📎 Xem tệp đính kèm
BOMBAX CEIBA L . FROMAGER. FROMAGER ROUGE . KAPOKIER ROUGE. HOA GẠO. MỘC MIÊN.
Họ: Malvaceae.
Giống: bombacoïdees.
Nguồn gốc có từ: Ấn-độ, Sri Lanka, Birmanie.
Cây Gạo thuộc về một trong những loại cây phát triển rất nhanh chóng, chiều cao có thể đạt tới 30m, tuy vậy chúng ta thương thấy cây Gạo với chiều cao trung bình từ 10 đến 20m.
Gốc cây gạo rất to lớn, mặt rộng, đó là một trong những yếu tố chính để Cây Gạo phát triển nhanh với một chiều cao khá hiếm hoi đối với các giống cây khác trong thiên nhiên. Thân nhánh xòe rộng ra theo chiều ngang. Khi Cây Gạo còn non nớt thì thân và nhánh cây bọc đầy những mũi gai bầu nhọn. Lớp gỗ Cây Gạo khá nhẹ với sắc trắng, người ta gọi là gỗ Semul, rất dễ xử dụng trong việc xây cất, hoặc dùng để chế biến thành những tấm gỗ nhân tạo( contre-plaqué), chế tạo hộp quẹt và phẩm chất làm giấy. Hơn nữa cây gạo thuộc về chất mộc không thấm nước, cho nên người ta còn xử dụng để làm chèo và ghe thuyền nhẹ.
Cây Gạo thuộc giống lá rụng hàng năm, cuống lá dài, dạng kép, đài có từ năm đến bảy đài, lá màu xanh rất tươi, gân lá nổi rất rõ trên bề mặt lá. Mặt dưới của lá màu nhạt hơn. Mỗi lá có chiều dài từ 10-12cm và rộng từ 4-5cm.
Hoa Gạo chỉ nở khi thân cây đã hoàn toàn trụi lá theo mùa, với màu nổi bật nhất là màu đỏ. Hoa đơn hoặc từng chùm, chồi nở ra từ nách đến gần đầu thân nhánh. Đài hoa dày cứng với chiều rộng từ 3 -5cm với dạng tròn úp, thường thì có 3 thùy. Vành hoa tách rời nhau, với 5 cánh hoa dạng bầu dục và mặt lõm, màu đỏ rực rỡ, nhụy hoa là một chùm dày, cùng màu với cánh hoa.
Cây gạo thích những vùng có khí hậu nóng ẩm, nhiều mưa và không thiếu ánh sáng mặt trời, đất thoáng .
Cuối cùng khi hoa kết trái cho ra những bọc nhỏ với 5 lớp vỏ, xanh lá nhạt khi còn non, đến khi chín tới thì trở thành màu nâu khá sậm, khi trái Cây gạo chín thì tự tách nẻ ra. Bên trong trái có chứa rất nhiều hạt nhỏ màu đen, bọc quanh với một lớp lông rất mịn và mềm mại, tất cả những chi tiết ấy chìm lẫn trong một lớp sợi dày và trắng toát, đó là bông gòn (kapok)hoặc gọi theo cách khác lông tơ thực vật( duvet). Bông gòn ( kapok) là một loại sợi rất nhẹ với đặc điểm là không thấm nước và không thối rửa. Người ta dùng Kapok để dồn gối ngủ, nệm và mền đắp.
Ở một số vùng Châu-á, người ta còn dùng lớp xơ của trái Cây gạo để làm lớp cách nhiệt. Lá và hoa Gạo còn được dùng như rau cải thực dụng trong bếp, làm thuốc trị bệnh. Dầu chiết ra từ hạt hoa Gạo được dùng như dầu nấu ăn và chế biến xà phòng.
Và sau đây là những bài thơ rất hữu tình, rất lãng mạn của các nhà thơ văn Việt nam…họ rung động trước sắc đẹp hùng vĩ, rực rỡ, lại không kém phần thơ mộng khi Cây Gạo thắp lên những đóm lửa đỏ mà không bỏng rát, thiêu đốt ấy…
Gửi Cho Anh Chút Nắng Phương Nam
Tác giả:
Khải Nguyên
Tháng Ba ngoài này đang mưa lạnh đấy em
Còn ai đan áo đâu mà mưa giăng lạnh thế!
Sa Pa tuyết rơi nhiều vô kể
Còn anh…, anh nhớ em.
Trong mình đang rất ấm đúng không?
Nhìn dự báo anh biết miền Nam nhiều nắng
Thèm khát khao… người ta gửi tặng
Hạt nắng hồng từ môi em.
Anh tìm về câu thơ để ủ ấm mình
Tìm về hoa gạo dấu yêu như giữa đêm đông tìm về ánh lửa
Hà Nội 8, 9 độ - em có thương thì hứa...
Với anh: lời yêu.
Hoa gạo đỏ giữa trời chiều
Bàn tay co ro vì rét
Trải qua mùa đông, gốc xù xì, trơ trụi, tội nghiệp
Dâng đời bông hoa lửa tháng Ba.
Thương em, trong ấy hoa gạo chẳng có để làm quà
Hỏi em, em kể miền Tây quê em có bông điên điển,
bông dừa, bông sen, móng bò, bông xứ…
Đôi ba lần anh nghe từ câu vọng cổ mà thành quen.
