Nǎm 1995 trở về trước được xem là những năm của Internet và năm 1996 đã trở thành năm của Intranet, vậy Intranet là gì?
Intranet còn là một khái niệm mới. Có một số định nghĩa khác nhau về Intranet:
Intranet là Web (kho thông tin dữ liệu điện tử) sử dụng nội bộ (Internal Web).
Intranet là một mạng sử dụng nội bộ như LAN hay WAN thực hiện được các ứng dụng, nói cách khác các dịch vụ của Internet, chủ yếu là dịch vụ Web với giao thức truyền siêu văn bản - http (HyperText Transfer Protocol) và dịch vụ truyền File (FTP), E - Mail v.v...
Intranet là công nghệ của Internet triển khai sau bức tường lửa tạo nên nǎng suất làm việc cho các công ty.
Các tổ chức trên thế giới đã tìm ra được một phương pháp để tăng cường thông tin trong nội bộ cũng như với bên ngoài sử dụng công nghệ Web trong một hệ thống dữ liệu thông tin kiểu mới gọi là Intranet.
Intranet là một mạng nội bộ theo kiểu Internet được sử dụng như một " mạng ảo cá nhân" hiệu quả nhất (VPN -Virtual Private Network).
Intranet là sự mở rộng mới của công nghệ Internet cung cấp khả năng chia sẻ thông tin trong nội bộ của một tổ chức.
Có nhiều cách định nghĩa nhưng thực chất Intranet là một mạng nội bộ để các nhân viên trong một công ty hay một tổ chức xây dựng và chia sẻ thông tin chứa trên các cơ sở dữ liệu riêng theo phương pháp của World Wide Web của Internet, có nghĩa là sử dụng ngôn ngữ phát triển siêu văn bản - HTML (HyperText Markup Language), giao thức truyền siêu văn bản HTTP và giao thức TCP/IP.
Tính chất rất quan trọng của Intranet là phải có kế hoạch để bảo vệ thông tin nội bộ, không cho phép những người không được phép truy nhập cơ sở dữ liệu của mình. Có nhiều cách ngăn chặn như dùng mật khẩu, các biện pháp mã hoá hay bức tường lửa (nhưng bức tường lửa rất khó ngăn chặn " người nhà" ). Một biện pháp bảo vệ hữu hiệu truyền thống là chính sách và hệ thống quyết định cho ai được vào lĩnh vực dữ liệu nào.
Lợi ích của Intranet.
a/ Lợi ích công nghệ của Intranet.
Do sử dụng công nghệ của Internet nên Intranet kế thừa được các lợi ích sau:
Các máy tính tham gia mạng có thể chia sẻ hay gửi thông tin cho nhau.
Các máy tính tham gia mạng có thể khác kiểu, khác loại.
Các ứng dụng trên Internet như thư điện tử, Web, FTP v.v.. cũng như các phần mềm đã có sẵn và đã được thực tế chứng minh.
Đường nối theo kiểu siêu vǎn bản (Hypertext link) rất dễ dàng cho người sử dụng tra cứu, tìm kiếm hay lấy thông tin trên một diện rất rộng (đến phạm vi toàn cầu).
Kết nối dễ dàng với các cơ sở dữ liệu sẵn có, các vǎn bản đã được soạn thảo trên máy tính.
b/ Lợi ích kinh tế.
Intranet là cơ sở để tiến tới một mô hình cơ quan mới " Cơ quan không giấy tờ công vǎn" (paperless office), có nghĩa các thông tin trao đổi cho nhau chỉ thông qua máy tính không theo đường công vǎn. Hiện tại chúng ta đang làm việc trong môi trường mà hầu như mọi thông tin vǎn bản pháp quy đều được trao đổi bằng giấy tờ công vǎn kéo theo sự chậm trễ, sai lệch và phiền phức của nó. Mô hình cơ quan không giấy tờ công vǎn rất có thể là một cuộc cách mạng, đánh dấu một bước tiến hoá mới trong lịch sử vǎn minh nhân loại vì để thực hiện được nó không chỉ phải hoàn thiện công nghệ, giải pháp mạng, trình độ nǎng lực tin học của từng người lao động mà còn phải xoá bỏ được cả một hệ thống làm việc theo kiểu hành chính giấy tờ truyền thống ở quy mô toàn cầu (mặc dù mức độ của các quốc gia có thể khác nhau) để thiết lập một " quan hệ sản xuất" mới trên một phạm vi quốc gia và quốc tế.
