2.
 
 
Đi soi đêm


 
Cơm nước xong thì trời đã tối lắm. Ba cậu bé bắc ghế ra ngồi phía trước sân nhà, phía dưới một gốc vú sữa lớn.
Trăng mồng năm chênh chếch treo trên nền trời cao, tỏa một thứ ánh sáng lờ mờ, huyền ảo. Phía bên trái và phía sau khu nhà tập thể là rừng cao su thật thâm u, đen ngòm như muốn che giấu vẻ huyền bí của nó dưới ánh trăng. Thỉnh thoảng, chúng khẽ lên tiếng rì rào khi những cơn gió đêm nhè nhẹ thoảng qua.
 
Bên phải khu nhà tập thể là văn phòng làm việc và các cơ sở đầu não của nông trường, sáng rực lên trong ánh điện. Ở đó, giờ này chắc không còn quang cảnh nhộn nhịp của sinh hoạt ban ngày. Có chăng chỉ còn một vài cô y tá của bệnh xá trong ca trực đêm và loáng thoáng vài chú bảo vệ trong đội bảo vệ qua lại.
Phía trước mặt khu nhà tập thể là quốc lộ 20. Thỉnh thoảng một vài chiếc xe ô tô chạy qua, tiếng máy rầm rì với cặp đèn pha sáng quắc...
Cảnh ban đêm ở đây thật yên tĩnh...
Ba bạn trẻ tán gẫu đủ chuyện, từ chuyện học hành đến vui chơi giải trí. Phương say sưa lắng nghe những câu chuyện ở thành phố từ miệng Dũng. Đối với cậu, thành phố là một vùng trời khác lạ so với cuộc sống ở đây. Từ lời kể thao thao của Dũng cậu hình dung được sự tiến bộ lớn lao của đất nước. Nào quảng trường tỉnh rộng thênh thang với khu hội trường hai ba lầu, nào là khu vực thể dục thể thao đang được xây cất ở gần Long Bình...
 
Tuy là dân sinh sống ở thành phố nhưng Phương lại lớn lên ở một huyện bán sơn
địa, thời gian cậu hiểu biết cuộc sống gắn liền với nông trường cao su An Thái này. Cách đây bốn năm, lúc Phương tốt nghiệp cấp một thì được dượng Hai dắt về thăm ba má Dũng ở Biên Hòa một lần, lúc đó cậu còn bé quá. Bây giờ, hồi tưởng lại có chăng cậu chỉ nhớ một hình dáng nhỏ thó vui tươi của người dì mà cậu ít khi gặp. Đó là mẹ Dũng. Chỉ một lần đó thôi. Và từ lần được về thành phố đã quá lâu đó đến nay, có lẽ vì quá bận bịu với công tác nên ba Phương không hề nhớ tới việc đưa các con về thăm thành phố nữa. Phương thầm nghĩ: Đến chừng Trí và Dũng về thế nào cậu cũng xin phép ba má theo hai cậu về thành phố chơi một chuyến.
Mà quả dượng Hai Thái quá bận bịu với công tác. Với cương vị Phó giám đốc một nông trường lớn, lại đặc biệt phụ trách kỹ thuật nữa, nên công việc của dượng thật tất bật. Thời gian nghỉ ngơi của dượng là vùi đầu vào sách vở, tham khảo tài liệu, dượng lại còn phải học bổ túc văn hóa nữa. Cả nhiệt tình lẫn trách nhiệm buộc chặt dượng vào với công việc nên dượng chỉ còn rất ít thời gian nghĩ đến vợ con.
 
Nếu những thay đổi lớn lao, những điều lạ lùng của thành phố hấp dẫn Phương bao nhiêu thì những thú vui ở nông trường cũng gây thích thú cho Trí và Dũng bấy nhiêu. Phương thật sôi nổi khi kể lể về những thú vui hồn nhiên thoải mái của các bạn trẻ ở đây. Trưa nắng thì rủ nhau đi tắm suối, con suối chảy vòng quanh rừng cao su mát thật mát. Chiều thì đá bóng, thả diều... Tối thì nếu có đèn rủ nhau vào trong lô bắn chim, bắt nhen[1]... Kể đến đây chợt Phương đề nghị:
- Hay là đêm nay tối trời, ta đi soi chim chơi Trí, Dũng?
Dũng hỏi ngay:
- Đi soi ở đâu?
- Ở phía sau nhà kìa! - Phương vừa nói vừa chỉ về phía lô cao su đen thẫm.
Dũng tròn xoe đôi mắt:
- Ở trong lô cao su ấy à?
Phương không đáp, cậu cười cười:
- Dũng sợ à?
Dũng không nói. Trí hỏi:
 
-                   Làm sao bắt được chim hở Phương?
Phương giải thích:
-                   Mình soi đèn. Đèn sáng chim hết thấy đường. Gọi là nó ăn đèn ấy mà. Ta dùng vợt chụp nó hoặc bắn bằng ná cao su.
-                   Thú nhỉ? Mà có nhiều chim không? - Trí hỏi.
-                   Cũng có khi nhiều, có khi ít. Biết đâu được.
-                   Vậy ta đi ngay thôi Phương ạ, tớ đang ngứa ngáy chân tay đây. Thế nào cũng phải vớ được vài con chim đem về cho dì Hai rô ti mới được. - Trí giục, nhìn Dũng, cậu nói tiếp:
-                   Thế còn Dũng thỏ đế, có dám đi không?
-                   Đi thì đi.
Ban đêm mà phải đi vào trong lô cao su đen ngòm quái quỉ kia thì kể cũng đáng ngại thật. Dũng vừa nghĩ vừa im lặng lầm lũi đi theo phía sau Trí và Phương. Trí thì cũng mới đi lần đầu nên có vẻ ngượng ngập từng bước chân, cậu được Phương phân công đeo theo một cái lồng chim, một cây gậy bằng mây có củ hẳn hoi. Riêng Phương thì với dáng điệu thành thuộc, đầu cậu
đội đèn soi, tay cầm ná cao su, bước chân thoăn thoắt.
Tuy ở phía ngoài lô nhìn vào thì thấy bên trong tối đen đến khiếp thế mà khi vào bên trong thì cũng quen đi. Khi mắt đã quen với bóng tối thì sự sợ hãi cũng bớt đi. Quang cảnh khoáng đãng, lại không có cỏ rác nên bước chân cũng dễ mạnh dạn hơn.
Dù thế nhưng Dũng vẫn không được an tâm, cậu bám sát Trí và Phương không dám để cách quãng xa. Cậu không mấy hứng thú với cuộc chơi này. Trí và Phương thì bám sát nhau. Ánh đèn trên đầu Phương ngúc ngắc theo nhịp đi và cứ hất mãi lên những cành cao su rậm rạp. Tài bắn ná cao su của Phương khá lắm. Dũng để ý cứ mỗi lần Phương dừng lại, ánh đèn không di động mà soi cố định vào một chỗ nào đó trên cành thì y như là Trí chạy đến gốc nhặt lấy một con chim hay một con sóc.
Chợt Phương dừng lại thật lâu, ánh đèn chiếu vào một tàn cao su thấp. Cậu không giương ná cao su như thông thường mà lại bảo khẽ Trí nhặt cho cậu một hòn đá. Cậu vụt mạnh hòn đá lên tàn cây.
-                    Xạc, xạc. - Tiếng viên đá va vào cành lá cao su. Có một con chim gì đó bay ra...
-                    Ục... ục... ục.
Trí hỏi:
-                    Sao không bắn Phương?
Phương không đáp, cậu lẩm bẩm:
-                    Xui thấy mồ, đi soi mà gặp chim heo(!).
Dũng cười rúc rích:
-  Gì mà xui, nó đang ngủ ở đó, tại anh rọi nó chứ!
Trí hỏi:
-   Chim heo không ăn được à?
Phương đáp, trong lúc tiếp tục đi:
-   Chắc ăn được, mà không biết tại sao chả thấy ai ăn. Họ còn bảo gặp nó xui xẻo lắm.
Trí vẫn còn thắc mắc:
-    Sao lại xui, chim nào mà chả là chim. Nhảm thật.
Ba bạn trẻ lại lầm lũi đi. Nối tiếp lô cao su này là một lô cao su khác. Ranh giới giữa hai lô cao su là một con đường trải đá cuội thẳng tắp. Dưới ánh trăng nhợt nhạt màu đỏ của con đường lô nổi bật giữa hai rặng cao su xanh đen. Đêm vắng tanh. Các cậu đi đã cách xa khu nhà ở đó đến nửa cây số. Chỉ có tiếng chó sủa cất cao và dai dẳng là còn có thể nghe được.
Phương tắt đèn. Cả ba ngồi nghỉ bên một gốc cao su sát đường lô. Bóng tối như bao trùm lấy ba cậu bé. Tiếng muỗi đêm đói mồi vo ve đến phát khiếp...
-   Con đường này dẫn về đâu anh Phương?
-   Con đường này dẫn từ nhà kho của nông trường đến các lô cạo bên trong.
-   Đẹp nhỉ! - Dũng buột miệng.
-   Đẹp gì? - Phương hỏi.
Dũng chậm rãi:
-  Con đường đỏ thẳng tắp dưới ánh trăng...
Trí phì cười:
- Thế mà cũng đẹp. Ăn kẹo không thi sĩ?
-    Kẹo đâu?
-  Mua lúc xem đá bóng còn sót lại mấy chiếc đây.
Trí phân phát cho hai bạn. Cả ba ngồi yên lặng như để thưởng thức cái mùi vị ngọt ngào của chiếc kẹo đang tan dần trong miệng. Phương dợm đứng dậy:
-  Ta đi thôi, các bạn.
Chợt Trí ấn vai bạn xuống bảo khẽ:
-   Nấp vào bên trong đi, nhanh lên.
Chả biết ất giáp gì, Phương và Dũng cũng vội vàng vọt theo Trí vào sâu trong lô. Đến khi đã có được chỗ nấp an toàn cách con đường lô khoảng bảy tám mét, Phương mới thì thào:
-   Gì thế?
 
Chú thích :
1 Nhen: Sóc nhỏ (tiếng địa phương).
 

3. 
 
Chuyện xảy ra trên đường lô


 
Khi Phương chuẩn bị đứng lên để tiếp tục cuộc đi soi chim đêm thì Trí đã kịp thời giữ vai bạn lại và bảo tìm chỗ ẩn mình vào trong lô cao su trong khi Trí đã nhanh chân vọt đi trước. Đến chỗ nấp an toàn, Phương mới hỏi bạn chuyện gì đã xảy ra.
Trí không trả lời Phương. Cậu khẽ suỵt và trỏ về hướng nhà kho. Theo tay chỉ của
bạn, Dũng và Phương bấy giờ mới để ý đến hai cái bóng xe đạp thồ và mấy người đi rất nhanh từ hướng nhà kho. Cả hai chiếc đều có chở những bao gì rất nặng. Họ không đi giữa đường mà chỉ men theo bóng tối của lô cao su mà đi.
Khi đi ngang qua chỗ nấp của ba bạn, họ còn nói chuyện thì thào với nhau. Chả biết bọn họ thồ gì đây mà lại đi lúc đêm hôm khuya khoắt thế này. Ba bạn trẻ căng mắt, vểnh tai nghe ngóng. Một người trong bọn họ nói:
-   Tao vừa nghe có tiếng động phía trước này mà sao bây giờ im re.
Người khác nói:
-  Làm gì có, mày cứ nghe gà hóa cuốc. Giờ này thì có ai đi vào trong lô làm quái gì? Bọn bảo vệ thì mấy khi héo lánh tới khu này. Thôi đi nhanh lên ông.
Người kia cãi lại yếu ớt:
-  Tao nghe rõ ràng có tiếng như ai đi lạo xạo trên lá khô mà.
Họ tiếp tục nói chuyện và đi xa dần. Chỉ một thoáng sau là đã khuất dạng phía cuối đường lô.
Ba bạn trẻ cũng lò dò rời chỗ nấp. Dũng thở phào nhẹ nhõm trong lúc Trí lên tiếng hỏi:
-  Họ thồ gì giữa đêm khuya vậy Phương?
-   Mình cũng không biết. Nhưng mà nông trường đâu có làm việc vào ban đêm...
Dũng ngạc nhiên:
-  Thế họ thồ gì vậy cà? Hay là...
 
