Thế < Chút Tình Lặng Yên ----> Ct.ly > có thích thơ của Nguyên Sa không?...

Nếu Tô mè tìm được thì post cho Ctly đọc ké vơ&i nhen.

Hihihi...Để Fly tìm thử xem , hổng biết ông Google có không nửa...

Nguyên Sa

Nguyên Sa



Ngày 18/4/1998, giáo sư Trần Bích Lan, nhà thơ Nguyên Sa đã từ giã chúng ta tại Quận Cam/California, hưởng thọ 67 tuổi. Những ngày sau đó, và cho đến bây giờ, tuần nào cũng vậy, có một người phụ nữ vẫn đều đặn, xách cái túi, trong đó đựng một bình 2 lít nước lạnh, một cái khăn, 1 bó hoa, và một máy cắt cỏ nho nhỏ, đến nghĩa trang góc đường Bolsa và Beach, Quận Cam. Bà đến săn sóc mộ phần của nhà thơ Nguyên Sa. Người phụ nữ đó tên Nga, “Hôm nay Nga buồn như con chó ốm, như con mèo ngái ngủ trên tay anh”.
Hai câu thơ của bài thơ tên “Nga” mà Nguyên Sa đã làm vào đêm Giáng sinh 1954 tại Solden, Aùo quốc, tặng cho người yêu tên Nga của mình. Sau đó, bài thơ này đã in tại Paris ngày 10/12/1955, thay giấy báo hỷ, báo tin cho bè bạn ở Paris biết là Trần Bích Lan và Trịnh Thúy Nga làm lễ thành hôn vào ngày 17/12/1955.


Giáo sư Trần Bích Lan ăn thịt bò khô, đá bóng với học trò
Hình ảnh lý thú về ông Trần Bích lan, lúc ông ở Pháp về Sàigòn 1956, dạy trường Chu Văn An, mà khi đến giờ ra chơi, giáo sư Trần Bích Lan cũng ra… chơi luôn với học trò, đá bóng với học trò, và cũng ăn thịt bò khô với học trò, đến nỗi ông hiệu trưởng xin: “Thầy Lan đừng như vậy nữa, vui lòng vào phòng giáo sư mà nghỉ ngơi, uống nước trà.”
Nhưng ông thầy dạy Triết lớp 12 đó, ông Trần Bích Lan, tốt nghiệp đại học Sorbonne đó, ông ấy dậy Triết như người ta đi chơi, đi dạo. Dễ hiểu. Rõ ràng. Như người ta nói chuyện với nhau. Không có lòng thòng, tối mù, “dọa-dẫm-đầy-triết-lý”. Hai người dậy Triết đại học và trung học thảnh thơi nhất, có lẽ là hai ông giáo sư đều tên Lan, cựu linh mục Nguyễn Ngọc Lan và giáo sư Trần Bích Lan. Nếu ai đã đọc những sách giáo khoa về Triết học của Foulquier hay T.V.H.M, rõ ràng quí vị này chỉ nên để tham khảo, còn nếu nói về phương diện sư phạm dễ hiểu, nhưng không kém phần sâu sắc, phải để dành chỗ cho hai ông Lan, nhất là ông Trần Bích Lan, nhà thơ Nguyên Sa, mà khi từ Paris về Sàigòn, ông đã mang cả một luồng thơ mới, tám chữ và tự do, cho những người yêu thơ lúc đó và cả cho đến bây giờ, sau nửa thế kỷ. Nguyên Sa được gọi là “thi sĩ của tình yêu”, lúc đó và chắc bây giờ cũng vậy.
Cái ông về từ Tây ấy, chẳng Tây tí nào cả. Ði dạy học thì giờ ra chơi đá bóng, ăn thịt bò khô trước cổng trường với học trò. Ðến dự những buổi họp văn học, lúc nào áo chemise cũng bỏ ra ngoài, đi dép và đội nón ni-lông rộng vành.


