2
 
HAI người ra khỏi ga thì vừa đúng năm giờ, ánh nắng đã tàn tàn. Mầu nắng vàng ối trên mái những chiếc nhà cổ, ngói sẫm rêu, trên những con đường đá trắng, trên những ao bèo xanh bé nhỏ. Những cậu bé đi học tư về, má ửng hồng vì nắng, nện guốc vang những vỉa hè lát gạch to; mái tóc và tà áo đỏ, xanh của vài cô thiếu nữ, trong gió chiều, bay phấp phới. Phi thấy cái tỉnh lỵ con con, cái  ‘‘tỉnh phủ’’ ấy sống trong một bầu không khí ríu rít, nhởn nhơ vui. Lòng nàng cũng nhởn nhơ vui. Quên cả rằng mình đương đi bên cạnh một người lạ, nàng nhẩy nhót tung tăng lên như khi còn ở Hà- nội, mỗi buổi chiều tan học ở trưòng ra. Tâm hồn nàng reo như mấy đàn chim liếu điếu, đang họp đàn trong những cành cây xanh tươi.
Đi đến ngã ba rẽ vào phố Chính – phố độc nhất của Phủ lý - nàng ngừng lại hỏi bạn đồng hành :
- Ông không vào tỉnh à? Ông về đâu?
Chàng cười, không đáp và hỏi lại :
- Cô về đâu ?
- Tôi về trại Tùng Châu.
Nàng nghĩ đến những Đồi thông của trại ban nãy, chàng đã tưởng nàng không biết nên đã gợi ra để vào chuyện với nàng. Phi mỉm cười, nói đùa:
- Chính cái trại Tùng Châu, ‘‘chung quanh có chín mươi chín cái đồi liên tiếp’’ mà ông đã dẫn giải cho tôi ban nãy...
Điềm nhiên chàng đáp:
- Vâng. Trại Tùng Châu của cụ cử Hoàng.
Phi nhìn chàng, sửng sốt :
- Ông cũng biết cụ cử Hoàng ?
- Vâng !
- Cụ cử Hoàng là bà tôi, ông ạ. Cậu mợ tôi gọi bằng cô. Tôi học ở Hà-nội, bây giờ về trại bà tôi nghỉ hè. Thế ông biết trại của bà tôi, thì ông có quen anh Đào, cháu ruột bà tôi không ?
- Có phải ông Đào người dong dỏng cao?
- Tôi không biết. Tôi chỉ nghe thấy ông nội tôi nói đến anh ấy luôn thôi. Ngày năm xưa tôi về trại, thì anh tôi lại đi học ở tỉnh. Hiện giờ anh tôi cũng đang học ở trường Mỹ thuật Hà nội, nhưng chúng tôi chẳng giáp mặt nhau bao giờ.
- Ít ra cô cũng biết tiếng ông Đào là nhà thi sĩ chứ?
Chàng đưa mắt nhìn Phi, Phi hơi e thẹn cúi đầu. Là vì ít lâu nay, trên một vài tờ tuần báo, người ta thường thấy những bài thơ ký tên  ‘‘Nguồn Đào’’ và đề ‘‘Tặng Phi’’, những bài thơ ấy tả những phút nhớ mong một người đẹp. Phi cũng có đọc và thực ra những câu thơ tha thiết của Nguồn Đào cũng đã có những phút làm cho Phi tưởng nhớ bâng khuâng. Nhưng cũng chỉ thế ... mà thôi !
Phi thấy câu nói và giọng nói của người bạn đồng hành như có ý hờn dỗi với mình, thì vội lấy hết lòng thành thực ra phân trần :
- Không ! thực tôi chưa hề được biết anh Đào tôi.
Thanh niên không đáp, chàng cúi đầu, trầm ngâm. Phi nói lảng sang chuyện khác:
- Tôi phải ra bến thuê đò về Cung quế rồi lại lên đi bộ hơn một cây số nữa mới đến trại.
Rồi thân mật trỏ ra xa bảo :
- Bến đò kia rồi!
 - Vậy ta phải đi gấp lên kẻo tối.
- Ông cũng xuống đò ?
- Vâng, tôi cũng xuống đò !
 Phi ngơ ngác :
- Ông về đâu ?
Chàng lại không đáp.
Thấy lần này là lần thứ hai chàng không đáp vào câu Phi hỏi chàng về đâu, thì Phi ngờ vực. -Xuống đò, Phi sẽ hỏi người lái :
- Đến bến Cung quế rồi, thì có đường về những đâu, bác lái nhỉ?
- Thưa cô có một đường về Trại Thông thôi.
Phi hơi lạ lùng nhìn chàng thanh niên và ngẫm nghĩ : ‘‘có lẽ người này là anh Đào’’. Rồi Phi không tự nhiên được nữa - Phi hơi ngượng. Một lát, Phi lại hỏi người lái đò:
- Nếu không lên bến Cung quế mà cứ đi thẳng thì đi đâu?
- Thưa cô, về đến phố huyện Bình dương.
- Phải rồi !
Phi đoán ra là chàng thanh niên hẳn là một người bạn, hoặc người quen thuộc ông tri huyện Bình dương.
- Biết thế ! Chỗ anh chàng ở đấy.
Phi sung sướng như cô học trò vừa giải đáp được một bài tính đố khó.
Sông Châu, về mùa tháng năm, trong như một dòng suối. Mặt nước sông phẳng lặng, loang loáng như dầu. Chiếc thuyền nan lướt đi như một chiếc lá. Hai bên bờ sông, những ruộng dâu xanh rờn, những ruộng mía lá xám rải phơi ra dưới chiều nắng. Từ một vài chiếc thuyền chài đậu ở bên sông, khói xanh của bữa cơm chiều đã yên lặng tỏa lên từ những mũi thuyền : cảnh sông Châu nhuộm đầy một vẻ bình yên, tịch mịch.
Phi bẻo lẻo, huyên thuyên hỏi chuyện người lái đò về phong tục quê:
- Bác lái này, sao chen vào những ruộng mía và ruộng dâu, thỉnh thoảng lại có những ruộng gì cây ngắn sát đến mặt đất thế nhỉ?
- Bẩm cô, đấy là những ruộng dâu người ta vừa mới đốn xong.
-  ‘‘Đốn’’  thế nào, hở bác?
- Bẩm cô, dâu chỉ tốt lá được độ một hay hai năm rồi nó cỗi đi, thì lá nó nhỏ và mỏng. Dâu cỗi lại phải đốn, nghĩa là chặt nó đi sát đến gốc. Tự những gốc còn lại, một lớp cây non lại mọc lên.
- Người ta hái dâu chắc vui lắm phải không ? Sao không thấy ai hái, bác nhỉ ?
- Có, thưa cô, họ đang hái kia ...
Phi theo tay người lái trỏ trông lên. Trong một thửa ruộng ba bốn cô gái quê yếm nâu, khăn mỏ quạ, đang vin cong những cành dâu mềm xuống, thoăn thoắt tỉa ngược lên từng lá một. Cứ dâu đầy tay thì các cô lại bỏ vào trong một chiếc giỏ tre đeo cạnh thắt lưng. Vừa tỉa các cô vừa hát những câu ca dao theo một điệu cũng khoáng đãng, mênh mông như những cánh đồng dâu bao la rộng.
Một cô thấy chiếc thuyền Phi đi qua, thì bắt ngay lấy hát:
Thuyền ai ... đi ngược ... về xuôi...
Cho em lại nhớ ... những lời nước non...
Anh đi ... đêm ấy trăng tròn...
Em về ... trăng giãi đầu non... lạnh lùng... 
 
Hai tiếng ‘‘lạnh lùng’’ sau cùng của câu hát ngân dài ra não nuột, làm cho tự nhiên Phi cảm thấy một cái buồn giéo giắt lạnh lùng. Nắng đã tắt hẳn. Chiều hôm trên sông nhạt nhẽo bâng khuâng như một bài thơ ly biệt. Một làn sương mỏng phát phơ trên đồng lúa, một vầng ráng tan ở dưới chân trời xa ; tiếng sáo diều lửng lơ,  vơ vẩn kéo đêu ra một điệu buồn tênh. Có chiếc thuyền đi qua, hai người lái gật đầu chào nhau; rồi mỗi chiếc lại đi một ngả. Bâng khuâng, Phi nghĩ đến những cuộc gặp gỡ như hai chiếc thuyền trên mặt sông, gặp trong giây lát rồi lại xa nhau, xa nhau mà không còn mong gì có ngày lại gặp... Bất giác nàng nhìn trộm về phía chàng tuổi trẻ, thì thấy chàng cũng đương đăm đăm nhìn về xa, tựa như chàng cũng một tâm sự với Phi.
- Thưa cô ! đến bến Cung quế rồi đây ạ !
Tiếng gọi của người lái làm Phi giật mình quay lại : thuyền đang quay mũi vào áp bến, và làm tan mấy đám bèo xanh.
Phi bồi hồi lại gần người thanh niên, ngước mắt nhìn chàng, buồn rầu chào.
- Thôi lần này thì chào ông thực...
Chàng quay lại cười, và bằng một giọng êm dịu, tự nhiên trách:
- Thề ra cô không lên đây ạ ? Cô về mãi huyện Bình dương ? Sao ban nãy cô bảo về bến Cung quế?
Chàng cười rồi thản nhiên bước lên! Phi không sửng sốt chút nào cả, bước theo chàng lên. Phi cười tinh quái. Nàng đoán : ‘‘Đích rồi, đích là anh Đào đây rồi !’’
Phi ngẫm nghĩ :‘‘Anh ấy lại muốn trêu mình kia đấy ! Được !’’
Phi nghĩ thế, và vẫn đi sát cạnh chàng thanh niên một cách tự nhiên như trên bờ sông Châu ban nãy.
Đường đi, hai bên rủ những ngọn tre. Lá tre nhỏ xào xạc rung lên dưới gió. Chàng thanh niên bảo Phi:
- Cảnh nhà quê về chiều ở vùng này đẹp lắm, cô nhỉ ?...
- Vâng, cho nên vùng này mới sản xuất được nhiều thi sĩ!
Vừa nói, Phi vừa ngẩng nhìn chàng. Như hiểu ý câu trêu cợt của Phi, người thanh niên trỏ tay nói lảng:
- Đồi Thông kia rồi, cô !
- Ừ nhỉ ! Nhưng không trông thấy trại nhỉ?
- Nóc chiếc nhà gác rêu xanh, lắp ló trong đám cây kia là trại đấy !
- Ông tả cảnh hay quá. Ông thực là một nhà thi sĩ ... một nhà thi sĩ dấu tên.
Chàng yên lặng không đáp, và cúi nhìn xuống đường. Phi cho là chàng thẹn, càng được thể:
- Ông này, sao mỗi khi người ta làm thơ, người ta lại cứ phải tưởng tượng có một người đàn bà bên cạnh ?
- Tôi không làm thơ bao giờ, tôi không biết.
- Xem anh Đào thì biết.
- Vậy lát nữa về trại, cô thử hỏi ông Đào xem !
 Đường đến một quãng gò ghề, khó đi. Phi lỡ chân suýt ngã, Phi vịn tay vào chàng. Mấy đứa trẻ chăn trâu bên đường phá lên cười, bảo nhau :
- Vợ chồng ... chúng mày ạ.
Rồi một đứa hát ngay câu hát ví :
Vợ chồng ... như đũa có đôi,
 Như chim ngang trời ... liền cánh cùng bay ! 
 
 Phi thấy thèn thẹn thế nào. Nàng vờ reo :
- Gần đến nơi rồi!
Và rảo bước lên như muốn đi gấp lên để cho chóng đến.
Tới gốc cây đa cổ thụ thì nàng phải ngừng lại; vì con đường tự nhiên rẽ làm hai ngả. Nàng ngơ ngác, quay lại, phải hỏi chàng thanh niên:
- Rẽ đằng nào hả ông?
- Về trại Tùng Châu thì cô rẽ về tay phải, ạ !
 Phi nhìn chàng và cười:
- Vâng, tôi rẽ về tay trái vì tôi về bến Thanh Miện, Thôi xin chào cô !Chàng thản nhiên rẽ bước, Còn Phi đứng lại ngơ ngác nhìn theo. Phi nhìn theo mãi cho đến khi chàng khuất vào sau một bụi tre xa, nàng chẳng thấy ngoảnh lại nhìn nàng một lần cuối cùng nữa. Phi tự nhiên bứt rứt cả lòng. Nghĩ đến những câu chuyện vừa rồi mà trong đó nàng đã nhắc đến Đào nhiều quá, Phi cho rằng vì thế nên chàng đã hờn dỗi với mình, chàng không quay lại, Nàng thẩn thờ, lặng lẽ bước, suy nghĩ và khe khẽ thở dài.
Những đám mây hồng ban nãy, dần dần đen thẫm lại. Từng giải mây đen dồn dập xua đuổi nhau về phía Bác. Một đàn cò đi kiếm ăn về, bay mải miết, vạch thành những đường trắng sáng loáng ngang trời. Ngơ ngác nhìn theo một đàn cò, nàng thẫn thờ bước như một kẻ mất trí ...Nhưng Phi đã đi đến một con đường lát đá, hai bên trồng toàn bồ kết lá nhỏ lăn tăn. Hai bên dường là hai mảnh ao trong lốm đốm những vết bèo xanh. Nàng đã đến trại. Bất giác nàng nhớ lại những ngày còn bé nàng về trại, hôm nào cũng ra bờ ao lấy lá khoai đội lên đầu làm nón quaithao để ‘‘chơi đám cưới’’ với trẻ con hàng xóm; Phi khẽ mỉm cười.Cổng trại lờ mờ hiện ở đằng cuối đường, trong bóng tồi một bụi tre đầy lá.Đến gần nàng nhận rõ thấy, vượt lên khỏi tường,những cành bưởi rườm rà lủng lẳng những quả tròn xanh.Bà xã Nhân, người lão bộc trong trại lọm khọm chạy ra đón Phi, mừng rỡ cười nheo cả mắt lại.- Bà ở trong cổng ấy chị ạ. Chị vào mau đi, bà mong từ sáng đến giờ đấy!