Trong óc của các bạn trẻ chợt nảy ra nhiều nghi vấn. Thôi rồi, có thể bọn này trộm gì của nông trường đây. Có thế thì họ mới chở ban đêm ban hôm thế này chứ. Còn nông trường có chuyển hàng đi đâu thì cũng có xe ô tô chứ!
Khi nghe Dũng nói ra nhận xét của mình, cả Phương lẫn Trí đều tán thành. Rõ ràng là bọn trộm rồi.
-   Tiếc thật. - Dũng chợt buột miệng.
-  Tiếc gì? - Phương hỏi.
-  Phải biết trước chúng là bọn trộm mình sẽ giả làm bảo vệ nhào ra chận lại xem họ trộm gì?
Trí phì cười:
- Nếu thật chúng là bọn trộm thì cậu nhào ra chúng xơi tái cậu ngay. Cậu không
biết người biết ta gì cả. Chúng đã dám làm liều thì chúng cũng dám giết cậu như thường. Ta chỉ có ba đứa nhỏ xíu còn họ thì có những ba người lớn lại còn thêm một thằng bé nữa...
Nghe Trí nhắc lại thằng bé, chợt Phương hỏi:
-   Tớ thấy dáng thằng bé quen quen các
cậu ạ.
Dũng cũng phát biểu:
-   Em cũng thấy nó có vẻ quen thuộc lắm.
Trí cười cười:
-  Nó thì quen với Phương, chứ không quen với cậu đâu, Dũng ạ. Chỉ cần nhìn qua dáng dấp nó dưới ánh trăng tớ cũng đoán ra được nó là thằng nào.
- Thằng nào? - Phương hỏi gấp.
-    Thằng Thứ Pêlê đấy. Cái dáng dong dỏng cao, cứ nhìn thấy nó là tớ nhận ra ngay.
-   Có lẽ đúng đấy. - Dũng nói.
-   Còn có lẽ gì nữa. Chính nó.
Phương lắc đầu:
-  Cũng không chắc lắm. Ta phải tìm hiểu thật chính xác. Có phải nó không. Nếu quả thật đấy là vụ trộm thì chỉ cần biết đích xác có thằng Thứ can dự là ta có thể tìm ngay lại được những hàng bị mất.
 
- Tìm bằng cách nào? - Trí hỏi.
Phương giải thích:
- Dễ thôi. Nếu thằng Thứ có can dự thì bây giờ nó chưa về nhà, ta chỉ cần về trước nó, nếu nó không có mặt ở nhà thì đúng là nó rồi.
Cả Trí lẫn Dũng đều nhất trí. Ba bạn trẻ trở về trong sự nôn nóng kiểm tra lại một giả thiết nên họ đi rất nhanh. Khi họ về đến khu nhà ở tập thể thì trăng đã sắp lặn phía sau lô cao su.
Nhà của chú thím thằng Thứ ở đầu lô B. Nhà đã đóng cửa kín mít. Các cậu đang loay hoay chưa biết phải tìm cách gì để gõ cửa nhà Thứ trong khi đêm đã quá khuya thì chợt Dũng khều Trí và Phương bảo khẽ:
- Hình như thằng Thứ đang đi về kia.
Cả ba bạn tản ra như đang chơi một trò gì đó thì Thứ đi ngang qua. Phương giả vờ:
- Ủa, đi đâu về khuya vậy Thứ?
- Hừm.
Thằng Thứ không nói gì, nó lặng lẽ đi vào nhà. Ba cậu bé lảng vảng quanh đó cố quan sát động tĩnh. Có tiếng mở cửa kèn kẹt và tiếng lầu bầu giọng ngái ngủ của thím nó.
-     Tao tưởng trời đánh thánh vật mày mất xác đâu rồi chớ. Đồ báo hại gì đâu không. Sao mày không đi luôn cho rồi hả thằng quỉ sứ...
Rồi sau đó cả ba đều nghe tiếng quát tháo của chú nó. Thím nó lặng yên ngay. Căn nhà trở nên yên tĩnh.
Cả ba quay về nhà với sự thỏa mãn: Dự đoán của các cậu đã thành sự thực. Trước khi vào nhà, Trí bảo khẽ:
-     Đừng nói cho dì dượng biết việc đêm nay nhé!
Dì Hai vẫn còn chờ cửa ba cậu. Dì bảo khẽ:
-     Khe khẽ nhé các cậu. Để dượng Hai ngủ đấy.
 
 
 
&&&
 
 
4
Huấn luyện viên trẻ tuổi
 
 
 
- Thế này nhé các bạn. Bóng đá không phải là lối chơi để biểu diễn khả năng cá nhân, mà là phải biết kết hợp khéo léo, vận dụng sức mạnh của toàn đội để tấn công hoặc phòng thủ.
Trí mở đầu buổi tập dợt cho đội bóng liên dãy CD bằng sự giải thích phương pháp chơi bóng đá một cách cặn kẽ.
 
Mười mấy cặp mắt cùng đổ dồn về phía Trí, chăm chú lắng nghe. Vẻ bỡ ngỡ và ngạc nhiên đầy thích thú hiện lên trên khuôn mặt của các cậu. Những điều Trí nói không phải là những điều bí mật nhưng là điều các cậu mới nghe nói đến lần đầu.
- Bây giờ, các đội bóng quốc tế vẫn thường áp dụng đội hình 4 - 2 - 4 nghĩa là hàng tiền đạo 4 người, tiền vệ 2 người và hậu vệ 4 người (vừa nói Trí vừa cầm que vạch xuống đất các vị trí trong đội hình để các bạn mình có thể tiếp thu được). Mọi vị trí được cắt đặt trên sân bóng đều quan trọng ngang nhau. Nếu các bạn giữ đúng vị trí, dùng kỹ thuật cá nhân tranh cướp bóng và nhanh chóng giao ngay cho đồng đội thì những đợt tấn công sẽ có kết quả. Các bạn cũng cần lưu ý điều này: Khi một bàn thắng được ghi thì đó là công sức của toàn đội chứ không phải của riêng ai. Vì thế, các bạn phải nhớ thật kỹ, đừng bỏ chỗ, đừng xúm vào bóng, đừng mê bóng dẫn đi một mình. Vì đó là những sai phạm lớn trong kỹ thuật bóng đá.
Dũng cũng có mặt trong hàng ngũ các cầu thủ của đội liên dãy CD. Cậu chăm chú nghe Trí nói mà phục lăn:
- Chà! Cái anh Trí này thuộc bài ghê gớm, nói nghe cứ như là một huấn luyện viên lành nghề ấy.
Chẳng riêng gì Dũng mà Phương và các bạn có mặt cũng đều xem Trí như một huấn luyện viên thực thụ. Các bạn chăm chú nghe từng lời nói của Trí như học trò nghe thầy giảng bài trong lớp. Cậu bạn học sinh thành phố đã tạo được trong lòng các bạn một niềm cảm phục. Mặc dù các bạn chưa chính mắt được trông thấy Trí biểu diễn tài năng. Qua cách giảng giải, các bạn thấy ở Trí toát ra một vẻ say mê thể thao cao độ. Họ đã gặp nhau ở một điểm là cùng ham mê bóng đá. Đối với họ, có thể nói rằng, một quả sút vào cầu môn của đội khác còn vui sướng hơn cả chiếc áo mới ngày tết.
Sự hâm mộ cách chơi bóng có kỹ thuật cùng với quyết tâm đá bại đội liên dãy AB đã khiến họ hứng khởi hơn bao giờ hết.
Khi đã hiểu rõ - nhờ Trí - tầm quan trọng của mỗi vị trí trên sân bóng, các bạn không còn phàn nàn so bì gì nữa. Chả là trước đây bạn nào cũng thích đá hàng trên để có dịp làm bàn. Chả ai thích ở hàng hậu vệ cả.
Phải vất vả lắm Trí mới giải thích được cho các bạn hiểu tầm quan trọng của các đấu thủ ở vị trí phòng ngự. Các bạn trẻ ở đây vốn quen “lừa” bóng. Trí phải nhắc nhở họ mãi rằng đá ở vị trí phòng ngự các bạn không được giữ bóng lâu. Nhận được bóng phải phát lên ngay. Sự chần chừ, cố ý giữ bóng lâu trong vị trí phòng ngự có thể là dịp may để đội bạn ghi bàn thắng vào cầu môn mình.
Buổi tập dợt bắt đầu sau khi Trí đã giải thích đầy đủ. Vị trí đội hình được phân công hợp lý. Bóng bắt đầu được chuyền đi. Sân bóng hôm nay rộn rã khác thường.
Kỷ luật tự giác được nêu ra. Ai phát bóng sai, nhận bóng trật, bỏ vị trí đều phải tự hít đất 5 cái.
Cũng sân bóng quen thuộc, bạn bè đó mà sao buổi tập dợt hôm đó đối với các bạn có sự hứng thú lạ lùng. Dũng cũng không đứng im được, cậu bỏ quần áo lao vào sân. Phần Trí thì nhanh nhẹn sửa sai kỹ thuật một vài bạn, cậu hướng dẫn tận tình các cách nhận bóng, chuyền bóng cho một số bạn kỹ thuật còn yếu kém.
Hả hê vì buổi tập đạt yêu cầu, Phương ngỏ lời đãi Trí và Dũng một chầu nước mía. Cả
hai cậu nhận lời ngay. Ba cậu dắt nhau ra phía quốc lộ, nơi có chiếc xe bán nước mía.
Chị chủ xe nước mía là một thiếu phụ trạc tuổi ba mươi, chồng chị là một nhân viên bảo vệ nông trường. Chị đon đả mời:
-     Ngồi ghế đi các em, uống ly lớn hay ly nhỏ?
- Cho ba ly lớn đi chị. Tụi em vừa dợt bóng khát khô cổ.
Buổi chiều trên nông trường thật buồn mà thật đẹp. Nắng vàng rải ánh sáng rực rỡ trên mặt đất đỏ. Gió mát và nhẹ. Bàn của ba cậu ngồi nhìn ra phía quốc lộ.
Sau buổi dợt bóng mệt nhoài và uống ly nước mía thấy khỏe hẳn ra. Ba cậu ngồi lặng yên nghe chất nước mía nguyên chất thấm vào cổ họng. Chợt Phương nói khẽ:
-     Thằng Thứ Pêlê đi vào đường hẻm bên kia làm chi cà?
Cả ba đều nhìn sang con đường hẻm đối diện với xe nước mía phía bên kia quốc lộ. Thằng Thứ Pêlê đi thật nhanh, mất hút vào trong đường hẻm.
Trí nhanh nhẹn đứng lên.
- Các cậu ở đây đợi tớ nghe!
Nói xong, cậu băng qua đường đi thẳng vào trong đường hẻm một cách nhanh nhẹn.
- Đi theo Trí không? - Dũng hỏi.
-     Trí bảo ở đây chờ cậu ấy mà. - Phương trả lời Dũng trong khi cặp mắt không rời con đường hẻm. Cả hai yên lặng ngồi chờ nhưng lòng đầy nôn nóng.
Hơn năm phút sau, hai cậu thấy Thứ đi ra và vác trên vai một xấp bao bố. Nó đi ngang qua chỗ hai cậu ngồi và nhoẻn miệng cười thân thiện với Phương đồng thời ném cho Dũng một cái nhìn tò mò. Có lẽ nó ngầm hỏi Phương về lai lịch của cậu học trò thành phố bảnh bao này cũng nên. Phương chỉ cười nụ đáp lễ nó. Thứ không đi về nhà mà rẽ sang hướng vườn ươm cao su non.
Thứ vừa đi khuất thì Trí cũng ra tới. Cậu đi với dáng khập khễnh. Phương và Dũng cùng lo lắng:
- Gì thế Trí?
Trí nhìn xuống chân và đáp lời hai bạn:
- Tớ bị vấp vào hòn đá to, đau quá. Thằng Thứ vừa đi ra phải không?
Phương đáp:
- Ừ, cậu gặp nó đang làm gì trong đó?
- Tớ đi theo thì mất hút bóng nó, chả biết nó đi đâu, làm gì. Đang đi loanh quanh ở cuối hẻm thì gặp thằng Thứ từ trong ngôi nhà xây có giàn hoa thiên lý thật đẹp ở cuối hẻm đi ra, vai nó vác một xấp bao bố. Tớ vội lánh mặt vào một ngõ cụt thì vấp vào một hòn đá to muốn bể ống chân. Đã thế, còn bị một ông vẻ mặt hung dữ từ trong cửa sổ căn nhà bên cạnh thò đầu ra nhìn thấy. Ông ta quát vang cứ như mình đang rình nhà ông ta ăn trộm không bằng...
- Thôi, ta về đi kẻo dì dượng chờ cơm. - Dũng nói và đứng lên.
Phương cũng đứng lên trả tiền nước. Chị chủ xe tươi cười:
- Hai em này là bạn của em đấy à?
-  Vâng, Trí và Dũng ở Biên Hòa về nghỉ hè với em đấy chị.
-  Nom hai cậu dễ thương đấy chứ. Thiếu niên ở thành phố mà tóc húi cao, nói năng lễ độ quá. À, mà Phương có biết cái cậu em mới vừa vác bao bố đi ngang qua lúc nãy không?
-Biết chị. Thằng Thứ nó mới dời về nông trường mình khoảng nửa tháng nay. Nó là cháu gọi chú Năm Thiện bằng chú.
Suy nghĩ một lúc, chị hỏi:
-Thế bố mẹ nó đâu? Chắc nhà nó giàu lắm hả?
-Ối, nó mà giàu gì? Ba má nó chết hết rồi. Chú nó là công nhân cạo mủ có tới năm đứa con, chắc cũng tạm đủ sống thôi.
-Vậy ha, sao chị thấy nó ra đây uống nước mấy lần với mấy người đàn bà chuyên đi hàng lậu mà xài tiền to lắm. Nó hút thuốc đầu lọc không hà.
-Thiệt vậy sao chị?
-Thiệt chứ.
 
