Lê Giang Trần

Nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng là một người tôi thật kính quý. Tôi quen biết anh khi anh định cư tại Little Saigon, California, và sau một thời gian gặp gỡ, tôi đã xin anh được làm người em nuôi của anh. Tôi còn nhớ, anh cười một cách đằm thắm rồi vui vẻ nhận lời. Từ đấy về sau, mỗi lần gặp nhau, lời lẽ anh dành cho tôi thật gần gũi và đầy tình cảm, như là đối với đứa em ruột của mình.

Nhớ lại, sau cái Tết Mậu Thân 1968, một đêm cuối tuần tôi ngủ lại lại nhà người bạn, đêm ấy trời mưa to dai dẵng, giật mình thức giấc nằm nghe mưa xối xả trên mái tôn làm tỉnh người. Không ngủ tiếp được, bật dậy đốt một điếu Cotab, sẵn chiếc radio bên cạnh, vói tay mở lên vì dường như giờ khuya có phát thanh chương trình tiếng nói Dạ Lan, rồi tình cờ, tôi nghe giới thiệu bản nhạc “Chuyện một chiếc cầu đã gãy” của nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng, đặc biệt sáng tác cho Huế, nơi nhận chịu thảm nạn kinh hoàng do cuộc tổng tấn công của cộng sản miền Bắc, là lý do làm tôi lắng nghe chăm chú.

Với giọng ca Hoàng Oanh, diễn đạt tới nơi những gì tác giả muốn diễn tả, đã khiến tôi xúc động thật nhiều, tắt đài, để cho những lời lẽ và âm nhạc ấy, tiếng ca ấy, trở đi trở lại trong trí não. Đồng thời nghĩ ngợi thật nhiều về chiến tranh của đất nước, nghĩ ngợi về tuổi thanh niên trong thời chiến, giống như sau này trong bài thơ “Chiều trên phá Tam Giang” của nhà thơ Tô Thùy Yên, có những câu:

“Cơn nghĩ tới không sao cầm giữ nổi /

Như dòng lệ nào bất giác rơi tuôn. /

Nghĩ tới, nghĩ tới một điều hệ trọng vô cùng /

Của chiến tranh mà em không biết rõ. /

Nghĩ tới, nghĩ tới một điều hệ trọng vô cùng /

Một điều em sợ phải nghĩ tới...

Và, tôi đã thức trắng đêm ấy.

Tôi đã có nghe nhiều lần nhạc bản “Hương ca vô tận” do Duy Khánh hát, lúc tôi còn trẻ ở Việt. Đương nhiên, Duy Khánh hát tuyệt vời nhạc phẩm này. Rồi tôi cũng may mắn thân quen với anh Duy Khánh khi anh định cư tại Orange County, bắt đầu qua việc tôi trình bày bìa cho những CD nhạc của anh. Giao tình thân thiết này vẫn còn mãi. Tôi nhớ, có hỏi anh về nhạc của Trầm Tử Thiêng, thì anh đều nói lên bằng cả lòng quý trọng, xem anh Thiêng là một nhạc sĩ tài ba, một nhạc sĩ biết nâng niu từng chữ một cho nhạc phẩm của mình.

Tôi được anh Trầm Tử Thiêng tặng cho CD chủ đề “Kinh Khổ” do Khánh Ly hát trọn. Đó là thời gian tôi thường thức suốt đêm để làm công việc “lay-out,” CD này được tôi nghe thường xuyên nhất. Tôi yêu nhạc phẩm này cùng với “Đêm nhớ về Sài Gòn” và “Mười năm yêu em.” Năm 1987, khi ông viết xong “Đêm nhớ về Sài Gòn,” một đêm nơi quán cà phê Tao Nhân, chỉ còn lại một số anh em văn nghệ thân tình, anh đã ôm đàn hát cho mọi người nghe.

ca sĩ Khánh Ly và nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng

Tất cả thật im lặng, im lặng đến vài giây sau khi anh ngừng tiếng đàn tiếng hát, và không riêng tôi, trên đôi mắt bạn bè chung quanh hầu như đều rớm lệ. Một Sài Gòn đầy kỷ niệm, một Sài Gòn đang đau thương, một Sài Gòn xa tít cắt lìa, một Sài Gòn thường chập chờn qua giấc mộng, đã theo lời lẽ và dòng nhạc xé rách từng trái tim của những con người lưu vong lang bạt. Không những nơi xứ lạ quê người, khi tôi về Việt Nam, một đêm say ôm đàn hát lên bản nhạc cho vài thằng bạn nhậu cùng nghe, chúng cũng rơi lệ bùi ngùi cho một Sài Gòn như thế.

Anh Trầm Tử Thiêng và anh Duy Khánh là 2 người anh mà tôi thật mến thương quý trọng, vậy mà khi 2 anh rời bỏ trần gian, tôi lại không được có mặt để đốt nén nhang chia lìa vĩnh biệt. Hai lần ấy đều nhằm lúc tôi về Việt. Tôi vẫn còn giữ kỹ CD “Kinh Khổ” của anh Thiêng cũng như gần đủ bộ CD của anh Khánh. Khi dọn về Texas, ở nơi một góc rừng nhỏ vắng vẻ, nhiều đêm nằm đu đưa trên chiếc võng dù nhà binh, nghe lại “Đêm nhớ về Sài Gòn” nghe lại Duy Khánh réo rắt “Hương ca vô tận” rồi “Mười năm yêu em” để chờ “Có tin vui trước giờ tuyệt vọng...,” rồi thả lòng bâng khuâng nhớ đến những người thân thương đã vĩnh viễn ra đi không còn.