Ở cổng trong, bà Cử đang cặm cụi nhặt cỏ ấu mọc len vào kẽ những hòn gạch, Bà vẫn cái khăn nhiễu tam giang, vẫn mặc cái áo vải ruộm son, vẫn đi đôi dép mo như mười mấy năm về trước,,, Phi gọi bà rối rít lên :
- Bà ơi bà ! Bà !
Bà Cử ngẩng lên, nhìn mãi mới nhận ra là cháu, bà vui vẻ quá, cười nhíp mắt lại rồi, âu yếm hỏi :
- Phi đấy à ! Sao bây giờ  mới đến nơi hả con ?
- Thưa bà, sáng ngày mưa quá, con tưởng không về được.
- Khổ ! Thế đường có đỡ trơn không ?
- Thưa bà,không trơn. Đường khô và sạch lắm ! Trời mát quá.
- Sao mồ hôi thế kia ? Má đỏ bừng lên thr61 ?
Phi cười, rồi rút mùi soa ra lau trán. Bà Cử ngắm nghía cháu :
- Trông con tôi độ này lớn khác hẳn đi !
Vào đến sân, Phi đưa mắt nhìn khắp cả lớp dinh cơ quen thuộc khi xưa một lượt. Nhữngchiếc nhà ngói thấp, tường và mái đã xanh rêu, những ‘‘huân’’lúa to rộng dựng tròn chung quanh những chiếc sân lát gạch bát tràng vuông. Chen vào những chiếc sân, là những bồn trồng hoa và cam quít. Chiếc ao con chạy dài như một cái hào vây bọc cả lớp dinh cơ. Bóng cây rợp mát suốt ngày. Bên ngoài ao một lũy tre gai, cao kín như một bức tường chót vót.
Nhìn thấy chỗ giàn nho xưa bâY giờ lại là một giàn hoa lý, Phi hỏi :
- Giàn nho đâu rồi bà ?
- Bà phá đi rồi. Trồng lý thơm nhà hơn,
- Nhưng nho ăn ngon chứ ! Hoài của , sao bà lại phá đi bà ?
Bà Cử âu yêm bảo cháu : - Được, vùng đây người ta trồng nhiều nho lắm, lúc nào con muốn ăn bà bảo thím xã Nhận sang Thanh Miện thím ấy mua cho.
Nghe nhắc đến làng Thanh Miện, Phi chợt lại nhớ đến người thanh niên, thì cái buồn đâu tự nhiên lại man mác cả lòng nàng. Nàng thẫn thờ nhìn ra khoảng không và thờ tha-4n hỏi bà :
- Làng Thanh miện có ở gần trại không bà ?
Bà Cử đang hái một chùm hoa lý, không nghe tiếng nên không đáp. Bóng chiều bâng khuâng, Không khí tự nhiên đìu hiu, quạnh quẽ.
Sực nghĩ đến Đào, Phi hỏi bà :
- À, nghỉ hè thì anh Đào đã về chưa thưa bà ?
Bà Cử như chợt nhớ ra :
- Ơ kia, hôm qua bà sai nó lên đón con mà lại! Thế con về một mình ư?
- Thưa bà, con có đi đón đấy ạ ! Con đi đón Phi mãi tận Hà nội mà !
Đào cười khanh khách từ sau một bức tường thấp bước ra. Sửng sốt, Phi ngửng lên: chính là người bạn đồng hành ban nãy.
Nàng cúi đầu, mỉm cười. Nàng vừa e thẹn mà vừa sung sướng. Nàng đứng ngây ra, không biết nói gì. Còn Đào thì khoanh tay đứng nhìn Phi, cười và hóm hỉnh bảo bà :
- Có người vừa phải lừa to, bà ạ.
Phi càng thẹn, quay mặt lên nhìn những cây cam. Bà Cử không hiểu hỏi:
- Con bảo ai mắc lừa, hả con?
Không để cho Đào trả lời, Phi liến thoắng hỏi bà :
- Bà ơi! Vườn nhãn ở đâu? Nhãn sắp chín rồi đấy bà ?
Bà Cử vui cười :
- Còn lâu lắm mới đến mùa nhãn.
- Con muốn xem vườn nhãn một lát.
- Xa lắm, mà bây giờ tối rồi. Để mai anh Đào hãy đưa đi. Con ra ao rửa chân đi rồi vào ăn cơm.
Phi chạy vội ra cầu ao.
Trời chỉ còn mờ mờ sáng. Không khí xám như màu tro. Qua khe lũy tre trên bờ ao, những mảnh ráng cuối cùng ở phía Tây còn tha-1y loang loáng đỏ.
Phi nhìn một ngọn tre non run rẩy lên trong gió và mỉm cười sung sướng, bâng khuâng ...
 
 
Trang 32

3



Sáng hôm sau, trời còn mờ mờ sáng, con gà cường hoa mơ trong trại Tùng Châu đã chụm chân từ trên chuồng nhảy bạch xuống đất, loạng choạng đi vài bước ra vườn, vỗ cánh vài ba cái, rồi bay lên đậu trên một cành chanh. Nó rung mào, vươn cổ gáy lên một tiếng dài,
Thằng Chè, lúc ấy đã thổi xong nồi cơm sáng cho thợ gặt. Nó cầm một chiếc mẹt con ra huân để lấy lúa cho gà vịt ăn. Nhưng có tiếng bà Cử gọi nó:
- Chè, mày để mẹt đấy cho thím xã Nhận, đi đằng này cho tao đã. Mày có biết nhà bác phó Mợi không?
- Bẩm bà, bác phó Mợi ở bên Thanh miện ngay cửa dinh đi vào.
- Phải đấy. Mày sang ngay bảo bác ấy bán cho tao mấy hào nho ngon.
- Phải đấy. Mày sang ngay bảo bác ấy bán cho tao mấy hào nho ngon.
Có lẽ suốt đêm qua bà Cử đã nghĩ đến mua nho cho cháu. Thằng Chè đi rồi, bà lên nhà ngang. Đến buồng Phi nằm, bà đi khe khẽ, rón rén như người mẹ vào phòng ngủ của đứa con thơ. Thấy cửa buồg đóng kín, bà lại lẳng lặng xuống bếp, để xem nồi cháo sáng. Lòng bà chứa chan một cảm giác dịu dàng âu yếm. Vừa đi, bà vừa ngầm nghĩ  ‘‘Ông nó ngày xưa cũng thế này đây !’’
Hồi ông Phi còn để trái đào, và bà Cử cũng còn nhỏ, mỗi buổi sáng bà cũng cứ phải vào buồng em như thế, để rước em dậy, cho ăn cháo sáng. Cụ Nghè thân sinh ra bà Cử chỉ được có một mình bà là gái và mình ông Phi là trai. Năm ông Phi lên năm thì bà Nghè mất. Bà Cử mới mười hai mà phải trông nom, cho em trai thay mẹ. Bốn năm năm trời từ miếng ăn đến tấm áo cái gì bà cũng phải săn sóc cho em cả. Mỗi khi ngắm em chạy tung tăng dưới nắng, má đỏ hồng lên, thì bà lại sung sướng ôm em vào lòng và bảo:
- Em tôi ngoan quá. Chị không muốn rời em ra một tý nào!
Tuy vậy đến năm bà mười bảy thì chị em phải xa nhau: bà đi lấy chồng, về làm dâu ở trại Tùng Châu, còn em thì theo ông Nghè vào Huế ; thế là bằng đi suốt mười mấy năm ròng, chị em không được thấy nhau. Đến cả tin tức của nhau cũng bặt. Làm ruộng ở trại Tùng Châu, cái tình âu yếm em của bà Cử chỉ còn sống lại trong những buổi chiều thu vàng nhạt sau khi bà ở ruộng cấy ra về, hay những buổi sáng mùa đông bà dậy giục người nhà thổi cơm sớm, những phút buồn ấy gợi cho người ta nhớ lại những niềm xưa. Chỉ trong những phút ấy thôi, nhưng bà Cử nhớ lắm.
Cho nên bà yêu Phi lắm. Có lẽ còn yêu Phi hơn Đào nữa, vì hai đứa cùng là cháu cả nhưng con gái bao giờ cũng có phần ngoan ngoãn dễ yêu hơn.
Đầu năm nay thấy Đào nói Phi ra Hà nội học, bà bảo Đào viết giấy ngay vào ông Phi xin phép cho Phi đến nghỉ hè thì về trại vói bà.
- Bà ơi !
Có tiếng người gọi. Bà Cử đang thủng thẳng ở sân vội quay lại : thím xã Nhận, nhổ cỏ ở vườn chè, đương giơ tay vẫy bà.
- Bà ra mà xem, ở vườn đào ...
Bà Cử lật đật chạy ra và trông về phía tay thím xã trỏ: Trên một cành đào còn sót một chùm quả muộn. Phi đang trèo lê víun hái.
- Ối chao! Con tôi đang ăn trộm đào!
Phi ngoảnh lại, cười khanh khách nhảy xuống rồi ton tả chạy lại với bà:
- Bà ơi, bà! Con dậy có sớm không?
- Thưa cô sớm lắm ạ. Sớm đến nỗi mặt trời đã lên được một ngũ rồi!
Thím xã và bà Cử cùng cười. Nhận thấy cháu có vẻ nhọc mệt thì bà Cử âu yếm bảo:
- Nhưng thôi, con đi vào, con ạ, không có sương sớm độc lắm. Con không ra sương quen, lại cảm thôi!
- Thưa bà, không sao! Ở Hà nội sáng nào con chả ra sân trường tập thể thao. Tập thể thao chóng lớn lắm cơ, bà ạ.
Bà Cử ngắm nghía cháu:
- Năm nay con mười bảy nhỉ?
- Vâng.
Thím xã cười và cũng hỏi:
- Anh Đào này, anh mười mấy nhỉ ?
Phi vẫn tưởng không có Đào ở đây, ngạc nhiên quay lại thì Đào đang đứng sau lưng ngắm nghía nàng. Tự nhiên Phi e thẹn, nàng cúi đầu và đưa cho bà Cử một quả đào, nói lảng :
- Bà xơi quả đào này, bà ạ, quả này chín nhất.
Thím xã thấy không ai trả lời câu hỏi của mình, lại hỏi lại:
- Anh Đào năm nay mười mấy, bà nhỉ?
Bà Cử trả lời:
- Anh ấy hai mươi hai, tuổi Mão.
Thím xã so sánh ngay; đấy là cái thói quen của người nhà quê:
- Chị Phi mười bảy, anh Đào hai mươi hai, ơ thế anh Đào hơn chị Phi những năm tuổi cơ à?
Câu nói tự nhiên của thím xã làm Phi ngượng, nàng chạy về sân vừa nói lảng:
- Về bếp xem cháo đã được chưa.
Đào cũng chạy theo Phi.
Vào trong bếp thấy con mèo mướp đương nằm thu hình trên đống tro, mắt lim dim một cách bình tĩnh nhu mì, Phi lấy tay khẽ vuốt đầu nó. Con mướp uể oải đứng dậy, đi ra giữa bếp vươn mình ngáp một cáí dài rồi rung đầu rũ tung bụi lên. Phi ôm nó lên lòng, và nựng như một em bé.
Đào cũng đã đến bếp, chàng lững thững vào nói một câu vơ vẩn:
- Ờ ! mình tuổi Mão thì hóa ra tuổi mèo.
Phi bò vội con mèo xuống và chạy ra sân, reo lên:
- Ngoài kia gà, vịt ăn vui quá, phải ra xem mới được!
Nhưng thực ra gà vịt đã ăn xong hết cả rồi. Chỉ còn mẹ con con gà mái nâu là còn đang rối rít với nhau. Đàn con vàng và mượt như những nắm tơ, xoắn xuýt lăng xăng cả chung quanh mẹ Con mổ tấm, con đến nép vào cánh mẹ, con tung tăng chạy, con co một chân đứng ngơ ngác nhìn. Phi thấy đàn gà con hay hay quá. Nàng chạy lại vô lấy một con. Nhưng chúng nó chạy tán loạn cả.
- Để tôi bắt hộ cho.
Phi ngẩng lên: lại là Đào.
Đào sầm chạy đến đàn gà. Con gà mẹ hoảng sợ bỏ chạy. Đàn con cũng cuống quýt theo mẹ và ngã tứ tung. Đào nhẹ nhàng bắt lấy một con và ngoảnh lại đưa cho Phi. Nhưng Phi đã đang chạy lên nhà ngang, về buồng riêng mình.
Đào nhìn theo và cau có bực tức:
- Kiêu hãnh! khó chịu lạ!

4
 
 
TRỜI cao thăm thẳm, và xanh ngắt; ánh sáng lóng lánh trong vườn cam, trên mái ngói, trên lũy tre. Chỗ nào cũng đầy những tiếng chim; đàn sẻ luôn luôn choanh choách, như những cô con gái lém, đàn chim khuyên ríu rít như một bầy trẻ nhỏ, đàn chào mào, đàn liếu điếu như đem theo tự những khu rừng, khu mưỡu xa về cả một điệu nhạc mọi rợ, líu lo.... Lá cây rún rẩy trong gió mát. Buổi sớm mùa hè ở nhà quê nhuốm đầy một mầu mới mẻ, rỡ ràng vui.
Đứng ở sân nhà ngang, Đào thờ thẫn nhìn con mèo Mướp, lim dim mắt nhu mì ngồi phơi nắng trên một chiếc cối đá bên cạnh đống rơm. Nghĩ đến cái cử chỉ của Phi vừa lúc nãy[sub],[/sub] Đào bực tức lắm. Đào nhặt một hòn đất, hung hăng liệng mạnh vào con mèo. Nhưng hòn đất không trúng, và con mèo vẫn nằm im, mắt vẫn lim dim, điềm tĩnh.
- Anh Đào ơi, anh Đào!
Đào ngoảnh lại: Phi, tươi cười vui vẻ, cắp một chiếc rổ con đang lại phía Đào:
- Anh Đào ơi, anh Đào ! Nho ngon lắm, anh ạ. Mà bà mua cho nhiều quá đi mất, đầy một rổ này.
Đào không đáp, quay nhìn lên ngọn một cây soan. Phi vẫn tươi cười đi lại:
- Đây này, anh ăn thử một chùm mà xem. Nho tươi mới hái thế này, ngon hơn nho bán ở các hiệu nhiêu!
Đào vẫn không đáp, vẫn nhìn lên ngọn soan. Phi lại sát bên Đào:
- Lần này em mới được ăn nho tươi là lần đầu. Hoài của, thế mà bà đem phá cả dàn nho của nhà đi mất.
Đào nguầy chạy ra phía vưò-n chè, và nhắc lại câu của Phi ban nẵy mà Đào vỉn chưa quên:
- Ngoài kia gà vịt ăn vui vẻ quá! Phải ra xem mới được!
Phi biết là Đào nói mỉa mình, Phi mìm cười, rồi cùng chạy theo ra vườn. Thím Xã thấy Phi và Đào ra thì trỏ tay bảo Phi:
- Chị Phi, chị bảo anh Đào anh ấy bắt cái tổ chích chòe kia kìa!
- Đâu?
- Trên cành sung ấy! Cái cành nó trễ là là xuống ao ấy. Hai con chim đang đứng cạnh tổ là hai vợ chồng nó đấy.
Phi mỉm cười, đưa mắt nhìn Đào.
Còn thím Xã thì bắt lấy, hát ví :
- Chích chòe ăn cưới linh đình.
Chim sẻ làm cỗ ra đình tế vua.
Đào phì cười:
- Sao chim sẻ làm cỗ à thím?
Thím xã, thực thà, cãi:
- Vâng, đám cưới chích chòe mà lại!
Chích chòe ăn cưới linh đình.
Chim sẻ làm cỗ ra đình tế vua.
Chim khuyên vác trống theo hầu.
Chào mào nhọn mỏ têm trầu bổ cau....
 
