Phát hiện quan tài đá cổ tại Ai Cập


Một chiếc quan tài lớn có từ thời vua Ramses II (1279-1213 trước Công nguyên) mới được phát hiện ở Saqqara, phía Nam Cairo, Ai Cập.

Chiếc quan tài làm bằng đá đỏ, mang các dòng chữ tượng hình và những danh hiệu khác nhau của người quá cố. Nó thuộc về một người trông coi đàn ngựa hoàng gia của triều đại của Ramses II.

"Chiếc quan tài nằm trong một ngôi mộ cổ được phát hiện vào những năm 1980", một quan chức cho biết.

Người ta không tìm thấy chiếc xương nào còn sót lại trong quan tài. Tuy nhiên, một bộ xương người và sọ được tìm thấy trong 8 chiếc hố nằm trong ngôi mộ rộng 16 m2 này.

Tại đó người ta còn phát hiện một chiếc bùa hộ mệnh mang hình vị thần Nephtis và Osiris, một ngôi sao 4 cánh làm bằng thạch cao tuyết hoa và một vật trang sức hình con bọ hung nhỏ mang tên vị thần

Phát hiện xưởng chế tạo thủy tinh ở Ai Cập

Một trong những nơi sản xuất thuỷ tinh đầu tiên ở Ai Cập cổ mới được phát hiện ở miền Tây đồng bằng sông Nil. Các bằng chứng ở Qantir-Piramesses cho thấy thuỷ tinh được làm từ nguyên liệu thô từ tận năm 1250 trước Công nguyên.

Việc tái tạo thuỷ tinh thành các vật dụng đã được ghi chép ở các khu vực cổ thuộc Trung Đông và Ai Cập, nhưng báo cáo mới đã bổ sung bằng chứng về việc sản xuất thuỷ tinh nguyên sơ tại khu vực này.

Thilo Rehren tại Đại học London và Edgar B. Pusch tại Bảo tàng Pelizaeus ở Hildesheim, Đức, cho biết họ đã tìm thấy nhiều nồi nấu kim loại với dấu tích thuỷ tinh sót lại.

Thuỷ tinh được làm từ bột thạch anh nghiền nhỏ nấu chảy với các chất liệu khác trong những nồi gốm. Những nồi này sau đó sẽ bị đập vỡ ra để lấy thuỷ tinh. Những thỏi thuỷ tinh sẽ được đưa tới các xưởng mỹ thuật để được nấu chảy và đúc thành đồ vật.

Rất nhiều thuỷ tinh được sản xuất ở Qantir-Piramesses có màu đỏ, một số có màu xanh hoặc không màu.

Một chuyến hàng thỏi thuỷ tinh đã được tìm thấy tại một con tàu cổ bị đắm bên bờ biển Thổ Nhĩ Kỳ. Con tàu này có từ trước thời của Qantir-Piramesses, nhưng các thanh thuỷ tinh có kích cỡ và hình dáng tương tự những chiếc nồi nấu ở Ai Cập.

Caroline M. Jackson tại Đại học Sheffield ở Anh đã coi phát hiện mới này là vô cùng ý nghĩa. Nó cho thấy người Ai Cập đã sản xuất thủy tinh của riêng mình với quy mô lớn và chuyên nghiệp. Nó cũng khẳng định vai trò của thuỷ tinh thời Ai Cập cổ như một loại vật liệu quý được xuất khẩu sang Địa Trung Hải.

M.T. (theo AP)

Bức tượng pharaoh lộ diện sau 3.600 năm


Bị chôn vùi trong gần 3.600 năm, một bức tượng quý hiếm của vua Neferhotep I đã được phơi bày ra ánh sáng tại khu phế tích Thebes ở Ai Cập.

Các nhà khảo cổ Pháp hôm qua cho biết, bức tượng khác lạ ở chỗ nó miêu tả vị vua đang bắt tay một bản sao của chính mình, mặc dù phần thứ 2 của bức tượng vẫn nằm trong cát, hình dáng của nó được tái tạo bằng thiết bị chụp hình.

Các nhà khảo cổ đã khai quật được bức tượng dài 1,8 m khi họ đang sửa chữa quanh ngôi đền Karnak ở phía nam thành phố Luxor, cách Cairo 700 km về phía Nam.

