Thơ của Ý Nhi: Nơi nỗi buồn nương náu
Nguyễn Bảo Chân
Những lúc thật buồn, tôi hay an ủi mình bằng cách đọc một bài thơ của Ý Nhi. Tôi yêu vẻ tĩnh lặng thuần khiết mà tôi cảm thấy trong thơ chị. Giống như vẻ tĩnh lặng đến lạ lùng của bầu trời sau cơn bão lớn. ở đó, sắc cầu vồng lung linh hiếm hoi hiện ra, gọi tôi về một bờ bến khác, một chân trời khác, phía bên kia những câu chữ...
Bài thơ tôi thường nhớ đến nhất là Thơ Vui Dưới Hàng Cây Cơm Nguội - một bài thơ ngắn, giản dị, mà từng câu, từng ý của nó cứ toả bóng mát lành, xoa dịu và che chở.25.5
Còn niềm mong đợi cuối cùng
đem tặng hàng cây cơm nguội
phố dài, mây trắng, trời xa
đem gửi cho mùa lá mới
Niềm vui cuối cùng đem tặng
vòm lá giữa ngày non tươi
ai về, ai qua lối ấy
thoáng gặp sau cây nụ cười.
Tôi xin giữ lại nỗi buồn
giữ lại ưu phiền, cay đắng
một mai đường thưa bóng cây
đem buồn thương che mưa nắng.
ý Nhi viết bài thơ này tháng 2 năm 1985, tròn hai mươi năm trước. Những câu thơ ấm áp, nhân hậu và kiêu hãnh, có sức lan toả mạnh mẽ. Nó dịu dàng mà quả cảm, kiên định và bao dung. Niềm mong đợi ấy là gì? Sao chị hào phóng tặng hàng cây cơm nguội? Hàng cây xanh tươi, mùa lại mùa thêm lá mới, khi con người cứ già đi, và cả những khát vọng của họ cũng có thể cằn cỗi đi. Có một chút thảng thốt âu lo, một chút thất vọng nào đó, kín đáo ẩn giấu trong sự hào phóng lạc quan kia, trong cái từ “cuối cùng” buông ở cuối câu thơ đâu tiên, như một nốt nhạc trầm. “Phố dài, mây trắng, trời xa”, tất thảy đều là những khái niệm giả định mơ hồ, mơ hồ như chính niềm mong đợi của chị. Niềm mong đợi mang chiều kích không gian, mở về vô tận và bởi vậy không có giới hạn cụ thể, chẳng thể nguôi ngoai, chẳng bao giờ thoả nguyện. “Mùa lá mới” dường như chính là nguồn an ủi. Nó cho ta sức mạnh và niềm vui bởi vẻ tươi tắn thanh xuân của nó. Nhưng rồi cả đến “niềm vui cuối cùng” cũng được đem tặng “ai về ai qua lối ấy”, không một chút hoài nghi do dự. Như vòm cây xanh đã xanh phải xanh đến hết mình.
Nếu như hai khổ thơ đầu dẫn dắt, gợi mở, dồn nén, thì toàn bộ ý tưởng và sức nặng của bài thơ trào ra ở khổ thơ cuối, đặc biệt là ở hai câu kết:
“Tôi xin giữ lại nỗi buồn
giữ lại ưu phiền cay đắng
một mai đường thưa bóng cây
đem buồn thương che mưa nắng”.
Lựa chọn của nhà thơ nghe thật dễ dàng, quả quyết, giản đơn, mà có khi phải đánh đổi bằng cả một cuộc đời. Chị giữ lại cho mình nỗi buồn như một lẽ đương nhiên, bởi chính nỗi buồn và những đắng cay đã làm nên cốt cách, giọng điệu riêng trong thơ chị, sâu sắc, đầy trải nghiệm. Cảm xúc ăm ắp được giữ nhịp bởi trí tuệ minh triết. Nó hướng người đọc tới bờ giác ngộ, qua nhịp cầu bảy sắc của những hỉ nộ ái ố, mà ai ai cũng phải vượt qua trong hành trình một đời người.