Đào phá lên cười. Phi cũng cười theo. Thấy như cái không khí hờn dỗi giữa mình và Đào đã tiêu tán, Phi vui vẻ lấy một chùm nho đưa cho thím xã và bảo thím:
- Này, thưởng cho ‘‘bà mối chim’’ một chùm nho mà ăn xem có ngon hơn nho của nhà không!
Rồi quay lại Đào, Phi thân mật cũng đưa cho Đào một chùm; nhưng Đào giọng lạt lẽo :
- Cảm ơn cô, tôi không ăn.
Phi bẽn lẽn lắm. Nhưng lém lỉnh, nàng quay ngay lại hỏi thím xã:
- Sao, thím ? Có ngon bằng nho nhà không?
- Có, ngon lắm. Chả trách người ta bảo ‘‘Quả nho ăn đủ năm mùi!’’
Đào cười:
- Quả lê ăn đủ năm mùi, chứ lại quá nho!
Phi ngơ ngác, hỏi thím xã:
- Sao ? Quả lê sao lại ăn đủ năm mùi, là thế nào?
- Ấy, Quả lê ăn đủ năm mùi.
Quả động to lớn có người ngồi trong.
- Ồ, hay nhỉ ! Sao lại có thứ quả to lớn đến có người ngồi vào trong được ?
- Ấy, thế này. Bắt đầu có những câu hỏi đã. Bên nam hỏi bên nữ ...
- Sao lại bên nam hỏi bên nữ?
- Hát trống quân ấy mà! Hát trống quân thì phải có một bên nam, một bên nữ. Bắt đầu bên nam hỏi bên nữ:
Quả gì kẻ ước người ao?
Quà gì sáng tỏ như sao trên trời ?
Quả gì ăn đủ năm mùi ?
Quả gì to lớn có người ngồi trong ?
Quả gì thích chữ chạm rồng ?
Quả gì cùi trắng nước trong hỡi nàng ?
- Thế bên nữ hát trả lời thế nào?
- Bên nữ hát trả lời:
Quả mận kẻ ước người ao.
Quả mai sáng tỏ như sao trên trời.
- À, quả mai là quả ‘‘sao mai’’ đấy l
- Vâng.
- Rồi?
- Rồi :
Quả lê ăn đủ năm mùi.
Quả động to lớn có người ngồi trong.
- Quả động là quả gì?
- Quả ‘‘động’’ là cái động ở trong núi ấy mà, ‘‘Người ngồi trong’’  là nàng tiên ngồi trong động.
Đào cười và chen vào:
- Sai rồi, ‘‘quả đậu to lớn có người ngồi trong’’, quả ‘‘đậu’’ vì trong quả ‘‘đậu’’có cái  ‘‘nhân’’.  ‘’Nhân’’ nghĩa là " ‘’người’’.
Phi cười bảo thím xã:
- Ừ, thế mới phải đấy. Người ta nói bóng.Nhưng rồi ‘‘quả gì thích chữ chạm rồng’’
- Quả chuông thích chữ chạm rồng;
Quả dừa cùi trắng nước trong, hỡi chàng.
Phi quay lại nhìn Đào như bảo Đào.
Nhưng Đào lạnh lùng bảo với thím xã:
- Thôi, về ăn cơm đi thím xã. Trưa rồi. Mà hình bà cũng đang gọi thím đấy.
 
Bữa cơm hôm ấy bà cứ nấu cho Phi một bát đầy canh rau ngót là món mà ngày bé về trại Tùng Châu, Phi thích ăn lắm. Bà nhắc lại chuyện ngày bé hễ hôm nào không có món ấy cho Phi là dỗi cơm, rồi bà bảo:
- Ngày bé tôi chiều thế, chứ bây giờ thì tôi đuổi về Hà nội.
Bà mỉm cười âu yếm nhìn Phi.
Nhận ra nét mặt Phi buồn ủ rũ khác hẳn với hôm qua, bà lo ngại hỏi cháu:
- Con làm sao thế, con?
Phi cười gượng:
- Thưa bà không ạ, con có làm sao đâu !
- Sao, bà trông mặt con buồn thế!
Đào nói với bà:
- Thưa bà, con buồn!
Bật cười, bà Cử bảo hai cháu:
- Rõ trẻ con chưa! Ban nãy bà vừa nghe thấy hai đứa gion giỏn chuyện với thím xã ở ngoài vườn chè, mà bây giờ đã buồn ngay được.
Rồi vừa xới cơm cho Đào, bà vừa vui vẻ bảo:
- Buồn thì bà kể chuyện cổ tích cho mà nghe nhé ! ‘‘Ngày xưa, năm bà mới mười hai tuổi và ông các con mới lên tám, thì cụ bà đã mất; mà cụ ông lại có lệnh nhà vua triệu vào Kinh, và phải vào ngay ...’’
Ngày ấy đường đi từ Bắc vào Huế mất hàng hai ba tháng, phần nhiều là đường rừng, và phải đi bằng cáng. Cứ sáng ra đi, thì tối lại vừa vặn đến một trạm nghĩ. Cụ Các - thân phụ bà Cử và ông Phi - thì có phu và cáng của nhà vua ban, còn hai chị em phải đi cáng thuê.
Đường xa, muốn cho các con đỡ nghịch ngợm cụ Các nghĩ ra một kế. Cứ mỗi buổi tối đến trạm, thì ăn cơm xong, trước khi đi ngủ, cụ lại dạy cho chị một bài Đường thi. Bài ấy dọc đường ngày mai là chị phải dạy cho em thuộc. Nếu chiều đến trạm thày  ‘‘khảo’’  mà em không thuộc thì chị lại phải đòn!
Bà Cử cười tiếp:
- Cho nên hôm nào gặp phải bài khó mà em không chịu học là dọc đường chị em lại cãi nhau, đánh nhau chí chóe ở trên cáng.
Phi và Đào cùng cười. Bà Cử vui vẻ, ngẩng nhìn hai cháu, Phi quay lại nhìn Đào, và bắt gặp mắt Đào nhìn Phi. Rồi bà Cử kể tiếp:
- Đi khỏi trạm Thanh hóa ít ngày thì đường qua những bãi cát mênh mông trắng như muối. Thỉnh thoảng lại có quả núi trơ trụi, đầy những đá cuội trắng. Hai chị em cứ vờ bắt phu cáng đứng lại để xuống ‘‘uống nước’’, kỳ thực là xuống nhặt những hòn cuội xinh xẻo lên đánh chắt với nhau. Lại cứ thi nhau xem ai nhặt được nhiều, thành thử lần nào mỗi chị em cũng đem lên hàng vốc, đến nỗi, được một vài hôm thì phu cáng chúng nó thấy nặng trĩu cả vai. Chúng bèn mách ‘‘thày’’ và hai chị em mỗi đứa phải một trận đòn nát thịt.
Phi và Đào cùng ngồi lặng yên, trong lòng hai người tự nhiên cùng man mác một cảm giác êm dịu bâng khuâng. Nghe bà kể những chuyện âu yếm thân mật của gia đình, hai người cùng như thấy cái không khí trở nên âu yếm thân nhau.
 
Hai con chó Cộc và chó Vàng thấy bữa cơm sắp xong đã đứng chực sẵn ở ngoài cửa, đuôi vẫy rối rít, mắt lấm lét mừng. Hai con cũng đã già, lông không được mượt nữa, xơ xác như bông. Bà Cử bảo Phi:
- Chúng nó coi nhà cho bà năm nay là vừa đúng mười năm rồi đấy con ạ. Nhiều đứa muốn ăn thịt, nó cứ dèm pha; họ bảo nuôi chó lâu năm như thế độc, nên bán đi. Nhưng không bao giờ bà bán. Bà không nỡ bán thế. Nếu ngày sau này chúng nó có già quá chúng nó chết đi thì bà cũng chỉ chôn thôi ...
Phi vứt cho mỗi con chó một miếng xương to. Mẹ con con mèo Mướp ở đâu cũng chạy đến quyện chung quanh Phi và nũng nịu đầu cọ vào tay Phi. Phi hỏi bà:
- Con Mướp này thì mấy tuổi rồi, bà nhỉ?
- Nó mười bảy năm: bằng tuổi con đấy.
Trỏ ra cây đào ngoài vườn cảnh bà nói thêm:
- Cây đào cổ thụ kia thì bằng tuổi anh Đào. Năm đẻ anh ấy, ông con xuống trại chơi, rồi mừng cho cày đào ấy.
Đào nhìn theo tay trỏ ra vườn. Những lá cây xanh non rung rinh một cách êm đềm trong nắng đặm. Trời trưa yên tĩnh như một thời sống cổ sơ. Đào bỗng thấy như tất cả trong dinh cơ ấy có một cái gì thân mật. Những tường đã mốc rêu, những sân gạch đỏ, những vườn cây đã gần cỗi, cái gì cũng đầy một vẻ quen thuộc mến yêu. Đào tưởng tượng đến một đời sống ở giữa những người thân, trong một vùng quê, xa cách hẳn thành thị như trại Tùng châu. Trong trại ấy, một gốc cây, một con vật, một hòn đá đều có quan hệ mật thiết với mình, đều nhắc nhở cho mình, bao nhiêu ý niệm buồn vui, đều cũng như có một cái linh hồn thân thiết và yêu dấu.
Bất giác, Đào nhìn trộm Phi và thấy Phi có một cái đẹp ngoan ngoãn, dịu dàng, phúc hậu quá.
Phi đang mãi nô đùa với con mèo Vàng. Phi cầm một miếng thịt dư cho con vật nhẩy chồm lên, và cười dòn khanh khách. ...
Nhưng bà Cử đã xếp dọn xong bát đũa và âu yếm bảo cháu:
- Thôi, con để thím xã cho nó ăn, rồi bưng mâm đi một thể.
Thím xã lên bưng mâm, Phi tự nhiên cười ngặt nghẽo:
- Ơ, bà ơi, bà ! Hay quá đi mất bà ạ. Ở đây thím xã này, bà này ...
Bà Cử cười :
- Con tôi hết buồn, đã vui như hội rồi đấy.
- Không, thưa bà, con vẫn buồn.
Phi thở dài, và hỏi:
- Bà ơi, bà ! Phấn ở mặt con có hoen không bà?
- Có, hoen loang lổ ra cả.
- Thế là lại phải mất công đánh lại ...
Phi chép miệng:
- Mà không biết lần đánh phấn thứ hai này rồi có ‘‘gở’’ như lần sáng ngày không! Sáng ngày chỉ vì muốn đẹp một chút thôi mà ... nhiều chuyện quá!
Nàng quay nhìn sang Đào, như để phân trần với Đào rằng sáng hôm nay nàng chạy vội vào buồng riêng là để đánh phấn. Nàng muốn đánh phấn vì nàng muốn đẹp với Đào. Mà những lúc nàng chạy trốn Đào, chỉ vì nàng chưa trang điểm, nàng còn xấu.
Cái nhìn của Phi đăm đăm, như trách Đào : ‘‘Thế mà anh đã nghi ngờ gì oan cho em, anh giận em, anh làm em buồn bực’’.
 
Đào chợt hiểu ra. Chàng hối hận, muốn tìm một câu âu yếm xin lỗi Phi. Nhưng chàng không tìm ra. Bà Cử đã nhắc hỏi Phi đến chuyện ban nãy:
- Con bảo ở đây thím xã làm sao kia con?
- Bà ạ, hay quá đi mất. Này ở đây bà cũng già, thím xã cũng già, hai con chó cũng già, con mèo cũng già, giá không có con và anh Đào, thì ra toàn già thôi, bà nhỉ !
Bà Cử và thím xã cùng phá lên cười. Bà bảo Phi:
- Ông con hẹn với bà rằng hễ hưu trí rồi thì sẽ về trại ở với bà. Như thế thì ít nữa lại thêm một người già đấy.
Thím xã nói:
- Còn chị Phi nữa cũng ở đây cho mãi đến già!
Phi bừng đỏ mặt, cúi đầu, vờ với tay ra lấy rổ nho:
- Anh Đào cho em xin rổ nho, của em!
Đào không đưa, mải đăm đăm nhìn Phi. Chưa bao giờ Đào nhìn Phi âu yếm thế. Rồi Đào nói :
- Của anh không phải của em ! gần ai là của người ấy!
Phi nũng nịu:
- Gớm anh! Thôi thì của chung.
Hai người cùng nhìn nhau cười.
Ăn cơm xong, Phi rủ Đào :
- Bây giờ đi chơi Đồi Thông đi.
Đào vui vẻ đùa:
- Đi xem gà vịt ăn!
Phi cũng lém lỉnh, chẳng kém:
- Ừ ra xem gà vịt ăn ... ở vườn chè!
Bà Cử không hiểu những câu nói ý tứ của hai cháu, ngăn :
- Thôi ! Trời nắng lắm ở nhà mà nghỉ, các con ạ.
Phi nói một cách tự nhiên:
- Những lúc này mà không đi đâu, hay không chạy nghịch tung tăng lên, thì con không chịu được bà ạ.
Đào cũng thấy như Phi.
Bà Cử chẳng hiểu cháu muốn nói gì, nhưng cũng chiều cháu.
Phi và Đào dắt nhau đi trong ánh nắng chang chang. Phi đội chiếc nón cúp như cô học sinh, chiếc nón mà Phi đã mang ở trường về, và Đào thì đội chiếc nón cúp của thím xã. Ánh nắng làm ướt đẩm mồ hôi cả trán hai người, làm ửng hồng cả má Phi và đượm tâm hồn cả hai một cảm giác rỡ ràng đẹp.
 