“Nguyên Sa từ Paris mang về cùng với thơ, không khí tự do mà chúng ta mong nhớ.”
Trích dẫn câu nói của nhà thơ Thanh Tâm Tuyền trong nhóm “Sáng Tạo” như vậy không có nghĩa là nhà thơ Nguyên Sa không gặp khó khăn với những bạn văn của mình. Chúng ta hãy mở Hồi ký của Nguyên Sa, trang 188: “Chúng tôi không có sự gần gũi của tình bạn và cũng không có sự xa cách của đối chọi. Dù vậy, có một khoảng cách. Khoảng cách của ngộ nhận. Một trái núi hiểu lầm đã vô tình được dựng lên giữa Nguyên Sa và các bạn trong Sáng Tạo, trông thì chỉ như núi giả sơn, mà vượt qua không được. Thời kỳ cộng tác với Sáng Tạo, chỉ có sự gần gũi tình bạn đến mức với Mai Thảo.” Và như sách đã dẫn, ở trang 190, ông viết, bày tỏ: “Tôi không thích chống trả những ngộ nhận. Tôi vẫn nghĩ Albert Camus (tác giả cuốn Le Malentendu – Ngộ nhận) có lý khi nhấn mạnh ngộ nhận không phải chỉ là một kinh nghiệm của con người, ngộ nhận điều kiện nhân sinh, là yếu tính của kiếp người.”
(Trong cuốn hồi ký này, nhà thơ Nguyên Sa có nhắc đến một số những nhà văn, thơ, họa sĩ trong nhóm Sáng Tạo như: Mai Thảo, Doãn Quốc Sĩ, Thanh Tâm Tuyền, Ngọc Dũng, Duy Thanh, Trần Thanh Hiệp.)


Lần đầu gặp nhà thơ Nguyên Sa
Người phụ trách mục này vẫn nhớ ở giữa thập niên 1960, đi theo ông anh đến tham dự một cuộc nói chuyện về thơ văn tại trụ sở “Thanh Hóa”, trong ngõ trường Lê Bảo Tịnh, trên đường Trương Minh Giảng. Linh mục Thanh Lãng, thi sĩ Bàng Bá Lân (cũng là giáo sư Pháp văn), giáo sư Phạm Việt Tuyền và nhà thơ Nguyên Sa.
Tôi vẫn nhớ lắm lắm hình ảnh đầu tiên về nhà thơ Nguyên Sa. Vẫn áo chemise bỏ ra ngoài. Ði dép. Nói sắc, gọn và có những ngôn ngữ làm cho tôi “choáng váng”. Sau này gặp lại ông ở Quận Cam, trong những lần phỏng vấn ông, kể lại cho ông nghe những cảm xúc đó, ông cười thích thú. Và cô Nga, cô giáo Pháp văn của trường Trưng Vương, bà hiệu trưởng “thực thụ” của các ngôi trường Văn Học, Văn Khôi, trong những dịp lễ giỗ hàng năm, vẫn cười cười khi tôi tôi kể lại những câu chuyện ấy.


Nguyên Sa, một lực sĩ chạy Việt dã
Trần Bích Lan, nhà giáo. Nguyên Sa, nhà thơ, nhà báo. Sức viết của ông, từ những sách giáo khoa, cho đến thơ văn, là một sức viết của một lực sĩ chạy marathon. Ðầu năm 1960, ông chủ trương tạp chí Hiện Ðại, song song với các tạp chí Sáng Tạo, Thế Kỷ 20. Nhà báo Vũ Bằng, trong một cuộc phỏng vấn với Nguyên Sa, năm 1972, tại Sàigòn, đã viết: “Từ năm 1956, tới nay, Nguyên Sa bật hẳn lên trong thời thơ văn. Mấy cuốn sách xuất bản gần đây như “Một bông hồng cho văn nghệ”, “Descartes nhìn từ phương Ðông” và nhất là Thơ Nguyên Sa tái bản tới năm lần, cùng nhiều bài đăng trên các báo chí như “Ðất Nước”, “Văn Học”, “Hiện Ðại”, “Quần Chúng” đã dành cho anh một địa vị cao trong làng nghệ thuật.”
Sau biến cố 30/4/1975, nhà thơ Nguyên Sa ở Pháp 3 năm, sau đó qua định cư ở California, Hoa Kỳ. Ơû xứ Mỹ, ông lại tiếp tục làm việc, vẫn với vận tốc cao. Làm tạp chí Ðời, Phụ Nữ Việt Nam và tuần báo Dân Chúng. Oâng làm thơ trở lại, sáng tác đều đặn: Thơ Nguyên Sa tập 2, tập 3 và tập 4, sắp sửa ấn hành, thì ông đi sang thế giới bên kia.
Ðối với Văn bút quốc tế, trong thời gian ông ở Pháp, ông đã cùng với nữ sĩ Minh Ðức Hoài Trinh và nhà văn Trần Tam Tiệp vận động thành công việc thành lập Trung tâm Văn Bút Việt Nam Hải Ngoại, hội viên chính thức của Hội Văn Bút Quốc Tế.


