Trên thế giới có khoảng 5% số người bị chứng mất ngủ và phải nhờ tới thuốc hỗ trợ. Tuy nhiên, ngoài tác dụng cải thiện giấc ngủ thuốc còn gây ra các tác dụng phụ khác, nhất là những ảnh hưởng về sinh lý, tâm lý ỷ lại sau khi ngừng thuốc. Vì vậy việc sử dụng hợp lý thuốc ngủ là điều hết sức cần thiết.
Cần tìm rõ nguyên nhân mất ngủ
Có nhiều yếu tố gây nên bệnh mất ngủ. Đôi khi mất ngủ, khó ngủ là biểu hiện của một căn bệnh tinh thần hoặc thể xác của người bệnh. Vì vậy, làm rõ nguyên nhân mất ngủ, khó ngủ, chữa bệnh từ gốc mới đạt hiệu quả tốt. Ví như người bị bệnh tăng huyết áp thường hay mất ngủ. Một khi khống chế được huyết áp thì giấc ngủ sẽ được cải thiện. Một số người mắc bệnh thần kinh cũng hay mất ngủ, chỉ cần sử dụng thuốc thần kinh hay thuốc đề kháng ức chế. Khi căn bệnh khỏi, bệnh mất ngủ cũng khỏi theo...
Chỉ nên sử dụng thuốc trong thời gian ngắn
Sử dụng lâu dài một loại thuốc thường làm người bệnh ỷ lại và nhờn thuốc. Vì vậy về nguyên tắc chỉ nên dùng thuốc ngủ trong thời gian ngắn. Mất ngủ do yếu tố tâm lý trong thời gian ngắn, cơ thể người bệnh có thể tự điều chỉnh, nên cố gắng chữa trị bằng liệu pháp tâm lý mà không nên dùng thuốc. Khi đã dùng thuốc ngủ thì liều dùng phải đủ để bảo đảm thời gian ngủ cần thiết và khi khỏi bệnh có thể ngưng sử dụng thuốc đang dùng. Thông thường ỷ lại vào thuốc thường xẩy ra khi dùng thuốc liên tục 1 tháng trở lên. Vì vậy dùng thuốc ngủ trong thời gian ngắn không gây nên tính ỷ lại vào thuốc.
Đối với người bệnh mất ngủ mãn tính cần uống thuốc ngủ thì có thể uống từng đợt 2, 3 tối mỗi tuần, vừa bảo đảm hiệu quả của thuốc, vừa tránh được các tác dụng phụ, đồng thời cũng giúp người bệnh ngủ đẫy giấc từ 2 tới 3 tối/tuần đủ chống được mệt mỏi.
Dùng luân lưu nhiều loại thuốc
Sử dụng luân lưu các loại thuốc ngủ khác nhau một cách khoa học có thể tránh được hiện tượng nhờn thuốc ngủ.
Dùng thuốc theo đặc trưng của bệnh
Đặc trưng mất ngủ khác nhau, sử dụng thuốc ngủ cũng khác nhau. Với người khó ngủ, chọn dùng thuốc có tác dụng mạnh lúc đầu và tác dụng giảm dần về cuối. Với người chợp mắt không được lâu, thường dậy sớm, chọn dùng loại thuốc ngủ tác dụng ban đầu từ từ và kéo dài về sau. Làm như vậy có thể tránh được việc sử dụng thuốc quá liều không cần thiết. Để tránh sử dụng một loại thuốc ngủ nào đó quá nhiều, có thể đồng thời sử dụng nhiều loại thuốc. Ví dụ có thể dùng cùng một lúc 2 loại thuốc ngủ có kết cấu khác nhau, hiệu quả chữa bệnh sẽ cao hơn, đồng thời tránh được hiện tượng ỷ lại và nhờn thuốc.
Giảm dần liều lượng thuốc
Sau khi giấc ngủ đã được cải thiện, không được ngừng sử dụng thuốc đột ngột. Khi thay đổi loại thuốc ngủ cũng phải thay đổi từ từ, nhất là đối với người đã sử dụng lâu dài một loại thuốc. Nói chung sau khi khỏi bệnh, cần tiếp tục duy trì uống thuốc từ 1-2 tuần, sau đó giảm dần. Quá trình này tiến hành trong vòng từ 2-4 tuần. Trong quá trình giảm lượng thuốc uống có thể xẩy ra hiện tượng ngủ thất thường thì cũng không nên quá lo lắng. Bởi vì đây là hiện tượng phản ứng tâm sinh lý bình thường, sẽ hết dần và giấc ngủ bình thường sẽ được khôi phục trở lại. Nếu vội vã uống thêm thuốc bệnh sẽ tái phát, không có lợi.