Đào vơ vẩn hỏi Phi :
- Đi đâu bây giờ ?
- Lên Đồi Thông.
- Nói vậy chứ Đồi Thông cách đây đến bốn năm cây số, mà lên được đến đồi thì tối và nóng bỏng hết chân.
Đào nhìn xuống, ngắm hai bàn chân trắng và nhỏ của Phi, hồng hồng lên vì đi dưới nắng. Phi tảng lờ nhìn ra xa như không biết, để mặc cho Đào ngắm. Nhưng nàng cũng thấy thẹn, và hỏi to:
- Thế thì đi đâu ?
- Đi đâu thì đi.
Nắng vẫn chói lọi. Những đám mây trắng như dính chặt vào da trời. Thỉnh thoảng một con cò trắng yên lặng bay vụt ngang qua trước cửa một ngôi đền yên lặng. Hai bóng Đào và Phi đen nháy trên đường vắng.
Đến một gốc đa, Phi trỏ tay bảo Đào:
- Xuống cái bóng cây kia ngồi, thì chắc thích lắm, anh nhỉ.
- Phải đấy.
Đào dắt Phi xuống. Phi theo kiểu nữ học sinh lót cái nón xuống ngồi. Gió đồng thổi lồng lộng vào mái tóc Phi, làm xổ tung ra, tóc rối xòa xuống mặt.
Phi cười:
- Chúng mình y như ... y như ... gì ấy anh nhỉ !
- Y như gì?
Phi không đáp, trễ nải nằm dài lên trên cỏ. Đào trân trân nhìn hai má Phi mơn mởn hồng lên. Phi e thẹn, nàng vội hỏi bâng quơ:
- Cây gì thế này anh?
- Chả biết !
- À, cây đa phải không anh ?
- Chả biết !
- Có phải cứ mươi tết thì người nhà quê đi lấy lá đa về giắt mái tranh phải không anh?
- Chả biết !
- Giắt thế, để cho quỷ nó sợ, phải không anh ?
- Chả biết!
Phi ngồi vùng dậy, quấn vội lại mái tóc, và cười khanh khách giục:
- Thôi, ngồi đây chán rồi, đi chỗ khác.
Đào đứng dậy theo Phi.
Trời vẫn nắng. Đến một cái lều tranh ở bên đường, Phi lại hỏi Đào:
- Cái gì thế này anh?
- Cái quán để ban đêm người ta trông rạ.
- Thế thì mình có vào được không ?
- Vào làm gì?
- Vào trông rạ !
Đào nhìn Phi, cười.
Phi chạy vội vào trong quán.
Nhưng đến lúc Đào chạy theo kịp vào thì Phi lại chạy vội ra.
- Không có rạ, anh ạ, đi đi thôi !
Một đám mây dầy và to bay qua trời. Bóng mây rợp hẳn một khoảng và như trôi trên đóng lúa chín. Đằng xa, lấp loáng một dải nước trong lốm đốm những vệt xanh mầu mốc. Phi hói:
- Gì long lanh thế anh nhỉ ?
- Đầm sen của trại.
- À, phải rồi, chúng ta ra đầm sen. Ra đi để em lấy mấy chiếc lá làm nón đội đầu.
Phi và Đào đi thơ thẩn như thế cho mãi đến khi mặt trời lặn mới về, cảnh nhà quê tím lại trong chiều hôm. Bà Cử lọm khọm chống gậy ra đón hai cháu mãi tận cổng ngoài. Trăng lên sáng tỏ. Trên sân gạch, trăng in những bóng đen lay động của các cây. Không khí bâng khuâng, êm đềm, huyền ảo. ...
Ba bà cháu lặng lẽ đi vào nhà, bà chóng gậy đi trước, hai cháu theo sau. Phi có cái tưởng tượng như Phi và Đào là hai môn đệ đang theo một đạo sĩ vào học phép lạ trong một cái động. Nhất là đằng cuối sân trong gian nhà thấp tối, lại chỉ thắp một ngọn đèn búp măng, ngọn nhỏ như một ngọn nến, làm cho Phi càng có một cái cảm giác bỡ ngỡ, thần tiên.
Và cái cảm giác bỡ ngỡ ấy, Phi còn mang theo với nàng vào mãi buồng ngủ. Mãi nàng không ngủ được.
Nàng thấy buồn bã nhớ, mà nàng chẳng biết nhớ ai. Nàng ngồi với ánh trăng mãi đến khuya. Trong đời nàng lần này là lần đầu nàng ngồi với trăng được lâu thế. Còn ở trường nàng cũng nhiều đêm ngồi xem trăng. Mùa hè ở Hà nội hôm nào sáng trăng nàng cũng lên chơi hồ Tây... Những lần ấy nàng cũng thấy trăng đẹp. Nhưng ánh trăng chỉ đẹp như một bức tranh, một cái đẹp lạnh lùng cho người ta chỉ thích mà không cảm. Lần này Phi thấy ánh trăng và cảnh vật dưới trăng như có một tâm hồn. Có nặng sương như sát vào nhau. Cây im lặng. Cây phù dung lả ngọn xuống cây cam. Phi tưởng chừng như cả cỏ cây đang ngả đầu vào nhau mà rủ rỉ trăm lời yêu đương. Những lời yêu đương ấy làm thành ánh sáng trăng. Ánh trăng tỏa ra khắp bầu trời và sáng lên tới một cõi cao vọt, xa xăm, trong ấy có một con thuyền.
Bỗng một điệu đàn violon đưa vẳng lại. Phi lẩm bẩm:
- À, anh Đào hãy còn thức! anh ấy cũng còn thức!
Phi mỉm cười một mình. Nghĩ đến Đào, Phi mới sực nghĩ ra là những cảnh nàng vưa mơ hồ thấy ban nãy, chỉ là những cảnh mà Đào đã tả trong những bài thơ tặng mình.
Phi thấy say say như uống một chút rượu. Phi cúi xuống cắn một cái vào cánh tay mình.
 

5


 
Không còn nhớ rõ nơi đâu, một nhà thơ đã ví ái tình như nước biển: ‘‘Nó trào lên, rồi lại xuống ngay’’. Cái ví ấy, có lẽ không mới, nhưng mà đúng. Đáng lẽ sau những phút mà mến thương đã lên đến cực điểm ở lòng Phi và Đào như trong đêm trăng sáng ấy rồi, thì ai cũng đợi đến cái kết quả này : sáng hôm sau, Phi sẽ dậy thực sớm tìm Đào; Đào đã đợi Phi bên một khóm hoa; cánh hoa lóng lánh những hạt sương mai; đôi tình nhân say đắm nhìn nhau, rồi hôn nhau một cái thực dài, và không bao giờ rời nhau ra nữa.
Nhưng mà không thế.
Sáng hôm sau, khi Phi dậy ra vườn thì chỉ gặp bà Cử. Bà cử đang lom khom cúi hái mấy ngọn mồng tơi. Thấy Phi, bà mỉm cười, đùa cháu:
- À, cháu tôi thế mà không nói lém nhỉ, sáng hôm nay cũng lại dậy sớm như hôm qua.
Phi tự phụ một cách ngây thơ:
- Hôm nay sớm hơn hôm qua nhiều chứ ạ, thưa bà?
Bà Cử cười vui vẻ, và nhắc đến Đào:
- Còn anh Đào thì chắc anh con còn ngủ, dễ thường nó ngủ đến trưa ấy, hay ít ra cũng đến lúc người ta về chợ: tối hôm qua, mãi đến khuya bà còn nghe thấy nó hát kia mà!
Nghe nhắc đến Đào, nghe nhắc đến tiếng hát đêm qua, tiếng hát nó đã làm cho Phi sung sướng, thì tự nhiên Phi thấy ngổn ngang cả lòng. Phi tưởng chừng như bà đã hiểu hết cả tâm sự của mình rồi, và mất hết lém lỉnh. Phi đứng ngây ra không biết nói gì với bà nữa.
Nhưng bà Cử lại hỏi Phi:
- Chứ hôm qua, lúc nó hát thì con còn thức không?
Phi chối vội chối vàng như một cái tội:
- Thưa không ! Tuyệt nhiên con không nghe thấy gì cả ạ!
Rồi, có lẽ thẹn vì câu chối của mình, Phi chạy vụt đi, và nói lảng:
- Con ra vườn chè xem thím xã nhổ cỏ đây !
Nhưng Phi bị bà Cử gọi giật lại:
- À, con này, hôm nay con có đi lên Đồi thông một thể lên với các thợ gặt con ạ. Hôm nay họ gạt ở cánh Mả Mơ, ngay dưới chân Đồi.
Phi reo lên:
- À vâng; phải đấy ! con thích xem gặt lúa lắm.
- Nhưng con có đi thì lên nhà đánh thức anh Đào dậy, anh ấy đi với một thể cho vui, con ạ.
Phi nheo mày lại, im lặng một giây rồi bảo bà:
- Thôi, thế thì con chả đi nữa bà ạ.
Bà Cử ngạc nhiên :
- Sao thế con? hôm qua đương lúc trưa nắng chang chang thì hai anh em rủ nhau lên Đồi mà hôm nay mát trời thế này thì sao lại không đi ?
- Thưa bà, đi đâu kia ạ?
Nghe thấy tiếng Đào hỏi, bà Cử và Phi cùng quay ra. Phi thấy Đào tươi tắn quá. Phi muốn chạy ngay lại với Đào. Nhưng mà Phi không dám: Phi chỉ đứng yên lặng, cắn môi nhìn.
Bà Cử hỏi Đào:
- Sao hôm qua con thức khuya quá thế con?
Cũng như Phi, Đào chối vội chối vàng :
- Thưa bà, không!
- Thế sao đã khuya bà còn nghe thấy tiếng con hát?
Đào ngượng, cúi đầu, không trả lời. Phi cười lên và đưa mắt nhìn Đào, thì cũng gặp Đào đưa mắt nhìn mình.
Bà Cử không nhắc lại câu hỏi của bà nữa, chỉ bảo Đào:
- Đào đưa em Phi lên chơi Đồi, con ạ; hôm nay trời mát.
Lại cũng như Phi, Đào ngần ngừ, rồi chối:
- Thưa bà thôi, Phi đi thì con ở nhà.
Là vì, không hiểu sao cũng như Phi, Đào muốn được ở nhà một mình. Hình như khi người ta đã ‘‘biết rõ’’ nhau rồi, thì người ta muốn một mình ra một chỗ vắng để được yên lặng mà say với cái tình yêu mới nhóm.
Thấy hai cháu cùng đứng yên thờ thẫn, bà Cử lại giục một lần nữa:
- Thợ gặt họ ăn cơm sáng xong đã ra đi kia rồi các con ạ; các con đi cùng bọn họ cho vui.
Một bọn hai ba mươi người thợ gặt vừa đàn bà vừa đàn ông, lủ lượt đang đi ra phía cổng. Với những chiếc đòn xóc nhọn nghênh ngang, những chiếc hái lưỡi mới sáng loáng, họ có vẻ một đạo chiến binh. Vì đồng xa nên thằng Chè phải gánh theo cho họ một chiếc điếu cầy, một cái ‘‘nùn’’ lửa, và một ấm to nước chè tươi.
Phi gọi thằng Chè:
- Mày đợi tao đi với!
- Chị định đi học gặt à?
- Tao đi học gặt.
Thấy Đào ở lại nhà, nên Phi lại định lên Đồi Thông. Một người thợ đàn bà đưa hái của mình cho Phi, và đùa:
- Chị đi học gặt thì phải cầm hầu hái cho thầy nầy.
Phi nhẹ nhàng khoác chiếc hái lên vai và reo cười :
- Thợ gặt tân thời đây!
Phi vừa đùa vừa nhìn Đào.
Không biết nghĩ sao, thấy Phi nhìn mình thì Đào cũng đi theo Phi.
Lúc này trời đã sáng rõ. Từng làn sương sớm còn bám trên bờ những giậu duối, phảng phất như những làn khói mỏng. Hai bên đường đi, cỏ ướt đều gụt đầu xuống, vắng teo. Chỉ thỉnh thoảng ở một cầu ao, có một bà già đang lom khom vớt bèo cho bữa lợn sáng, hay từ một chiếc cổng đá một thằng bé con lững thững dắt trâu ra: nó dắt trâu lên đồi, thả con trâu tha thẩn ăn suốt ngày ở đấy, rồi sẩm tối mới lại lên dắt về.
Một vài nhà dậy trưa bây giờ mới thổi cơm sáng: những làn khói trắng đục từ nóc bếp bốc lên trên những ngọn tre. Qua những giậu duối dầy vẳng ra những tiếng bát đĩa lanh tanh, tiếng mẹ con xáo xác gọi nhau đi chợ, tiếng chim ríu rít và một vài tiếng gà trống vang dài.
Đoàn thự gặt vẫn đi lặng lẽ có vẻ nghiêm trọng. Phi và Đào không như hôm qua, và hôm mới về, không dám đi sát cạnh nhau nữa. Hình như hai người cùng ngượng. Phi đi lẫn vào đám thợ đàn bà. Đào đi lẫn vào đám đàn ông.
Tuy thế mà Phi vẫn thấy như e cái yên lặng. Phi lo lắng sự yên lặng sẽ làm cho bọn thợ gặt để ý đến Phi với Đào. Phi muốn nói cho có chuyện. Phi hỏi thằng Chè:
- Chè này, tao đố mày biết bọn này cả thày có mấy chục người ?
Thằng Chè cười:
- Mười ba người đàn ông cả anh Đào nữa là mười bốn. Đàn bà kể cả chị cũng là mười bốn.
Lỗ mãng bác phó Lếu phá lên cười ha hả và đùa tiếp :
- Vừa vặn đôi nào vào đôi ấy!
Phi không ngờ hỏi câu để tránh cái ngượng của sự yên lặng của mình vừa rồi lại đưa mình đến chỗ thẹn hơn. Phi lại nói lảng :
- Chè này, con chim gì nó đang hót đấy mày?
- Con chim soan đấy chị ạ, tiếng nó hót nghe giống như tiếng nhị tây, chị nhỉ?
Một người đàn bà cười:
- Chứ Tây người ta cũng có nhị à?
- Ừ, anh Đào, anh ấy vẫn kéo nhị tây đấy thôi. Tối hôm qua anh ấy kéo mãi...
Một lần nữa, vội vàng Phi nói lảng:
- Ồ, thế mà ra đến cổng làng rồi.
Cảnh đồng lúa mênh mang trải ra trước mắt mọi người. Mặt trời đã mọc. Một hơi gió mát rợi từ chân trời thổi lại. Trên cao những vầng mây xám, hồng lên rồi tan ra trời như những vết bèo trên mặt nước ao. Ánh nắng bắt đầu đỏ trên những đồi xa, rồi mới dần dần lan xuống những cánh đồng.
Nắng mới màu hồng tươi như làm cho những thợ gặt thêm vui. Họ vừa làm, vừa véo von kể những truyện Thạch Sanh, Cúc Hoa, Hoàng Trừu. Những câu hát chen vào những tiếng cười dòn như rang nẻ.
Phi bảo Đào:
- Thôi chẳng lên Đồi Thông nữa, tôi ở dưới đồng đây xem gặt thôi.
- Tôi thì tôi phải lên đồi để vẽ.
Lên đồi, Đào lấy bút chì và quyển sổ tay ra vạch mấy hình núi xanh xa, nhưng rồi chàng bỏ ngay bút và ngồi nhìn vơ vẩn.... Chàng nhìn những đám mây, nhạt mầu dần dần đi, rồi trắng hẳn. Đám thì trắng trong như bạc. Đám thì trắng sốp như bông.
Còn Phi thì chạy tung tăng trên bờ ruộng. Nàng bắt những con cào cào cánh xanh cánh đỏ, chạy xua những con sẻ đồng đến tụ họp ở trên bãi cỏ gần ruộng gặt hay lấy lúa tết thành hình những quả găng... Nàng mải nghịch như một cô bé mười ba, mười bốn. Luôn luôn nàng bẻo lẻo hỏi thằng Chè:
- Ờ, Chè này, có con cào cào này là mầu nâu, mày nhỉ?
- Con ‘‘cào-cào ma’’ đấy, chị ạ.
- Thế à, mầy? Lúa chín thơm quá mầy nhỉ?
- Đã thấm đâu với lúa tháng mười chị! Tháng mười lúa tám, lúa giự thơm phức ấy kia chứ!
- Chè này, có gặt lâu không nhỉ?
- Còn lâu lắm chị ạ.
- Tao muốn còn mãi mãi !
Ánh nắng tươi đẹp và ấm áp buổi sáng dần dần trở nên chói và nóng; những cơn gió nồm mát ít dần đi, những tiếng hát trong trẻo thưa dần cho đến khi mặt trời cao chói ở giữa trời thì cánh đồng trở nên nặng nề như một bãi cát trắng bên sông. Mấy con bò nằm dài trên cỏ, dưới bóng đa. Những đám mây trắng loang lổ đầy trời, im lặng.
Vì đồng xa, nên thợ gặt không về ăn cơm trưa. Thím xã mang cơm cho họ. Họ ăn trong quán Rọi, bên cạnh gốc đa. Họ vừa ăn vừa quạt mồ hôi bằng nón, hay bằng những chiếc quạt mo. Phi cười hỏi:
- Này ăn xong, không tráng miệng à?
Bọn đàn bà ngơ ngác nhìn Phi.
Một anh con trai láu lỉnh trỏ tay bảo Phi:
- Chị đổi đồng cho chúng tôi tráng miệng l
- Đổi đồng là gì kia?
- Là đổi lúa lấy dưa ăn.
- Dưa ở đâu tmà đổi?
- Đằng kia, bà Thu ...
Đằng xa, một người đàn bà đen đủi, thấp bé đang khạng nạng cắp một rổ đầy vừa dưa đỏ, dưa bở, dưa gang đi lại. Bà Thu, cứ đến mùa gặt tháng năm thì kiếm vài ba hào vốn, mua dưa đi khắp cánh đồng đổi lấy lúa. Mỗi ngày bà cũng lãi được độ dăm xu. Bà làm nghề này đã ba bốn mươi năm.
Phi bảo thằng Chè:
- À hay đấy nhỉ, mày gọi bà ấy đổi đi.
Bà Cử đã giao cho thằng Chè việc coi lúa, nên nó lo sợ gạt đi:
- Chết, chị! Rồi bà mắng thì sao ?
Phi trêu nó, cười :
- Bà mắng thì chết mày !
Thằng Chè ngần ngừ:
- Hay thế này: lại gọi anh Đào đã, chị ạ.
Vội vàng, Phi bảo:
- Không ! Không phải gọi anh Đào. Mặc kệ tao !
Khi bóng những cây đa dài lên bãi cỏ chừng một ngũ thì người ta lại xuống đồng làm. Và khi bóng dài năm sáu ngũ thì thợ đàn ông thôi gặt. Họ lên lượm lúa thành từng đon, và bắt đầu gánh về. Thợ đàn bà còn ở lại gặt cho mãi đến sầm tối, cảnh vật buồn teo trong bóng tắt, và trên trời chỉ còn lơ thơ mấy vệt ráng mầu. Phi ở cho đến lúc ấy mới về.
Việc thứ nhất của Phi, khi về đến sân trại, là đưa vào khoe với bà Cử xâu châu chấu và những ‘‘chóc’’  lúa.
- Bà ơi ! Bà xem này: con bắt được nhiều châu châu lắm bà ạ!
- Thôi ! Lại thằng Chè nó bắt cho con chứ gì.
- Thưa không, con bắt lấy hết cả. Bà cứ hỏi nó mà xem. Cả những ‘‘chóc’’ lúa này, con cũng ‘‘chóc’’ lấy.
Bà Cử đùa:
- Con giỏi nhỉ!
- Vâng ! Con học thằng Chè có mười lăm phút thôi đấy, bà ạ.
Bà Cử cười và âu yếm bảo cháu:
- Thảo nào mà con tôi đỏ ửng cả lên ! Con vào rửa mặt, rồi đi ăn cơm con ạ.
Phi ton tá chạy ra ao, rửa mặt, vừa chạy vừa cười khanh khách ... Bà Cử sung sướng nhìn theo cháu và bảo với theo :
- Ăn xong rồi ra xem đập lúa, con ạ!
Một hàng cối đá đãy ần ra để trước sân ‘‘huân’’. Những thợ đàn ông về sớm, ăn cơm xong đã bắt đầu vào việc. Bằng những đôi léo tre, họ nhẹ nhàng riết ngang lưng những đon lúa và giáng mạnh xuống mặt cối chênh chếch những nhát khỏe, và chắc. Tiếng đập huỳnh huỵch, nhịp nhàng ình ịch như một điệu nhạc về một đời thái cổ, nào tiếng lúa rụng như mưa rào. Lúa tung tóe bắn ra sân. Mực dần dần lên gần ngập những chiếc cối. Phi đứng xem cạnh bà Cử, hỏi bà:
- Y như là nước dâng lên ấy, bà nhỉ?
Bà Cử cười:
- Chỉ dại thôi con ! Nước lại dâng lên ngay ở sân này như thế, thì chết!
Bà đoan Cốc đang ngồi sàn gạo với thím xã ở sân cũng cười:
- Đây là nước bạc, nước vàng đấy, chị ạ.
Và hát ví:
Ai ơi đừng quản công lênh.
Bao nhiêu hạt thóc, hạt vàng bấy nhiêu,
 