Tǎng nǎng suất lao động, có nghĩa tǎng lợi nhuận kinh doanh vì có thông tin nhanh chóng được cặp nhật và thông báo hàng ngày, giảm đáng kể bộ phận hành chính trung gian cũng như lượng đầu tư khổng lồ cho nó.
Cấu trúc mạng Intranet
Từ các định nghĩa chúng ta thấy rằng:
Intranet là một mạng lưới sử dụng nội bộ, nó có thể là một mạng cục bộ LAN hay có thể là một mạng diện rộng WAN.
Intranet có thể chỉ dùng để chia sẻ thông tin nội bộ trong một tổ chức bằng các Web nội bộ nhưng cũng có thể nối với các Web ngoài trên Internet để sử dụng những thông tin chung.
Do yêu cầu thực tế như vậy nên cấu trúc của Intranet có các kiểu sau:
1/ Intranet là một mạng sử dụng nội bộ kết nối trên cơ sở của mạng viễn thông.
Nếu một tổ chức nhỏ trong một toà nhà có thể chỉ dùng LAN.
Nếu tổ chức lớn có các chi nhánh, vǎn phòng trên cả nước hay quốc tế dùng mạng diện rộng WAN kết nối trên cơ sở của mạng viễn thông,thuê kênh riêng v.v..
Hình vẽ 1. Intranet diện rộng WAN dùng thuê kênh riêng.
2/ Intranet sử dụng phương tiện truyền dẫn chung Internet.
Thực tế một số tổ chức lớn như Digital, Microsoft có các vǎn phòng chi nhánh trên khắp thế giới họ có thể dùng mạng viễn thông, thuê kênh riêng để kết nối mạng Intranet, nhưng như vậy giá rất cao mà hiệu quả thấp.Do vậy người ta đã tận dụng mạng Internet như một phương tiện truyền dẫn chung cho hai cách sử dụng.
Kiểu sử dụng tập thể: Một mạng cho nhiều người sử dụng (hình vẽ 2).
Kiểu sử dụng cá nhân: Chỉ một máy tính cho một cá nhân, hay một tập thể nhỏ dùng chung ở cách xa cơ quan, trung tâm. (hình vẽ 3)
Để Intranet là một mạng nội bộ kết nối trên phạm vi toàn cầu sử dụng môi trường truyền dẫn chung trên Internet người ta phải sử dụng một kỹ thuật mới, một phần mềm mới gọi là " tạo đường hầm " (Tunnelling) mà ý nghĩa vật lý tương tự như đường tàu điện ngầm riêng chạy dưới mạng lưới giao thông công cộng của một thành phố.
Tuy nhiên để bảo vệ được các thông tin nội bộ trong mọi trường hợp cần phải có bức tường lửa, phương thức làm việc theo kiểu khách/chủ (Client/Server) và các biện pháp mã hoá để kiểm soát các đối tượng truy nhập với cách làm việc như sau:
Khi một trạm đầu cuối (Workstation) tại một chi nhánh sử dụng phần mềm tạo đường hầm khách (Client tunnelling software) gửi yêu cầu truy nhập tới máy chủ (Server) có phần mềm tạo đường hầm chủ (tunnelling server software) ở trung tâm hay ở phía đầu xa qua mạng Internet. Trong máy chủ này đã có danh sách các trạm đầu cuối được phép truy nhập, nếu kiểm tra đúng danh sách, máy chủ cho phép kiến tạo một đường hầm và sử dụng các biện pháp mã hoá để kiểm soát, máy chủ gửi lại cho trạm đầu cuối kia một địa chỉ Internet nội bộ (IP address) để làm cơ sở kết nối, địa chỉ này chỉ sử dụng trong mạng máy chủ. Khi cuộc nối (hay đường hầm qua Internet) thiết lập đã được xác nhận là đúng, khách hàng ở trạm đầu cuối có thể truy nhập vào mạng máy chủ để trao đổi thông tin. Như vậy thực chất là tạo ra một sự kết nối tương đương với mạng ảo cá nhân (VPN - Virtual Private Network).