 
 
&&&&
 
 
5
 
Số hàng mất  trộm ở đâu? 
 
Điều tiết lộ về cách ăn tiêu phung phí của Thứ Pêlê khiến bọn trẻ có nhiều suy nghĩ. Các cậu càng đoan chắc rằng ít nhiều Thứ cũng có dính dáng đến việc làm ăn phi pháp nào đó. Chứ nó làm gì có tiền mà xài dữ vậy. Nhà chú nó thì chẳng khá giả gì - ai cũng biết.
Từ điều suy đoán này, các bạn trẻ càng thấy rõ ràng giả thiết cái bóng nhỏ thó đẩy
xe thồ trong đêm trước là nó chứ không còn ai vào đây nữa. Chỉ cần nhận xét về những người mà nó quan hệ cũng đủ đánh giá về những việc làm của nó. Mới về đây có nửa tháng mà nó đã thân quen với mấy bà chuyên buôn lậu thì cũng biết.
Lại còn tập tành hút thuốc nữa chứ. Thằng này thế là quá hư đốn rồi. Càng suy nghĩ các cậu càng thấy thương một người bạn cùng trang lứa với mình. Nguyên nhân tạo ra sự hư đốn của nó có lẽ tại vì ba má nó mất sớm nên không có ai hướng dẫn dạy bảo nó đầy đủ. Chú thím nó thì còn cả năm sáu đứa con nheo nhóc, có giờ phút nào mà nghĩ tới đứa cháu mồ côi như nó. Kể cũng tội!
-                   Phải giúp đỡ thằng Thứ Pêlê thôi các bạn ạ. - Trí nói, phá tan sự yên tĩnh vây quanh các bạn - Mình nghĩ trong vụ này có lẽ thằng Thứ đã bị bọn trộm lợi dụng đấy. Chả biết chú thím nó có hay biết gì không?
-                   Nhất định là phải tìm cách giúp đỡ thằng Thứ rồi, nhưng làm sao có thể nói chuyện cho nó nghe đây, anh Phương có quen thân với nó không? - Trí hỏi.
Phương lắc đầu:
-                   Ít khi tớ tiếp xúc với nó, vì tớ đã được nghe nhiều về những thói hư tật xấu của nó như hay gây gổ với bạn bè, đánh nhau, cờ bạc. Đôi khi còn trêu ghẹo các bạn gái nữa chứ.
-                   Vậy thì nó quá sa đọa rồi. Phải tìm cách lân la với nó để giúp đỡ nó thôi. - Trí nói.
-                   Làm quen bằng cách nào? - Dũng hỏi.
-                   Chưa biết, nhưng ta sẽ chờ có dịp thuận tiện. - Trí đáp.
***
Bữa cơm chiều hôm ấy, dượng Hai có vẻ đăm chiêu khác thường. “Chắc có điều gì quan trọng đây? - Các cậu bé nghĩ - Thường thì trong mỗi bữa cơm, dượng hay pha trò vui vẻ lắm cơ mà’! Quả các cậu đã đoán đúng. Điều quan trọng khiến dượng Hai không vui là thế này. Lời dượng kể:
- Nông trường ta vừa mới bị mất trộm một số phân urê khá lớn vào tối hôm chủ nhật vừa qua. Số phân đã mất một cách lạ lùng. Bọn trộm đã mở cửa kho và ra vào bằng cửa chính.
Anh Tám Vân là thủ kho. Tối hôm đó, vợ anh bị bệnh nặng phải đưa lên bệnh xá. Anh lên bệnh xá thăm vợ khoảng một giờ đồng hồ, lúc anh trở về thì đã thấy cửa nhà kho bị mở hé. Sinh nghi anh vào nhà kho kiểm tra và phát hiện một số lớn phân đã bị đánh cắp.
Đội bảo vệ của nông trường đã được huy động ngay, lục soát hết mọi nơi, mọi ngả. Nhưng số phân bị đánh cắp đã biến mất dạng.
Ban Giám đốc và đội bảo vệ của nông trường đã họp bàn. Công việc truy lùng lấy lại số phân bị đánh cắp được đặt lên hàng đầu. Nhưng câu hỏi làm tất cả phải điên đầu là số phân đó đã được mang ra khỏi khu vực nông trường chưa hay còn cất giấu ở đâu? Nếu giả sử nó đã bị tẩu tán ra khỏi khu vực nông trường thì kể như đã mất hẳn, khó mà tìm lại. Còn nếu chưa mang ra khỏi khu vực nông trường thì ta phải có kế hoạch truy tìm. Công việc tìm lại khá gay go đây.
Đa số anh em đều nghĩ rằng, số phân bị trộm vẫn còn được cất giấu ở đâu đó, chứ bọn trộm không tài nào mang ra khỏi khu vực rộng lớn của nông trường ta nhanh như thế.
Cuộc họp khá dài thế mà rút cuộc kết quả vẫn mờ mịt. Câu hỏi lớn vẫn chưa được giải đáp. Số phân bị mất trộm hiện giờ ở đâu?
Dượng Hai chấm dứt câu chuyện bằng một cái lắc đầu:
-                   Khó nghĩ thật.
Rồi dượng đưa mắt sang ba bạn trẻ:
-                   Phần các cậu, không đi soi đêm nữa nhé. Lệnh của nông trường ra là sẽ tạm giữ tất cả những ai đi đêm không có phận sự. Đêm qua, khi đi tuần tra mấy chú bảo vệ có phát hiện ba cậu đang trên đường về. Sáng nay, họ có hỏi tôi về việc các cậu đi đêm đấy.
Cả ba đồng thanh đáp vâng. Dượng Hai đứng lên rời khỏi bàn ăn, vẻ mặt buồn buồn.
Trí chợt thấy mắt Phương sáng lên. Đoán được bạn định tiết lộ câu chuyện xảy ra trong đường lô đêm qua, Trí khẽ đá nhẹ vào chân bạn. Biết ý, Phương lại cắm cúi ngồi ăn.
***
Trí đáp:
-                   Chuyện vẫn chưa có bằng chứng gì chính xác. Ngộ nhỡ thằng Thứ không liên hệ đến vụ đó thì tội cho nó.
Phương vẫn không chịu thuận theo ý bạn:
-                   Thế còn đêm qua nó đi đâu?
Trí cười:
-                   Có trời mà biết. Thằng khỉ đó đi chơi đêm quen tật.
-                   Thế cậu định bỏ qua luôn vụ này à. Số phân mất là nông trường thiệt hại biết bao nhiêu, cậu không biết sao?
-                   Biết chứ, nhưng tớ có nói bỏ qua bao giờ đâu?
-                   Thế cậu định làm gì?
-                   Làm quen và khai thác từ thằng Thứ Pêlê.
-                   Cậu tưởng dễ, mấy đời mà thằng Thứ chịu chơi với bọn mình. Mà có chịu chơi chung đi nữa, dễ gì khai thác được thằng đó.
-                   Từ từ đã nào, ta sẽ tìm cách. Cậu thử nghĩ, nếu ta cho dượng Hai biết ngay lúc này thì chắc chắn Thứ sẽ bị công an điều
tra và bọn trộm sẽ cao bay xa chạy. Chi bằng ta tìm cách cảm hóa nó thành một thiếu niên lương thiện và chính nó sẽ khai báo với người có thẩm quyền. Lúc đó, ta sẽ có một người bạn tốt.
Phương và Dũng cùng lặng yên. Cả hai cậu đều bận suy nghĩ về số phân bị đánh cắp bây giờ ở đâu?
- Sao cậu không cho mình trình bày với ba về câu chuyện xảy ra đêm qua? - Phương hỏi khẽ Trí trong khi cả ba đang ngồi dưới gốc vú sữa trước sân nhà.
 
