Đã tiến bộ nhưng cái đích còn xa
Hội trường Ba Đình nơi Quốc hội VN hội họp
Một bộ trưởng rưng rưng nước mắt. Một bộ trưởng nhận lỗi liên tục. Trong khi một bộ trưởng khác tỏ ý ông luôn chuẩn bị sẵn sàng cho các buổi chất vấn.
Đó là một phần của bức tranh đầy kịch tính trong bốn ngày chất vấn nằm trong kỳ họp thứ Năm của Quốc hội khóa 9 tại Việt Nam.
Báo chí trong nước gọi phiên chất vấn này là hào hứng và công khai.
Nó thể hiện quyền lực kiểm soát mà quốc hội được trao bấy lâu nay, đến kỳ này mới mang ra dùng một cách mạnh mẽ hơn.
Thế giới quan sát nước ngoài tại Hà Nội đánh giá sao về phiên họp lần này.
Liệu họ có đồng ý là tính trách nhiệm của nhiều bộ trưởng đã tăng thêm phần nào khi họ phải ra giải trình công việc của họ cho cử tri và đại biểu quốc hội (QH) nghe.
Và QH, qua phiên họp này, liệu có tăng thêm vai trò giám sát đối với hoạt động của chính phủ, của Đảng cộng sản.
Đài BBC đã đặt câu hỏi này cho ông Phil Zabriskie, phóng viên thường trú của tạp chí Time tại Hà Nội. Câu hỏi đầu tiên là cảm tưởng của ông như thế nào về phiên họp của QH khi có tới 7 bộ trưởng được yêu cầu ra giải trình các thắc mắc của đại biểu?
Time Magazine Tôi cho rằng nó nói về quyền lực của QH, đó là khả năng của QH chất vấn bộ trưởng một cách trực tiếp, buộc họ phải xuất hiện trước hội trường với nhiều đại biểu đặt câu hỏi cho họ về cách điều hành công việc, hay giải thích về vai trò của họ liên quan đến những vụ sì căng đan, hay những vấn đề nổi cộm mà cử tri quan tâm.
Cạnh đó còn là các chủ đề khác như tham nhũng, năng lực cạnh tranh, những vấn đề mà ngay chính phủ cũng đang phải tính toán đến.
BBC Thưa chúng ta thấy một bộ trưởng bị mất chức, bảy bộ trưởng khác đang phải giải trình, đang bị chất vấn nhiều mặt. Theo tiêu chuẩn chính trị ở một số nước thì những người này có vẻ đang ở trong thế kẹt, và chắc hẳn người đứng đầu chính phủ, tức thủ tướng, cũng ở trong một tâm trạng vô cùng khó xử. Thế nhưng có vẻ điều này đã không xảy ta tại Việt Nam, hay có xảy ra mà ta không biết?
Time Magazine Tôi cho rằng vị bộ trưởng bị buộc phải từ chức dù sao trước đó ai cũng biết ông này phải ra đi, đã có nhiều sức ép dồn đến ông ta ngay cả trước khi phiên họp bắt đầu.
Còn những bộ trưởng phải ra giải trình trong vòng bốn ngày qua cho thấy chính bản thân họ, hay Bộ mà họ điều hành cũng có nhiều vấn đề.
Qua các buổi truyền hình trực tiếp, cũng như tường thuật trên báo chí trong nước thì một số câu hỏi của cử tri đã không được những người này trả lời một cách đầy đủ, điều này cho thấy quyền lực của quốc hội không phải là tuyệt đối.
QH không thể nào có ngay được những câu trả lời mà họ muốn, trong việc giải quyết thắc mắc của cử tri. Như thế theo tôi hiệu quả của những buổi chất vấn công khai như vậy vẫn còn hạn chế.
BBC Ông có chia sẻ hay cảm thông cho một bộ trưởng bị mất chức và những bộ trưởng khác đang bị chất vấn rằng họ cũng không thể làm được gì tốt hơn, khi sự bổ nhiệm, cơ chế quyền lực, cũng như cách thức họ điều hành đơn vị đã không được tách rời rõ ràng giữa một bên là phục vụ đường đối của Đảng, và bên kia là trách nhiệm minh bạch trước nhân dân?
Time Magazine Nếu tôi hiểu đúng câu hỏi của ông thì những gì mà chúng ta thấy trong tuần này là sự bắt đầu của tiến trình bộ trưởng phải chịu trách nhiệm trước những gì họ làm.