Và nỗi buồn ấy của chị luôn luôn che chở cho tôi.
Tôi có cảm giác ý Nhi là một trong không nhiều các nữ sĩ Việt Nam có thể nhìn thấu cuộc đời này bằng con mắt thứ ba. Chị điềm tĩnh bước ra khỏi bản thể, đi qua chiếc cầu vồng cheo leo mà quyến rũ kia, để viết, mà Thơ Vui Dưới Hàng Cây Cơm Nguội chỉ là một ví dụ nhỏ.
Mãi đến cuối những năm 90 vừa rồi, tôi mới được gặp ý Nhi. ấy là một chiều cuối năm rét mướt. Tôi được nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn “cử” đi đón chị đến gặp gỡ chị em thơ nữ, nhân dịp chị vừa từ Sài Gòn trở về Hà Nội.
Tôi nhìn thấy chị, Người Đàn Bà Ngồi Đan *, lúc đó đang nhanh nhẹn rảo bước trên hè phố, mảnh dẻ trong chiếc áo len đen, mái tóc ngắn buộc gọn phía sau bằng một dải ruy băng lụa màu cam thẫm. Những chiếc lá rụng vương theo gót chân chị. Gót chân cũng nhẹ như lá. Chị bước ra từ cái giá lạnh cô đơn của những vòm cây mùa đông Hà Nội. ánh ỏi sáng lên vẻ đẹp của cái nhìn kiêu hãnh và nụ cười thanh thản, khiến tôi liên tưởng tới một câu thơ chị viết: “Đốm nắng vàng sau những tán cây kia/ Yên ả cháy, yên ả làm ngọn lửa”.
Ngọn lửa ấy lặng lẽ cháy, ấm áp và tin cậy, làm nơi nương náu của những nỗi buồn nào đó.
* Tên một bài thơ và cũng là tên một tập thơ nổi tiếng của ý Nhi
(Phụ bản Thơ - Báo Văn nghệ)
Nguyễn Bảo Chân
Những lúc thật buồn, tôi hay an ủi mình bằng cách đọc một bài thơ của Ý Nhi. Tôi yêu vẻ tĩnh lặng thuần khiết mà tôi cảm thấy trong thơ chị. Giống như vẻ tĩnh lặng đến lạ lùng của bầu trời sau cơn bão lớn. ở đó, sắc cầu vồng lung linh hiếm hoi hiện ra, gọi tôi về một bờ bến khác, một chân trời khác, phía bên kia những câu chữ...
Bài thơ tôi thường nhớ đến nhất là Thơ Vui Dưới Hàng Cây Cơm Nguội - một bài thơ ngắn, giản dị, mà từng câu, từng ý của nó cứ toả bóng mát lành, xoa dịu và che chở.25.5
Còn niềm mong đợi cuối cùng
đem tặng hàng cây cơm nguội
phố dài, mây trắng, trời xa
đem gửi cho mùa lá mới
Niềm vui cuối cùng đem tặng
vòm lá giữa ngày non tươi
ai về, ai qua lối ấy
thoáng gặp sau cây nụ cười.
Tôi xin giữ lại nỗi buồn
giữ lại ưu phiền, cay đắng
một mai đường thưa bóng cây
đem buồn thương che mưa nắng.