 
 
 
 
 
&&&
 
-
 
6
 
Cuộc làm quen thứ nhất
- Cơ hội để làm quen với thằng Thứ đây rồi.
Trí vừa nói vừa bước tới vẹt đám thiếu nhi bỏ mặc Phương và Dũng. Cậu đứng ngay phía sau lưng Thứ.
Thứ đang nắm cổ áo một đứa bé hơn nó với dáng điệu hùng hổ.
- Tao rủ mày chơi đáo chứ tao có bóp cổ mày lấy tiền đâu mà mày sợ hả Hòa?
Thằng Hòa mặt xanh mét:
-                    Nhưng tao không thích chọi đáo, tao không có tiền.
Thứ thụi cho thằng Hòa một quả vào ngực:
-                    Mày xạo, tao biết mày mới có 30 đồng.
Hòa nói với vẻ van xin, sợ hãi:
-                    Nhưng tao đâu có chơi đáo giỏi bằng mày.
-                    Mà tao buộc mày phải chơi.
Trí thấy vậy vỗ vai Thứ:
-                    Gì mà buộc anh em dữ vậy Thứ. Tớ có tiền, cậu dám chơi với tớ không?
Thứ buông Hòa ra, vênh váo bảo:
-                    Mày đã “rót” thì thôi. Cút đi. Đã có thằng đem tiền đến cho tao xài rồi.
Dứt câu nói, nó co chân định đạp thằng Hòa một cái nhưng Trí vung tay đỡ kịp. Thứ mất đà hơi xiểng niểng. Cậu ta trụ bộ ngay ngắn. Vẻ mặt trở nên hung tợn, nó hất hàm:
-                    A, thằng thành phố này chì đa. Đã thế thì tao phải cho mày một bài học.
Trí từ tốn:
-                   Gì mà nóng dữ vậy bạn. Bỏ qua đi. Tớ có chuyện định nói với cậu. Thôi ta đi uống nước mía đi.
Tưởng Trí sợ, thằng Thứ càng làm già:
-                   Tao không thèm uống nước mía với mày. Mày đã chơi quê tao thì khó yên lắm con ạ. Mày thủ đi.
Làm như chả có vẻ gì sắp đánh nhau. Trí cười cười nói:
-                   Nếu cậu muốn đánh nhau thì ta đánh cuộc cho vui. Nếu cậu thắng thì tớ chịu đãi cậu hai điếu cáp-tăng. Còn như cậu thua thì phải đi uống nước mía với bọn tớ và phải trả tiền. Được chứ?
Nghe tới thuốc cáp-tăng, Thứ khoái chí:
-                   Quân tử nha.
Trí thủ bộ, Thứ xông vào ngay. Hai cậu bắt đầu “choảng” nhau trong lúc đám khán giả nhóc tì đứng xem thích chí. Chả là các cậu vốn ghét mà cũng ngán thằng Thứ; hôm nay thằng “lỏi” ở thành phố lên đây chơi, lại dám ngang nhiên choảng nhau với nó. Hách thật.
Trong lúc đó, đứng phía ngoài Phương lo lắng ra mặt. Cậu ngại thằng Thứ sẽ đánh
bại Trí nên định xông vào can ra. Nhìn sang Dũng, Phương thấy vẻ mặt cậu ta rất thản nhiên như chả có việc gì. Phương hỏi:
-                   Liệu Trí chơi lại thằng Thứ không? Nó đánh nhau bạo lắm đấy. Có nhiều đứa to hơn mà còn phải chịu thua nó.
Dũng toét miệng cười, nói với vẻ tự tin:
-                   Anh đừng lo. Ba anh Trí cho ảnh tập Vovinam từ hồi mới lên mười. Ảnh học khá lắm. Thằng Thứ chỉ là cái bị cát cho ảnh tập võ thôi.
Quả nhiên, tuy hùng hổ nhưng Thứ làm sao chịu nổi một môn đồ xuất sắc của môn phái Vovinam, một môn võ do người Việt Nam sáng lập với sự tổng hợp các thứ võ trên thế giới. Chỉ chưa đầy hai phút mà Thứ đã bị Trí quật ngay xuống cỏ với một thế kẹp cổ bằng chân độc đáo: Thứ nằm lăn kềnh ra đất và xin thua.
Bọn trẻ đứng xem vỗ tay tán thưởng rào rào và phục với đòn bay kẹp cổ rất tuyệt mà chúng cho là hết sức “chì’!
Cả bốn bạn trẻ quây quần bên bàn nước mía. Phương, Trí và Dũng thì nhàn hạ và thản nhiên trong lúc Thứ đầy vẻ ngượng
ngập và không vui. Thứ uống vội vàng khi chị chủ xe mang nước đến. Uống xong nó đứng lên ngay trả tiền và nói trỏng không:
-                    Kể như xong nợ đấy nhé, ta sẽ gặp lại.
Phương đứng lên cầm tay Thứ kéo lại
nhưng nó vùng ra và nói thêm:
-                    Tao có việc phải đi, không ngồi lâu được.
Nói xong, nó đi thẳng trước sự ngơ
ngác của ba bạn trẻ. Thế là cuộc làm quen đã không thành vì thái độ ương ngạnh của thằng Thứ. Cả ba bạn trẻ nhìn nhau cười buồn...
Trời trưa hè nắng thật chói chang. Phía bên ngoài là quốc lộ 20 đen bóng dưới cơn nắng gay gắt.
Chị chủ xe nước mía nhìn các bạn cười thật tươi hỏi:
-                    Hôm nay cậu Thứ xộp nhỉ? Cậu ấy bao các cậu chầu nước mía đấy à?
Dũng nhanh nhẩu (vẫn tật cố hữu của cậu):
- Không phải vậy đâu chị. Nó vừa thua cuộc đấy.
- Các cậu đánh cuộc gì với cậu ấy vậy?
Trí cười cải chính:
-  Đâu có đánh cuộc gì. Em với nó vừa “choảng” nhau một trận trong đường lô. Nó thua nên trả tiền nước mía đấy.
Chị chủ xe vẫn còn nghi ngờ:
-  Nó thua thật à. Mà sao các cậu lại đánh nhau?
Phương giải thích ngay:
-  Nó ăn hiếp thằng Hòa, buộc thằng Hòa phải đánh đáo ăn tiền với nó. Trí can ra nên nó tức đòi đánh nhau đấy chị.
Cùng lúc ấy một chú bảo vệ bước vô quán nước mía. Chú mua mấy điếu thuốc và nói chuyện gì đó với chị chủ xe rồi đi ngay. Ba bạn trẻ cũng định ra về chợt chị chủ quán nước mía hỏi nhỏ:
-  Các cậu đã biết việc gì xảy ra ở nông trường mình chưa?
Thấy vẻ mặt quan trọng của chị, mấy cậu đoán ngay ra là vụ trộm phân urê nhưng các cậu cũng vờ như không biết. Phương nói:
- Chuyện gì vậy chị?
- Kho phân urê của nông trường bị trộm. Nghe đâu mất cũng khá nhiều. Không biết số phân đã được chuyển đi hay còn cất giấu đâu đó nên nông trường đang tổ chức truy lùng
-                   Mà có được manh mối gì chưa chị? - Trí hỏi.
-                   Chưa, nhưng hình như vụ trộm này có liên can đến một vài người ở nông trường.
-                   Căn cứ vào đâu mà quyết đoán vậy được chị? - Trí hỏi tiếp.
-                   Thì như các cậu thấy, cả giờ giấc và đường đi nước bước trong nông trường bọn trộm đã canh thật chính xác. Tội nghiệp chú Tám thủ kho, nếu không tìm được chắc ông ta phải bồi thường quá!
Ba bạn trẻ không nói gì thêm. Các cậu ra về trong ánh nắng gay gắt.
 