Francois Larche, một thành viên trong nhóm, cho biết bức tượng của vị vua có tên "Đẹp và tốt bụng" làm bằng đá vôi, nằm khoảng 1,6 m dưới mặt đất, gần tượng tháp của nữ hoàng Hatshepsut, người phụ nữ duy nhất là pharaoh ở Ai Cập, trị vì từ năm 1504 đến 1484 trước Công nguyên.

Karnak được xây dựng trên khu phế tích Thebes, thủ đô của Ai Cập cổ đại. Ngôi đền rộng lớn nhằm tôn thờ vị thần Amon nằm ở trung tâm của một tổ hợp các toà nhà tôn giáo trong thành phố. Bức tượng cho thấy vị vua mang một chiếc mặt nạ trong nghi lễ ma chay và một miếng vải phủ đầu dành cho các vị vua. Vầng trán mang biểu trưng một con rắn hổ mang mà người Ai Cập coi là biểu tượng của vương miện pharaoh. Họ tin rằng con rắn sẽ phun lửa vào kẻ thù.

Larche cho biết đây là lần thứ 2 một bức tượng như vậy được tìm thấy ở Ai Cập. Một bức tương tự đã được đào lên trong cuộc khai quật những báu vật chôn giấu tại Karnak từ năm 1898 đến 1904.

Nhưng người ta vẫn chưa rõ bức tượng của Neferhotep I có được khai quật hoàn toàn hay không. Nó bị chặn dưới bởi một di vật cổ khác, có thể là một cánh cổng. Để có thể kéo hẳn nó lên, phần đầu của bức tượng buộc phải phá đi rồi lại khôi phục.

Neferhotep là vị vua thứ 22 của triều đại Ai Cập thứ 13. Là con của một vị tu sĩ ở Abydos, ông đã cai trị Ai Cập trong khoảng năm 1696-1686 trước Công nguyên. Các chuyên gia tin rằng vị thế của người cha đã giúp ông thừa kế ngai vàng, bởi ông vốn không có dòng dõi hoàng tộc.

M.T. (theo AFP)

'Lời nguyền pharaoh' là chất độc trong mộ?

Câu chuyện "lời nguyền của xác ướp" làm xôn xao thế giới sau phát hiện năm 1922 về mộ của Hoàng đế Tutankhamun ở Ai Cập. Lord Carnarvon, nhà tài trợ người Anh, đã chết ít lâu sau khi tham dự mở hầm mộ, làm dấy lên lời đồn đại rằng nguyên nhân sự việc là những thế lực siêu nhiên.

Trong những năm gần đây, một giả thuyết khoa học về cái chết của Carnarvon đã được đưa ra. Phải chăng ông bị chết do tiếp xúc với những mầm bệnh độc hại từ hầm mộ bị đóng kín lâu ngày? Phải chăng chúng đã thử thách quá nhiều hệ miễn dịch của ông, vốn đã bị suy yếu do một căn bệnh kinh niên mà ông mắc phải trước khi tới Ai Cập.

"Khi nghĩ về các hầm mộ Ai Cập, bạn sẽ thấy không chỉ có các xác chết, mà còn cả thực phẩm - thịt, rau, và hoa quả được mai táng trong hành trình đến với thế giới bên kia", Jennifer Wegner, một nhà Ai Cập học tại Bảo tàng Đại học Pennsylvania ở Philadelphia cho biết. "Chắc chắn chúng thu hút côn trùng, vi khuẩn, mốc và những thứ tương tự như vậy. Những vật liệu thô như thế này nằm im ở đó đã hàng nghìn năm".

Các nghiên cứu gần đây trong phòng thí nghiệm đã tiết lộ rằng một vài xác ướp cổ đại quả thực bị mốc, trong đó chứa ít nhất hai loài nguy hiểm tiềm năng - Aspergillus niger và Aspergillus flavus. Những loại nấm mốc này có thể gây ra phản ứng dị ứng nhiều cấp độ, từ sung huyết đến chảy máu phổi. Chúng đặc biệt nguy hiểm đối với những người vốn có hệ miễn dịch kém. Một vài bức tường mộ có thể bị bao phủ bằng loại vi khuẩn phá hoại hệ hô hấp như Pseudomonas và Staphylococcus.

