế thì thật đáng tiếc khi ông không thể tìm gặp ông Mayhew già. Ông Mayhew là luật sư tư vấn đã tóm tắt hồ sơ cho tôi. Ông Mayhew có thể kể cho ông nhiều hơn tôi. Nhưng mà… ông ấy đã qua đời rồi. Dĩ nhiên, còn có cậu George Mayhew trẻ, nhưng vào thời điểm đó cậu ta chỉ là một đứa nhóc. Đã lâu lắm rồi, ông biết đấy.”
“Vâng, tôi biết. Thật may cho tôi là ông nhớ được nhiều như thế. Ông có một trí nhớ rất đáng khâm phục.”
Depleach có vẻ hài lòng. Ông thì thầm. “Ô thì, người ta thường nhớ những cái nổi cộm thôi, ông biết đấy. Đặc biệt khi đó là một vụ trọng án. Và, dĩ nhiên, vụ nhà Crale được báo chí đua nhau đăng tải. Dính đến tình dục và những thứ như thế. Cô gái của vụ này cũng khá ấn tượng. Một cô gái cứng rắn, tôi nghĩ thế.”
“Ông bỏ qua cho nếu thấy tôi có hơi đeo bám quá,” Poirot nói, “nhưng tôi xin lặp lại, ông tin chắc rằng Caroline Crale có tội à?”
Depleach nhún vai, nói. “Nói thật, giữa hai người đàn ông với nhau, tôi không nghĩ có gì để mà nghi ngờ nữa. Đúng vậy đấy, bà ấy là hung thủ.”
“Bằng chứng chống lại bà ấy là gì?”
“Thật tình là rành rành. Đầu tiên là động cơ nhé. Bà ấy và ông Crale sống với nhau chẳng mấy hòa thuận suốt bao nhiêu năm trời, gây gổ liên miên. Ông ta lúc nào cũng dính vào không phải bà này thì cũng cô nọ. Chẳng thể ngừng được. Ông ta là kiểu người như thế. Nhìn chung thì bà Crale chịu đựng cũng khá lắm. Cho qua những hành vi thuộc về bản tính rồi, thì ông ta quả thật là một họa sĩ hàng đầu, ông biết đấy. Tranh của ông ta lên giá kinh khủng, kinh khủng luôn. Tôi thì tôi không quan tâm đến phong cách tranh kiểu đó, những thứ méo mó gượng gạo ấy, nhưng chúng rất được, cái đó thì khỏi bàn.
“Ừ thì, như tôi nói đó, bê bối với phụ nữ hết lần này đến lần khác. Bà Crale lại không phải kiểu người khúm núm âm thầm chịu trận. Họ chiến tranh triền miên. Nhưng cuối cùng lúc nào ông ta cũng quay về bên vợ. Mấy vụ ngoại tình của ông ta rồi cũng qua. Nhưng vụ cuối cùng thì lại khác. Cô gái đó, ông biết không, một cô gái rất trẻ. Cô ta chỉ mới hai mươi.
“Tên của cô ta là Elsa Greer. Cô ta là con gái duy nhất của một chủ xí nghiệp nào đấy ở Yorkshire. Cô ta có tiền và có quyết tâm, và biết rõ mình muốn gì. Cô ta muốn Amyas Crale. Cô ta nhờ ông ta vẽ tranh cho mình, mà ông ta đâu có vẽ những bức chân dung bình thường trong giới thượng lưu, kiểu ‘Quý bà Lung Linh Lóng Lánh vận satanh đeo ngọc trai’, ông ta vẽ cả người. Tôi không biết phần lớn các bà các cô có thích được Amyas Crale vẽ cho hay không, ông ta chẳng quan tâm! Nhưng ông ta vẽ cho cô gái nhà Greer ấy, và kết cục là mê cô nàng như điếu đổ. Lúc đó ông ta sắp sang tuổi bốn mươi rồi, ông biết đấy, và cũng đã kết hôn được một thời gian dài. Ông ta đến độ tuổi có thể vì một đứa con gái mà tự bôi trơ trát trấu vào mặt mình. Elsa Greer chính là đứa con gái đó. Crale si mê cô ta, và dự tính sẽ ly dị vợ rồi cưới Elsa.
“Caroline Crale đời nào chấp nhận chuyện đó. Bà ấy đe dọa chồng. Có hai người nghe lỏm được bà nói nếu ông ta không bỏ cô gái thì bà sẽ giết ông ta. Và rõ là bà chẳng hề dọa suông! Cái ngày trước khi chuyện xảy ra, họ có dùng trà với một người hàng xóm. Ông đó là người cũng có hiểu biết sơ về thảo dược và các thứ thuốc tự bào chế tại nhà. Một trong những thứ thuốc tự chế độc quyền của ông ta là coniine – cây độc cần. Họ có thảo luận về nó và những đặc tính chết người của nó.