Vai trò của họ là làm sao điều hành lĩnh vực họ chịu trách nhiệm - cho hạnh phúc của người dân. Tại nhiều nước những chức vụ như thế bao giờ cũng đi kèm với trách nhiệm.
Và nếu như chất lượng công việc họ thực hiện không đúng như những gì mà cử tri mong đợi thì ai cũng muốn là họ phải chịu trách nhiệm đối với năng lực yếu kém của mình.
Những gì chúng ta thấy, dù chưa triệt để, cho thấy quá trình xác định trách nhiệm đối với từng bộ trưởng đang được từng bước thực hiện.
Đi kèm theo điều này là dân chúng đang ngày càng có thêm kỹ năng đánh giá năng lực điều hành của từng bộ trưởng để qua đó họ qui trách nhiệm cho những gì xảy ra trong thực tế.
BBC Thế thưa ông liệu có nên phân tách vai trò lãnh đạo của đảng cầm quyền với tính độc lập cơ quan lập pháp, tức là các bộ trưởng này đều do Đảng cân nhắc và chỉ định, rồi sau đó họ có lui chức thì cũng do đảng bật đèn xanh, cho nên dù họ làm xấu hay tốt thì nếu đảng cần đảng vẫn sẽ duy trì họ tại cương vị đó, dù có nhiều phàn nàn từ đại biểu QH, hay cử tri? Khía cạnh này chắc chưa được minh bạch?
Time Magazine Vâng qui luật vận động của chính trị tại Việt Nam cho thấy đảng Cộng Sản vẫn là một lực lượng thống lĩnh trong mọi lĩnh vực, và chúng ta phải chấp nhận thực tế này.
Cạnh đó các lực đối trọng khác, mà trong đó có QH, có vẻ như đang bắt đầu có thêm móng vuốt, dù tôi chưa vội khẳng định là QH đã xác định được tư cách độc lập với đảng CS, thế nhưng ít nhất cơ quan này đã bắt đầu có tiếng nói độc lập, khi họ để cho đại biểu đặt câu hỏi trực tiếp cho các bộ trưởng, rồi người dân có nay có cơ hội nghe câu trả lời là như thế nào.
Ít nhất từ nay trở đi các bộ trưởng cũng phải tự đặt câu hỏi là nếu như họ không hoàn thành vai trò mà họ được giao, sẽ có ngày nào đó họ sẽ được mời ra trước hội trường. Có thể đây là thay đổi lớn vì trong quá khứ, đã có nhiều câu hỏi của cử tri mà không ai ra trả lời cả.
BBC Ông có cho rằng những bộ trưởng đang có vấn đề trong lĩnh vực quản lý của họ, nhữngh lĩnh vực gây ra quan tâm và đôi khi bất bình của cử tri, ví dụ như Y tế, Giáo dục, hay Bưu chính viễn thông cần phải được thay thế?
Time Magazine Liệu họ ra đi hay ở lại ư? Ít nhất tôi cho rằng cũng đã đến lúc nó đánh đi một thông điệp về sự điều hành chính trị và sốt sắng của ban lãnh đạo trong việc giải quyết những quan tâm của người dân.
Hầu hết những bộ trưởng này đã từng giữ chức vụ trong một thời gian và cách thức đảng lắng nghe nguyện vọng của người dân như thế nào sẽ cho cộng đồng quốc tế thấy về quyết tâm của Việt Nam muốn tăng thêm tính trách nhiệm và minh bạch trong chuyện điều hành đất nước.
Người dân cũng sẽ có dịp suy nghĩ về vai trò của đảng cầm quyền, dù trước đó đã có công giành độc lập cho nước nhà, nhưng liệu ngày nay họ có lắng nghe và đặt quyền lợi của dân lên trên hết hay không.
Cạnh đó còn là suy nghĩ nếu đảng CS không nghe dân, thì liệu họ có còn là một lực lượng có uy tín để dẫn Việt Nam vào tương lai trong chuyện hội nhập với thế giới hay không.
Cho nên cách giải quyết của đảng từ bây giờ trở đi hoặc sẽ làm tăng thêm vị thế của đảng, hoặc sẽ làm hao mòn niềm tin của người dân, những người mà ngày nay tôi cho là đang trưởng thành thêm về ý thức dân chủ và chính trị.