Nào là Mai Thảo còn lại tập thơ “Ta thấy hình ta những miếu đền,” Hùng Cường với những điệu Blue cao vút, Vô Thường với tiếng đàn ma quái, Nguyễn Tất Nhiên với “Tâm Dung,” Cao Đông Khánh với “Lửa đốt ngoài giới hạn,” Hoàng Linh Duy với những trận say nghiêng ngửa... bỗng thấy mình sao cũng quá vô thường...

Hôm nay, ngày giỗ lần thứ 10 của anh Trầm Tử Thiêng, viết vội vàng, ngăn ngắn, gọi là một nén hương lòng gửi đến anh. Còn nhớ ngày nào, hai anh em ngồi tại quán Anh Thy, anh xem bài thơ rồi góp ý về những chữ sao cho đắc địa, hai anh em nói chuyện say mê. Vậy mà thoắt cái đã 23 năm, đúng là thời gian chậm rãi trôi nhanh. Thế nào rồi mình cũng gặp nhau thôi.

 

Nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng tên thật là Nguyễn Văn Lợi, sinh ngày 1 tháng 10 năm 1937 (tuổi Đinh Sửu) tại Đại Lộc, Quảng Nam và lớn lên ở miền Nam.

- Bắt đầu ca hát từ thuở lên 10 ở các thôn quê miền Nam VN trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp 1945-1949. Lánh nạn lên Sài Gòn tiếp tục đi học và sinh hoạt ca hát ở các học đường và các đoàn thể trẻ. Tốt nghiệp Sư Phạm và bắt đầu dạy học từ năm 1958.

- Bắt đầu sáng tác nhạc từ năm 1958 cho đến cuối đời với trên 200 ca khúc, bao gồm các đề tài về tình yêu, quê hương, chiến tranh và thân phận của dân tộc VN và hàng trăm ca khúc viết cho thiếu nhi. Ông sáng tác bản hát nổi tiếng “Bài hương ca vô tận” trong thời kỳ đầu tiên.

- Nhập ngũ và phục vụ tại Cục Tâm Lý Chiến, thuộc Tổng Cục Chiến Tranh Chính Trị QLVNCH từ năm 1966, và sáng tác những bài hát cho các chiến hữu miền Nam như “Quân trường vang tiếng gọi,” “Đêm di hành,” “Mưa trên Poncho...”

- Sau Tết Mậu Thân 1968, nhạc sĩ đã sáng tác bài “Chuyện một chiếc cầu đã gẫy” để chia sẻ niềm đau với người dân xứ Huế, rất gần với quê hương ông, xứ Quảng Nam.

- Sinh hoạt với Phong Trào Du Ca Việt Nam, và là một huynh trưởng huấn luyện và sáng tác trong Xưởng Du Ca Trung Ương.

- Đến năm 1970 ông sáng tác bản “Tôn Nữ còn buồn,” nói về trận bão lụt tàn phá miền Nam.

- Biệt phái Bộ Giáo Dục từ năm 1970, tiếp tục làm việc trong ngành Phát Thanh Học Đường cho đến năm 30 tháng 4 năm 1975.

- Sau mấy lần trốn tránh vì bị kết án “nhạc sĩ phản động,” nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng đã vượt biên, bị bắt tù, cuối cùng ông đã đến bến bờ tự do vào năm 1985.

- Sang Hoa Kỳ, nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng luôn sát cánh cùng các đoàn thể, tổ chức trong mục đích giữ gìn văn hóa dân tộc. Ông là cố vấn ban chấp hành Hội Ký Giả VN Hải Ngoại 2 nhiêm kỳ 1996-2000.

Vào mùa Hè năm 1999, nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng cùng với nha sĩ Võ Trọng Di, nhà báo Trần Lam Giang, nhà văn Nguyễn Đức Lập, nhà báo Du Miên, thành lập Thư Viện Việt Nam tại Little Saigon.

Từ khi lưu vong tị nạn, ông sống tại thủ đô tị nạn Little Saigon, tiểu bang California, hợp tác làm việc với Mây Productions, Hollywood Night và trung tâm Asia. Nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng đã cùng với nhạc sĩ trẻ Trúc Hồ, sáng tác nhiều bản nhạc thích hợp cho thể loại nhạc đồng ca như “Bước chân Việt Nam, Việt Nam niềm nhớ, Một ngày Việt Nam, Tình đầu thời áo trắng, Cám ơn anh, Hẹn nhau năm 2000...”

Bài “Có tin vui giữa giờ tuyệt vọng” sáng tác vào tháng 8 năm 1996, nhân ngày đại nhạc hội “Góp một bàn tay” là một bản hát lịch sử, đánh dấu một làng VN được xây tại Phi Luật Tân cho những người VN lưu vong không còn tổ quốc, và không có quốc gia nào còn chấp nhận họ.

Nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng còn được biết qua nhiều bản nhạc tình, sáng tác sau và trước thời điểm năm 1975 như: Chợt nghĩ về hai nơi; Mười năm yêu em; Tình ca mùa đông (1965); Mây Hạ (1967); Đêm nhớ về Sài Gòn (1987)...

Những tác phẩm của ông viết suốt hơn 40 năm đã được hầu hết các ca sĩ trong và ngoài nước trình diễn.

Ước nguyện cuối đời ông là được mang tình thương đến cho các trẻ em mồ côi. Qua nhạc sĩ Trúc Hồ và Việt Dũng, nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng đã ký thác ước nguyện thành lập một quỹ “Bên em đang có ta” (là tên một sáng tác của ông viết cho trẻ em mồ côi tị nạn), để giúp các trẻ mồ côi.

Ông mất vào ngày 25 tháng 1, 2000. (Theo vietnhim.com)