“Chắc chắn có tội,” ông Fogg đáp gọn lỏn.
Hercule Poirot trầm ngâm nhìn gương mặt gầy gò nhẵn nhụi của vị luật sư.
Quentin Fogg, K.C., là kiểu người khác hẳn với Montague Depleach. Depleach có uy, vẻ lôi cuốn, là một người độc đoán và hơi kiêu căng. Ông gây được ảnh hưởng nhờ lối cư xử thay đổi xoành xoạch. Mới phút trước còn đẹp trai, lịch thiệp, quyến rũ, chớp mắt một cái đã thấy khóe miệng nhếch lên, trưng ra nụ cười ma quái như muốn ăn tươi nuốt sống đối phương.
Quentin Fogg thì gầy gò, nhợt nhạt, một con người bình thường đến kỳ lạ. Các câu hỏi của ông nhỏ nhẹ và không chút cảm xúc, nhưng đều đặn tuôn ra. Nếu Depleach như một thanh kiếm liễu, thì Fogg tựa một mũi khoan. Ông khoan một cách bền bỉ. Ông chẳng nổi tiếng đến mức đại chúng, nhưng được công nhận là một luật gia ưu tú. Ông nhận vụ nào thì thường thắng vụ đó.
Hercule Poirot trầm ngâm quan sát vị luật sư. “Ông thấy… vậy à?” ông nói.
Fogg gật đầu, nói. “Ông nên nhìn thấy bà ta trên bục. Ông Humpie Rudolph già (ông ấy là người đặt câu hỏi, ông biết đấy) chém bà ta tới tấp. Băm vằm ra luôn!”
Ông ngừng một lát rồi lại bất thình lình nói tiếp. “Mà nói chung, cứ thừa thắng xông lên cũng không hay lắm, ông biết đấy.”
“Tôi không nghĩ… là mình hiểu ý ông?” Hercule Poirot nói.
Fogg nhíu hai hàng chân mày mỏng dính lại với nhau. Bàn tay thô ráp vuốt ve phần môi trên nhẵn thín. Ông nói. “Biết nói sao đây nhỉ? Đây là một quan điểm rất Anh. Đại khái có thể nói là Bắn con chim đang đậu. Ông hiểu được không?”
“Quả là, như ông nói, một quan điểm rất Anh, nhưng tôi nghĩ mình cũng hiểu được ý ông. Ở Tòa Hình sự Trung ương, cũng như trên sân bóng, hay ở vùng săn bắn nông thôn, người Anh các ông muốn đối phương có một cơ hội.”
“Chính thế, đúng đấy. Chà, trong trường hợp này, bị cáo không có một cơ may nào cả. Humpie Rudolph tha hồ làm những gì mình muốn với bà Crale. Bắt đầu từ lúc Depleach hỏi. Ông thấy đấy, bà ta đứng đó, ngoan hiền như một thiếu nữ đi dạ hội, trả lời những câu hỏi của Depleach bằng những câu trả lời đã học nằm lòng từ trước. Nhu mì lắm, từ ngữ chọn lọc cẩn thận… và hoàn toàn chẳng có chút thuyết phục! Bà nói những gì được dặn. Cũng chẳng phải lỗi của Depleach. Lão lang băm ấy hoàn thành tốt vai của mình, nhưng trong một cảnh cần đến hai diễn viên, thì một người chẳng thể nào gánh vác hết nổi. Bà ta chẳng hề hợp tác với lão. Kết cục là ấn tượng với bồi thẩm đoàn cực kỳ tệ. Và rồi Humpie già lên. Tôi nghĩ chắc ông cũng thấy ông ấy rồi nhỉ? Quả là một mất mát lớn. Vén áo choàng, ngực ưỡn lên, và rồi… chém thẳng luôn!