Các nhà khoa học cũng tìm thấy khí ammoniac, formaldehyde và H2S bên trong quách bịt kín. Ở nồng độ cao, chúng có thể gây bỏng mắt và mũi, làm xuất hiện các triệu chứng giống như viêm phổi và trong những trường hợp nặng, có thể gây chết người.

Dơi trú ngụ trong nhiều ngôi mộ đã bị khai quật và phân của chúng mang theo những loại nấm có thể gây bệnh về đường hô hấp giống như bệnh cúm. Trong những điều kiện phù hợp, các tác nhân này có thể đủ độc lực để giết người.

Tuy nhiên, các chuyên gia từng điều tra cái chết của Carnarvon tin rằng chất độc trong hầm mộ không liên quan đến cái chết của ông. Ông già Carnarvon từng bị ốm kinh niên trước khi đặt chân vào nơi yên nghỉ của vị hoàng đế. Thêm nữa, ông tử vong vài tháng sau lần tiếp xúc đầu tiên với ngôi mộ. Nếu ông đã tiếp xúc với các tác nhân sinh học ở đó, chúng sẽ phác tác sớm hơn.

"Xem xét tình trạng vệ sinh vào thời điểm đó, đặc biệt ở Ai Cập, Lord Carnarvon dường như ở trong mộ còn an toàn hơn bên ngoài", tiến sĩ F. DeWolfe Miller, giáo sư về dịch tễ học tại Đại học Hawaii ở Manoa nhận định.

"Chúng tôi chưa từng biết đến dù chỉ là một trường hợp nhà khảo cổ hoặc khách du lịch nào bị bất kỳ tai họa gì (từ nấm mốc hoặc vi khuẩn trong mộ)", Miller nói.

"Trong những dự án khảo cổ mà tôi từng tham gia, chúng tôi nói chung không đeo mặt nạ hoặc các thiết bị chống độc", bà giải thích. "Nếu có làm, đó là vì lo ngại hít thở phải bụi chứ không phải là nấm mốc". "Nếu ai đó có hệ miễn dịch yếu, họ có thể muốn đeo thứ bảo vệ trong mộ, nhưng điều đó cũng xảy ra trong một nhà hàng hoặc bất kỳ nơi nào khác".

Mặc khác, dù nấm mốc và vi khuẩn có mặt trong những ngôi mộ Ai Cập, vẫn không dễ dàng gì để xác định đâu thực sự có nguồn gốc cổ đại. Ngoài ra, dù tất cả các tác nhân có hại này đều hiện diện, thì hầu hết các khu vực khảo cổ, trong đó có cả những ngôi mộ, đều đã được chứng minh là an toàn đối với các nhà khoa học cũng như du khách.

Thực tế, lời nguyền thực sự của xác ướp có thể giáng xuống ngôi mộ, chứ không phải với khách du lịch hiện đại ngày nay. "Không thể đếm hết số ví dụ về những ngôi mộ bị con người đầu độc, hơn là các ngôi mộ đầu độc con người", Miller lý giải. "Việc mở cửa các hầm mộ của những người háo hức muốn thực hiện một khám phá mà không suy nghĩ về phương án bảo tồn chúng có thể khiến cho ngôi mộ đối mặt với sự hư hại nghiêm trọng. Độ ẩm đã khiến cho mốc meo mọc lên trên tường, phá hủy các bức vẽ và những tạo vật khác. Đó là chưa kể những hư hại mà du khách mang tới.

T. An (theo National Geographic

Lộ diện xác ướp đẹp nhất Ai Cập

Một xác ướp 2.300 tuổi mang một chiếc mặt nạ vàng và được trang trí những hình ảnh thần tiên sặc sỡ mới được phát hiện tại quần thể kim tự tháp Saqqara ở Ai Cập hôm qua.

Xác ướp chưa được xác định danh tính thuộc về triều đại pharaoh thứ 30, được đặt trong một chiếc quách bằng gỗ chôn vùi trong cát tại đáy một căn hầm sâu 6 m.
"Chúng tôi đã phát hiện ra một xác ướp có lẽ là đẹp nhất từ trước tới nay ở Ai Cập", Zahi Hawass, người đứng đầu cơ quan khảo cổ Ai Cập nói.