“Ngày hôm sau ông đó phát hiện cái lọ của mình bị vơi hết nửa. Ông hàng xóm tá hỏa vì chuyện ấy. Người ta sau đó tìm thấy một cái lọ vơi gần hết trong phòng bà Crale, giấu tít dưới đáy một ngăn tủ.”
Hercule Poirot bồn chồn cựa quậy. Ông nói. “Có thể có người nào khác để nó trong đó.”
“Ôi! Bà ấy thú nhận với cảnh sát là mình đã lấy nó. Thật thiếu khôn ngoan, dĩ nhiên, nhưng vào thời điểm đó bà Crale không có luật sư bên cạnh khuyên ngăn. Khi người ta hỏi về cái lọ, bà thành thực khai là mình đã lấy nó.”
“Vì lý do gì?”
“Bà ấy giải thích mình lấy thuốc với ý định tự tử. Nhưng không thể lý giải vì sao cái lọ lại rỗng, hay vì sao trên đó chỉ có mỗi mình vân tay của mình. Chi tiết đó thật sự tại hại. Ông thấy đó, bà Crale khẳng định rằng Amyas Crale tự tử. Nhưng nếu ông ta lấy coniine từ cái lọ bà ấy giấu trong phòng mình, dấu tay của ông ta hẳn cũng phải có trên lọ luôn chứ.”
“Chất độc được cho vào bia của ông ấy, đúng không?”
“Phải. Bà Crale lấy chai bia từ trong tủ lạnh ra và đích thân mang xuống khu vườn nơi ông ta đang vẽ. Bà rót bia và đưa cho chồng rồi nhìn ông ta uống. Những người khác đều lên nhà ăn trưa và bỏ lại ông ta, bình thường ông ta không hay có mặt trong các bữa ăn. Sau đó bà Crale và bà gia sư phát hiện ông ta chết ở đó. Bà ấy kể rằng bia mình mang đến hoàn toàn bình thường. Giả thiết của bọn tôi là ông ta đột ngột thấy buồn phiền và ăn năn đến mức đã tự tay bỏ chất độc vào. Tầm xàm ba láp cả, ông ta chẳng phải kiểu người như vậy! Và bằng chứng vân tay là thứ rành rành nhất.”
“Họ có tìm thấy dấu tay bà ấy trên chai bia không?”
“Không hề, họ chỉ thấy có dấu tay của ông ta, và mớ dấu tay đó cũng là ngụy tạo nốt. Bà Crale ở một mình với xác chết, ông thấy đấy, trong lúc bà gia sư chạy đi gọi bác sĩ. Và hẳn bà đã lau cả chai và cốc rồi ấn vân tay của ông ta lên đó. Ông biết đó, bà muốn giả vờ là mình thậm chí còn chẳng đụng vào mấy thứ đó. Lão Rudolph già, bên công tố, khoái chí với chuyện đó lắm, lão chứng minh khá thuyết phục bằng thực nghiệm ngay tại tòa rằng người ta không thể cầm một chai bia với mấy ngón tay ở trong tư thế đó! Dĩ nhiên bọn tôi cố hết sức để chứng minh rằng ông ta có thể cầm được, rằng hai tay ông ta sẽ biến dạng khi sắp chết, nhưng sự thật thì những gì chúng tôi nói không thuyết phục mấy.”
Hercule Poirot nói. “Coniine hẳn đã được cho vào trong chai trước khi bà ấy mang xuống vườn.”
“Trong chai chẳng có chút coniine nào. Chỉ có trong cốc.”
Depleach ngừng lời, gương mặt to bè bảnh bao bỗng nhiên đổi sắc, ông đột ngột quay đầu. “Ôi chà,” ông thốt lên. “Giờ thì, Poirot, ông đang muốn nhắm đến điều chi vậy?”
Poirot nói. “Nếu Caroline Crale vô tội, thì chất coniine được cho vào bia bằng cách nào? Lúc đó bên biện hộ bảo rằng Amyas Crale tự bỏ vào. Nhưng ông nói với tôi rằng điều đó gần như không khả thi, và về phần mình tôi đồng ý với ông. Ông Crale không phải kiểu người như thế. Vậy, nếu không phải Caroline Crale bỏ thuốc, thì một ai khác đã làm việc đó.”