Thím Xã bổng ngẩng lên nhìn trăng và hỏi bà Cử :
- Thưa bà, hôm nay mồng chín rồi đấy bà nhỉ?
- Thím này ngủ mơ hay sao? Hôm nay mới mồng tám chứ: mồng tám phiên chợ Nhuộng, sáng ngày thím vừa đi chợ đấy thôi.
Thím xã chép miệng:
- Chết chưa sao mới mồng tám mà trăng đã đầy thế kia: tháng này rồi gạo thóc lại hơn chán !
Bà Cử thở dài:
- Năm nay tôi đã sáu, bảy mươi tuổi mà từ ngày tôi về đây chưa thấy bao giờ thóc hơn như thế này. Chỉ có ngày còn bé hình như có một năm cũng hơn lắm: một quan tiền mà đong được một xiểng gạo đầy. Nhưng tính ra một tiền cũng chỉ được ba bốn đấu thôi, chứ không bao giờ một hào bạc lại năm bẩy đấu gạo như bây giờ.
Thím Xã phàn nàn:
- Phương ngôn nói thực chẳng câu nào sai cả ‘‘Một tiền là chín mười thưng, chị em chết đói vì chưng không tiền’’, hơn thế, mà nhà nghèo vẫn phải ăn đói.
Ngồi xem người nhà quê chất phác vừa làm việc dưới trăng vừa nói những chuyện đồng áng, thóc gạo, Phi có cảm giác như mình đương sống một cảnh mộc mạc của thời trước, đầy thi vị thô sơ. Nàng thích quá, bảo bà:
- Mùa gặt ở nhà quê vui quá!
Bà Cử nhìn cháu, cười:
- Còn gặt cho đến hết tháng này kia, con ạ
- Nhưng bây giờ đập lúa xong rồi thì còn làm gì nữa không bà?
- Chỉ còn bừa rơm nữa là xong.
Bà Cử gọi thím Lều và thím Cồn rũ những đon rơm đã đập rồi, ra sân. Đọan chú Điều đem con trâu mộng ra bừa. Chân trâu, chân người, răng bừa đè trên rơm làm rụng hết mọi hột lúa, khi đập còn sót lại, chưa rụng. Bừa hai ba lượt. Mùi rơm thơm phức dưới ánh trăng trong.
Thằng Chè đã rửa xong bát đĩa của bữa cơm tối và sửa soạn xong bữa cám cho lợn rồi. Nó rủ thằng Mễ con ông đồ Đễ đem chiếc diều cánh rơi ra vườn thả, vì hôm ấy có gió nồm to. Nó buộc diều vào một gốc xung rồi ra bậc đá cầu ao ngồi nghe tiếng sáo. Thằng Mễ lại đem chiếc sáo tre của nó ra thổi nữa. Nó thổi mấy bài mà nó vừa học được của con bác thợ kèn trong làng hôm nọ. Tiếng sáo trong tan vào trong ánh trăng xanh.
Cô Xòi con bà xã Khuynh bên hàng xóm, thấy tiếng sáo thổi, theo sáo hát lên mấy điệu hát trống quân:
 
Vì mây cho núi lên trời,
Vì chưng gió thổi, hoa cười với trăng..
. . . . .. . .
 Đêm qua trăng sáng lờ mờ,
Em đi ghính nước tình cờ gặp anh.
Vào vườn bẻ quả cau xanh,
Bổ ra làm tám chiềng anh xơi trầu.
. . . . .. . .
Trăng khoe trăng tỏ hơn đèn,
Làm sao trăng lại chịu luồn đám mây.
 
Phi thấy lòng nàng bỗng đượm tràn đầy một cảm giác thanh thú, mát mẻ.
- Nhà quê thích quá bà ạ.
Vui thích, Phi nhắc lại câu ấy với bà.
Không thấy Đào đâu, bà Cử hỏi Phi:
- Anh Đào đâu rồi con ?
Phi đáp cộc lốc :
- Thưa bà, con không biết !
Thím xã chen vào:
- Thưa bà, anh ấy đi ngủ từ ban nãy kia rồi ạ.
 Phi cũng chẳng để ý đến lời thím xã, chạy ra xem chú Điều đang đánh thành đống những rơm đã bừa xong. Phi thức cho mãi đến khuya, khi xong hết mọi công việc, không còn gì vui mắt xem nữa mới đi ngủ.
Đêm hôm ấy Phi mệt lại vui, nên ngủ ngay và ngủ một giấc say không mơ, nàng đã quên hẳn Đào.

6


 
VÂN, Khánh.
Thế mà đã hết nửa août rồi kia nhỉ! Giá không có Vân, Khánh nhắc đến thì Phi quên hết cả ngày tháng đấy. Ở nhà quê này như vậy Vân, Khánh ạ : sống không có giờ, không có ngày nào cả. Giờ thì xem theo bóng nắng, cứ nắng ra đến ngưỡng cửa nhà ngang thì thằng Chè nó đi thổi cơm sáng, mà nắng ra khỏi cái bể cạn thì ‘‘làm bữa’’ chiều. Ngày thì xem theo bóng nắng như thế, còn đêm thì xem theo bóng trăng : mồng ba thì trăng ‘‘tha la lưởi liềm’’ , ‘‘mồng bốn câu liêm’’, ‘‘mồng năm liềm giật’’ , ‘’mồng sáu thật trăng’’... ; quá ngày rằm thì cứ mười bảy  ‘‘phẩy giường chiếu’’ (để đi ngủ) thì trăng mọc, ‘‘mười tám tạm trăng mọc’’ » (ngồi tạm một lúc), ‘‘hai mươi giấc tốt’’, ‘‘hai mốt nửa đêm’’, ... Cứ như thế mà sống, Vân, Khánh ạ, sống sung sướng như những người thượng cổ!
Giá không có Vân, Khánh nhắc thì. Phi cũng quên bẵng đi rằng chỉ còn một tháng nữa đã phải đi học, mà mình ở nhà quê đã được hai tháng nay rồi. Hai tháng trời vui quá đi mất Vân, Khánh ạ. Hai tháng trời toàn sống ở ngoài đồng thôi.
Suốt một tháng năm ‘‘đi gặt’’. Đi gặt cho nhà bà Phi hết rồi, lại đi gặt giúp cho nhà thím xã Nhận, nhà bác ba Tản, rồi nhà ông đoàn Mắn, ông đoàn Huyên, bà nhiêu Sệnh,...
Hết lúa gặt rồi thì lại rỡ khoai, rỡ lạc, hái đỗ, hái kê. Hôm nào Phi cũng đi giãi nắng từ mờ sáng cho mãi đến mờ tối mới về. Không biết Vân, Khánh ở Sầm sơn thế nào, chứ Phi thì dạo này khỏe lắm kia nhé! Da mặt săn lại, rắn lại. Nhưng, của đáng tội, cũng đen cháy đi ấy, có lẽ đen ngang với Joséphine Baker. Thôi càng được làm Joséphine nhỉ?
Mà thành thử ra Phi có những hai ‘‘biệt hiệu’’ cùng ‘‘danh giá’’ cả : Dương Quý Phi lại kiêm Joséphine Baker !
Ấy là chưa kể cái thú tắm douche thiên tạo đấy. Nghĩa là tắm mưa rào ở giữa đồng ấy mà. Hôm Phi đi gặt cho nhà bà nhiêu Sệnh. Phi bị một mẻ mưa ướt như chuột, mà cũng thú ... như bị mưa ướt vậy. Những thợ gặt thì họ chạy ẩn vào trong quán, hay đội nón khoác áo tơi vào rồi ngồi thu hình ở dưới gốc đa. Mình thì  ‘‘văn minh’’  lại cứ sợ sét đánh chết, thành thử cứ đứng trơ ở giữa đồng mà cười khanh khách ... như một con điên. Mưa đổ ào ào xuống người. Thực hệt như tắm douche, chỉ có khác một tí là không có baignoire, mà lại tắm... cả quần áo ! Được một lúc thì rét quá, rét run lên cầm cập, vì nó mưa đến một giờ đồng hồ. Cũng may mà mưa vừa tạnh thì gió thổi mạnh, quần áo lại khô ngay. Sau một trận mưa như thế thì lá cây trông bóng ra, núi đồi sạch như lau. Trời lại ửng nắng ngay. Những nước còn đọng trên cỏ và trên lá bốc hơi lên như khói, mờ mờ cả đồng.
Tầt cả thợ gặt chạy vội lên đồi Thông. Họ chạy lên tận dinh đồi. Trên ấy có một dòng suối, suối Bạc, nước rất trong. Mỗi người thợ khum bàn tay lại múc uống một ngụm ‘‘nước mưa mới’’. Phi cũng uống một ngụm. Họ tin rằng uống được một ngụm  ‘‘nước mưa mới’’  thẽ là ‘’khước’’, nghĩa là may lắm. Chả biết có ‘‘khước’’ hay không, nhưng ngọt và mát quá, Vân, Khánh ạ !
Nào xem Vân, Khánh còn khoe Sầm sơn của Vân, Khánh nữa đi ! Vân, Khánh đã được tắm douche mưa rào, phơi áo gió Đông, và uống  ‘‘nước mưa mới ‘’ ở suối Bạc chưa? Mà làm nữ học sinh mà chưa được tắm douche mưa rào, phơi áo gió Đông, và uống nước mưa suối Bạc thì zéro đứt đi rồi, còn gì nữa ! Hay có khá lắm thì cũng chỉ  ‘‘un quart de point par pitié’’, như bà giáo Glaise vẫn nói ấy, thôi !
PHI
*
* *
Vân, và Khánh  
Tháng bảy ông Thị trảy ra,
      Ông Dâu chín đến, ông Na rụnq rời,
      Ông Mít đóng cọc mà phơi,
Ông Nhãn chạy đến còn ngồi trơ trơ....’’.
 