Ðôi giòng cuối
Ðôi giòng cuối là để tạ tội độc giả đang đọc những giòng chữ này. Nói về Nguyên Sa mà không trích dẫn được một bài thơ. Quả thật người viết thật bối rối, vì dù đã đọc hết toàn tập thơ Nguyên Sa, nhưng không dám trích dẫn bài thơ nào gọi là tiêu biểu Nguyên Sa, chỉ xin trích dẫn hai câu của bài thơ tên “Nga”, vì đây là câu thơ làm chúng tôi “choáng váng” nhất, ở thuở đầu đời khi biết đọc thơ.
Ðôi giòng cuối cũng để cảm ơn chị Nga về những cuốn thơ và hồi ký của Anh, mà chị đã bỏ công in lại sau khi Anh mất. Cũng cảm ơn chị đã mỗi năm, cho bọn em, những đám học trò của Anh và của chị, được tham dự lễ giỗ của Anh. Nói đúng hơn là được “ăn giỗ” rất ngon.
Ðôi giòng cuối cũng để nói về một cuộc hôn nhân đặc biệt giữa người con trai nhà thơ Nguyên Sa và người con gái nhà thơ Hoàng Anh Tuấn. Nhà thơ Hoàng Anh Tuấn và nhà thơ Nguyên Sa đều du học ở Pháp. Một người học về đạo diễn điện ảnh. Một người học triết. Nhưng cả hai đều làm thơ. Hoàng Anh Tuấn, từ Paris về Việt Nam, chỉ mơ hoài đến Hà Nội trong thơ. Nguyên Sa từ Paris về, mang cả sông Seine, Paris về, dù Paris, sông Seine đó có cốm xanh, áo lụa Hà Ðông. Cảm ơn Học và Trang đã yêu nhau và nên vợ nên chồng.ª

Tưởng Niệm Thi Sĩ Nguyên Sa
Ô Quan Hạ


French Deli, nơi hội tụ
văn học nghệ thuật tại
Quận Cam



LTS: Tiếp theo những sinh hoạt có tính cách văn hóa, vào ngày thứ bảy ngày 9 tháng 4, French Deli và Việt Weekly đã cộng tác tổ chức buổi tụ họp tưởng niệm nhà thơ Nguyên Sa, nhân ngày giỗ 7 năm, ngày ông ra đi. Nguyên Sa tên thật Trần Bích Lan, sinh năm 1932 tại Hà Nội. Du học tại Pháp từ thuở niên thiếu và đậu cử nhân văn chương, Nguyên Sa về Việt Nam sau hiệp định Genève năm 1954 và làm ngạc nhiên nhiều người vì khả năng sử dụng tiếng Việt tuyệt vời của ông. Ông sinh sống bằng nghề giáo sư dạy Triết và rất thành công. Thơ Nguyên Sa trữ tình, lãng mạn, giàu nhạc điệu, chất chứa sáng tạo trong ngôn ngữ cũng như hình ảnh, đôi khi pha lẫn thi tứ triết học. Ông sang Mỹ năm 1975 và từ đó làm báo. Ông đã từ trần ngày 18-4-1998 tại Orange County, nam California, Hoa Kỳ, hưởng thọ 66 tuổi. Tác phẩm tiêu biểu: Thơ Nguyên Sa (1958), các tập biên khảo Quan Ðiểm Văn Học và Triết Học, Một Bông Hồng cho Văn Nghệ..., truyện Gõ Ðầu Trẻ, tập truyện Mây Bay Ði. Ba vị diễn giả diễn giả dự trù sẽ là nhà thơ Du Tử Lê, nhà giáo Quyên Di và nhà truyền thông Phạm Long. Tuy nhiên, vào phút chót nhà thơ Du Tử Lê, đang ngao du sơn thủy không về kịp. Buổi nói chuyện được ghi âm và viết lại cho những người không có dịp tham dự vẫn có thể nghe biết được những gì đã xảy ra.