Sớm nay Hà Nội nắng vẫn chưa lên
Mưa tháng Ba cứ xối thêm vì lạnh
Thôi nào, giận hờn chi… em hãy gửi ra anh chút nắng
Anh gửi vào bông hoa lửa ủ tình yêu anh!
3. 2011
*
Đi Thi
Tác giả:
Vũ Hoàng Chương
Mùa thi rối gương lược
Anh sửa soạn cho em
Ngay từ nửa tháng trước
Ngồi khuya đêm lại đêm.
Hoa gạo nở tươi điềm tất thắng
Sao em còn lo lắng vẩn vơ?
Anh ơi, từ buổi tình sâu nặng
Em thuộc gì đâu, chỉ thuộc thơ!
Đủ các môn, em học
Mỗi bài cả trăm lần
Nhưng vang dội tim óc
Toàn lời thơ ái ân.
Tại anh viết bao lần thương mến
Đường chim xanh trao đến em chi
Để em ngơ ngẩn trong e thẹn
Đêm ngủ càng thao thức dị kỳ!
Giống chữ nghe ẩn hiện
Ngọt ngào trên đôi môi
Nồng say như gió biển
Lùa trong nhịp máu trôi.
Mặc dầu chỉ xem rồi lại trả
Về tay anh tất cả thư từ
Men Tình-Yêu vẫn say em quá
Em bắt đền anh không đáng ư?...
Một tuần qua vùn vụt
Kỳ thi-viết xong xuôi
Anh ngồi bên học giúp
Cho em mau thuộc bài.
Bảng vấn đáp kề vai nhẩm đọc
Em quá mừng suýt khóc bên anh
Tên em vừa tỏ như trăng mọc
Giữa bốn trời sao tên thí sinh.
Ải cuối cùng dễ vượt!
Ghé ta anh dặn dò
Câu nào em không thuộc
Đằng sau anh nhắc cho!...
Đường về nhà quanh co thơm ngát
Em nhìn anh, chưa nhạt cơn mê:
"Đời em chẳng có anh sao được!"
Lời nói như say một chén thề..."
Ứng điềm hoa gạo nở
Ôi, đóa hôn đầu tiên!
Cả hai cùng bỡ ngỡ:
Anh đến hay em đến?
[ Hà Nội 1937 ]
*
Chút tản mạn…
Vào tháng ba năm nay, H. bảo H. sẽ đi ra Hà nội làm việc, tôi chợt nhớ chuyện Hoa Gạo đã viết trong thơ thẩn của riêng mình, tôi bèn ‘xin xỏ’ hình ảnh về hoa Gạo nếu như H. có dịp thấy loại hoa này ngoài đó. Ừ thì tính tôi ít dám nhờ vã hay làm phiền ai lắm, nhưng nếu được tự nhiên tặng thì tôi ‘cung kính không bằng vâng lời’ ngay, vì lâu lâu mới trao đổi email, ai biểu H. khoe đi ra đó chi để bị tôi nhờ vã chứ… !
Nếu có đọc câu này xong, H. đừng bẹo tai M. nha ! Dù gì thì H.nổi tiếng hiền như Bụt từ khi H. học Đạo và rời xa tất cả, luôn cả những người H. đã một thời rất thân thiết.
Và rồi…
Tháng tư tôi nhận được 5 tấm ảnh về loài hoa hiếm quý này, tôi rất vui và rất cảm động , cảm ơn H. ngay, nhưng mãi đến hôm nay tôi mới viết bài : một là để cảm ơn H. đã bỏ công đi chụp hình hoa Gạo tại Ba vì đem về ‘ trả nợ ‘ cho tôi. Tấm nào cũng đẹp cả H. à, có tấm còn thơ mộng như tranh vẽ, như thơ xướng vậy… . Thế mới biết, những người mang bản chất nghệ sĩ đều cá biệt ! Nhưng chỉ khen đến đây thôi nha, tuy « lời nói không mất tiền mua, … », mình cũng không nên lạm dụng nó, vì như vậy sẽ mất hết ý nghĩa, phải không H. ?!
Hai là gì ? Là vì hoa Gạo đẹp thật, nó xa vời quá đối với tôi và chưa chắc gì tôi sẽ được thấy hoa Gạo một lần trong đời ! Tìm hiểu về hoa Gạo cũng là một niềm vui, nó giống như những cuộc phiêu lưu không cần di động vậy, người Pháp gọi là ‘les voyages immobiles’.
Tôi cũng cần nhắc đến một tấm ảnh rất đẹp của một loài hoa mà tôi cũng chỉ biết tên là Coral do anh H.N. đã chụp và dán trong trang thơ. Màu đỏ tươi, cánh hoa nhiều hơn và nhỏ hơn, chắc là một ngày tôi phải tìm ra tung tích cho thỏa chí quá ! Nhưng lần này thì thật sự không dám xin xỏ hay nhờ vã rồi…ngại lắm !
Lần nữa TN xin cảm ơn H. và anh H.N. rất nhiều.
Tóc nâu
Ngày 16-09-2015.
📎 Xem tệp đính kèm
📎 Xem tệp đính kèm
📎 Xem tệp đính kèm
📎 Xem tệp đính kèm
Thân cây Gạo lúc con non
Tất cả những tấm ảnh Cây gạo nơi đây đều do H. chụp tại Ba vì- Hà nội vào tháng 3, 2015. Riêng tấm ảnh cuối là do TN sưu tầm từ net .