Trong 1 tuần tới, các chuyên gia sẽ sử dụng công nghệ quét CT để tìm hiểu chi tiết về danh tính của nhân vật cổ đại này, và sự sống cũng như cái chết của ông ta. Sau đó, xác ướp sẽ được trưng bày tại bảo tàng Imhotep ở Saqqara.

Xác ướp được bao trùm từ đầu tới ngón chân bằng một tấm vải liệm sơn màu sặc sỡ, miêu tả các khung cảnh sinh động, bao gồm hình nữ thần sự thật Maat với đôi cánh tay dang rộng tạo thành hình cánh chim. Bên cạnh đó còn có hình ảnh khác của 4 người con của thần chim ưng Horus và những nghi thức ướp xác. Hawass tin rằng nhân vật này phải là một người rất giàu có, bởi chiếc mặt nạ được làm bằng vàng ròng.

"Người họa sĩ tạo nên xác ướp này hơn 2.000 năm trước đã chứng tỏ sự tài hoa của người Ai Cập cổ, thông qua việc sử dụng những màu sắc ấn tượng và miêu tả khuôn mặt rất sinh động", Hawass nói.

Xác ướp được chôn trong khuôn viên lăng mộ của vua Teti, người trị vì Ai Cập vào triều đại thứ 6, hơn 4.300 năm trước. Nơi đây chứa hàng chục hầm mộ và những chiếc cửa giả mà người Ai Cập cổ tin rằng linh hồn của người chết sẽ rời bỏ từ đây. Khu nghĩa địa nằm bên cạnh kim tự tháp Teti đã sụp đổ.

Hawass cũng cho biết một chiếc kim tự tháp chưa được biết tới mới được tìm thấy ở Saqqara và sẽ được lộ diện vào 2 tháng tới. Saqqara, cách Cairo 19 km về phía Nam, là một trong những khu du lịch nổi tiếng nhất ở Ai Cập và chứa đựng rất nhiều ngôi đền, lăng mộ, khu nghĩa địa.

M.T. (theo AP)

Giả thuyết mới về nguồn gốc kim tự tháp


Các kim tự tháp Ai Cập cổ đại có thể là hệ quả của một quyết định xây tường bao lăng mộ hoàng đế. Bức tường ra đời vô tình đã che khuất gò đất phủ mộ, khiến người ta phải đắp thêm các ụ mới cho nó nhô lên cao, tạo thành dạng bậc thang - tiền thân của các kim tự tháp điển hình ngày nay.

Guenter Dreyer, giám đốc Viện Khảo cổ học Đức ở Cairo - một chuyên gia hàng đầu về nghi thức chôn cất hoàng gia Ai Cập, đã thông báo như vậy hôm qua. Ông cho biết cơ sở của giả thuyết này là sự tương đồng giữa cấu trúc của kim tự tháp đầu tiên của Ai Cập (kim tự tháp Saqqara ở phía nam Cairo, được xây dựng cho Pharaoh Djoser trong khoảng năm 2650 trước Công nguyên) và ngôi mộ của một hoàng đế ngay trước ông.

Saqqara, còn gọi là Kim tự tháp bậc thang do hình dạng độc nhất vô nhị của nó, với đế là một cái gò phẳng cao 8 mét, được xây bên trên phòng lưu xác pharaoh.

Sớm hơn một chút là lăng mộ của hoàng đế Khasekhemwy, tại nghĩa địa hoàng gia cổ ở Abydos, miền nam Ai Cập. Các nhà khảo cổ Đức đã tìm thấy ở đây bằng chứng về một gò đất phẳng tương tự, bao ôm lấy phần trung tâm của một ngôi mộ ngầm dưới đất. Các bức tường ở trung tâm ngôi mộ được nén dày gấp đôi và rộng chỉ bằng nửa, cho thấy chúng từng chịu một sức nặng lớn ở bên trên. Tổ hợp mộ của Khasekhemwy cũng còn lại một bức tường bao có lỗ rỗng, mà về sau trở thành đặc điểm nhận dạng với hàng chục kim tự tháp, được xây dựng dọc theo bờ tây thung lũng sông Nile trong hàng trăm năm sau đó.