Phạm Long: Nguyên Sa đi dạy học, chỉ có bỏ áo ra ngoài đi dép, đội mũ ni-lon, ăn thịt bò khô và đá bóng với học sinh. Thành ra tôi với anh Bùi Văn Chúc Quyên Di, sẽ cố gắng tạo ra một khung cảnh thực sự nhiều Nguyên Sa tính. Sáng hôm nay, tôi đã vào mộ phần của nhà thơ Nguyên Sa, đọc kinh và xin anh Nguyên Sa cho em nói về anh một cách lưu loát. Người sẽ nói chuyện với tôi hôm nay, anh Quyên Di Bùi Văn Chúc, là giáo sư ở Việt Nam. Anh còn là một nhà giáo, nhà báo, và bây giờ anh còn may mắn là một nhà tôn giáo học. Tôi nói chữ không có lớn đâu. Tuy nhiên, quan trọng nhất là Quyên Di vẫn sống được với đời sống văn học và sư phạm. Hiện giờ, anh dạy một số lớp Việt văn và văn minh Việt Nam ở đại học UCLA, Cal State Fullerton, và Cal State Long Beach. Vì thế cho nên, trong câu chuyện này, anh ấy sẽ nói nhiều về khía cạnh sư phạm cũng như tác phẩm của Nguyên Sa trong môi trường giáo dục tại Hoa Kỳ. Riêng vai trò được chỉ định của tôi là điều hợp thôi.
Chính ra hôm nay, anh Du Tử Lê sẽ nói về văn thơ của Nguyên Sa. Nhưng anh Du Tử Lê bị kẹt máy bay không về kịp. Và bài phát biểu của anh Du Tử Lê, viết rất là kỹ sẽ được đăng trên Việt Weekly trong những số tới. Hôm nay, chúng tôi sẽ cố gắng. Thưa quí vị, ba đêm dài, làm homework với ông Nguyên Sa, đọc lại tất cả những bài thơ, những hồi ký của ông. Nếu quý vị thấy có điều gì trong đời sống thường, cũng như trong đời sống văn học nghệ thuật của ông Nguyên Sa, xin quý vị cứ đóng góp cho. Chúng tôi xin mở đầu như vậy và xin cảm ơn sự hiện diện của quý vị.
Thưa quý vị, trước khi chúng ta nghe giáo sư Quyên Di Bùi Văn Chúc, nói chuyện với chúng ta về khía cạnh sư phạm và văn học nghệ thuật của Nguyên Sa trong môi trường giáo dục hiện nay tại Hoa Kỳ, chúng tôi xin phép được làm một động tác mà chính nhà thơ Nguyên Sa khi ông nói “tôi thích được giới thiệu bằng cách đọc lên một bài thơ Nguyên Sa. Ðó là một thế giới thiệu được cả Nguyên Sa ý thức và vô thức thấy được bản ngã của Nguyên Sa tương đối đầy đủ nhất - bản ngã đã có, bản ngã đang có, và bản ngã muốn có. Những bài thơ khác biệt, mang lại những bản ngã khác biệt trong thời gian.” Tức là, nhà thơ Nguyên Sa muốn khi giới thiệu về Nguyên Sa, nên đọc một bài thơ của Nguyên Sa. Và vì thế cho nên, chúng tôi xin phép được đọc một bài thơ mà có lẽ quý vị ít được nghe thấy. Bài thơ mang tựa đề là “Cho Thuê.”
Tôi muốn làm một bài thơ thật nhỏ
Ðể đem cho thuê
Như người ta vẫn cho thuê
Nhà để ở
Xe để đi...


Như người ta vẫn cho thuê một chỗ ngồi trên một chuyến tàu
Và những nụ cười giọng nói người ta thuê lẫn của nhau
Như muốn có trăng sao người ta thuê phòng có cửa sổ
Ðể chút ánh sáng - dù rất nhỏ!
Sáng cho đôi mắt nhìn nhau...