 
&&&
 
 
7
 
Kế hoạch của Trí 
 
Riêng đối với Trí thì cậu tự nghĩ: Số phân bị trộm vẫn còn được che giấu ở đâu đó chưa mang đi xa. Bởi lẽ, vào tối hôm chủ nhật các cậu thấy bọn trộm đã thồ ngược vào phía trong các lô cạo chứ không mang ra phía quốc lộ. Chỉ không biết chúng cất giấu nơi nào mà đội bảo vệ hết sức truy lùng vẫn không tìm ra tông tích gì cả.
Công việc truy tìm thật là gay go đây. Bây giờ phải phăng lần từ đầu mối là thằng Thứ, nếu quả đúng thằng Thứ có can dự trong việc phi pháp này. Thế nhưng, cậu hết sức phân vân khi phải kết thân với Thứ. Nó là một đứa bé hư hỏng - ai ai cũng đều biết. Nếu kết thân với nó thì cậu sẽ bị mang tai tiếng không ít. Chẳng ai hiểu cho Trí đâu. Vả lại việc này phải giữ kín không nên cho ai biết. Có thế thằng Thứ mới không nghi ngờ được.
Phải bám sát và thân thiết với Thứ. Chỉ có cách đó mới hy vọng tìm được chút ánh sáng trong vụ trộm.
Có thể là bọn trộm đang lợi dụng Thứ vì Thứ rất quen thuộc với địa bàn nông trường lại là thiếu nhi nên rất ít ai để ý tới cậu. Còn bọn trộm thì đứng phía ngoài, nếu giả như có bị lộ thì chỉ Thứ bị bắt mà thôi, còn chúng thì đã cao bay xa chạy.
Trí suy nghĩ nát óc. Cậu cố tìm một phương án thật hoàn hảo để góp sức tóm gọn bọn trộm và lấy lại số phân urê đã mất cho nông trường. Phải tìm cho ra nơi chúng cất giấu. Trí suy nghĩ với quyết tâm phải bám riết thằng Thứ thôi. Mặc kệ, ai nghĩ sao thì nghĩ. Kết quả sẽ trả lời cho mọi người. Trong đầu cậu bây giờ chỉ còn hình ảnh một người bạn chơi bóng rất cừ đang hư hỏng và số phân đã mất của nông trường. Cậu phải hành động thôi.
***
Ngôi nhà của chú Năm Thiện cũng giống như mọi căn nhà khác trong khu nhà ở tập thể này. Cũng lợp tranh, dừng tre và không mấy cao ráo. Chung quanh nhà, những vồng lang mọc xanh tốt vây kín. Vài gốc mít tơ nhô cao hẳn trên những chiếc lá lang màu xanh thẫm. Vài con gà mái dẫn con đi thong thả bới bới trên mặt đất, trên thảm cỏ.
Trí đến nhà chú Năm Thiện khi trời đã lên khá cao. Ánh nắng chan hòa trong vườn. Một đứa con gái trạc mười ba, mười bốn tuổi đang khom khom trục nước lên bờ một cái giếng mới đào. Chợt thấy bóng người lạ, con chó đang nằm dài trong mái hiên chạy vụt ra xô về phía Trí sủa vang.
Trí ngồi thụp xuống, nhặt đá chọi, con chó khựng lại trong khi đó cô bé thôi trục nước đi về phía Trí la chó:
- Vện, chết mày a. Anh đi tìm ai?
Trí đứng lên. Cậu nhìn thoáng thấy cô gái tóc húi ngắn kiểu búp bê, vẻ mặt bầu bầu với nụ cười thật duyên dáng. Cậu đáp:
-  Tôi, tôi đi tìm Thứ. Đây có phải là nhà của Thứ không?
Cô bé gục gặc cái đầu, tròn xoe mắt hỏi:
-  Anh Thứ vừa đi ra, anh không gặp sao?
Trí quay mặt về phía ngõ bên ngoài. Con
đường vắng tanh, chỉ có vài đứa nhỏ đang nô đùa. Giờ này, mọi người đang ở ngoài lô cạo cả. Cậu đáp:
-  Tôi từ bên nhà đi thẳng qua đây nên không gặp. Cô có biết Thứ đi đâu không?
Cô bé đáp ngay, ranh mãnh:
-  Có trời mà biết ảnh đi đâu. Đi suốt ngày mà.
Trí từ giã:
- Tôi về nhé, Thứ có về cô nhắn hộ có Trí đến tìm.
Cô bé ngạc nhiên:
-  Vậy anh là anh Trí đấy à? Anh tìm anh Thứ có việc gì cần gấp không?
Trí cười cười nheo mắt nhìn cô bé với vẻ tinh nghịch:
-  Vậy ra “đằng ấy” cũng biết tôi à?
Cô bé cũng không vừa:
- Vâng. “đằng này” biết anh đánh nhau cừ lắm.
Trí đỏ mặt. Cậu chống chế:
-  Chỉ tại anh Thứ nhà “đằng ấy” thôi.
- Vậy hôm nay anh định tìm anh Thứ để so tài nữa chăng?
Trí gãi gãi đầu, cậu lúng búng nói nhỏ:
-  Thôi, nghỉ đánh nhau rồi. Định tìm Thứ giảng hòa đây.
-  Thật nhé, đánh nhau là không hay rồi. Bực một nỗi anh Thứ lại thích đánh nhau mới khổ chứ. Cả ba má đều khuyên nhủ mãi không được, đánh đòn cũng không chừa mới khổ.
Trí xoa xoa tay, cậu chả biết gì để nói. Bực thật. Yên lặng một lúc cậu hỏi:
-   “Đằng ấy” tên là gì thế?
-   Hỏi làm gì?
-  Hỏi để biết vậy thôi.
-   Biết làm gì? - Cô bé càng làm già.
Trí ấp úng... mãi cậu mới nói:
-   Ngộ nhỡ có khi gặp ngoài đường thì kêu không được à?
Nhìn vẻ lúng túng của Trí, cô bé chợt bật cười giòn giã. Tiếng cười của cô bé càng làm Trí khó chịu hơn. A, cô bé này được nước lên mặt, đã thế thì Trí cũng cóc cần. Cậu vừa nói vừa quay mình ra cổng:
-  Thôi, tôi về đây. Chào.
Thấy Trí có vẻ buồn vì lối đùa dai của mình. Cô bé chợt nói vói theo:
-  Giận thật đấy à? Tên Phiến đấy.
Trí chả buồn nói gì. Cậu lặng lẽ đi và nghĩ: “Cô bé Phiến này đáo để thật"
***
Trí bắt gặp Thứ đang ngồi lặng lẽ trên thềm nhà họp của nông trường vào trưa hôm ấy. Cậu đon đả:
- Làm gì ngồi buồn vậy Thứ?
Thứ ngẩng lên nhìn Trí vẻ không thân thiện:
-  Ngồi chơi không được à!
Trí cố tình làm quen:
-  Tớ đi kiếm cậu đây!
Thứ ngạc nhiên:
-  Tìm tao làm gì?
-  Chơi vậy thôi. Chắc cậu buồn tớ đấy nhỉ?
-   Buồn gì?
- Về cái vụ choảng nhau hôm qua đấy! Ta hòa nhé.
Thằng Thứ không nói, nó lặng yên. Trí cười cười ngồi xuống bên cạnh:
-   Lúc nãy tớ có lại nhà tìm cậu, mà không gặp. Hỏi Phiến nó bảo chả biết cậu đi đâu.
Làm ra vẻ quan trọng, Thứ nói:
-    Bọn con gái như nó làm gì biết được việc tớ làm chứ. Này, cậu có tiền không, đi uống nước đi.
Thấy Thứ đã hòa hoãn, Trí bá vai:
-  Đi, tớ bao cậu chầu nước mía. Trưa nóng khô cả cổ.
Hai đứa quàng vai nhau như đã thân thiện từ lâu.

8
 
 
Nỗi buồn của gia đình 
 
Sự thay đổi về tính nết cũng như trong sinh hoạt hằng ngày của Trí đã gây nhiều lo âu cho gia đình dì Hai. Sáng sớm ra, Trí đã đi đâu mất đến trưa mới về ăn cơm, rồi lại đi đến tối mới về lục cơm nguội. Cả Phương, Dũng lẫn dì Hai đều ngạc nhiên về những thay đổi của Trí, nhất là có nhiều tiếng đồn về sự hư hỏng của Thứ trong khi Trí lại đánh bồ đánh cặp với Thứ.
Lo lắng nhất là dì Hai. Tuy tuổi đã ngoài bốn mươi nhưng trông dì hãy còn trẻ lắm. Dì làm việc luôn tay: Nào dọn dẹp nhà cửa, trồng thêm cây cối trong vườn, chăn đàn heo, gà, vịt và các việc linh tinh khác. Công việc đã tạo cho dì một niềm vui và sức khỏe. Đặc biệt dì yêu thương con cái hết mực, ít khi dì la mắng con. Nếu có đứa nào làm điều gì sai phạm dì chỉ ôn tồn giải thích và giáo dục để nó hiểu biết và sửa sai. Cả đối với Trí và Dũng, dì cũng xem như con cái trong nhà.
Thế mà chỉ mới lên đây vài hôm, Trí đã đổ đốn, đánh bạn, đánh bè với thằng Thứ - cháu ông Năm Thiện - vốn hư thân mất nết, khó mà chừa cải. Dì buồn rầu ra mặt. Thằng bé hiền lành ngoan ngoãn thế mà đâm ra hư hỏng hỏi sao không buồn được.
Dượng Hai chả biết gì về việc thay đổi của Trí, dượng bù đầu với công việc, buông ra là phải nghỉ ngơi để dưỡng sức. Có buổi thấy vắng Trí trên bàn ăn, dượng có hỏi nhưng dì Hai phải nói dối là nhờ Trí đi mua đồ. Dì không muốn dượng biết rồi lại sinh ra bực bội vì công việc quá nhiều mà phải mắc vào những chuyện trẻ con. Thế nhưng, sau khi đã răn đe đủ điều mà Trí vẫn không nghe. Dì phải nhờ tới dượng.
Nghe dì nói xong, dượng sa sầm nét mặt:
- Sao em không nói sớm? Phương đâu!
- Dạ.
Phương từ nhà dưới đi lên:
- Ba gọi con?
- Ờ, con biết chuyện thằng Trí đánh bạn với thằng Thứ không?
- Dạ biết. - Phương đáp lí nhí.
- Sao con không khuyên Trí lánh xa nó.
Phương gãi gãi đầu. Cậu đáp:
- Dạ con có nói mà Trí không nghe.
- Bây giờ thằng Trí đâu rồi, có ở nhà dưới không?
- Dạ không ba, nó đi chơi đâu chưa về.
- Con và Dũng đi tìm Trí về cho ba nói chuyện.
- Vâng.
Phương nhìn mẹ. Dì Hai nhìn Phương thở dài buồn buồn.
***
Trên đường đi tìm Trí, Phương và Dũng cùng lo lắng. Hai cậu đi vòng vo mãi mà chả thấy bóng dáng Trí và Thứ đâu cả. Đội nắng mãi khát khô cả cổ, Dũng đề nghị:
-                    Mình đi uống nước mía đi anh Phương.
- Ừ, thì đi.
Hai cậu ra hướng quốc lộ. Phương hỏi:
- Dũng nghĩ tại sao anh Trí thay đổi nhanh thế?
Dũng cười cười:
- Em nghĩ chả phải tại sao. Em quá biết anh Trí. Chỉ có điều em thấy chưa cần phải nói ra thôi.
- Cậu biết thế nào?
- Chắc anh nghĩ anh Trí bị thằng Thứ lôi cuốn đi vào con đường hư hỏng chứ gì? Trái lại, anh Phương ạ, anh Trí bắt đầu làm công việc mà anh em ta đã bàn hôm trước. Mà không biết tại sao ảnh lại không nói với cả anh em mình.
Hai cậu bước vào quán nước mía, tìm một chiếc bàn trong góc phía sau xe nước mía.
Sau khi uống một hơi nước mía. Dũng nói tiếp điều mình nghĩ:
- Anh Trí khá lắm, ảnh đang tìm cách làm thân với thằng Thứ đó. Chả biết ảnh đã biết được manh mối gì chưa. Bảo đảm với anh thế nào vụ trộm này cũng sẽ được phanh phui thôi.
- Nhưng anh sợ Trí sẽ tiêm nhiễm những thói xấu của Thứ quá.
- Em thì nghĩ chả đến nỗi. Đành rằng thói hư tật xấu dễ cám dỗ mình nhưng nếu mình làm chủ được bản thân thì cũng chẳng sao. Chỉ tội dì Hai, do chưa hiểu anh Trí nên dì sinh ra buồn rầu hoài có hại đến sức khỏe.
- Nếu đúng thế thì cũng chả hề gì, rồi má mình cũng sẽ hiểu.
- Lại còn dượng Hai nữa, ổng chưa biết ất giáp gì, thế nào anh Trí cũng bị một trận đã đời.
Phương cười cười:
- Tại cậu ấy cả, ai bảo muốn làm mà chả nói cho ai biết.
Uống nước xong, hai cậu lại đi tìm Trí. Nắng to và gay gắt, mồ hôi nhễ nhại trên mình hai cậu, mà bóng dáng Trí đâu cũng chẳng thấy. Chán nản, Phương rủ:
- Ta ra suối tắm đi Dũng.
Hai cậu băng đường lô mát rượi đi ra hướng suối. Con suối nhỏ chảy dọc theo rừng cao su.
 
 
 
 
 
 
&&&
 
 
9
 
Bước đầu thành công. 
 