“Như tôi nói đấy, ông ấy băm vằm bà Crale ra! Dẫn dụ bà ta từng chút từng chút, và lần nào bà cũng sụp bẫy. Ông ấy khiến bà thừa nhận lời khai của mình lố bịch như thế nào, ông ấy khiến bà tự mâu thuẫn với chính mình, bà lún càng lúc càng sâu hơn. Rồi cuối cùng ông ấy kết luận theo kiểu quen thuộc. Cực kỳ hấp dẫn, cực kỳ thuyết phục: ‘Theo ý tôi, thưa bà Crale, câu chuyện bà trộm coniine để tự tử hoàn toàn là dối trá. Theo ý tôi bà trộm nó để cho chồng bà, người đang muốn bỏ bà để đi với một phụ nữ khác, và bà đã làm việc đó một cách có chủ tâm.’ Và bà Crale nhìn ông ấy – bà thật đẹp, thật duyên dáng, thanh lịch – rồi nói: ‘Ồ, không không, không phải tôi làm.’ Tôi chưa từng nghe cái gì ráo hoảnh hơn thế, chẳng hề thuyết phục tí nào. Tôi thấy Depleach già cục cựa trên ghế. Lúc đó chắc lão biết thế là xong rồi.”
Fogg ngừng lại một chút – rồi tiếp tục. “Nói vậy chứ… tôi không biết. Thế mà đó lại là điều khôn ngoan nhất bà ta làm được! Điều đó gợi lên tinh thần thượng võ – cái tinh thần quái dị thường được gắn liền với những môn thể thao bắn giết vốn vẫn khiến phần lớn dân ngoại quốc coi chúng ta như một lũ bất nhân ấy! Bồi thẩm đoàn – phải nói là cả phiên tòa – cảm thấy bà ta chẳng còn cơ hội nào. Bà còn chẳng thể đấu tranh cho bản thân. Hẳn nhiên bà chẳng thể diễn trò trước một kẻ khôn ngoan tàn bạo như Humpie già ấy. Cái giọng yếu ớt, thiếu thuyết phục ‘Ồ, không… không, không phải tôi làm.’ kia mới thảm thiết, thảm thiết làm sao. Bà ta thế là xong đời!
“Đấy, vậy mà, đó lại là điều khôn ngoan nhất bà ta làm được. Chỉ hơn nửa tiếng một chút là bồi thẩm đoàn quay trở lại. Họ ra kết luận: có tội, nhưng đề nghị được khoan hồng.
“Thực ra, ông biết không, bà Crale tương phản hẳn với người nữ còn lại của vụ án. Cô gái đó. Ngay từ đầu bồi thẩm đoàn đã không có chút cảm thông nào với cô ta. Cô ta chẳng để lộ cảm xúc gì. Xinh đẹp, cứng rắn, hiện đại. Đối với những người ở tòa thì cô ta đại diện cho loại người đó – loại người đi phá hoại gia đình. Mái ấm gia đình bị đe dọa khi tồn tại những phụ nữ như thế. Những cô nàng đầy nhục dục và chẳng coi các bà vợ hay mẹ ra gì. Có thể nói, cô ta chẳng màng gì bản thân. Cô ta thành thực. Vô cùng thành thực. Cô ta yêu Amyas Crale và ông ta cũng yêu lại, và cô ta chẳng ngại ngần gì chuyện chiếm đoạt ông ta khỏi tay vợ con.
“Tôi cũng có phần khâm phục cô gái. Cô ta có gan. Lúc đối chất, Depleach có bóng gió nọ kia ghê lắm mà cô ta bình thản đón nhận hết. Nhưng cả phiên tòa không ai thông cảm với cô ta. Và thẩm phán cũng không thích cô ta. Ông Avis già ấy. Hồi trẻ cũng chơi bời dữ lắm, mà tới lúc khoác áo choàng rồi thì cực kỳ đạo mạo. Kết luận của ông ta đối với Caroline Crale cũng rất nhẹ nhàng. Ông ta không thể chối bỏ sự thật nhưng cũng đã bóng gió về chuyện bà Crale bị khiêu khích này kia.”
Hercule Poirot hỏi. “Ông ta không ủng hộ giả thiết tự tử trong lời biện hộ à?”
