Francis Skott Key Fitzgerald (1896-1940) - nhà văn Mỹ. Người thể hiện của "thời đại nhạc Jazz", tác giả lời của Quốc ca Hợp Chủng quốc Hoa kỳ. Sinh ra trong một gia đình theo đạo Cơ đốc Ai-len. Năm 1913 Fitzgerald vào đại học Princeton nhưng sắp tốt nghiệp thì bỏ học vào lính. Thời gian phục vụ trong quân đội Fitzgerald bắt đầu viết cuốn tiểu thuyết đầu tiên Phía bên ni địa đàng (This Side of Paradise, 1920). Sau khi xuất bản cuốn tiểu thuyết này Fitzgerald cưới vợ và bắt đầu nổi tiếng. Cũng trong thời gian này ông in tập truyện ngắn đầu tay Những cô nàng và những triết gia (Flappers and Philosophers, 1920). Tiểu thuyết thứ hai Đẹp và đáng nguyền rủa (The Beautiful and Damned, 1922) kể về cuộc hôn nhân khổ sở của hai con người tài năng và quyến rũ. Năm 1923 viết và dựng vở kịch Rau cỏ (Vegatable, 1923) bị thua lỗ nhưng sau đó viết tiểu thuyết Gasby vĩ đại (The Great Gatsby, 1925) được giới phê bình đánh giá là kiệt tác, là một trong những tiểu thuyết hay nhất nước Mỹ.

Tuân thủ nguyên tắc của "thế hệ mất mát", Fitzgerald sang sống ở châu Âu (Italia) nhưng hôn nhân tan vỡ, đời sống riêng suy sụp, vợ mắc bệnh tâm thần còn ông là người nghiện rượu. Tiểu thuyết Đêm dịu dàng (Tender is the Night, 1934) là sự thể hiện lối thoát về châu Âu. Tập truyện Tín hiệu thức tỉnh (Top at Reveille, 1935) là những thổ lộ tâm can của nhà văn về sự đổ vỡ. Cũng giống như nhân vật chính của truyện Ngày chủ nhật cuồng điên (Crazy Sunday) trong tập trên, Fitzgerald quay trở về Hollywood trong tâm trạng thất vọng và bệnh hoạn. Ông mất ngày 21-12-1940, để lại một cuốn tiểu thuyết đang viết dở Trùm tư bản cuối cùng (The Last Tycoon,1941).

Có lẽ vì tiếc thương cho cuộc đời một nhà văn tài hoa bạc mệnh chăng mà từ sau chiến tranh Thế giới II người ta đua nhau tìm đọc tác phẩm của Fitzgerald. Năm 1945 E. Wilson tập hợp những bài viết lẻ, những hồi ức, thư từ của Fitzgerald thành một tập sách có tựa đề Sụp đổ (The Crack-Up). Rất nhiều nhà văn nổi tiếng viết bài về Fitzgerald... Đại văn hào E. Hemingway có bài tuỳ bút rất hay viết về Fitzgerald: Ngày vui mãi mãi cùng anh (1964).



Tác phẩm:
*Phía bên ni địa đàng (This Side of Paradise, 1920)
*Những cô nàng và những triết gia (Flappers and Philosophers, 1920)
*Đẹp và đáng nguyền rủa (The Beautiful and Damned, 1922)
*Rau cỏ (Vegatable, 1923)
*Gasby vĩ đại (The Great Gatsby, 1925)
*Đêm dịu dàng (Tender is the Night, 1934)
*Tín hiệu thức tỉnh (Top at Reveille, 1935)
*Trùm tư bản cuối cùng (The Last Tycoon,1941)
*Sụp đổ (The Crack-Up, 1945).

© Hồ Thượng Tuy biên soạn (trích từ 250 bậc thầy Văn chương Thế giới)[/align]