Trên đây là những điểm cần lưu ý khi dùng thuốc ngủ. Tuy nhiên một khi đã phải dùng đến thuốc để hỗ trợ cho giấc ngủ, bạn cần hết sức thận trọng và tuyệt đối tuân thủ theo chỉ định của thầy thuốc. Không được tự ý dùng theo sự mách bảo, hay theo kinh nghiệm lần trước đã dùng.
Cần tìm rõ nguyên nhân mất ngủ
Có nhiều yếu tố gây nên bệnh mất ngủ. Đôi khi mất ngủ, khó ngủ là biểu hiện của một căn bệnh tinh thần hoặc thể xác của người bệnh. Vì vậy, làm rõ nguyên nhân mất ngủ, khó ngủ, chữa bệnh từ gốc mới đạt hiệu quả tốt. Ví như người bị bệnh tăng huyết áp thường hay mất ngủ. Một khi khống chế được huyết áp thì giấc ngủ sẽ được cải thiện. Một số người mắc bệnh thần kinh cũng hay mất ngủ, chỉ cần sử dụng thuốc thần kinh hay thuốc đề kháng ức chế. Khi căn bệnh khỏi, bệnh mất ngủ cũng khỏi theo...
Chỉ nên sử dụng thuốc trong thời gian ngắn
Sử dụng lâu dài một loại thuốc thường làm người bệnh ỷ lại và nhờn thuốc. Vì vậy về nguyên tắc chỉ nên dùng thuốc ngủ trong thời gian ngắn. Mất ngủ do yếu tố tâm lý trong thời gian ngắn, cơ thể người bệnh có thể tự điều chỉnh, nên cố gắng chữa trị bằng liệu pháp tâm lý mà không nên dùng thuốc. Khi đã dùng thuốc ngủ thì liều dùng phải đủ để bảo đảm thời gian ngủ cần thiết và khi khỏi bệnh có thể ngưng sử dụng thuốc đang dùng. Thông thường ỷ lại vào thuốc thường xẩy ra khi dùng thuốc liên tục 1 tháng trở lên. Vì vậy dùng thuốc ngủ trong thời gian ngắn không gây nên tính ỷ lại vào thuốc.
Đối với người bệnh mất ngủ mãn tính cần uống thuốc ngủ thì có thể uống từng đợt 2, 3 tối mỗi tuần, vừa bảo đảm hiệu quả của thuốc, vừa tránh được các tác dụng phụ, đồng thời cũng giúp người bệnh ngủ đẫy giấc từ 2 tới 3 tối/tuần đủ chống được mệt mỏi.
Dùng luân lưu nhiều loại thuốc
Sử dụng luân lưu các loại thuốc ngủ khác nhau một cách khoa học có thể tránh được hiện tượng nhờn thuốc ngủ.
Dùng thuốc theo đặc trưng của bệnh
Đặc trưng mất ngủ khác nhau, sử dụng thuốc ngủ cũng khác nhau. Với người khó ngủ, chọn dùng thuốc có tác dụng mạnh lúc đầu và tác dụng giảm dần về cuối. Với người chợp mắt không được lâu, thường dậy sớm, chọn dùng loại thuốc ngủ tác dụng ban đầu từ từ và kéo dài về sau. Làm như vậy có thể tránh được việc sử dụng thuốc quá liều không cần thiết. Để tránh sử dụng một loại thuốc ngủ nào đó quá nhiều, có thể đồng thời sử dụng nhiều loại thuốc. Ví dụ có thể dùng cùng một lúc 2 loại thuốc ngủ có kết cấu khác nhau, hiệu quả chữa bệnh sẽ cao hơn, đồng thời tránh được hiện tượng ỷ lại và nhờn thuốc.
Giảm dần liều lượng thuốc
Sau khi giấc ngủ đã được cải thiện, không được ngừng sử dụng thuốc đột ngột. Khi thay đổi loại thuốc ngủ cũng phải thay đổi từ từ, nhất là đối với người đã sử dụng lâu dài một loại thuốc. Nói chung sau khi khỏi bệnh, cần tiếp tục duy trì uống thuốc từ 1-2 tuần, sau đó giảm dần. Quá trình này tiến hành trong vòng từ 2-4 tuần. Trong quá trình giảm lượng thuốc uống có thể xẩy ra hiện tượng ngủ thất thường thì cũng không nên quá lo lắng. Bởi vì đây là hiện tượng phản ứng tâm sinh lý bình thường, sẽ hết dần và giấc ngủ bình thường sẽ được khôi phục trở lại. Nếu vội vã uống thêm thuốc bệnh sẽ tái phát, không có lợi.
Trên đây là những điểm cần lưu ý khi dùng thuốc ngủ. Tuy nhiên một khi đã phải dùng đến thuốc để hỗ trợ cho giấc ngủ, bạn cần hết sức thận trọng và tuyệt đối tuân thủ theo chỉ định của thầy thuốc. Không được tự ý dùng theo sự mách bảo, hay theo kinh nghiệm lần trước đã dùng.