ý Nhi viết bài thơ này tháng 2 năm 1985, tròn hai mươi năm trước. Những câu thơ ấm áp, nhân hậu và kiêu hãnh, có sức lan toả mạnh mẽ. Nó dịu dàng mà quả cảm, kiên định và bao dung. Niềm mong đợi ấy là gì? Sao chị hào phóng tặng hàng cây cơm nguội? Hàng cây xanh tươi, mùa lại mùa thêm lá mới, khi con người cứ già đi, và cả những khát vọng của họ cũng có thể cằn cỗi đi. Có một chút thảng thốt âu lo, một chút thất vọng nào đó, kín đáo ẩn giấu trong sự hào phóng lạc quan kia, trong cái từ “cuối cùng” buông ở cuối câu thơ đâu tiên, như một nốt nhạc trầm. “Phố dài, mây trắng, trời xa”, tất thảy đều là những khái niệm giả định mơ hồ, mơ hồ như chính niềm mong đợi của chị. Niềm mong đợi mang chiều kích không gian, mở về vô tận và bởi vậy không có giới hạn cụ thể, chẳng thể nguôi ngoai, chẳng bao giờ thoả nguyện. “Mùa lá mới” dường như chính là nguồn an ủi. Nó cho ta sức mạnh và niềm vui bởi vẻ tươi tắn thanh xuân của nó. Nhưng rồi cả đến “niềm vui cuối cùng” cũng được đem tặng “ai về ai qua lối ấy”, không một chút hoài nghi do dự. Như vòm cây xanh đã xanh phải xanh đến hết mình.
Nếu như hai khổ thơ đầu dẫn dắt, gợi mở, dồn nén, thì toàn bộ ý tưởng và sức nặng của bài thơ trào ra ở khổ thơ cuối, đặc biệt là ở hai câu kết:
“Tôi xin giữ lại nỗi buồn
giữ lại ưu phiền cay đắng
một mai đường thưa bóng cây
đem buồn thương che mưa nắng”.
Lựa chọn của nhà thơ nghe thật dễ dàng, quả quyết, giản đơn, mà có khi phải đánh đổi bằng cả một cuộc đời. Chị giữ lại cho mình nỗi buồn như một lẽ đương nhiên, bởi chính nỗi buồn và những đắng cay đã làm nên cốt cách, giọng điệu riêng trong thơ chị, sâu sắc, đầy trải nghiệm. Cảm xúc ăm ắp được giữ nhịp bởi trí tuệ minh triết. Nó hướng người đọc tới bờ giác ngộ, qua nhịp cầu bảy sắc của những hỉ nộ ái ố, mà ai ai cũng phải vượt qua trong hành trình một đời người.
Và nỗi buồn ấy của chị luôn luôn che chở cho tôi.
Tôi có cảm giác ý Nhi là một trong không nhiều các nữ sĩ Việt Nam có thể nhìn thấu cuộc đời này bằng con mắt thứ ba. Chị điềm tĩnh bước ra khỏi bản thể, đi qua chiếc cầu vồng cheo leo mà quyến rũ kia, để viết, mà Thơ Vui Dưới Hàng Cây Cơm Nguội chỉ là một ví dụ nhỏ.
Mãi đến cuối những năm 90 vừa rồi, tôi mới được gặp ý Nhi. ấy là một chiều cuối năm rét mướt. Tôi được nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn “cử” đi đón chị đến gặp gỡ chị em thơ nữ, nhân dịp chị vừa từ Sài Gòn trở về Hà Nội.
Tôi nhìn thấy chị, Người Đàn Bà Ngồi Đan *, lúc đó đang nhanh nhẹn rảo bước trên hè phố, mảnh dẻ trong chiếc áo len đen, mái tóc ngắn buộc gọn phía sau bằng một dải ruy băng lụa màu cam thẫm. Những chiếc lá rụng vương theo gót chân chị. Gót chân cũng nhẹ như lá. Chị bước ra từ cái giá lạnh cô đơn của những vòm cây mùa đông Hà Nội. ánh ỏi sáng lên vẻ đẹp của cái nhìn kiêu hãnh và nụ cười thanh thản, khiến tôi liên tưởng tới một câu thơ chị viết: “Đốm nắng vàng sau những tán cây kia/ Yên ả cháy, yên ả làm ngọn lửa”.
Ngọn lửa ấy lặng lẽ cháy, ấm áp và tin cậy, làm nơi nương náu của những nỗi buồn nào đó.
* Tên một bài thơ và cũng là tên một tập thơ nổi tiếng của ý Nhi
(Phụ bản Thơ - Báo Văn nghệ)
Love mickey,