Nhưng ở Abydos, bức tường bao này nằm xa mộ hơn nhiều so với trong trường hợp của kim tự tháp Saqqara.

"Giả thuyết của tôi là... hai thành tố (gò đất và bức tường) đã được người kế vị của Djoser hợp nhất trong kim tự tháp Saqqara, và sau đó một chuyện đã xảy ra. Gò đất trên đỉnh ngôi mộ bị che khuất bởi một bức tường bao lớn xung quanh - khiến nó trở nên không nhìn thấy.

"Thực tế này là cả một vấn đề, bởi theo tôi, gò đất được tạo ra là hiện thân của một biểu tượng nguyên thủy nhằm bảo đảm cho sự phục sinh của hoàng đế", Dreyer nói. Gò đất bị che mất có thể sẽ cản trở ước mong đó? Các kiến trúc sư của tổ hợp Saqqara đã giải quyết mâu thuẫn này bằng cách xây dựng một ụ đất phẳng, nhỏ hơn nằm bên trên gò đất đầu tiên, và sau đó quyết định mở rộng độ cao của nó bằng cách đắp thêm các ụ mới.

Với cấu trúc bậc thang giật cấp này, kim tự tháp Saqqara là trở thành dạng trung gian giữa các ụ đất phẳng (được gọi là mastaba của thời kỳ sớm) và các kim tự tháp điển hình có mặt phẳng như Giza, nằm ở ngoại vi thành phố Cairo hiện đại.

B.H. (theo BBC

Một mô hình máy tính đang vén mở bức màn bí mật về kỹ nghệ thuỷ lợi của người La Mã cổ đại. Những bức tường rào nhiều lỗ bí ẩn còn lại cho đến ngày nay có thể là một phần trong hệ thống dẫn nước đồ sộ thời đó, có tác dụng làm lưu thông các dòng chảy.

Vào thế kỷ thứ 3 sau Công nguyên, những kỹ sư La Mã đã xây dựng một hệ thống cống hầm và bể chứa để đưa nước tới thành phố Aspendos (thuộc Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay). Aspendos là một trung tâm thương mại quan trọng của người La Mã ở Tiểu Á (Asia Minor), nằm ở giao điểm giữa các tuyến đường quan trọng bên bờ sông đổ ra Địa Trung Hải.

Học giả Vitruvius thời đó đã có một bản miêu tả chi tiết hệ thống dẫn nước này mà ngày nay không còn nhiều dấu vết. Nhưng một vài khía cạnh trong bản viết của ông vẫn là điều khó hiểu với người đọc, bởi nhiều thuật ngữ Latin đến nay đã bị mất nghĩa và còn nhiều đặc điểm của công trình thuỷ lợi thời La Mã này không được ghi chép lại.

Vì vậy các nhà khoa học tại công ty CTC ở Santa Clara, California (Mỹ), đã lập một mô hình máy tính để tìm hiểu quy trình vận chuyển nước của hệ thống cống hầm ở Aspendos.

Nước theo đường ống được dẫn từ chân một con đập (aqueduct) ở sườn phía bắc một thung lũng, chảy ngang qua thung lũng rộng 1,5 km, rồi đổ vào một bồn chứa nước ở sườn phía nam. Đường ống này được tạo bởi một chuỗi những khối đá lớn, có khoét lỗ đường kính 30 cm, gắn kết với nhau bằng một chất keo đặc biệt. Đập ở sườn phía bắc được đặt cao hơn bể chứa ở sườn phía nam, tạo ra độ chênh cần thiết để dẫn nước chảy theo ống dẫn.

Người ta còn dựng nên hai 2 tháp đá hình vòm trên đường qua thung lũng, dẫn nước lên cao rồi lại chảy xuống thấp.

Tại sao các kỹ sư La Mã lại xây dựng những chướng ngại vật như vậy? Các nhà khoa học cho rằng các bức tường vòng đó chia đường dẫn nước thành 3 đoạn ngắn, có tác dụng như những "hố ga" giữ lại bùn loãng có thể làm tắc dòng chảy hoặc làm hư hại đường dẫn nước.