Fogg lắc đầu. “Nó thực sự chẳng có cơ sở nào cả. Nghĩ mà xem, tôi không nói Depleach chưa cố hết sức. Lão rất xuất sắc. Lão đã dựng nên hình ảnh một ông chồng tử tế, đáng mến, tính khí hơi đồng bóng, bỗng phát cuồng vì yêu một cô gái trẻ xinh đẹp, lý trí can ngăn, nhưng bản thân không thể kháng cự. Rồi ông ta choàng tỉnh, chợt thấy ghê tởm chính bản thân mình, ăn năn vì đã không phải với vợ con và quyết định kết thúc tất cả! Lối thoát danh dự. Nói thật với ông, một màn trình diễn xuất sắc chưa từng thấy; giọng của Depleach khiến người ta cảm động rớt nước mắt. Ông có thể thấy con người khốn khổ ấy bị giằng xé bởi cơn say tình và chuẩn mực đạo đức của mình. Đem lại hiệu ứng tuyệt vời. Chỉ hiềm, khi màn trình diễn kết thúc, và bùa phép hết tác dụng, ông lại không thể liên hệ người đàn ông ấy với Amyas Crale. Ai cũng biết Crale quá rõ. Ông ta hoàn toàn không phải loại người như thế. Và Depleach không có chứng cớ gì để chứng tỏ điều mình nói. Tôi dám nói Crale gần như là người không có một chút lương tâm. Ông ta vô tâm, ích kỷ, một kẻ vị kỷ dửng dưng và yêu đời. Mọi chuẩn mực ông ta có cũng chỉ là để áp dụng vào tranh của mình. Tôi tin, ông ta sẽ không đời nào vẽ một bức tranh xấu xí, nham nhở dù vì bất cứ lý do gì. Nhưng nhìn chung, ông ta là một con người nhiệt huyết và yêu đời, say mê cuộc sống. Tự tử ư? Còn lâu!”
“Vậy, biện hộ theo hướng đó chẳng phải hơi thiếu khôn ngoan ư?”
Fogg nhún đôi vai gầy gò, nói. “Còn biết làm gì nữa chứ? Đâu thể nào ngồi lại và nói đây không phải một vụ án cần bồi thẩm đoàn, đâu thể nói công tố phải chứng minh bị cáo có tội. Bằng chứng cả đống ra. Bà ta có thuốc độc, đúng ra là đã ăn trộm nó. Rồi có phương tiện, động cơ, cơ hội… mọi thứ.”
“Người ta có thể tìm cách chứng tỏ rằng những thứ đó hoàn toàn được một bàn tay khác sắp đặt mà?”
Fogg thẳng thừng nói. “Bà Crale thừa nhận gần hết mọi chuyện. Và, dù thế nào đi nữa, chuyện như vậy cũng khó tin lắm. Tôi cho rằng, ý ông muốn nói là có người nào khác giết ông Crale và sắp xếp như thể chính bà là thủ phạm chứ gì?”
“Ông không nghĩ như thế cũng khả thi à?”
Fogg chậm rãi nói. “Tôi e là vậy. Ông đang muốn nói đến một nhân vật X bí ẩn. Ta biết tìm hắn ở đâu?”
Poirot nói. “Dĩ nhiên là những người thân cận rồi. Hình như có năm người có thể xem là liên can mà nhỉ?”
“Năm à? Để xem. Có một lão dở người thích vọc thảo dược. Một sở thích nguy hiểm, nhưng là một con người nhã nhặn. Khá là mờ nhạt. Không có vẻ là X lắm. Rồi cô gái đó, cô ta có thể xử Caroline, nhưng chắc chắn không đụng đến Amyas. Và đến tay buôn chứng khoán, bạn chí cốt của Crale. Tình huống kiểu đó có thể hay gặp trong truyện trinh thám, nhưng tôi không tin có thật ngoài đời đâu. Đâu còn ai nữa… à có, cô em gái, nhưng tính cô bé ấy vào làm gì. Thế là bốn.”
Hercule Poirot nói. “Ông quên mất bà gia sư.”