11 Tháng 6 2004 - Cập nhật 14h44 GMT
http://www.bbc.co.uk/vietnamese/business/story/2004/06/040611_timemag_iv.shtml
Hội trường Ba Đình nơi Quốc hội VN hội họp
Một bộ trưởng rưng rưng nước mắt. Một bộ trưởng nhận lỗi liên tục. Trong khi một bộ trưởng khác tỏ ý ông luôn chuẩn bị sẵn sàng cho các buổi chất vấn.
Đó là một phần của bức tranh đầy kịch tính trong bốn ngày chất vấn nằm trong kỳ họp thứ Năm của Quốc hội khóa 9 tại Việt Nam.
Báo chí trong nước gọi phiên chất vấn này là hào hứng và công khai.
Nó thể hiện quyền lực kiểm soát mà quốc hội được trao bấy lâu nay, đến kỳ này mới mang ra dùng một cách mạnh mẽ hơn.
Thế giới quan sát nước ngoài tại Hà Nội đánh giá sao về phiên họp lần này.
Liệu họ có đồng ý là tính trách nhiệm của nhiều bộ trưởng đã tăng thêm phần nào khi họ phải ra giải trình công việc của họ cho cử tri và đại biểu quốc hội (QH) nghe.
Và QH, qua phiên họp này, liệu có tăng thêm vai trò giám sát đối với hoạt động của chính phủ, của Đảng cộng sản.
Đài BBC đã đặt câu hỏi này cho ông Phil Zabriskie, phóng viên thường trú của tạp chí Time tại Hà Nội. Câu hỏi đầu tiên là cảm tưởng của ông như thế nào về phiên họp của QH khi có tới 7 bộ trưởng được yêu cầu ra giải trình các thắc mắc của đại biểu?
Time Magazine Tôi cho rằng nó nói về quyền lực của QH, đó là khả năng của QH chất vấn bộ trưởng một cách trực tiếp, buộc họ phải xuất hiện trước hội trường với nhiều đại biểu đặt câu hỏi cho họ về cách điều hành công việc, hay giải thích về vai trò của họ liên quan đến những vụ sì căng đan, hay những vấn đề nổi cộm mà cử tri quan tâm.
Cạnh đó còn là các chủ đề khác như tham nhũng, năng lực cạnh tranh, những vấn đề mà ngay chính phủ cũng đang phải tính toán đến.
BBC Thưa chúng ta thấy một bộ trưởng bị mất chức, bảy bộ trưởng khác đang phải giải trình, đang bị chất vấn nhiều mặt. Theo tiêu chuẩn chính trị ở một số nước thì những người này có vẻ đang ở trong thế kẹt, và chắc hẳn người đứng đầu chính phủ, tức thủ tướng, cũng ở trong một tâm trạng vô cùng khó xử. Thế nhưng có vẻ điều này đã không xảy ta tại Việt Nam, hay có xảy ra mà ta không biết?
Time Magazine Tôi cho rằng vị bộ trưởng bị buộc phải từ chức dù sao trước đó ai cũng biết ông này phải ra đi, đã có nhiều sức ép dồn đến ông ta ngay cả trước khi phiên họp bắt đầu.
Còn những bộ trưởng phải ra giải trình trong vòng bốn ngày qua cho thấy chính bản thân họ, hay Bộ mà họ điều hành cũng có nhiều vấn đề.
Qua các buổi truyền hình trực tiếp, cũng như tường thuật trên báo chí trong nước thì một số câu hỏi của cử tri đã không được những người này trả lời một cách đầy đủ, điều này cho thấy quyền lực của quốc hội không phải là tuyệt đối.
QH không thể nào có ngay được những câu trả lời mà họ muốn, trong việc giải quyết thắc mắc của cử tri. Như thế theo tôi hiệu quả của những buổi chất vấn công khai như vậy vẫn còn hạn chế.
BBC Ông có chia sẻ hay cảm thông cho một bộ trưởng bị mất chức và những bộ trưởng khác đang bị chất vấn rằng họ cũng không thể làm được gì tốt hơn, khi sự bổ nhiệm, cơ chế quyền lực, cũng như cách thức họ điều hành đơn vị đã không được tách rời rõ ràng giữa một bên là phục vụ đường đối của Đảng, và bên kia là trách nhiệm minh bạch trước nhân dân?
Time Magazine Nếu tôi hiểu đúng câu hỏi của ông thì những gì mà chúng ta thấy trong tuần này là sự bắt đầu của tiến trình bộ trưởng phải chịu trách nhiệm trước những gì họ làm.