Và những cánh tay trắng như đệm
Ðể vuốt ve những cánh tay
Những mớ tóc mềm như lụa
Ðể lùa vào những mớ tóc
Những đôi mắt say mê
Ðể nhìn những đôi mắt say mê
Người ta cũng đem cho thuê
(Với tất cả những gì không nên cho thuê!...)


Nhưng có lẽ còn một chút gì người ta không cho thuê
(Vì không cho thuê nổi)
Một chút gì mà lòng tôi tìm mãi
Mà lòng tôi chờ đợi
Với dòng chữ rất nhỏ
(Dòng chữ người ta vẫn đề trên cửa những gian nhà không có người ở)
“Cho thuê”

Thưa quý vị, đó là một bài thơ rất cho thuê của Nguyên Sa. Và sau đây chúng tôi xin mời anh Quyên Di Bùi Văn Chúc lên nói chuyện tiếp.


Quyên Di: Trước khi đi vào khía cạnh văn học nghệ thuật và khía cạnh sư phạm của nhà thơ Nguyên Sa, cho phép tôi dài dòng một chút. Tôi là một nhà giáo, nhiều hơn là một nhà văn. Dù rằng trong danh xưng, nhiều người gọi tôi là nhà văn. Tôi biết gốc tôi là nhà giáo, tuy nhiên, tôi là một nhà giáo dở. Vì, cái gì cũng lưng chừng hết. Tôi là nhà giáo, tôi là nhà văn. Rồi cũng có thời kỳ, tôi làm… nhà in. Mà nhà nào cũng lung tung hết. Giai đoạn lúc mới đến đây, tôi bỏ báo hàng sáng, ba năm liền. Khi ấy mẹ tôi còn ở bên nhà, mẹ tôi viết thư hỏi tôi rằng, bây giờ con ở bên Mỹ, con làm nghề gì? Thật ra đi bỏ báo cũng tốt thôi, nhưng tôi sợ mẹ tôi theo quan niệm cổ bà cụ buồn. Tôi viết, thưa mẹ, sang đây con cũng làm báo, chỉ có hình thức khác một chút thôi. Mẹ tôi nghe mừng quá, chắc bên này, nó làm báo to hơn trước. Thật ra tôi đi bỏ báo.
Trở lại, tôi là một thứ nhà rất là dở như vậy, thế nhưng ông Nguyên Sa, là một người làm rất nhiều thứ nhà. Ông ấy là nhà thơ ai cũng biết rồi. Ông ấy là nhà văn, ông ấy là nhà báo. Nhà nào ổng cũng giỏi hết. Oång là nhà giáo. Và có một thời, ổng cũng là nhà binh nữa. Ông ấy là trung úy Trần Bích Lan, chung sự vụ. Còn đối với bà Trần Bích Lan, ông ấy là một nhà tôi rất tuyệt vời. Cứ nhìn vào cuốn “Nguyên Sa Toàn Tập”, bao nhiêu hình ảnh, toàn là Nguyên Sa và cô Nga không thôi. Do đó chúng ta thấy rằng, ông này là một nhà tôi rất là tuyệt vời.
Tôi nói vậy để có ý thưa với các anh, các chị, rằng nếu xét vào lãnh vực sư phạm, ông này là một nhà giáo tuyệt vời. Tôi đi đâu, vì là nhà giáo dở, cũng phải mang theo sách vở đầy đủ. Tôi không có sách vở, không thể dạy học được. Y như là người ta đi cày ruộng, mà không mang theo trâu, theo cày, không thể cày được. Còn nhà giáo tuyệt vời của Nguyên Sa và rất nhiều nhà giáo khác ở Nam Việt Nam, cầm được cục phấn, là có thể nói thao thao bất tuyệt. Ông Nguyên Sa không cần sách vở, giấy tờ gì cả.


Phạm Long: Thưa quý vị, bây giờ chúng tôi bắt đầu đi vào một số vấn đề mà anh Bùi Văn Chúc, có lẽ may mắn cho anh và cho cả chúng ta nữa…