Cũng từ nghiên cứu, các nhà khoa học đã tìm ra đầu mối cho một bí ẩn khác. Trong bài viết của mình, Vitruvius nói rằng chìa khoá thành công của hệ thống dẫn hút nước chính là colliquiaria - một thuật ngữ Latin không còn được biết nghĩa tới ngày nay. Nhóm chuyên gia tin rằng colliquiara có thể là những lỗ nhỏ, đường kính khoảng 3 cm, chạy xuyên qua các khối đá của đường dẫn nước. Họ đã tiến hành các cuộc thí nghiệm trên mô hình máy tính và kết luận rằng những lỗ đó có thể làm giảm nhiễu động của dòng chảy.

Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cũng đoán rằng hoạt động của hệ thống truyền nước cũng phụ thuộc mạnh mẽ vào kết cấu của thành ống dẫn nước. Nếu nó quá nhẵn nhụi, nước từ đường ống đổ vào bồn chứa sẽ tạo thành những con sóng lớn, còn nếu quá thô ráp thì sẽ làm chậm dòng chảy. Có thể người La Mã đã phải mài giũa bằng tay các khối đá đó để tạo nên một kết cấu lý tưởng.

Xây dựng kim tự tháp bằng “kích thuỷ lực”


Mặt cắt của kim tự tháp Kheops với những chú dẫn sau:
1 - Ống trục đứng ở tâm kim tự tháp, đỉnh bị chặn bởi khối đá chóp (2).
3 và 5 - Hành lang thông gió.
4 - Thư viện.
6 - Phòng đặt xác Pharaoh.
7 - Phòng trưng bày các tác phẩm nghệ thuật.
8 - Phòng đặt xác hoàng hậu.
9 - Hành lang nằm ngang, dẫn đến phòng đặt xác hoàng hậu.
10 - Hàng lang đi lên cao, dẫn đến phòng đặt xác Pharaoh.
11 - Hành lang đi xuống đáy.
12 - Lối vào
Mới đây, ông Alecxander Grigoriev, một chuyên gia xây dựng ở thành phố cảng Odessa (Ukraina), đã đưa ra một giả thuyết táo bạo về phương án xây dựng kim tự tháp của người Ai Cập cổ đại: Dùng pittong, lợi dụng sức nâng của nước để đưa các khối đá lên cao.

Trong việc xây dựng kim tự tháp, trở ngại lớn nhất là việc vận chuyển các khối đá khổng lồ lên cao. Giả thuyết đổ đất tạo mặt phẳng nghiêng xem ra không vững, vì không một dạng con lăn nào có thể lăn trên mặt đất xốp khi phải chịu trên mình tải trọng nhiều tấn của khối đá. Nếu dùng đá tảng có phiến rộng lót đường trên mặt phẳng nghiêng đó, thì khi kim tự tháp đã được xây đến một độ cao nhất định, phải bồi đất lên mặt phẳng nghiêng, và phải tiếp tục lót đá làm đường... Cuối cùng, khối lượng đá lót đường sẽ lớn khổng lồ.

Giả thuyết khác là dùng cần cẩu thủ công (giống như cần vọt kéo nước từ giếng lên), hay tời quay tay. Các biện pháp này tương đối khả thi hơn, nhưng lại tốn rất nhiều thời gian mà không đảm bảo an toàn. Ngoài ra, nếu công việc được tiến hành bằng những phương tiện và phương pháp quá ư thô sơ trên, thì thời hạn hoàn thành công trình phải kéo dài vài chục năm. Liệu có vị Pharaoh nào chờ đợi được khoảng thời gian đó?

Tuy nhiên, theo giả thuyết mới đây của Grigoriev, đăng trên tạp chí Kỹ thuật dành cho tuổi trẻ (Nga), thì hai năm là thời hạn khả thi để xây dựng một kim tự tháp. Nếu kim tự tháp được xây dựng ngay khi Pharaoh vừa qua đời, thì khoảng thời gian 2 năm trên vừa đúng bằng khoảng thời gian cần thiết để tiến hành các kỹ thuật ướp xác.

Trước hết, ta hãy tìm hiểu các thông số kỹ thuật của kim tự tháp.