Máy chủ kiểm tra tất cả các cuộc truy nhập vào, xác nhận đúng trước khi cho phép kiến tạo đường hầm. Ngoài ra, gói dữ liệu IP (Internet Protocol datagram) sử dụng trong mạng máy chủ cũng đã được mã hoá bằng nhiều biện pháp khác nhau và sau đó mới lồng vào bên trong gói dữ liệu TCP/IP khác để truyền đi trên Internet, do vậy dữ liệu truyền cho nhau qua Internet được bảo vệ an toàn.
3/ Intranet kết nối với các Web trên Internet.
Nói chung Intranet là một mạng nội bộ không nối với bên ngoài, nhưng Intranet hiện tại rất hay được kết nối với Internet vì những thực tế sau:
Trên Internet có rất nhiều thông tin chứa trên World Wide Web mà những thông tin chung đó cần cho tất cả mọi cán bộ công nhân viên trong một công ty hay một tổ chức, nếu đã sử dụng Intranet với các Web nội bộ mà không có các thông tin chung này thì họ sẽ ra khỏi Intranet để truy nhập vào Internet như vậy sẽ lãng phí thời gian của người lao động và phải trả tiền cho thời gian truy nhập tìm kiếm, rà soát thông tin trên Internet cho rất nhiều người, tốn kém hơn nhiều, do vậy trên Intranet cũng sẽ có Web nối với Internet để bộ phận có trách nhiệm, thông thạo địa chỉ của các nguồn thông tin, cặp nhật các thông tin cần thiết. Máy chủ trung gian (Proxy Server) theo kiểu NT Window của Microsoft rất thích hợp với cách sử dụng này.
Intranet cũng sử dụng được các dịch khác của Internet như thư điện tử, dịch vụ truyền File (FTP), diễn đàn thông tin (Bulletin Board) để bàn luận, trao đổi thông tin cho nhau về từng chủ đề một. Tất cả những dịch vụ này nếu chỉ trong nội bộ của một công ty thì không cần Internet, nhưng những dịch vụ này sẽ không hoàn chỉnh và kém hấp dẫn nếu như nó không được nối với Internet để liên lạc toàn cầu.
Triển vọng mới của Intranet.
Theo các chuyên gia đầu ngành của các công ty phần mềm, máy tính lớn như Novell, Digital thì Intranet trong thời gian tới có một triển vọng rất lớn, thị trường của Intranet có thể sẽ lớn hơn Internet gấp 4 đến 5 lần. Các công ty kinh doanh hàng đầu của thế giới đều đang dùng và đang mở rộng Intranet của mình, DEC chẳng hạn, có 7 Web đặt trên Internet nhưng có tới 300 Web trên mạng nội bộ Intranet.
Vào đầu nǎm 1996, Forrester Research đã phỏng vấn không chọn lọc 50 trong số 500 công ty và cho biết 34% trả lời chưa có kế hoạch cho Intranet, 16% đã có Intranet, 26% sẽ tiến hành và 24% đang tiến hành.
Còn International Data Corporation báo cáo rằng cho đến hết nǎm 1995 lượng máy chủ bán ra để xây dựng Web cho Internet chỉ chiếm 45% và cho Intranet chiếm tới 55% trên toàn thế giới.
Rõ ràng mô hình Intranet sẽ là một thị trường lớn phát triển tỷ lệ thuận với sự tǎng trưởng kinh tế với sự làm ǎn phát triển của các công ty, các bộ, ngành kinh tế trong từng quốc gia một và nhất là lại trong thời đại bùng nổ thông tin của tin học và viễn thông.