Trong khi đó, Trí đã đạt được những kết quả bước đầu khả quan. Có gần Thứ, Trí mới biết rằng bản chất của Thứ là một thiếu niên tốt. Thứ đã học xong lớp bảy ở một trường phổ thông cơ sở ngoài Phan Rang quê quán của nó. Nó chỉ bắt đầu hư hỏng từ khi ba nó mất đi, gia đình nó trở nên túng quẫn. Mẹ nó quần quật với kinh tế gia đình nên bỏ lỏng nó. Hơn nữa, nó là con một nên mẹ nó cũng rất nuông chiều.
Thế là nó tập hút thuốc lá. Không có tiền nó xoay xở đủ cách để kiếm tiền - ăn cắp vặt, đánh đáo ăn tiền... Cũng từ đó, nó lêu lổng luôn và mẹ nó cũng mang bệnh rồi mất. Chú nó mang nó về đây với ý định sẽ xin cho nó đi học lại.
Nó vốn đã quen ăn xài phung phí mà khổ nỗi chú nó cũng không khá giả gì, nên nó lại tiếp tục kiếm tiền tiêu bằng nhiều cách.
Từ khi chơi với Thứ, Trí để ý nó thường rủ cậu ra suối chơi. Hai đứa ngồi bên nhau hằng giờ ngoài suối để tâm tình. Hôm đó, Thứ nói với giọng buồn bã:
-     Nhiều khi nhìn lại, tớ cũng thấy buồn buồn cho tấm thân côi cút của mình Trí ạ. Phải chi tớ cũng còn đầy đủ ba má như cậu nhỉ. Bây giờ tớ mới thấy được rằng thiếu tình thương cha mẹ là mình thiếu thốn tất cả.
Trí an ủi bạn:
- Thì cậu cũng còn có chú thím đấy.
- Nhưng chú thím cũng không bằng ba má mình. Ổng bả rầy la tớ hoài.
- Có khi chú thím cậu rầy la là vì cậu hư hỏng, không nghe lời dạy bảo của chú thím. Chứ nếu cậu đừng bê tha lêu lổng nữa, lại siêng năng công việc nhà như kiếm củi, xách nước, trông em... biết đâu ổng bả còn thương cậu hơn con ruột của ổng bả đấy.
Nói đến đây chợt Trí nhớ lại cô bé Phiến có đôi mắt tròn xoe, thật ranh mãnh. Cậu buột miệng:
- Đáo để thật.
- Cậu bảo gì? - Thứ hỏi.
Biết mình hớ, Trí cười cười:
- Tớ bảo cô bé Phiến, em cậu đấy.
- Nó làm sao?
- Đáo để ghê.
- Đáo để là thế nào? - Thứ hỏi với vẻ ngây thơ.
Trí cố giải thích mà chính cậu cũng không thể giải thích nổi cái từ mà cậu cho là đem gán cho cô bé Phiến thì rất hợp tình hợp lý. Thứ nói với vẻ vui vui:
- Con bé ấy tốt lắm. Nhờ nó mà tớ mới sống nổi với thím tớ. Tớ làm điều gì không
phải nó cũng che giấu hộ. Mỗi khi tớ đi chơi về trễ cơm nó đều dành phần cả. Tội nghiệp, nó cũng khuyên tớ hoài. Nó bảo tớ chịu khó làm việc, đừng hút thuốc, đừng chửi tục, đừng đánh nhau nữa thì thím sẽ thương tớ như nó vậy...
Nói tới đây Thứ chép miệng:
- Nhiều lúc vì thương em, lại nghĩ đến cậu nữa tớ cũng muốn sửa đổi mình nhưng ngặt quá, bây giờ thì đã muộn.
Trí nói quả quyết:
- Vẫn còn sớm đấy Thứ ạ, chưa muộn đâu.
Thứ nhìn xuống dòng suối, nhìn lên bầu trời cao xanh thẳm. Cậu yên lặng không nói. Trí cũng tôn trọng giây phút quan trọng của đời bạn, cậu nằm kềnh ra bãi cỏ bên bờ suối.
Một lúc thật lâu sau Thứ mới nói khẽ như với chính mình:
- Bây giờ thì đã muộn lắm rồi. Mình biết làm sao đây?
Trí ngồi ngay dậy:
- Cậu có chuyện gì quan trọng lắm phải không?
- Có thể nói cho tớ nghe để ta cùng giải quyết được không?
Thứ lắc đầu:
- Cậu cũng chả giúp được gì cho tớ? Chán thật.
Nói xong, Thứ móc trong túi áo ra một điếu thuốc Đà Lạt đã nhăn nheo. Cậu định châm lửa nhưng chả hiểu sao lại vứt điếu thuốc xuống dòng suối. Cậu lẩm bẩm một mình:
-  Cũng tại mày cả.
Điếu thuốc chưa kịp ngấm nước, trôi đi lờ lững...
Một chập sau nó nói khẽ:
-  Chỉ tại ba trăm đồng bạc.
Biết Thứ đang đấu tranh nội tâm, Trí đành im lặng. Cậu biết chắc chắn rằng trước sau gì Thứ cũng nói ra tất cả nên cậu chưa vội hỏi. Lâu lắm, Trí mới hỏi:
-  Ba trăm đồng làm sao?
Thứ vẫn không nói, nó ngây người như phỗng đá. Chợt lúc ấy có tiếng kêu từ xa:
-  Trí ơi... Trí...
Rõ ràng là tiếng của Phương. Trí bắc tay lên đáp:
- Tớ ở đây này.
Phương và Dũng vội vã đi tới trong lúc Thứ và Trí cùng đứng lên. Trí hỏi:
- Gì thế?
- Dượng Hai gọi anh về.
- Ừ, thì về! Thôi, tớ về trước nghe Thứ.
Thứ gật đầu không nói, cậu ta đi xuôi theo hướng bờ suối trong khi ba cậu bạn băng đường lô về nhà. Trời đã dịu nắng.
Chiều hôm đó, Trí trình diện dượng Hai và bị dượng la một trận ra hồn. Mặc dù bị mắng oan, Trí vẫn nín thinh không nói một lời nào để thanh minh cho việc mình đang làm. Cậu vâng dạ và nhận lỗi trong khi thâm tâm cậu thấy thoải mái hơn lúc nào hết.
Cậu chờ kết quả công việc sẽ trả lời cho mọi người. Trí mơ thấy một ngày sẽ đến thật vui tươi. Thứ, một người bạn mới của cậu, sẽ được cảm hóa, sẽ thay đổi nếp sống. Thay vào việc chơi bời lêu lổng, Thứ sẽ vui tươi cắp sách đến trường như cậu, như các bạn khác. Chú thím của Thứ cũng sẽ thương yêu nó, và hài lòng về nó.
Nhưng, không phải chỉ có thế. Niềm vui sẽ lan rộng hơn khi số urê của nông trường bị trộm đi nay lại tìm thấy. Lúc ấy có lẽ mừng hơn cả là chú Tám Vân, người thủ kho không may hiện đang khổ sở. Rồi cả dượng Hai, chẳng những chỉ vui mừng, dượng còn hết sức hãnh diện về cậu. Đồng thời, dượng cũng sẽ hối tiếc vì những sự hiểu lầm của dượng về Trí chiều hôm nay.
Sau khi đã giáo dục đầy đủ, dượng còn ra điều kiện với Trí là mỗi khi đi đâu, từ nay về sau cậu đều phải xin phép dì Hai và nói rõ đi đâu và làm gì. Có nghĩa là gần như Trí bị quản thúc tại nhà. Đó là biện pháp để trừng phạt cậu về tội dám đánh nhau và đánh bạn với Thứ.
 
 
 
 
&&&
 
10
 
Sự mất tích của Thứ
 
Trí âu sầu ra mặt. Công việc đã tiến triển thật tốt đẹp thì lại phải dừng lại. Biện pháp trừng phạt của dượng Hai đã làm đảo lộn hết mọi dự tính của cậu. Với bản tính hiếu động, nay lại phải chôn chân ở nhà thì nỗi chán nản không thể nào tả nổi. Càng nghĩ tới Thứ cậu càng thấy bồn chồn, lo lắng. E rằng bọn trộm sẽ phân tán số phân urê đi thì toi công. Mà chẳng lẽ đã giấu kín từ đầu bây giờ lại thú thật với dượng. Mà có thú thật đã chắc gì dượng tin mình. Hơn nữa, bây giờ dầu Thứ có bị bắt thì bọn trộm sẽ cao bay xa chạy ngay. Lúc đó làm sao tóm gọn ổ được.
Cả ngày cậu cứ vẩn vơ suy nghĩ mãi. Phương và Dũng thì cứ tỉnh bơ hằng ngày đi mót củi nhánh cao su, ra bờ suối câu cá... chả thèm nói gì với cậu.
Đã hai ngày qua, cậu không gặp Thứ, chả biết có gì khác lạ xảy ra không. Quanh quẩn mãi trong nhà với mấy đứa em Phương mãi cũng chán. Buồn tình, Trí lục lọi tủ sách của Phương để tìm một quyển sách đọc chơi. Khổ nỗi, tay Phương này chả có quyển sách nào để đọc giải trí.
Đang vơ vẩn với nhiều nỗi lo âu thì chợt Dũng từ ngoài chạy xộc vào:
- Anh Trí ơi!
- Gì thế Dũng?
- Thằng Thứ bỏ đi đâu mất rồi.
- Đi đâu?
- Không biết, nó đi từ chiều hôm qua đến nay không thấy về nhà. Chú thím nó đi tìm lung tung mà không gặp.
Như sét đánh bên tai, Trí ngồi phịch xuống giường, tay ôm đầu.
Thế là xong, thằng Thứ bỏ đi là coi như mọi nỗ lực của Trí từ trước đến nay kể như vô ích cả. Thế là kể như số phân của nông trường bị lấy trộm cũng vô phương tìm ra nữa rồi. Cậu nhớ lại những lần gặp gỡ Thứ để cố tìm xem có chút ánh sáng nào không. Nhưng cũng chả tìm được gì cả.
Suy nghĩ mãi, cậu đâm bực. Tại dượng Hai cả. Giá mà buổi chiều hôm đó, dượng đừng sai Phương và Dũng đi tìm cậu thì có thể Thứ đã nói ra những gì cậu cần biết rồi. Tiếc thật, chả biết tại sao thằng Thứ lại bỏ ra đi.
Nguyên nhân của sự ra đi này khiến cậu phải điên đầu. Kể như đến bây giờ Trí hoàn toàn mù tịt, không nắm được gì cả. Chỉ buổi chiều hôm đó, Thứ có nói mập mờ về số tiền ba trăm đồng bạc. Trí đoán được rằng chính số tiền này sẽ là khởi đầu của một vấn đề quan trọng nào đó có liên quan đến sự ra đi của Thứ. Chỉ tiếc rằng hôm nay Trí không được gặp nó để có thể biết thêm. Biết đâu chả có điều hay.
Thế là thằng Thứ ra đi, nó mang theo tất cả những gì mà Trí cần biết, nó mang theo tất cả ước mong mà Trí mơ ước sẽ làm được. Rồi số phân urê cũng sẽ mất, chú Tám Vân sẽ phải ra tòa, chú thím Năm Thiện sẽ ôm nỗi buồn về sự thiếu trách nhiệm đối với một đứa cháu mồ côi, lưu lạc.
Giữa lúc Trí đang nằm buồn với nỗi tuyệt vọng thì có tiếng bé Tuyền, em gái kế của Phương gọi:
- Có chị Phiến tìm anh kìa anh Trí.
Trí ngồi bật dậy, linh cảm cho cậu biết có chuyện gì về Thứ đây. Cậu sửa sang lại mái tóc và bước ra nhà ngoài. Phiến đang ngồi tại bàn vẻ mặt rầu rĩ.
- Chào Phiến, có tin gì về Thứ à?
Phiến ngẩng lên nhìn Trí, đôi mắt tròn như hai hòn bi đượm vẻ buồn xa xôi. Cô đáp khẽ:
- Vâng, có thư của anh Thứ gửi cho anh đây.
Vừa nói cô vừa lục trong túi áo bà ba và trao cho Trí một lá thư viết bằng giấy học trò.
- Thứ có nhắn gì tôi không Phiến?
- Có, ảnh nói nhiều lắm! - Phiến nghẹn ngào nói - Ảnh nói ảnh mến anh Trí nhiều, anh Trí là một người bạn rất tốt, anh rất buồn khi ra đi mà không từ giã được với anh một lời...
- Vậy ra, Thứ ra đi thì gia đình đều hay biết?
Phiến lắc đầu.
- Không đâu anh. Chỉ có một mình Phiến biết mà thôi.
- Thế Thứ đi đâu?
- Phiến hỏi mà ảnh không nói. Ảnh chỉ nói là ảnh cần phải đi xa một thời gian rất lâu. Thế thôi.
- Thứ có nói vì lý do gì mà phải ra đi không?
- Ảnh nói rõ trong thư cả - chỉ có Phiến và anh biết rõ vấn đề này thôi. Ảnh nói thêm rằng có thể anh sẽ đủ khôn ngoan để tìm cách giải quyết. Thôi Phiến về anh nhé.
Phiến về. Nhìn theo chiếc bóng nhỏ thó của cô bạn, Trí nghe trong lòng mình có một chút nôn nao, khó tả...
Bức thư của Thứ thế này:
 