Lấy kim tự tháp Kheops làm ví dụ. Cạnh đáy của nó dài 220 m, như vậy mặt đáy gồm 24.200 khối đá, mỗi khối có kích thước 1m x 1m x 2m, nặng hơn 2 tấn. 42 lớp đầu tiên tính từ dưới đáy lên gồm 742.224 khối đá. Ở lớp thứ 42, diện tích mặt cắt của kim tự tháp chỉ còn một nửa so với mặt đáy. Cần bao nhiêu công sức và thời gian để vận chuyển lên cao và ghép đặt một số lượng khổng lồ các khối đá to lớn, nặng nề như thế? Giả dụ một tốp gồm 20 người đẩy một khối đá trên con lăn từ tâm mặt đáy ra đến rìa mặt đáy (khoảng cách độ 110-120m) và ghép đặt, chậm nhất là mất 1giờ. Khi hàng ngoài cùng đã ghép đặt xong, thì càng vào trong, khoảng cách vận chuyển càng ngắn lại và thời gian vận chuyển cũng giảm đi.
Càng lên cao, mặt bằng càng hẹp lại nên khoảng cách và thời gian cũng giảm theo. Ở những lớp dưới, khi mặt bằng còn rộng, với 60 tốp thợ như vậy, mỗi giờ có thể vận chuyển và ghép đặt được 60 khối đá. Nếu thay ca làm việc liên tục, một ngày đêm có thể ghép đặt được 1.440 khối. Như vậy, sau 16 ngày là hoàn tất lớp dưới cùng, sau 515 ngày đêm là hoàn tất 42 lớp đầu tiên.

Phần tiếp theo, cần ghép đặt 32 lớp với tổng cộng 278.784 khối đá để mặt bằng lại thu hẹp còn một nửa so với mặt cắt ở lớp 42. Thời gian cần thiết cho phần này là 194 ngày đêm. Để diện tích thu hẹp 1/2 nữa, cần thời gian 42 ngày đêm. Còn lại phần chóp, có thể hoàn tất chỉ trong vài ngày.

Dĩ nhiên khi càng lên cao, diện tích càng thu hẹp nên số người trực tiếp làm việc trên mặt bằng cũng giảm đi so với 60 tốp ban đầu, nhưng với lợi thế khoảng cách vận chuyển giảm dần khiến thời gian vận chuyển cũng giảm theo, thời hạn hoàn tất công trình vẫn chỉ khoảng 2 năm.

Như vậy, số lượng nhân công ở thời điểm cao nhất cũng chỉ 3.600 người (ba ca, mỗi ca 60 tốp, mỗi tốp có 20 người). Con số này còn có thể thấp hơn, vì ở đây ta tính ca làm việc theo 8 giờ tiêu chuẩn ngày nay. Còn thời đó, giờ làm việc của mỗi người trong ngày có thể nhiều hơn.

Về đại thể, số lượng nhân công và thời gian hoàn tất công trình là như vậy. Vấn đề còn lại là cách thức nâng các khối đá lên cao. Toàn bộ quá trình pittong nâng đá lên, rồi hạ xuống đón khối đá mới được mô tả trên hình 2 và hình 3.

Pittong- phao nâng với dung tích 500m3 sẽ dễ dàng nâng 250 tấn - khối lượng tổng cộng của các khối đá chồng lên nhau thành một cột - để khối đá trên cùng có thể lên tới đỉnh của kim tự tháp.

Con lăn - khoá chặn dùng để tách và giữ cột đá vừa được nâng lên, trong khi pittong-phao nâng hạ xuống để đón khối đá mới.

Đương nhiên còn cần tới một đội thợ vận chuyển các khối đá đến cửa vào (số 12, hình 1) rồi từ đó chúng sẽ tự lăn đến điểm A, nhưng số lượng nhân công chắc chắn không đáng kể.

Sau khi giả thuyết trên đây của Alecxander Grigoriev được đăng trên tạp chí Kỹ thuật dành cho tuổi trẻ (Nga), nhà Ai Cập học nổi tiếng người Nga Korshukov đã phải lên tiếng trên một tạp chí chuyên ngành: “Hỡi các nhà cổ sử học, khảo cổ học, triết học và Ai Cập học mà lĩnh vực nghiên cứu có liên quan đến kim tự tháp, đã đến lúc chúng ta phải lắng nghe ý kiến của các nhà xây dựng, vì đối tượng nghiên cứu của chúng ta lại liên quan trực tiếp đến chuyên môn của họ”.




[