Intranet còn là một khái niệm mới. Có một số định nghĩa khác nhau về Intranet:
Intranet là Web (kho thông tin dữ liệu điện tử) sử dụng nội bộ (Internal Web).
Intranet là một mạng sử dụng nội bộ như LAN hay WAN thực hiện được các ứng dụng, nói cách khác các dịch vụ của Internet, chủ yếu là dịch vụ Web với giao thức truyền siêu văn bản - http (HyperText Transfer Protocol) và dịch vụ truyền File (FTP), E - Mail v.v...
Intranet là công nghệ của Internet triển khai sau bức tường lửa tạo nên nǎng suất làm việc cho các công ty.
Các tổ chức trên thế giới đã tìm ra được một phương pháp để tăng cường thông tin trong nội bộ cũng như với bên ngoài sử dụng công nghệ Web trong một hệ thống dữ liệu thông tin kiểu mới gọi là Intranet.
Intranet là một mạng nội bộ theo kiểu Internet được sử dụng như một " mạng ảo cá nhân" hiệu quả nhất (VPN -Virtual Private Network).
Intranet là sự mở rộng mới của công nghệ Internet cung cấp khả năng chia sẻ thông tin trong nội bộ của một tổ chức.
Có nhiều cách định nghĩa nhưng thực chất Intranet là một mạng nội bộ để các nhân viên trong một công ty hay một tổ chức xây dựng và chia sẻ thông tin chứa trên các cơ sở dữ liệu riêng theo phương pháp của World Wide Web của Internet, có nghĩa là sử dụng ngôn ngữ phát triển siêu văn bản - HTML (HyperText Markup Language), giao thức truyền siêu văn bản HTTP và giao thức TCP/IP.
Tính chất rất quan trọng của Intranet là phải có kế hoạch để bảo vệ thông tin nội bộ, không cho phép những người không được phép truy nhập cơ sở dữ liệu của mình. Có nhiều cách ngăn chặn như dùng mật khẩu, các biện pháp mã hoá hay bức tường lửa (nhưng bức tường lửa rất khó ngăn chặn " người nhà" ). Một biện pháp bảo vệ hữu hiệu truyền thống là chính sách và hệ thống quyết định cho ai được vào lĩnh vực dữ liệu nào.
Lợi ích của Intranet.
a/ Lợi ích công nghệ của Intranet.
Do sử dụng công nghệ của Internet nên Intranet kế thừa được các lợi ích sau:
Các máy tính tham gia mạng có thể chia sẻ hay gửi thông tin cho nhau.
Các máy tính tham gia mạng có thể khác kiểu, khác loại.
Các ứng dụng trên Internet như thư điện tử, Web, FTP v.v.. cũng như các phần mềm đã có sẵn và đã được thực tế chứng minh.
Đường nối theo kiểu siêu vǎn bản (Hypertext link) rất dễ dàng cho người sử dụng tra cứu, tìm kiếm hay lấy thông tin trên một diện rất rộng (đến phạm vi toàn cầu).
Kết nối dễ dàng với các cơ sở dữ liệu sẵn có, các vǎn bản đã được soạn thảo trên máy tính.
b/ Lợi ích kinh tế.
Intranet là cơ sở để tiến tới một mô hình cơ quan mới " Cơ quan không giấy tờ công vǎn" (paperless office), có nghĩa các thông tin trao đổi cho nhau chỉ thông qua máy tính không theo đường công vǎn. Hiện tại chúng ta đang làm việc trong môi trường mà hầu như mọi thông tin vǎn bản pháp quy đều được trao đổi bằng giấy tờ công vǎn kéo theo sự chậm trễ, sai lệch và phiền phức của nó. Mô hình cơ quan không giấy tờ công vǎn rất có thể là một cuộc cách mạng, đánh dấu một bước tiến hoá mới trong lịch sử vǎn minh nhân loại vì để thực hiện được nó không chỉ phải hoàn thiện công nghệ, giải pháp mạng, trình độ nǎng lực tin học của từng người lao động mà còn phải xoá bỏ được cả một hệ thống làm việc theo kiểu hành chính giấy tờ truyền thống ở quy mô toàn cầu (mặc dù mức độ của các quốc gia có thể khác nhau) để thiết lập một " quan hệ sản xuất" mới trên một phạm vi quốc gia và quốc tế.