Depleach lắp bắp kêu lên. “Ôi, cho nó qua đi, ông ơi, nước hắt đi làm sao hốt lại. Chuyện đã kết thúc được hàng bao năm rồi. Dĩ nhiên là do chính bà Crale làm. Nếu lúc đó ông thấy bà ấy ông cũng sẽ khẳng định thế thôi. Điều đó hiện rõ trên mặt bà! Tôi còn tin rằng bà thấy nhẹ nhõm với phán quyết đó. Bà không sợ. Chẳng hề lo lắng gì. Bà chỉ muốn vụ xét xử qua mau và chấm dứt. Một phụ nữ vô cùng mạnh mẽ, thật sự…”
“Ấy thế mà,” Hercule Poirot nói, “khi chết bà ấy đã để lại một lá thư cho con gái mình, trong đó bà long trọng thề rằng mình vô tội.”
“Tôi tin bà Crale làm thế thật,” Sir Montague Depleach nói. “Nếu trong trường hợp của bà ấy hẳn ông hay tôi cũng sẽ làm như vậy.”
“Con gái bà ấy nói mẹ mình không phải loại người đó.”
“Con gái nói ấy hả, phì! Con bé thì biết gì về vụ đó chứ? Poirot thân mến ơi, lúc diễn ra vụ xét xử thì đứa con gái còn bé xíu. Con bé mấy tuổi nhỉ, bốn… hay năm? Người ta đổi tên con bé và đưa nó ra khỏi Anh quốc tới một xứ nào đó, ở cùng mấy người bà con. Con bé thì biết gì nhớ gì được chứ?”
“Đôi khi con trẻ rất biết cách nhìn người đấy.”
“Có lẽ là thế. Nhưng điều đó chẳng liên quan đến vụ này. Con gái không muốn mẹ mình là hung thủ là lẽ thường tình. Cứ để cô ấy tin như thế. Cũng chẳng hại gì.”
“Nhưng không may là cô ấy lại đòi bằng chứng.”
“Bằng chứng cho thấy Caroline Crale không giết chồng bà ấy ư?”
“Đúng vậy.”
“Chà,” Depleach nói. “Cô ấy sẽ không được toại nguyện.”
“Ông nghĩ thế ư?”
Vị K.C. lừng danh nhìn người bạn của mình với vẻ dò xét.
“Tôi lúc nào cũng nghĩ ông là một con người chính trực, Poirot. Ông đang làm gì đây? Tìm cách moi tiền bằng việc lợi dụng tình cảm gia đình của một cô gái ư?”
“Ông không biết cô ấy rồi. Đó là một cô gái khác thường. Một cô gái quyết đoán.”
“Ừ, tôi có thể tưởng tượng con gái của Amyas và Caroline Crale sẽ như thế nào. Cô ấy muốn gì?”
“Cô ấy muốn sự thật.”
“Hừm… Tôi e là cô gái sẽ thấy sự thật không hay ho gì. Thú thực, Poirot, tôi không nghĩ còn gì để mà nghi ngờ nữa. Bà ấy đã giết chồng.”
“Thứ lỗi cho tôi nhé, ông bạn, nhưng tôi sẽ phải tự mình chứng minh điều đó.”
“Chà, tôi chẳng biết ông còn có thể làm gì đây. Ông có thể bỏ thời gian đọc lại những bài báo về vụ xét xử. Humphrey Rudolph đại diện bên công tố. Lão ta chết rồi, để xem nào, ai là cấp dưới của lão nhỉ? Fogg trẻ, tôi nghĩ thế. Đúng rồi, là Fogg. Ông có thể đi nói chuyện với cậu ta. Và rồi còn những người đã có mặt tại thời điểm đó nữa. Đừng nghĩ họ sẽ thích việc ông chõ mũi vào và bới lại chuyện cũ nhé, dù vậy tôi tin chắc ông sẽ moi được từ bọn họ điều ông muốn thôi. Ông là con quỷ lưỡi không xương mà.”
“À đúng thế, những người liên quan. Quan trọng vô cùng. Có thể nào… ông vẫn còn nhớ họ là những ai chăng?”
Depleach cân nhắc. “Để xem nào… lâu lắm rồi. Có thể nói, chỉ năm người thật sự liên quan đến vụ này, tôi không tính tới mấy người hầu – một đôi vợ chồng già trung thành, mặt lúc nào cũng khúm núm sợ sệt – bọn họ chẳng biết gì. Không ai có thể nghi ngờ họ.”