Vai trò của họ là làm sao điều hành lĩnh vực họ chịu trách nhiệm - cho hạnh phúc của người dân. Tại nhiều nước những chức vụ như thế bao giờ cũng đi kèm với trách nhiệm.
Và nếu như chất lượng công việc họ thực hiện không đúng như những gì mà cử tri mong đợi thì ai cũng muốn là họ phải chịu trách nhiệm đối với năng lực yếu kém của mình.
Những gì chúng ta thấy, dù chưa triệt để, cho thấy quá trình xác định trách nhiệm đối với từng bộ trưởng đang được từng bước thực hiện.
Đi kèm theo điều này là dân chúng đang ngày càng có thêm kỹ năng đánh giá năng lực điều hành của từng bộ trưởng để qua đó họ qui trách nhiệm cho những gì xảy ra trong thực tế.
BBC Thế thưa ông liệu có nên phân tách vai trò lãnh đạo của đảng cầm quyền với tính độc lập cơ quan lập pháp, tức là các bộ trưởng này đều do Đảng cân nhắc và chỉ định, rồi sau đó họ có lui chức thì cũng do đảng bật đèn xanh, cho nên dù họ làm xấu hay tốt thì nếu đảng cần đảng vẫn sẽ duy trì họ tại cương vị đó, dù có nhiều phàn nàn từ đại biểu QH, hay cử tri? Khía cạnh này chắc chưa được minh bạch?
Time Magazine Vâng qui luật vận động của chính trị tại Việt Nam cho thấy đảng Cộng Sản vẫn là một lực lượng thống lĩnh trong mọi lĩnh vực, và chúng ta phải chấp nhận thực tế này.
Cạnh đó các lực đối trọng khác, mà trong đó có QH, có vẻ như đang bắt đầu có thêm móng vuốt, dù tôi chưa vội khẳng định là QH đã xác định được tư cách độc lập với đảng CS, thế nhưng ít nhất cơ quan này đã bắt đầu có tiếng nói độc lập, khi họ để cho đại biểu đặt câu hỏi trực tiếp cho các bộ trưởng, rồi người dân có nay có cơ hội nghe câu trả lời là như thế nào.
Ít nhất từ nay trở đi các bộ trưởng cũng phải tự đặt câu hỏi là nếu như họ không hoàn thành vai trò mà họ được giao, sẽ có ngày nào đó họ sẽ được mời ra trước hội trường. Có thể đây là thay đổi lớn vì trong quá khứ, đã có nhiều câu hỏi của cử tri mà không ai ra trả lời cả.
BBC Ông có cho rằng những bộ trưởng đang có vấn đề trong lĩnh vực quản lý của họ, nhữngh lĩnh vực gây ra quan tâm và đôi khi bất bình của cử tri, ví dụ như Y tế, Giáo dục, hay Bưu chính viễn thông cần phải được thay thế?
Time Magazine Liệu họ ra đi hay ở lại ư? Ít nhất tôi cho rằng cũng đã đến lúc nó đánh đi một thông điệp về sự điều hành chính trị và sốt sắng của ban lãnh đạo trong việc giải quyết những quan tâm của người dân.
Hầu hết những bộ trưởng này đã từng giữ chức vụ trong một thời gian và cách thức đảng lắng nghe nguyện vọng của người dân như thế nào sẽ cho cộng đồng quốc tế thấy về quyết tâm của Việt Nam muốn tăng thêm tính trách nhiệm và minh bạch trong chuyện điều hành đất nước.
Người dân cũng sẽ có dịp suy nghĩ về vai trò của đảng cầm quyền, dù trước đó đã có công giành độc lập cho nước nhà, nhưng liệu ngày nay họ có lắng nghe và đặt quyền lợi của dân lên trên hết hay không.
Cạnh đó còn là suy nghĩ nếu đảng CS không nghe dân, thì liệu họ có còn là một lực lượng có uy tín để dẫn Việt Nam vào tương lai trong chuyện hội nhập với thế giới hay không.
Cho nên cách giải quyết của đảng từ bây giờ trở đi hoặc sẽ làm tăng thêm vị thế của đảng, hoặc sẽ làm hao mòn niềm tin của người dân, những người mà ngày nay tôi cho là đang trưởng thành thêm về ý thức dân chủ và chính trị.
11 Tháng 6 2004 - Cập nhật 14h44 GMT
http://www.bbc.co.uk/vietnamese/business/story/2004/06/040611_timemag_iv.shtml