Phi đố Vân, Khánh biết là gì đấy? Nhưng thôi zéro như Vân, Khánh thì biết thếnào được! Để Phi giảng cho mà nghe. Đây này:
Tháng bảy thì Thị chín (có biết quả Thị không ? ‘‘Thị thì rụng vào bị bà’’ ở trong truyện Tấm Cám ngày xưa mà chúng ta cười với nhau ấy mà). Người ta đi trảy Thị về.
Tháng bảy cũng là mùa Dâu da nửa : những quả Dâu da hồng hồng xinh xinh mà múi ăn ngon như măng cụt ấy Vân, Khánh chắc biết.
Na thì cùng chín nứt nở, chín rụng rời ra rồi.
Còn Mít, nếu để chín cây, thì nó sẽ cay ra không ăn được nữa, cho nên người ta phải lấy xanh về đóng cọc và phơi ra nắng. Như thế nghĩa là Mít cũng đến mùa chín rồi.
Duy còn có Nhãn : Nhàn thì tuy cũng đã to quá rồi, nhưng còn trơ lắm, chưa được mập cùi. Ấy đấy, theo lời ca dao thì thế đấy.
Nhưng sự thực thì Nhãn ở trại bà Phi đã chín cả rồi. Cả một vườn Nhãn tha hồ ăn (Vân, Khánh đã bao giờ được ăn cả một vườn Nhãn thế chưa? Lại zéro nữa nhé !) Cả một vườn Nhãn, mà là thứ Nhãn cực ngon nhé, ‘‘Nhãn tiến’’ ! Ngày xưa ông Phi lấy giống Nhãn này ở Huế đưa ra. Mỗi năm bán được mấy trăm bạc. Năm nay một bọn lái buôn đã trả tám mươi đồng rồi, mà chưa bán.
Chưa bán thì còn phải coi dơi. Tối nào thím xã, thằng Chè và Phi cũng coi dơi. Coi dơi thú vị lắm, (còn thú vị hơn tắm douche mưa rào). Người ta buộc một tràng thực dài đến năm sáu trăm cái vỏ ốc vào một cái giây thực dài. Một đầu dây thì buộc lên những cành nhãn, còn một đầu dây thì mình giữ. Hễ thấy chú dơi nào bén mảng đến là mình giật một cái dây : cả một loạt vỏ ốc kêu lên một tiếng vang động. Dơi hoảng sợ bỏ chạy. Nhưng cũng nhiều con liều lĩnh, chúng mặc vỏ ốc kêu, cứ lăn xả vào như ... kẻ cướp. Mà nào có phải những con dơi như mình vẫn thấy hằng ngày đâu. Đây là giống dơi núi, nó to bằng bốn năm con dơi thường, bằng con diều hâu ấy. Mỗi con lại có một cái bìu ở cổ, một cái túi: chúng ăn rồi lại còn bỏ túi đem về. Nhưng kể ra thì con dơi tai hại nhứt là... Phi ! Mỗi ngày Phi say nhãn kia mà !
Thức để coi dơi thì thím xã, thằng Chè và Phi  ‘‘sỉ’’ nhau : Một người thức từ tối đến đầu trống canh ba, nghĩa là chừng mười giờ; một người thức từ đầu trống canh ba đến gà gáy thứ nhất (hai giờ sáng). Còn một người từ gà gáy thứ nhứt cho đến sáng. Cố nhiên là Phi bao giờ cũng thức cái quãng đầu, từ chập tối đến mười giờ vì trước mười giờ thì đã đi ngủ sao được ? Có một hôm mười giờ mà cũng vẫn chưa ngủ được, thì thím xã lại thức cùng với, rồi thím ấy kể những chuyện cổ tích cho mà nghe, chuyện Cúc Hoa, chuyện Thạch Sanh, chuyện Ba mươi sáu hình phạt dưới Địa ngục, chuyện Phật bà Quan âm ... Rồi lại chuyện Thạch Sanh, chuyện Cúc Hoa... Nghĩa là quanh đi quẩn lại chỉ có thế. Thế mà sao nghe nó cũng vui vui.
Phi đang lo không biết hết mùa nhãn rồi thì làm gì cho vui đây. Mít, Ổi thì chín hết rồi ; Hồng, Cậy đến tháng tám mới có. Dễ thường buồn chết đi mất, Vân, Khánh ạ. Có một ông bạn trai, thì ông ấy chả ở nhà lúc nào; lúc nào cũng lên đồi vẽ. Ông mê cái chevalet của ông như mê tình nhân ấy.
Phi ước gì cho phường buôn nó cứ trả rẻ mãi, để cho bà Phi đừng bán nhãn đi.
PHI
* * *
Vân, Khánh ạ,
Hôm qua bà Phi đã hết nhãn rồi: Nhãn đến ‘‘giấc’’  thì phải bán, để không được, nó sẽ nhạt dần đi rồi sang tháng tám thì chỉ còn là ... nước lã. Và y như bà Phi đã lo: buồn quá đi mất. Dạo này nhạt nắng rồi. Có hôm mây vẩn suốt ngày  và suốt ngày râm mát. Chính những hôm ấy là hôm buồn hơn cả. Những trận gió heo đầu đã nổi lên, suốt ngày ào ào ở ngoài lũy tre theo một điệu. Mới đầu ngồi ở bậc đá cầu ao mà nghe thì cũng thú vị: gió như thứ men rượu nó thấm vào tâm hồn mình một cách say say. Nhưng rồi ngồi mãi thì cái say say ấy nó biến thành cái buồn vô cớ, mà buồn chết đi được !
Khánh hôm nọ ốm à? Ốm thế nào ? Khỏi chưa? Không phải vì anh chàng Thanh đấy chứchu71Anh chàng Thanh hẹn ra Sầm sơn rồi lại không ra à? Anh chàng ấy không ra thì chắc chàng Thục của Vân cũng không ra phải không ? Và cả chàng Dụng của Phi nữa.
Nghĩ đến những ngày ở Hà nội vui quá, Vân, Khánh nhỉ? Ba chúng mình đi đâu cũng đi ba, mà ba anh chàng ấy theo chúng mình cũng cứ đi ba. Thực là hai bộ ba Tướng, Sĩ, Tượng đen và đỏ nhỉ?
PHI
 
  *  *   *
Vân, Khánh,
Vân, Khánh về Hà nội rồi đấy à ?Ừ, về Hà nội đi là phải; chứ ở lại Sầm sơn thì rồi Khánh lại ốm một trận nữa và Vân cũng lại ốm một trận thôi! Nhưng cái anh Thanh thế mà gan đấy nhỉ: nhất định không ra Sầm sơn, để bắt Khánh phải về Hà nội!
Cứ kể thực ra thì chắc Vân, Khánh cũng chán Sầm sơn rồi chứ gì? Mới đầu hè thì háo hức lắm, nhưng bây giờ mới biết Sầm sơn cũng buồn. Lại nhớ và lại muốn về Hà nội.
Phi cũng vậy. Mới về trại thì vui. Rồi buồn. Đến bây giờ thì không chịu được nữa. Phi đã thu xếp vali rồi. Ngay kia Phi sẽ rời trại. Đúng 4 giờ thì Phi xuống ga Hà nội đấy. Sắm sửa ra mà nghênh tiếp lệnh bà Dương Quý phi, nghe!
PHI

 
Trang 74

7
 
 
ĐÀO đứng tựa cột hiên nhà ngang nhìn ra vườn cam. Trời mưa rào vừa tạnh. Mấy cái mạng nhện ở mấy cành cam hãy còn đọng lấm tấm những giọt nước trong. Những chiếc dây thép chăng ở sân để phơi áo cũng treo những giọt nước dài. Một con chim sẻ từ đầu trái nhà ngang vụt bay ra, đụng đầu phải một chiếc dây thép, làm rơi một loạt tất cả giọt nước xuống sân. Cả đàn chim bồ câu đang ủ rũ trên mái nhà giật mình hoảng sợ, bay lả tả xuống sân.
Bấy giờ mới xế chiều. Nhưng vì trời vừa mưa xong, lại u ám những mây, thành thử không khí tưởng chừng như đã sẩm tối. Có nhà, mái đã bốc khói bữa cơm chiều. Có nhà đã dọn cơm lanh tanh tiếng đĩa bát. Bỗng một tia nắng quái vàng đỏ lên trên những ngọn bưởi cao. Đào vui thích reo lên:
- Tốt quá đi mất! Đợi mấy hôm nay mới lại được cái ánh nắng này.
Và Đào chạy vội lên buồng lấy chevalet ra vườn chè để vẽ nốt bức tranh, hôm nọ còn bỏ dở, chỉ vì thiếu mất cái ánh nắng đỏ ở trên mấy cây chè. Lúc ở buồng riêng trở xuống vườn chè, thì Đào gặp Phi. Phi cầm ở tay chiếc valy, đi từ buồng bà Cử về buồng nàng. Gặp Đào, Phi cười nhởn nhơ gọi:
- Mai em về Hà nội đây, anh Đào ạ!
Đã hơn một tháng trời nay, sau cái ‘‘đêm trăng sáng’’ ấy mà người ta tưởng rồi hai người sẽ ngỏ lòng với nhau, hóa ra Đào rồi chỉ chăm chú vào vẽ, và Phi cũng chỉ chăm chú ‘‘đi gặt’’, và ‘‘coi nhãn’’. Chỉ thỉnh thoảng hai người mới gặp nhau. Gặp nhau thì chỉ cười với nhau một nụ ngắn, lắm khi không dứt nữa. Hai bữa cơm hằng ngày cũng ít ăn cùng, có ăn cùng cũng ít nói chuyện: khi hai người ngồi với nhau mà mỗi người để tâm vào một ưa thích riêng thì không có chuyện gì mà nói. Đào cũng không biết rằng lòng Đào, trong hơn một tháng trời ấy Đào lại đã quên hẳn Phi đi như thế. Nhưng chiều hôm nay, đột nhiên được tin Phi bảo mai - ngày mai - Phi về Hà nội, thì Đào tái hẳn mặt đi. Trống ngực Đào đánh dồn dập. Đào đứng ngây ra, mở to mắt nhìn Phi chăm chăm. Nhưng Phi, như không chú ý chút gì đến cái nhìn của Đào, vừa đi vẫn vừa ngoảnh lại cười vui vẻ, và nhắc lại:
- Mai em về, anh ạ. Em về sáng sớm; về thế cho mát và kịp chuyến tàu Phủ lý tám giờ.
Tự nhiên Đào thấy lòng đầy hờn dỗi, Đào chép miệng:
- Phi về ... thì về ! Nhưng rồi Đào lại hỏi ngay:
- Nhưng đã chắc đâu bà cho Phi về đấy? Phi đã thưa với bà chưa?
- Rồi, anh ạ ! Bà bằng lòng cho em về.
Đào đứng lặng đi một giây, rồi ấp úng:
- Không! Phi đừng về!
Phi đang đi thì dừng lại:
- Nhưng ở lại làm gì kia, anh?
Đào nhận thấy trong câu hỏi của Phi cũng có ý dỗi với Đào. Nhưng Đào không tìm được câu đáp lại, Đào chỉ nói lửng lơ:
- Còn những một tháng nữa mới hết nghỉ hè!
Phi cười, rồi đi lại, cầm lấy bức tranh của Đào đang vẽ dở.
- Anh vẽ đẹp quá đi mất!
- Chưa vẽ xong thì ... thì biết thế nào là đẹp?
 Đào định nói : ‘‘thì em biết thế nào là đẹp?’’ nhưng không biết sao chàng lại ngượng rồi thôi. Phi cải :
- Chưa vẽ xong mà không biết được à ? Ngày xưa chả có một bức tranh vẽ dở tuyệt đẹp của một họa sĩ La mã là gì đấy thôi? Họa sĩ gì ấy, anh nhỉ?
- Roméo.
- Phải rồi! Roméo. Bức tranh ấy quí và đắt lắm phải không anh?
Đào gật đầu.
Phi nhìn Đào và cười ngặt nghẽo nhắc lại chuyện cũ:
- Dễ đắt hơn bức Bóng Thông của họa sĩ Nguyễn Gia Lộc đấy anh nhỉ?
Phi cúi mặt xuống ngay. Vì nói câu ấy, Phi tưởng chỉ nói đùa, nhưng nói xong thì Phi thấy thẹn. Phi vờ chăm chú ngắm bức tranh. Đào nhìn cái miệng Phi cười nó có một cái duyên vừa tươi vừa ngộ.
- Anh này !
Không biết Phi định bảo gì Đào, nhưng ngẩng lên chợt thấy vẻ say đắm của hai mắt Đào, thì Phi ngừng bặt câu định nói. Đào cũng cúi đầu. Hai người im lặng một giây lâu.
Phi thở than bảo Đào:
- Anh đi vẽ đi thôi chứ! Thôi em về nhà để anh vẽ.
Đào vội vàng ngăn:
- Hết nắng mất rồi còn gì nữa !
- Nhưng vẫn còn đủ ánh sáng.
- Không! Anh chủ ý vẽ cái ánh nắng vàng ban nãy kia.
Thường ngày Đào vẫn xưng ‘‘tôi’’ với Phi. Lần này là lần đầu Đào xưng ‘‘anh’’. Đào nói câu ấy nói thật nhanh, cho đỡ ngượng vì tiếng  ‘‘anh’’ ấy mà Đào đã dùng cố ý. Phi cũng nhận thấy tiếng ‘‘anh’’ ấy. Nàng im lặng không nói gì chỉ đưa mắt nhìn vơ vẩn lên một ngọn cây. Đột nhiên Phi cười khanh khách hỏi:
- Từ hè đến giờ anh vẽ được mấy bức tranh rồi, anh ?
- Mười hai bức!
Đào mãi nhìn miệng Phi cười nên đáp cộc lốc.
- Vừa đúng một tá nhỉ?
- Vừa đúng !
- Anh gửi lên Hà nội hết cả rồi, phải không ?
- Hết cả !
- Gửi lên bầy Salon 1937 phải không?
- Vâng !
- Tranh anh có succès lắm, các báo ca tụng hết sức, phải không anh?
Đào không đáp, gật đầu. Phi cười ranh mãnh:
- Thảo nào mà anh chả mãi vẽ đến thế!
Phi ấn lên hai tiếng ‘‘mãi vẽ’’. Đào không ngờ Phi nói chuyện với mình chỉ cốt để đưa đến chỗ nói mỉa ấy. Chàng díu lông mày lại nhìn Phi một cách cau có, trách móc. Nhưng Phi, đang cúi xuống đất không nom thấy cái nhìn của Đào.
Phi vừa lấy mũi dép lia đi lia lại trên một đám rêu ở sân, vừa khe khẽ nói tiếp:
- Kể ra anh mê vẽ thế cũng có lý. Em đọc thấy các báo khen anh lắm. Nhất là ... ở báo Việt  Nữ cô Mộng Đào ...
- Phi !
Trong một giây, Đào như say lên. Đào muốn ôm ghì lấy Phi mà cắn nát Phi ra cho thỏa. Nhưng Phi đã ngẩng lên vừa ‘‘Dạ !’’ trả lời tiếng gọi của Đào, vừa ngây thơ cười, dễ làm cho Đào ngượng quay đi.