“Ông nói là có năm người. Kể tôi nghe về họ đi.”
“Chà, đầu tiên là Philip Blake. Ông ta là bạn chí cốt của Crale, quen biết nhau cả đời. Ông ta có mặt ở ngôi nhà lúc chuyện xảy ra. Ông ta còn sống. Tôi lâu lâu vẫn thấy Philip Blake ở sân golf. Giờ ông ta sống ở St. George’s Hill. Mua bán chứng khoán. Tung hoành thị trường chứng khoán và vẫn bình an vô sự. Một quý ông thành đạt, có hơi béo tốt một tí.”
“Rồi. Đến ai nữa?”
“Sau đó đến anh trai của Blake. Điền chủ, kiểu người thích ở nhà.”
Một giai điệu chợt vụt qua trong tâm trí Poirot. Ông ngăn nó lại. Ông không thể cứ nghĩ tới mấy bài đồng dao suốt như vậy. Cứ như dạo gần đây ông bị chúng ám ảnh. Ấy thế mà giai điệu đó vẫn bám lấy ông.
“Chú heo con này đi ra chợ, chú heo con này ở nhà trông…” Ông lẩm bẩm. “Ông ta ở nhà… phải không?”
“Ông ta là người tôi đã kể với ông đấy – hay vọc thuốc, với cả thảo dược – dược sư nửa mùa. Sở thích của ông ta đó. Tên ông ta là gì ấy nhỉ? Tên cũng văn vẻ lắm… tôi nhớ rồi. Meredith. Meredith Blake. Chẳng biết ông ta còn sống hay đã chết nữa.”
“Rồi đến ai tiếp?”
“Tiếp ư? Chà, chính là nguyên nhân của mọi rắc rối đấy. Cô gái của vụ án. Elsa Greer.”
“Chú heo con này ăn bò nướng.” Poirot lẩm bẩm.
Depleach nhìn ông chăm chăm. “Ừ thì cô ta tha hồ ăn thịt,” ông Depleach nói. “Cô ta vốn là kiểu dám nghĩ dám làm. Từ vụ đó tới giờ đã qua ba đời chồng nữa. Ra vào tòa ly dị đơn giản như không vậy. Và mỗi lần đổi người mới, cô ta lại lên thêm một bậc. Nay cô ta đã là Phu nhân Dittisham. Bảo đảm ông giở bất cứ tờ Tatler nào cũng thấy mặt cô ta trong đó.”
“Thế hai người còn lại là ai?”
“Một người là bà gia sư. Tôi không nhớ tên bà ta. Một phụ nữ có năng lực và tốt bụng. Thompson… Jones… hay tên gì kiểu vậy. Và đứa con gái. Em gái cùng mẹ khác cha của Caroline Crale. Lúc đó chắc cô ta mười lăm tuổi. Cô ta về sau đã tự tạo được chút tiếng tăm cho bản thân. Hết đào đào bới bới đến đi đây đi đó. Tên cô ta là… Warren. Angela Warren. Một phụ nữ trẻ khá đáng gờm trong thời nay. Hôm nọ tôi có gặp cô ta.”
“Thế, cô ta không phải là chú heo khóc oa oa oa à…?”
Sir Montague Depleach nhìn Poirot với vẻ lạ lùng. Ông lạnh nhạt đáp. “Cuộc đời cô Warren quả cũng đáng để khóc than lắm! Mặt cô ta bị biến dạng, ông biết đấy. Có một cái thẹo xấu xí bổ dọc một bên mặt. Cô ta… Ôi chà, rồi ông sẽ nghe được tất cả mọi thứ thôi. Tôi tin thế.”
Poirot đứng dậy. Ông nói. “Cảm ơn ông. Ông thật tử tế làm sao. Nếu bà Crale không giết chồng mình…”
Depleach ngắt lời. “Nhưng bà ấy có đấy, ông bạn già, bà đã giết đấy. Hãy cứ nhớ lấy lời tôi.”
Poirot tiếp tục mà không màng đến việc bị cắt ngang. “Thì có vẻ hợp lý khi cho rằng một trong năm người kia đã làm việc đó.”
“Tôi nghĩ, một trong bọn họ có thể là hung thủ,” Depleach nói, đầy nghi hoặc. “Nhưng tôi không thấy ai trong số họ lý do gì để làm như thế. Chẳng có gì cả! Thực tế, tôi khá chắc không ai trong số họ làm việc đó. Đừng để chuyện này ám ảnh ông thêm nữa, ông bạn già!”
Nhưng Hercule Poirot chỉ mỉm cười và lắc đầu.