Tǎng nǎng suất lao động, có nghĩa tǎng lợi nhuận kinh doanh vì có thông tin nhanh chóng được cặp nhật và thông báo hàng ngày, giảm đáng kể bộ phận hành chính trung gian cũng như lượng đầu tư khổng lồ cho nó.
Cấu trúc mạng Intranet
Từ các định nghĩa chúng ta thấy rằng:
Intranet là một mạng lưới sử dụng nội bộ, nó có thể là một mạng cục bộ LAN hay có thể là một mạng diện rộng WAN.
Intranet có thể chỉ dùng để chia sẻ thông tin nội bộ trong một tổ chức bằng các Web nội bộ nhưng cũng có thể nối với các Web ngoài trên Internet để sử dụng những thông tin chung.
Do yêu cầu thực tế như vậy nên cấu trúc của Intranet có các kiểu sau:
1/ Intranet là một mạng sử dụng nội bộ kết nối trên cơ sở của mạng viễn thông.
Nếu một tổ chức nhỏ trong một toà nhà có thể chỉ dùng LAN.
Nếu tổ chức lớn có các chi nhánh, vǎn phòng trên cả nước hay quốc tế dùng mạng diện rộng WAN kết nối trên cơ sở của mạng viễn thông,thuê kênh riêng v.v..
Hình vẽ 1. Intranet diện rộng WAN dùng thuê kênh riêng.
2/ Intranet sử dụng phương tiện truyền dẫn chung Internet.
Thực tế một số tổ chức lớn như Digital, Microsoft có các vǎn phòng chi nhánh trên khắp thế giới họ có thể dùng mạng viễn thông, thuê kênh riêng để kết nối mạng Intranet, nhưng như vậy giá rất cao mà hiệu quả thấp.Do vậy người ta đã tận dụng mạng Internet như một phương tiện truyền dẫn chung cho hai cách sử dụng.
Kiểu sử dụng tập thể: Một mạng cho nhiều người sử dụng (hình vẽ 2).
Kiểu sử dụng cá nhân: Chỉ một máy tính cho một cá nhân, hay một tập thể nhỏ dùng chung ở cách xa cơ quan, trung tâm. (hình vẽ 3)
Để Intranet là một mạng nội bộ kết nối trên phạm vi toàn cầu sử dụng môi trường truyền dẫn chung trên Internet người ta phải sử dụng một kỹ thuật mới, một phần mềm mới gọi là " tạo đường hầm " (Tunnelling) mà ý nghĩa vật lý tương tự như đường tàu điện ngầm riêng chạy dưới mạng lưới giao thông công cộng của một thành phố.
Tuy nhiên để bảo vệ được các thông tin nội bộ trong mọi trường hợp cần phải có bức tường lửa, phương thức làm việc theo kiểu khách/chủ (Client/Server) và các biện pháp mã hoá để kiểm soát các đối tượng truy nhập với cách làm việc như sau:
Khi một trạm đầu cuối (Workstation) tại một chi nhánh sử dụng phần mềm tạo đường hầm khách (Client tunnelling software) gửi yêu cầu truy nhập tới máy chủ (Server) có phần mềm tạo đường hầm chủ (tunnelling server software) ở trung tâm hay ở phía đầu xa qua mạng Internet. Trong máy chủ này đã có danh sách các trạm đầu cuối được phép truy nhập, nếu kiểm tra đúng danh sách, máy chủ cho phép kiến tạo một đường hầm và sử dụng các biện pháp mã hoá để kiểm soát, máy chủ gửi lại cho trạm đầu cuối kia một địa chỉ Internet nội bộ (IP address) để làm cơ sở kết nối, địa chỉ này chỉ sử dụng trong mạng máy chủ. Khi cuộc nối (hay đường hầm qua Internet) thiết lập đã được xác nhận là đúng, khách hàng ở trạm đầu cuối có thể truy nhập vào mạng máy chủ để trao đổi thông tin. Như vậy thực chất là tạo ra một sự kết nối tương đương với mạng ảo cá nhân (VPN - Virtual Private Network).