 
trang 84

- Ồ ! Kìa bà đang gọi em về ăn cơm ! Bà gọi đã từ bao giờ thế, không biết ...
Phi vừa nói vừa chạy phắt đi để cho Đào ngơ ngác nhìn theo, rồi cũng chạy theo về.
Về đến bếp Đào chỉ thấy bà Cử đang loay hoay dọn cơm, còn chẳng thấy Phi đâu. Bà Cử ngẩng lên bảo Đào:
- Bà dọn cơm xong rồi đấy. Bà gọi con mãi mà sao chẳng thấy con thưa?
Đào không đáp câu hỏi của bà, chạy vội lên buồng Phi. Phi đang lục tung quần áo ở valy ra để xếp lại. Ngẩng lên thấy Đào, Phi lại cười nhởn nhơ, bảo :
- Mai em về Hà nội đây, anh ạ!
Không đáp, Đào chỉ khoanh tay đứng nhìn Phi. Phi vẫn cười và hỏi thêm:
- Mai đi rõ sớm thì chắc thế nào cũng kịp được chuyến tàu Phủ lý tám giờ, anh nhỉ?
Đào không đáp, vẫn khoanh tay đứng nhìn. Phi cũng vẫn cười và lại hỏi một câu ỡm ờ hơn:
- Ơ kìa anh làm sao thế anh ?
Đào đứng lặng.
Phi bỗng bặt im cười, rồi nghiêm nghị như người suy nghĩ một điều tối quan trọng và đột nhiên đổi ý kiến:
- À thôi ! Mai em không về nữa !
Phi cắt nghĩa:
- Phải đấy, mai em ở lại để đi chơi Đồi Thông một lần cuối cùng nữa đã. Mai em sẽ đi chơi đồi cả ngày!
Mắt Phi nhìn Đào long lanh.
Đêm hôm ấy Đào bâng khuâng mãi không ngủ được. Đào cứ nghĩ ngợi lan man. Đào nghĩ đến những khoanh nắng tròn ngày mai nó sẽ rung rinh trên cỏ Đồi mà chân Phi, Đào sẽ song song giẫm lên. Rồi Đào lại nghĩ đến những cánh hoa bích đào thẳm đỏ một buổi chiều xuân lả tả rụng xuống đầy cả đầu Phi, trong khi Phi và Đào bắc ghế ra ngồi dưới gốc cây, Phi thì đan áo rét cho Đào và Đào thì vẽ Phi ngồi đan áo. Rồi Đào lại nghĩ đến một ánh trăng mơn mởn như mầu sữa chênh chếch soi vào giường ngủ Phi: ánh trăng rọi vào nước da mịn của Phi đang êm ái ngủ giữa đám chăn nệm trắng nõn.
Ánh trăng như mầu sữa, qua cửa sổ rọi vào buồng. Đào mơ màng nhìn ánh trăng và thiếp ngủ đi mất. Bấy giờ đã quá nửa đêm, trăng mồng mười đã xuống hết nửa cây cau sau vườn.
Thế mà sáng hôm sau, trời chưa rạng đông, Đào đã tỉnh giấc dậy. Thường khi, nếu đêm hôm trước người ta tâm niệm nghĩ đến sự sáng mai mình sẽ dậy sớm, thì thế nào sáng hôm sau cũng dậy sớm lắm. Có lẽ cả đêm ấy - cả trong giấc ngủ nữa - Đào đã tâm niệm rằng sáng hôm sau Đào sẽ dậy sớm lên Đồi.
Đào trang điểm và sắm sửa thực lâu. Chưa hôm nào Đào để nhiều thì giờ vào việc trang điểm buổi sáng như thế. Đào cứ không bằng lòng cái mái tóc của mình mãi. Và chải đi chải lại cho bằng được mới nghe.
Đến nỗi, lúc Đào trang điểm xong thì trời đã sáng rõ. Nhưng cũng còn sớm lắm. Bước ra cửa, Đào thấy những cây lá ngoài vườn còn ướt những sương. Hai con chó chạy lại quyện bên chân Đào, múa đuôi mừng, và ngước mắt lên nhìn. Đào thấy tâm hồn vui ấm áp. Đào khẽ mỉm cười, đi về nẻo buồng Phi.
- Chắc  ‘‘em’’ hãy còn đang đánh phấn. Còn làm dáng gấp mấy mình nữa ấy!
Đào vừa đi vừa nghĩ thế. Đào đi rất khẽ muốn giấu không cho Phi biết mình xuống để xem trộm người con gái, trước khi đi chơi với một người yêu, trang điểm kỹ lưỡng đến thế nào.
Nhưng Đào bị thất vọng cả.
Lên đến buồng Phi thì Đào chỉ thấy cửa buồng ngỏ toang, vì buồng vắng ngắt: Phi đâu ấy.
Đào sửng sốt, chạy ra sân ngơ ngác nhìn: Chỉ thấy thím xã, đã dậy rồi, đang làm công việc thường ngày của thím: nhổ cỏ ở vườn chè. Đào gọi:
- Thím xã !
- Dạ.
- Chị Phi đâu?
- Chị ấy vừa dậy xong đấy : Dễ chị ấy ra đầu bể rửa mặt.
Đào chạy ra đầu bể.
Nhưng cũng chẳng thấy Phi đâu.
Đào lại chạy ra sân gọi thím xã:
- Thím xã !
- Dạ.
- Sao không thấy chị ấy đâu cả?
Thím xã toét mồm cười :
- Thế thì tôi không biết !
Thím lại cúi xuống điềm tĩnh nhổ cỏ. Đào bực tức cau díu lông mày lại, và gắt :
- Thím xã !
Nhưng một ánh nắng ửng lên trên một ngọn cây, Đào chợt nghĩ ra:
- À, chắc ‘‘em’’ lên Đồi trước mình rồi ! ‘‘Em’’ vẫn hay tinh nghịch như thế.
Đào như nhẹ hẳn người đi.
Mãi miết Đào chạy ra cổng : con đường lên Đồi Thông chạy thẳng vun vút, nhỏ đi, rồi lần vào trong sáng. Từ xa một bóng người đi lại: Đây là thằng Chè, đi dẫn trâu lên thả Đồi từ sớm, đã về. Đào gọi :
- Chè! Chị Phi đâu ?
- Thưa anh, tôi không biết ạ.
- Mầy cùng lên Đồi với chị ấy thôi ?
- Thưa anh, không !
- Mầy nói dối !
- Thưa anh, không !
Đào nóng cả mặt, Đào lại mải miết chạy về sân. Bà Cử đang đứng ở vườn cam.
- Bà ơi, bà !
- Con làm sao thế con ?
Tiếng Đào gọi thất thanh đi, đến nổi bà Cử ngơ ngác ra vì lo sợ.
- Bà ơi, bà ! Phi đâu ấy, bà nhỉ?
- Ơ kìa, con không biết à? Em về sáng ngày rồi thôi, con!
Cái tin bỗng nhiên ấy làm cho Đào đứng lặng người đi. Bà lại nói:
- Nó về sớm lắm, bà chửa dậy đã thấy tiếng nó lên chào bà. Bà dậy thì không thấy nó đâu nữa. Không biết sao nó lại về sớm thế.
Thấy Đào không đáp, bà Cử hỏi cháu:
- Thế em không bảo con à ? Con làm sao thế, con ?
Đào không còn tâm chí nào để ý đến những lời của bà nữa. Một thứ buồn chết đã ứ ngập cả lòng chàng. Đào tưởng chừng như Đào khóc ràn rụa nước mắt ra mất. Đào chạy vội về buồng.
Về buồng, Đào ngồi thừ ra, dí mũi giày lên đất. Mũi giầy láng đen của Đào mới đánh ban sớm, lóng lánh nẩy sao. Đào nghĩ đến công trang điểm kỹ càng của mình thì tự nhiên hơi bực.
Đào đứng dậy, thờ thẫn ra sân. Trời hôm nay không nắng. Mây trắng đầy trời. Ngoài lũy tre, gió heo thổi qua những lá tre nhỏ ào ào. Đào như bị tiếng gió gọi, thờ thẫn đi ra bờ ao, đứng tựa gốc roi nhìn vơ vẩn.
Tiếng gió như thấm sâu vào tâm hồn Đào và đổi cái buồn bâng khuâng ra một cảm giác tê tái. Trong sân, những cành đào xanh lả đi dưới gió, Đào nhớ đến buổi đầu Phi mới đến: Phi nhí nhảnh trèo lên ngắt mấy quả đào còn sót lại đem xuống cho bà Cử. Bỗng nhiên, cái buồn lại trở lại, Đào không nghe thấy tiếng gió nữa. Chỉ thấy nhớ Phi quá ; và buồn, buồn thấm thía, sâu xa.
Một quá roi rơi xuống trúng đầu Đào, Đào không để ý đến. Quả roi vỡ, rồi bắn ra xa. Đào đứng dậy, định trở về buồng.
Thì một quả thứ hai lại rơi trúng giữa đầu Đào và một nhịp cười khanh khách vang lên theo. Đào ngẩng nhìn lên: Phi, từ trong một đám lá roi dầy rậm ló đầu ra.
- Phi!
- Anh Đào!
Phi cười, bảo Đào:
- Anh há mồm, em bảo.
Phi ném quả roi vào trúng mồm Đào:
- Em đền anh những quả nho độ nọ anh ném vào mồm cho em.
Phi nhắc lại một cảnh âu yếm cũ giữa hai người, nhưng Đào cúi đầu, không nói; Phi bứt một chùm roi chín đỏ, xuống cây và chạy lại vừa cười vừa hỏi ;
- Chùm roi này của em hay của anh nào ?
Phi lại nhắc lại chuyện cũ, nhưng Đào vẫn không nói. Phi vẫn cười:
- Thôi cũng của chung như nho độ nọ anh nhé?
Đào nguẫy quay đi, và điềm tĩnh về bếp. Phi biết Đào lại giận rồi, mỉm cười nhìn theo và cũng đi về.
Về đến bếp thì bà Cử trên nhà ngang cũng vừa xuống. Phi nép vào một mé tường trốn. Bà Cử chỉ trông thấy có Đào, cười bảo:
- Kìa Đào, bà tưởng con lại ngủ, nên bà ăn cơm trước rồi !
Phi đợi cho bà Cử đi gần đến chỗ mình nấp mới cười to lên và chạy vụt ra:
- Ú tim, bà !
Bà Cử sửng sốt lên :
- Ơ kìa ! Sao con lại ở đây?
Phi giơ chùm roi chín lên bảo bà:
- Thưa bà, con còn ở lại tìm mấy chùm roi lên làm quà cho Vân, Khánh ạ. Con tìm từ sáng đến giờ mới được chùm này vừa ý.
Rồi Phi chạy vội lên buồng vừa bảo bà:
- Con lên bỏ vào vali rồi con về ngay đây ạ.
Câu nói của Phi làm cho Đào, đang đứng thẫn thờ ở trong bếp, vội hoảng hốt chạy ra. Đào định chạy lên buồng Phi, giữ Phi lại, nhưng rồi lại thôi. Đào cuống quít lên, vội vàng bảo Phi:
- Phi ở ăn cơm đã, nào!
Phi ngẩng lên nhìn Đào, hỏi một cách tự nhiên:
- Anh không giận em nữa à ?
Đào cúi mặt, không nói.
Phi lại bên Đào. Hai người yên lặng nhìn những con chim bồ câu, từng đôi một, đang âu yếm rỉa cánh cho nhau trên những mái nhà.
Phi thờ thẫn khẽ bảo Đào một câu bâng quơ:
- Trời hôm nay đẹp quá, anh nhỉ ?
Đào gật đầu, nhưng vẫn ngồi yên lặng. Phi bỗng vỗ tay reo lên:
- Ồ ! Con chuồn chuồn đỏ quá đi mất !
Phi xà xuống đuổi bắt. Nhưng cứ gần đến nơi thì nó lại bay lên đậu ra chỗ khác mất.
- Anh bắt hộ em với, anh Đào!
Đào cúi xuống, bắt được ngay. Đưa cho Phi, Đào nói:
- Con chuồn chuồn này gọi là chuồn chuồn ớt.
Phi cười nhìn Đào:
- Anh bắt chuồn chuồn khéo nhỉ ?.... Cũng khéo như anh bắt gà con độ nọ!
Đào cười vui vẻ nhìn Phi. Phi nghiêng mái tóc, bảo Đào:
- Anh lấy một sợi tóc ở đầu em.
Đào lấy một sợi tóc.
- Anh buộc vào cánh con chuồn chuồn cho em.
Nhưng Đào loay hoay buộc thì Phi lại bảo:
- Thôi anh ạ ! Thả nó ra kẻo tội nghiệp!
Nhìn thấy con meo đang lững thững qua sân, Phi tro bảo :
- Con Mướp kìa, anh.
Đào cười:
- Dạo này chú Mướp béo quá ! Phi hỏi Đào:
- Mão là mèo à, anh ?
Đào biết Phi nhắc lại chuyện trước, cười và nhìn Phi vui vẻ, yêu đương. Phi vẫn gion giỏn nói :
- Anh Đào ạ !
- Gì kia ?
- Giá hôm qua anh để em về, thì có phải hôm nay em đã được ở Hànội rồi không?
Phi nhìn Đào, cười:
- Được ở Hànội thì hôm nay vui thích lắm rồi đấy !
Phi đưa mắt nhìn ra xa, như mơ màng đến những vui thích ấy. Rồi, như chiều bực tức:
- Lại sáng hôm nay nữa anh ạ, không biết làm sao em lẩn thẩn thế! Đã ra đi rồi lại quay về ! Quay về làm gì?
Thấy Đào ngồi lặng yên, âm thầm cúi mặt, Phi cười quay lại với Đào :
- Ơ kìa! sao anh không nói chuyện với em?
Đào dằn dỗi:
- Thế sao Phi lại cứ nói chuyện về !
Phi cười ngặt nghẽo, và ôm đầu Đào và hai bên tay như đầu một đứa bé con:
- Cái đầu này hay giận lắm. Từ hôm qua đến giờ anh giận với em ba lần rồi. Anh hay giận. Ngày mai lên Đồi Thông rồi thì em chả ở đây nữa, em về Hà nội ngay.
*
* *
Sau một hồi suy nghĩ thực lung, ăn cơm chiều xong, Đào lên buồng ngay và bảo thằng Chè:
- Có ai hỏi, bảo tao đi vắng nhé!
Đào đã nhất định về buồng viết cho Phi một bức thư. Đào lấy một tờ giấy hồng ra, và bắt đầu:
 
Em Phi,
Anh van em, đừng về nữa, đừng bao giờ về nữa, anh van em. Em về thì anh khổ lắm, anh khổ suốt đời, em ạ. 
 
Đào ngừng tay, đọc lại:
 ‘‘Lọ’’ quá !
Đào mỉm cười, xé đi, rồi lấy một tờ giấy hồng thứ hai để lên trước mặt, ngồi cắn bút nghĩ. Một lúc, Đào lại nắn nót viết y như thế:
 
Em Phi,
Anh van em, đừng về nữa, đừng bao giờ về nữa, anh van em...
 