“À, đúng. Những người khốn khổ, gia sư ấy, họ thường bị lãng quên. Dù sao tôi cũng mang máng nhớ bà ta. Trung niên, chất phác, có năng lực. Tôi nghĩ một chuyên gia tâm lý nào đó sẽ nói là bà ta có khao khát tội lỗi với Crale và vì thế giết ông ta. Một bà cô già với khát khao bị kìm nén! Vô ích thôi, tôi chẳng tin đâu. Theo trí nhớ mơ hồ của tôi thì bà gia sư chẳng phải dạng thần kinh gì.”
“Cũng đã lâu lắm rồi.”
“Chắc tầm mười lăm, mười sáu năm gì đó. Ừ, cỡ đó. Ông chẳng thể trông đợi trí nhớ tôi về vụ án chính xác từng chút được đâu.”
Hercule Poirot nói. “Nhưng ngược lại, trí nhớ ông về vụ án rất tuyệt vời đó chứ. Tôi ngạc nhiên đấy. Ông có thể nhìn thấy nó, đúng không? Khi ông nói hình ảnh về phiên tòa hiện ra trước mắt ông.”
Fogg chậm rãi nói. “Phải, ông nói đúng, tôi có thấy, khá rõ.”
Poirot nói. “Có điều này tôi rất hứng thú muốn biết, ông bạn ạ, đó là vì sao?”
“Vì sao ư?” Fogg cân nhắc câu hỏi ấy. Khuôn mặt gầy gò thông minh của ông sáng lên, đầy hứng thú. “Ừ nhỉ, vì sao?”
Poirot hỏi. “Ông thấy rõ ràng cái gì? Các nhân chứng? Luật sư? Thẩm phán? Bị cáo ở vành móng ngựa?”
Fogg khẽ nói. “Đó là lý do, hẳn rồi! Ông đoán đúng rồi đấy. Lúc nào tôi cũng nhìn thấy bà ta… Lạ thay, vẻ bí ẩn ấy. Bà Crale có vẻ bí ẩn đó. Tôi không biết bà đẹp cỡ nào… Bà không còn trẻ lắm, trông mệt mỏi, quầng thâm dưới hai mắt. Nhưng mọi chuyện đều xoay quanh bà. Mọi sự chú ý, mọi sự kịch tính. Ấy thế mà, hết nửa thời gian, bà không ở đó. Bà đã đi, trốn đến một nơi nào đó, xa lắm… bỏ lại thân xác mình ở đó, im lìm, chăm chú, với một nụ cười lịch sự hé trên môi. Bà cứ u ám như thế, ông biết đấy, nửa sáng nửa tối. Vậy mà, dù có thế nào, bà Crale cũng đầy sức sống hơn người phụ nữ kia – cô gái với cơ thể hoàn mỹ, gương mặt xinh đẹp, và sức trẻ còn vẹn nguyên ấy. Tôi khâm phục Elsa Greer vì cô ta có gan, vì cô ta có thể chiến đấu, đứng lên chống lại những kẻ ngược đãi mình và không hề e sợ! Nhưng tôi khâm phục Caroline Crale vì bà không chiến đấu, vì bà đã rút trở về với thế giới nửa sáng nửa tối của mình. Bà không hề chiến bại vì chẳng hề chiến đấu.”
Vị luật sư ngừng lại rồi tiếp. “Tôi chỉ chắc một điều. Bà yêu người đàn ông mà mình đã giết. Yêu đến mức một nửa của bà đã chết theo ông…”
Ông Fogg, K.C., ngừng lại và lau kính.
“Ôi trời,” ông nói. “Hình như tôi đã nói những điều vô cùng kỳ cục! Lúc đó tôi vẫn còn trẻ lắm, ông biết đấy. Một người trẻ tham vọng. Những chuyện như vậy ấn tượng rất khó phai. Nhưng dù như vậy tôi vẫn tin chắc Caroline Crale là một phụ nữ rất đặc biệt. Tôi sẽ không bao giờ quên bà ta. Đúng vậy, tôi sẽ không bao giờ quên bà…”