Máy chủ kiểm tra tất cả các cuộc truy nhập vào, xác nhận đúng trước khi cho phép kiến tạo đường hầm. Ngoài ra, gói dữ liệu IP (Internet Protocol datagram) sử dụng trong mạng máy chủ cũng đã được mã hoá bằng nhiều biện pháp khác nhau và sau đó mới lồng vào bên trong gói dữ liệu TCP/IP khác để truyền đi trên Internet, do vậy dữ liệu truyền cho nhau qua Internet được bảo vệ an toàn.
3/ Intranet kết nối với các Web trên Internet.
Nói chung Intranet là một mạng nội bộ không nối với bên ngoài, nhưng Intranet hiện tại rất hay được kết nối với Internet vì những thực tế sau:
Trên Internet có rất nhiều thông tin chứa trên World Wide Web mà những thông tin chung đó cần cho tất cả mọi cán bộ công nhân viên trong một công ty hay một tổ chức, nếu đã sử dụng Intranet với các Web nội bộ mà không có các thông tin chung này thì họ sẽ ra khỏi Intranet để truy nhập vào Internet như vậy sẽ lãng phí thời gian của người lao động và phải trả tiền cho thời gian truy nhập tìm kiếm, rà soát thông tin trên Internet cho rất nhiều người, tốn kém hơn nhiều, do vậy trên Intranet cũng sẽ có Web nối với Internet để bộ phận có trách nhiệm, thông thạo địa chỉ của các nguồn thông tin, cặp nhật các thông tin cần thiết. Máy chủ trung gian (Proxy Server) theo kiểu NT Window của Microsoft rất thích hợp với cách sử dụng này.
Intranet cũng sử dụng được các dịch khác của Internet như thư điện tử, dịch vụ truyền File (FTP), diễn đàn thông tin (Bulletin Board) để bàn luận, trao đổi thông tin cho nhau về từng chủ đề một. Tất cả những dịch vụ này nếu chỉ trong nội bộ của một công ty thì không cần Internet, nhưng những dịch vụ này sẽ không hoàn chỉnh và kém hấp dẫn nếu như nó không được nối với Internet để liên lạc toàn cầu.
Triển vọng mới của Intranet.
Theo các chuyên gia đầu ngành của các công ty phần mềm, máy tính lớn như Novell, Digital thì Intranet trong thời gian tới có một triển vọng rất lớn, thị trường của Intranet có thể sẽ lớn hơn Internet gấp 4 đến 5 lần. Các công ty kinh doanh hàng đầu của thế giới đều đang dùng và đang mở rộng Intranet của mình, DEC chẳng hạn, có 7 Web đặt trên Internet nhưng có tới 300 Web trên mạng nội bộ Intranet.
Vào đầu nǎm 1996, Forrester Research đã phỏng vấn không chọn lọc 50 trong số 500 công ty và cho biết 34% trả lời chưa có kế hoạch cho Intranet, 16% đã có Intranet, 26% sẽ tiến hành và 24% đang tiến hành.
Còn International Data Corporation báo cáo rằng cho đến hết nǎm 1995 lượng máy chủ bán ra để xây dựng Web cho Internet chỉ chiếm 45% và cho Intranet chiếm tới 55% trên toàn thế giới.
Rõ ràng mô hình Intranet sẽ là một thị trường lớn phát triển tỷ lệ thuận với sự tǎng trưởng kinh tế với sự làm ǎn phát triển của các công ty, các bộ, ngành kinh tế trong từng quốc gia một và nhất là lại trong thời đại bùng nổ thông tin của tin học và viễn thông.