“Trí thân mến!
Khi cậu đọc thư này thì tớ đã đi rồi. Đi rồi nhưng tớ vẫn luôn nhớ cậu - một người bạn mà tớ may mắn được gặp.
Đến bây giờ thì tớ không còn lý do gì để giấu giếm cậu một sự thật mà tớ biết rằng cậu đã biết được ít nhiều. Chắc cậu có thể đoán ra được rằng tớ có liên can trong vụ trộm phân urê của nông trường.
Đến bây giờ ngồi nghĩ lại tớ thấy mình đã hư hỏng quá, đang đi sâu vào con đường sai quấy. Sở dĩ như vậy là vì tớ vô phúc, vô phúc hơn cậu và các bạn khác. Tớ đã không được hưởng một sự giáo dục đầy đủ như các bạn cùng lứa tuổi.
Khi ba má tớ còn sống, tớ đã quen xài phí, đến khi không có tiền tiêu pha vớ vẩn nên tớ làm liều. Tớ đã nhận tiền của lão Tư Căn để dẫn đường cho bọn chúng trộm số phân của nông trường. Số tiền đã nhận trước là ba trăm đồng.
Số phân đó hiện nay còn đang được giấu trong một hốc đá bên bờ suối đối diện với chỗ tớ và cậu hay ngồi nói chuyện. Tối chủ nhật tới này sẽ có một buổi chiếu phim tại nông trường, bọn trộm sẽ cùng với tớ chuyển số phân đi trong giờ chiếu phim, lúc đó đội bảo vệ bận giữ an ninh cho bãi chiếu. Sau khi chuyển hàng xong, tớ sẽ được hưởng thêm bảy trăm đồng nữa.
 
Lão Tư Căn không phải ở địa phương mình. Hắn lưu lạc từ nơi khác đến đây. Hắn hẹn sẽ gặp tớ tại xe nước mía chị Tư phía trước quốc lộ vào lúc xe chiếu phim bắt đầu phóng loa giới thiệu. Cậu sẽ dễ dàng nhận ra hắn nhờ chiếc bút máy Paker cài trên nắp túi bên trái. Sự việc là như thế chắc cậu sẽ có cách hay. Nếu chiều chủ nhật mà tớ không ra nơi hẹn gặp lão thì việc chuyển phân sẽ ngưng lại.
Cậu sẽ hỏi tại sao tớ không tố giác hay khai báo với Ban Giám đốc. Tớ đã suy nghĩ nhiều. Nếu tớ làm thế chắc bọn chúng sẽ không để tớ yên đâu Trí ạ. Bọn này nguy hiểm lắm.
Đến đây thì thư cũng khá dài. Tớ xin dừng bút. Thân ái chào cậu và chúc cậu thành công. Cậu nhớ cho là dù ở đâu tớ cũng vẫn nhớ cậu.
Bạn của cậu Thứ’’.
Trí đọc một hơi xong bức thư khá dài của bạn. Cậu bỏ lá thư xuống giường và suy nghĩ. Hôm nay là thứ bảy, ngày mai sẽ là ngày chúng chuyển hàng đây. Phải tổ chức nhanh thôi. Kết quả đã đến thật bất ngờ. Lòng cậu rộn rã với bức thư của Thứ. Phải cho dượng Hai hay thôi. Chắc dượng sẽ mừng lắm. Trí nhỏm dậy khỏi giường, cậu nhảy cỡn lên như một cầu thủ vừa sút bóng tung lưới đối phương.
Phải như thế chứ. Cậu đi ra ngoài ngõ và huýt sáo vang.
 

11
 
Phương án của dượng hai 
 
Đọc xong bức thư của Thứ gửi lại cho Trí, dượng Hai thở phào một cái thật nhẹ nhõm nhưng vẫn lộ vẻ suy nghĩ lung lắm. Vụ trộm phân đã làm cho Ban lãnh đạo nông trường phải điên đầu, dượng Hai lại được phân công trực tiếp chỉ đạo công việc điều tra. Việc điều tra cho đến nay mất nhiều thời gian mà vẫn chưa đạt được kết quả gì khả quan. Nhưng đến nay, qua bức thư của Thứ, bọn trộm có thể sẽ bị tóm gọn. Nội vụ đã ngoài dự liệu của dượng Hai. Thế mà trước đây đã có lần dượng rầy oan Trí
- đứa cháu đang ngồi đối diện với dượng kia. Tự nhiên dượng Hai cảm thấy vui hơn lúc nào hết. Dượng hãnh diện vì có một đứa cháu tuy nhỏ tuổi mà đã có những suy nghĩ và hành động đúng đắn đối với việc chung.
Phần Trí, đây là lần đầu tiên cậu đến văn phòng làm việc của dượng Hai. Cách bài trí thật trang trọng và ngăn nắp khiến cậu phải nể phục.
- Thế là hôm trước dượng đã mắng oan cháu. Sao cháu không nói cho dượng biết?
- Dượng Hai hỏi Trí với vẻ trìu mến đặc biệt.
Trí đáp:
- Thưa dượng, cháu nghĩ là sự việc chưa có gì rõ ràng nên chưa muốn báo cho dượng biết.
Dượng Hai ôn tồn:
- Cháu nghĩ thế không đúng đâu. Cháu còn ít tuổi, từ nay về sau, nếu muốn làm gì nên hỏi qua những người lớn tuổi. Hơn nữa, cháu chưa hiểu đây là một vấn đề hết sức quan trọng vì số phân urê bị mất trước hết là tài sản của nhân dân, sau đó, nó còn quan hệ đến việc phát triển các vùng cao su mới của nông trường. Do đó, Ban lãnh đạo nông trường đã quyết nghị là phải tìm lại cho được số phân bị đánh cắp bằng mọi cách. Nếu trước đây, các cháu cho dượng biết về Thứ thì bây giờ bọn trộm có thể đã bị bắt rồi. Công việc sẽ đơn giản biết bao. Còn bây giờ, như cháu thấy đó, đầu mối về bọn trộm thì đã có rồi nhưng không thể tiến hành bắt bọn trộm ngay vì ta không dễ gì quan hệ với chúng. Tóm lại, công việc sắp tới sẽ gặp không ít những khó khăn vì hiện nay không có Thứ. Chúng ta không thể đưa bọn trộm vào tròng dễ dàng. Ấy là chưa kể cháu thường xuyên gặp Thứ, bọn trộm biết được sẽ sinh ra nghi ngờ và có thể còn nguy hiểm cho cháu nữa...
 
Trí ngồi lặng yên trên ghế. Chiếc ghế salon bằng gỗ cẩm lai láng bóng. Những lời giải thích của dượng Hai khiến cậu áy náy. Việc mà cậu, Dũng và Phương cho là đơn giản lại là công việc hết sức phức tạp, đòi hỏi phải hành động khôn khéo và đúng lúc. Cậu tự nhiên thấy vì quá hứng khởi với công việc theo dõi bọn trộm qua Thứ mà quên hẳn đi tính nghiêm trọng của vấn đề. Phải rồi, giả sử bản chất của Thứ là một thiếu niên không tốt thì cậu đã làm hỏng cả việc chung.
- Thưa dượng, bây giờ vẫn còn kịp, dượng định sẽ tóm bọn trộm bằng cách nào?
Dượng Hai chậm rãi châm thêm nước sôi vào bình trà, bình trà bằng sứ tráng men trắng có hoa văn rất đẹp. Dượng hỏi lại Trí trong khi châm trà:
- Trước hết, dượng muốn biết cháu có phương cách gì để có thể tóm được bọn trộm?
Trí ngần ngừ một lúc rồi nói với vẻ phấn khởi:
- Nếu dượng hỏi thì cháu xin góp ý thế này: Cháu dự định sẽ thay thế Thứ để liên hệ với lão Tư Căn, rồi dẫn đường cho hắn vào nơi cất giấu phân. Ở đó, dượng sẽ bố trí bảo vệ sẵn sàng và tóm gọn cả bọn với đầy đủ tang vật.
Dượng Hai thư thả uống một ngụm trà, cười thật hiền bảo Trí:
- Làm sao bọn trộm có thể tin tưởng cháu như Thứ được. Cháu đánh giá bọn trộm
quá thấp đấy. Qua hành động đánh cắp và chuẩn bị để chuyển phân đi, cháu phải biết rằng bọn trộm này rất tinh ranh, khó bắt chúng lắm. Do đó, phương án mà cháu vừa đề nghị khó mà đạt kết quả được. À, cháu uống nước đi.
 
Trí uống một ngụm trà nhỏ - vị chát của trà thật đậm thấm tê lưỡi khiến cậu nhăn mặt, nhưng sau đó có một vị ngọt đi liền theo với mùi hương thơm thoang thoảng... Cậu nhấp thêm một ngụm nữa và yên lặng thưởng thức cái vị ngọt và mùi thơm đặc biệt đó.
- Thế dượng định thế nào?
- Theo phương án mà dượng phác họa lúc đọc thư của Thứ thì công việc của cháu sẽ rất vất vả.
Trí nhanh nhẩu:
- Cháu sẵn sàng làm ngay.
Dượng Hai gật gù:
- Tốt lắm, ta cũng sẽ tương kế tựu kế để tóm gọn chúng nhưng người phụ trách công việc liên hệ với bọn trộm không phải là cháu.
- Vậy là ai, thưa dượng?
- Thứ.
Trí tròn xoe đôi mắt, cậu hỏi lại:
- Thằng Thứ à?
- Đúng thế cháu ạ. Chỉ có Thứ mới không gây cho bọn trộm chút hoài nghi nào và từ đó, chúng sẽ sa lưới.
- Thế nhưng, biết Thứ ở đâu mà tìm bây giờ?
- Đấy, vấn đề mà dượng muốn nhờ cháu đấy. Cháu phải đi tìm Thứ về. Qua lời lẽ trong thư Thứ gởi lại, ta có thể nhờ nó dụ bọn trộm vào lưới.
 
Trí yên lặng trong khi dượng Hai chậm rãi uống trà. Công việc tìm cho được Thứ lúc này quả là khó khăn đấy. Trong lúc ngày hẹn chuyển phân đi đã cận kề. Một lúc sau, cậu cất tiếng:
- Nhưng tìm Thứ ở đâu bây giờ dượng?
- Ở đâu thì dượng không biết đích xác nhưng có một cách để tìm ra được.
- Dượng nói cho cháu biết cách nào, cháu sẽ cố tìm ra Thứ.
Dượng Hai uống thêm một ngụm trà:
- Ngoài cháu ra, ở nông trường này Thứ thân với ai nhất?
 
Chợt dượng Hai nhìn chằm chằm vào mắt Trí, và cười cười. Trí đỏ mặt và chợt hiểu ra việc phải làm. Cậu xin phép dượng Hai và ra về.
 
Bên ngoài nắng đã lên cao lắm. Trí vội vã đi, nhưng chưa bao giờ đi nhanh như thế.
 
 
 
12
 
Thứ  trở về 
 
Trí đến nhà chú Năm Thiện trong lúc Phiến đang đút cơm cho em. Con Vện vẫn sủa toáng lên như lần trước. Phiến ngoái ra cửa và cười thật tươi khi gặp Trí:
- Anh Trí vào nhà chơi!
Trí vào nhà, cậu nói ngay:
- Tôi đến để hỏi thăm Phiến về Thứ đây, Thứ đi lâu chưa?
Phiến vừa rót nước vừa nói:
- Thì uống nước đã anh Trí, việc gì mà gấp thế?
Trí gãi gãi đầu:
- Phải nhanh thôi Phiến ạ. Không khéo trễ mất. Thứ đi lúc nào?
Phiến chợt đổi ngay nét mặt, cô buồn buồn đáp:
- Ảnh đi từ tối hôm qua, sau khi đã nói chuyện với Phiến lâu lắm.
- Phải tìm Thứ thôi Phiến ạ. Không có Thứ thì sẽ hỏng việc, tôi được lãnh đạo nông trường phân công phải tìm cho được Thứ.
Phiến xì một tiếng, vẻ ranh mãnh liến thoắng thường ngày lại trở về với cô:
- Quan trọng nhỉ, anh được tổ chức phân công đấy à, thế thì anh thi hành công tác đi. Phiến đâu có được ai phân công mà bị điều tra tới tấp thế.
Trí xịu mặt xuống:
- Nhưng Phiến phải hiểu đây là trách nhiệm chung. Tôi có được phân công hay không chả quan trọng gì. Phiến đã biết là hiện nay nông trường đang tích cực truy tìm tung tích bọn trộm và số phân bị mất...
Phiến vẫn tỉnh bơ:
- Thế nhưng bọn con gái như em thì làm gì được nào?
Trí trả đũa ngay:
- Giả như bọn trộm không đánh cắp phân của nông trường mà lại lấy một vật gì trong nhà Phiến thì Phiến có đi tìm không? Tài sản chung mình cũng phải có trách nhiệm chứ!
Phiến phì cười, cô cười thật tươi và thật tình:
- Biết rồi, gớm, tinh thần trách nhiệm cao thật. Bây giờ thì anh cần Phiến giúp gì nào?
- Tôi muốn Phiến cho biết Thứ đi đâu?
- Anh Thứ không nói làm sao Phiến biết được?
-                    Nhưng ít ra Phiến cũng biết Thứ đi về đâu chứ?
Phiến lắc đầu:
- Phiến chịu thôi. Ai mà biết anh Thứ đi đâu... À... mà có thể, có thể ảnh đi đến nhà bác Lân.
Trí mừng quá, cậu suýt reo lên:
- Phải thế chứ, mà nhà bác Lân ở đâu?
- Xa lắm, ở trong xã kinh tế mới Vĩnh An lận.
- Thế Phiến có đến đấy lần nào chưa? Phiến gật đầu. Trí tiếp:
- Công việc gấp lắm rồi. Phải tìm Thứ ngay thôi.
***
Khoảng sáu giờ chiều hôm ấy, chiếc ô tô con của nông trường mới đưa Trí và Phiến vào xã kinh tế mới Vĩnh An, cách quốc lộ đến năm sáu cây số. Trí và Phiến quyết tâm nếu gặp Thứ thì bằng mọi cách thuyết phục Thứ trở về. Theo ý kiến của dượng Hai xe phải đi về vào lúc tối để bọn trộm không thể biết được.
Còn cách nhà bác Lân khoảng một trăm mét thì Phiến nói anh Linh - tài xế - ngừng xe lại và chờ. Trí và Phiến xuống xe đi bộ đến nhà bác Lân.
 
Buổi tối ở xã kinh tế mới này thật yên tĩnh. Hầu như ít ai ra khỏi nhà. Một vài quán nước có đèn xài bằng điện bình ắc quy tương đối sáng sủa hơn nhưng cũng chỉ lèo tèo vài người khách.
Trên con đường đất đỏ, hai bạn cùng đi dưới cơn gió mát rượi. Xa xa, có tiếng nhạc từ một máy thu thanh nào đó vọng lại. Đến trước một căn nhà tranh, có ánh đèn dầu leo lét. Phiến bảo:
- Nhà của bác Lân đây, anh Trí.
- Ta vào thôi.
Có tiếng chó gầm gừ. Phiến kêu khẽ:
- Quít, Quít...
Một con chó rõ to vờn quanh Phiến. Phiến gõ cửa, có tiếng hỏi từ bên trong:
- Ai đó?
- Cháu là Phiến đây bác.
Cửa xịch mở, một người đàn ông bước ra:
- Ồ, cháu Phiến đấy hả? Đi đâu mà tối thế? Còn ai nữa kia?
Trí vội bước vào nhà trong lúc Phiến giới thiệu:
- Đây là anh Trí, bạn của anh Thứ đấy. Anh Thứ có vào đây không hở bác?
Bác Lân ngần ngừ một lúc rồi nói:
- Có đấy, chắc nó gây chuyện gì ở ngoài nông trường rồi trốn vào đây phải không? Hai cháu ngồi ghế uống nước đã.
Sau khi nghe Trí kể lại đầu đuôi câu chuyện và mục đích của chuyến đi tìm Thứ, bác Lân vui vẻ nhận lời ngay:
- Ừ, thế thì phải cho nó về ngoài nông trường để Ban lãnh đạo các ảnh chỉ bảo thêm chớ. Đâu có làm bậy rồi trốn đi được. - Bác ngoái ra nhà sau gọi to - Thứ ơi, Thứ! Lên đây bác bảo.
Đôi bạn Thứ và Trí gặp nhau trong nỗi vui mừng vô hạn. Nghe Trí nói Ban lãnh đạo nông trường muốn nhờ cậu giúp, Thứ hết sức ngỡ ngàng.
Sau một lúc hàn huyên cởi mở, cả ba chào bác Lân ra về. Chiếc ô tô con bật đèn pha sáng quắc soi thủng bóng tối đêm đen đưa họ về nông trường giữa những hàng cao su đứng yên lặng trong đêm.
***
Dượng Hai đón ba bạn tại cửa văn phòng làm việc của dượng. Trong lúc Trí và Phiến hết sức phấn khởi thì Thứ lộ vẻ sợ hãi ra mặt. Hết sức tự nhiên, dượng Hai cầm tay nó dẫn vào phòng làm việc. Trên chiếc bàn của bộ salon đã có sẵn ba đĩa cơm đặt trong lồng bàn cẩn thận.
Sau khi tất cả ngồi xuống ghế, dượng Hai ôn tồn bảo:
- Nào bây giờ các cô, các cậu ăn cơm, dượng uống trà. Chúng ta vừa ăn vừa nói chuyện nhé.
Thấy Thứ vẫn còn khép nép không tự nhiên, dượng cười và động viên:
- Riêng cháu Thứ thì dượng thấy cháu chưa tự nhiên. Dượng là dượng của Trí thì cũng là dượng của cháu.
Thứ đứng lên với vẻ rụt rè:
- Thưa dượng...
Dượng Hai khoát tay ra dấu cho cậu ngồi xuống.
- Cháu cứ ngồi đi, muốn nói gì thì nói khỏi đứng lên làm chi.
Thứ ngồi xuống, yên lặng một lúc, cậu nói với vẻ run run vì xúc động hơn là sợ hãi:
- Thưa dượng, chắc Trí đã nói hết về cháu với dượng. Cháu nghĩ là cháu có lỗi nhiều lắm. Hôm nay cháu muốn nói là cháu hết sức hối hận và cháu muốn chuộc lại lỗi lầm của mình.
Dượng Hai hết sức hài lòng, dượng cười nhẹ:
- Nếu cháu biết nhận lỗi của mình thì cũng chả ai chấp làm gì. Dượng hy vọng là cháu sẽ sửa chữa mọi lỗi lầm của mình, bây giờ cháu ăn cơm đi rồi dượng cháu mình sẽ nói chuyện về việc đón bắt bọn trộm phân của nông trường.
 
 
 
 
 
13
 
Phải như thế chứ 
 
Bọn trẻ reo hò ầm ĩ khi chiếc xe chiếu phim lưu động của đội chiếu bóng quốc doanh đỗ xịch trước cổng sân vận động. Chúng xúm lại bao vây lấy chiếc xe trong khi các anh chị trong đội chiếu bắt tay ngay vào việc. Kẻ chăng màn, người mắc loa... Các anh chị làm việc thật quen thuộc và vui vẻ trả lời những câu hỏi đầy tính cách hiếu kỳ của bọn trẻ. Chưa đầy năm phút sau, tiếng loa đã phát rầm rĩ.
 
Khi tiếng loa bắt đầu phóng thanh thì Thứ đã có mặt tại xe nước mía. Cậu đi một mình thật nhàn hạ, mồm huýt sáo vang.
Đêm chiếu bóng hôm đó, các anh bảo vệ lại đi ra bãi chiếu. Các anh uống nước mía, cười đùa thật vui vẻ.
 
Đúng 19 giờ 30 phim bắt đầu chiếu.
 
Đúng 20 giờ nghĩa là sau khi phim chiếu được nửa giờ. Y hẹn, Thứ đi ra phía cổng. Lão Tư Căn đón Thứ bên cạnh xe nước mía bằng cái hất hàm nhẹ. Thứ dễ dàng nhận ra lão với chiếc bút Paker trên túi áo.
 
Như đã hiểu ý do thỏa thuận trước, lão Tư Căn và Thứ thận trọng đi về phía cuối lô cao su bên trái, nơi có con suối nhỏ.
***
Dưới ánh sáng mờ mờ của ánh trăng thượng tuần, chênh chếch trên bầu trời, con đường mòn bên bờ suối hiện ra ngoằn ngoèo, thỉnh thoảng có đoạn lên dốc, xuống dốc theo địa thế của bờ suối.
Một đoàn gần chục chiếc xe thồ nối đuôi nhau trên đường, các xe được phủ bạt che kín. Đoàn xe lặng lẽ đi theo sau lão Tư Căn và Thứ.
- Tiền của tôi đâu? - Thứ thì thầm với lão.
- Qua khỏi khúc cua trước mặt là ra khỏi phạm vi quản lý của nông trường tao đưa cho. - Lão Tư Căn trả lời.
 
Chợt...
 
Khi chiếc xe đầu vừa ôm khúc cua thì có tiếng quát to:
- Tất cả đứng yên, các anh đã bị bắt.
Lão Tư Căn vừa quay đầu bỏ chạy thì Thứ đã kịp ngáng chân lão. Lão té chúi nhũi vào một mô đất và bị một anh bảo vệ nhanh nhẹn tra còng vào tay. Phải như thế chứ!
***
Sáng hôm đó là một ngày vui nhất của Trí. Cậu được chính Giám đốc nông trường bắt tay và trao tặng bằng khen của nông trường trong sự ngưỡng mộ của các bạn trẻ.
Nhưng có lẽ người vui nhất là Thứ. Cậu được chú thím đón về tận nhà. Cậu sẽ trở lại trường và tiếp tục việc học.
Một mùa hè đáng nhớ của Trí và Dũng. Ngày mai, hai cậu lại trở về thành phố. Năm học mới đang đón chờ cả hai.
 
 
 
HẾT