Lần này, Đào gạch một cái dưới hai chữ  ‘‘bao giờ’’, đọc lại: ‘‘Anh van em, đừng về nữa, đừng bao giờ về nữa, anh van em’’.  Đào mỉm cười đắc ý, vì cho cái thư viết vừa kín đáo vừa gọn gàng.
Nhưng đọc lại một lần thứ ba, thì Đào lại không mãn nguyện nữa.
- Ra mình làm thơ !
Đào mỉm cười ngâm nga đọc lại:
Em Phi, anh van em đừng về nữa !
Đừng bao giờ về nữa, anh van em !
Rồi Đào vò tờ giấy đi, viết lại một bức thư thứ ba thực dài. Đào cặn kẽ, kể hết nỗi lòng mình. Từ khi chưa biết mặt Phi, một buổi chiều nghe thấy bà Cử nói chuyện đến Phi, thì tự nhiên Đào bâng khuâng. Rồi lên Hànội. Đào tìm mãi để gặp Phi. Nhưng Phi ở lưu trú trong trường thành ra khó gặp quá; nửa năm trời Đào đón mãi Phi ở cổng trường mà không gặp Phi. Tuy vậy, mà không hiểu sao Đào cũng yêu Phi: Đào thấy tha thiết nhớ nhung như tương tư một người tình nhân vậy. Đào giãi bầy những cảm tình ấy lên những bài thơ ‘‘tặng em Phi’’  mà Đào đã đăng trên mấy báo ...
Sốt sắng, Đào viết tiếp:
 
Em xem đấy thì em biết lòng anh. Làm sao vậy em nhỉ, làm sao giữa hai ta như có một tiên duyên? Làm sao anh chưa biết em mà anh đã yêu, yêu em tha thiết, sâu xa, mê đắm não nùng ....’’
 
Đào ngừng tay lại, vì đã viết đặc bốn trang giấy. Đào lắc đầu, chép miệng:
- Hết làm thơ, lại làm tiểu thuyết!
Đào xé đi và lấy ra một tờ giấy thứ năm. Đêm đã hầu khuya. Đào mệt lắm. Đào chép lại y cái thư đầu tiên :
Em Phi,
Anh van em, đừng về nữa, đừng bao giờ về nữa. Em về thì anh đau khổ lắm em ạ.
Và thêm vào : ‘‘Anh yêu em lắm’’.
Rồi tắt đèn đi ngủ.
- Để sáng mai, lên Đồi!
Đào rắp định mai rủ Phi lên Đồi Thông để đưa thư ấy cho Phi.
*
# #
Sáng hôm sau Đào lên đến buồng thì Phi trang điểm đã xong. Phi mặc một chiếc áo xanh, đánh phấn và tô môi đỏ nữa. Phi đẹp lộng lẫy. Từ hôm Phi về trại chưa hôm nào đẹp bằng hôm nay. Thấy Đào, Phi cười bảo:
- Em mặc áo đẹp để về Hà nội đây, anh ạ !
Đào chỉ mỉm cười.
- Anh cười gì em?
- Tôi cười Phi đâu ! Tôi cười ... cười tôi !
Rồi như chợt nhớ ra điều gì, Đào gật gù tiếp:
- Tôi nói thực. Tôi cười tôi cái hôm mới gặp Phi lầu đầu ở cổng trường Đồng Khánh. Hôm ấy Phi cũng mặc một cái áo xanh như hôm nay, và...
Đào ngừng lại ngắm Phi.
- Và sao, anh ?
- Và .. cũng đẹp như hôm nay !
Long lanh Phi ngước mặt nhìn Đào. Rồi bước ra cửa Phi rủ:
- Ra ngồi ở bờ cỏ vườn chè ngoài này nói chuyện đi anh! Ngoài này nắng ấm.
- Không lên đồi à?
- Lát nữa đã !
 
Một thứ nắng thu vàng nhạt mơn lan trên cỏ. Phi và Đào ngồi sát cạnh nhau, chân bỏ thõng xuống sân, như một đôi trẻ ngồi ‘‘nu na nu nỗng’’. Hai người cùng yên lặng. Phi lấy một cành chè đập đuổi mấy con cào cào cho bay nhảy tứ tung. Đào thì tỷ mỉ bứt những cây cỏ héo bên mình vứt từng cây một xuống sân.
Bỗng Phi thờ thẫn nhắc Đào :
- Anh nhớ kỹ nhỉ? Thế anh gặp em lần đầu ấy, rồi sao nữa ?
- Rồi ...
Nhưng Đào, chợt nhớ đến cái thư, vội vàng vừa đứng lên vừa bảo:
- Đi lên Đồi, đi !
- Không, ngồi xuống đây nói chuyện một lúc !
Phi kéo Đào ngồi xuống. Đào phải theo.
- Lần đầu ấy, rồi sao nữa anh?
- Rồi tôi đứng ngây ra mà nhìn Phi; Phi đẹp quá !...
- Thế thôi ?
- Rồi tôi đi theo Phi. Phi đi với hai cô nào nữa, hai cô mặc áo hồng.
- Phải rồi ! Con Vân, con Khánh !
- Theo Phi ra Bờ hồ, rôi ra Gô-đa, rồi về ‘‘Philharmonique’’ theo cho mãi đến chiều, Phi trở vào trường ...
- Thì trở về?
- Thì trở về!
Phi cười rũ rượi:
- Thế sao hôm ở trên xe lửa, anh lém thế !
- Ừ, không biết sao hôm ở trên xe lửa tự nhiên tôi lại sinh ra lém lỉnh như thế ! ... không biết ...
Nhưng Phi như không để ý đến những lời Đào nói, thẫn thờ nhìn một sợi tơ trời nhẹ lửng lơ qua. Phi đang mơ tưởng lại cái buổi đầu tiên gặp Đào ở trên xe lửa, nụ cười vui vẻ và con mắt long lanh của Đào. Rồi lúc đi sóng đôi trên bờ sông Châu Phủ lý, rồi lúc cùng về với nhau một chuyến đò ... Lòng Phi tự nhiên mát rợi như ngọn gió đồng nhẹ thổi chiều hôm.
- Nhưng suốt một ngày theo em mà vô vọng thì chủ nhật sau anh thôi không đến đón em ở cổng trường nữa chứ?
- Có chứ !
- Rồi lại theo nữa ?
- Lại theo!
- Chủ nhật sau nữa?
- Có!
- Cho đến đến bao giờ kia ?
- Cho đến ngày gặp Phi trên xe lửa; tính ra, gần một năm trời!
- Gần một năm theo ... mà chỉ theo thôi? Anh lạ quá !
Phi nhìn Đào một con mắt vừa lạ lùng, vừa cảm động. Ánh nắng soi vào nửa mặt Đào. Phi lại nhớ đến cái đẹp mạnh mẽ của nét mặt Đào hôm ở trên xe lửa. Rồi Phi nghĩ đến bức thư Phi viết cho Vân và Khánh hôm nọ, trong đó Phi nhắc đến Dụng. Dạo mà Đào theo Phi, Dụng cũng theo Phi. Phi cũng biết Đào theo nhưng Phi mặc kệ. Vì Phi để ý đến Dụng hơn. Nhớ lại hôm nay, Phi thấy lòng bỗng băn khoăn như hối hận. Bằng một giọng đầy yêu thương, Phi gọi Đào:
- Anh Đào !
- Thôi đi lên Đồi Thông đi thôi !
Đào vừa nói vừa đứng phắt dậy vì Đào lại chợt nhớ đến bức thư. Đào lo lắng :
- Bóng đã đến ngưỡng cửa; gần trưa rồi !
- Nhưng phải ở nhà ăn cơm đã chứ anh ! Có tiếng bát dọn cơm đấy rồi!
Đào thất vọng nhưng không biết nói sao được.
Ăn cơm xong, Đào rủ ngay Phi lên Đồi. Phi cũng ngoan ngoãn theo ngay. Hai người đi sát cạnh nhau. Phi âu yếm ngỏ những cảm tình riêng của mình với Đào:
- Sao độ nọ em giận anh thế, không biết ! Anh chỉ đi vẽ ! Vẽ suốt ngày !
Như muốn lảng đi, Đào hỏi Phi sang câu chuyện khác:
- Đã tám hôm nay, Phi sang vườn ăn nhãn phải không?
- Vâng (Phi cười). Ăn vụng anh ạ. Nhãn ngon quá.
- Đã sáu hôm nay, Phi sai thằng Chè xuống mãi bà Nhiêu mua ổi phải không?
- Vâng !
- Đã bốn hôm nay, Phi viết một cái thư cho Vân, Khánh phải không ?
- Kìa! lạ nhỉ, sao anh biết?
- Một tí gì Phi làm mà tôi không biết? ... Dẫu rằng tôi ‘‘chỉ mãi vẽ’’ !  Tôi hỏi thằng Chè.
Thì ra ngày nào Đào cũng đã hỏi thằng Chè để biết những công việc của Phi. Đào không quên Phi đâu, không một ngày nào, có lẽ không một phút nào. Phi đi xích lại gần Đào chút nữa.
Hôm mới về, ở bến đò lên, hai người đi sát cạnh nhau, sát cạnh như hôm nay, và Phi cũng thấy một cái cảm giác man mác như thế này. Đến lúc Đào đánh lừa Phi đi rẽ về bên Thanh miện và để Phi trơ lại một mình, lúc bấy giờ sao Phi thấy yêu người thiếu niên đồng hành ấy thế ! ...
Hai người đã đi đến chỗ gốc đa, đầu con đường rẽ sang Thanh miện. Phi kéo tay Đào:
- Ngồi xuống bóng đa này đi anh. Tự nhiên em muốn ngồi lại đây một lúc anh ạ.
Và Phi cười:
- Hôm mới về em bị ‘‘một mẻ lừa to’’ ở chỗ này đây !
Đào mỉm cười, nhìn Phi trân trối. Phi tiếp:
- Và ngày hôm sau anh với em đi chơi, cũng lại ngồi dưới bóng đa này, anh nhỉ ?...
Rồi ra quán coi rạ, ra Đầm sen..
Lấy lá sen làm nón ! Đi chơi tha thẩn mãi đến tối mới về nhỉ?
- Thế mà tối hôm ấy mệt nhoài, mà tôi mãi không ngủ được đấy. Thức nhìn trăng mãi. Rồi đã khuya, còn ...
- Em biết rồi: đã khuya anh còn đem violon ra kéo, và hát bài  ‘‘J’ai deux amours’’. Em nghe thấy cả. Em cũng còn thức.
Phi nhìn ra xa, thờ thẫn:
- Thức nhìn trăng ...
Cái rung động trong lòng Đào lúc này đã lên đến cực điểm. Đào muốn đưa ngay cái thư ở đây, không đợi lên đồi nữa. Nhưng Đào bối rối quá. Đào không biết làm sao được, hỏi một câu vô lý:
- Những bãi cỏ này xanh nhỉ ?
- Ồ l Anh mê rồi ! Bãi cỏ đâu nào, những ruộng lúa đấy chứ? Nhưng kìa ! Sao tự nhiên vẽ mặt anh hốt hoảng thế, anh !
Phi nhìn Đào đầy sợ hãi.
Hai tay Phi nắm lấy một tay Đào :
- Anh !
Như điên lên, Đào giật tay ra, để quàng lấy lưng Phi, rồi ôm ghì Phi vào lòng. Phi không chống cự, chỉ nhẹ ngả đầu vào ngực Đào.
Chiều hôm êm lặng. Gió nhẹ nhàng. Những ruộng lúa non, xanh rờn như lụa. Một con cò trắng nõn từ đâu bay là xuống một góc bờ nghển cổ đứng ngơ ngác nhìn hai người rồi lại bay đi.
 
 
 
 
 
8
 
PHI cho tay vào thau nước rửa mặt khoắng nước sóng lên và nhìn những bóng trời tan vỡ trong thau, cười vui thích. Nước giá làm chạy trên da tay Phi một cảm giác êm dìu dịu. Phi nhớ đến chiều qua. Chiều qua. Lúc Phi náu đầu vào ngực Đào. Phi cũng thấy một cảm giác êm dịu giống như thế, nó chạy khắp cả người. Thẫn thờ, Phi đứng lặng nhìn sóng nước trong thau nhỏ dần đi rồi lặng hẳn. Mặt nước phẳng bóng như gương,
- Em !
Phi quay lại:
- Anh !
Phi cười nhí nhảnh, chạy lại với Đào. Áo cánh của Phi để lộ cả cánh tay ra. Đào nhìn mầu da thịt hồng của Phi đăm đăm.
Hơi thẹn, Phi bâng quơ bảo Đào:
- Mặc áo cộc tay thế này mát anh ạ!
Đào cười:
- Tay em đẹp quá ! Chỉ muốn hôn thôi !
 Ngoan ngoãn, Phi đưa tay cho Đào hôn.
Đào nhìn nắng, bảo Phi :
- Nắng thế này, chỉ cảnh Đồi Thông là đẹp !
- Thế thì lên Đồi đi !
- Đi !
Đào ghé vào tai Phi, âu yếm:
- Anh chìu em thế nhé !
Phi nắm lấy tay Đào, và khe khẽ nói:
- Em sung sướng quá !
Lúc ra đến cổng chợt nghĩ ra là việc lên đồi, hai người hẹn với nhau đã từ bốn hôm mà cứ ‘‘lôi thôi’’ mãi, đến hôm sau mới thực hành. Phi bỗng cười ngặt nghẹo, bảo Đào:
- Hôm nay thì lên Đồi thực, anh nhỉ?
Hiểu câu nói của Phi, Đào cũng đùa:
- Chứ không ra bờ ao, ngồi... như hôm qua !
 Mắt Phi long lanh sáng nhìn Đào. Và tựa như sự tưởng lại những phút trên bờ ao chiều qua đã làm cho hai người bỗng thấy bâng khuâng. Phi, Đào cùng yên lặng nhìn về xa. Đi đến gốc cây đa rẽ về Thanh miện, Đào lại đùa:
- Hôm nay lên chơi đồi một bữa cuối cùng rồi để mai em ... về Hà nội !
Phi nũng nịu:
- Chứ không à? Mai em về Hà nội thực cho mà xem !
- Ơ kìa ! Thì anh có bảo em nói dối đâu? Thế ra em không định về Hànội, nữa sao?
- Gớm, anh Đào !
Phi làm bộ dằn dỗi chạy xa Đào ra một chút. Đào chỉ rũ rượi cười.
Nhưng bổng Phi nghiêm nghị bảo Đào:
- Không anh ạ, làm sao em vẫn thấy buồn! Cái vui ở em, hình như nó không được hoàn toàn trong trẻo!
Giọng Phi thành thực và lo lắng làm cho Đào im tiếng cười, và cũng bảo:
- Anh cũng vậy ! Làm sao giữa những lúc vui nhất, mình cũng thấy buồn lo, tựa như có một cái tai họa gì sắp xảy đến cho mình....
Phi càng nghiêm trọng, sợ hãi :
-Mà làm sao ấy, anh ạ, sáng hôm nay vừa dậy ra cửa, tự nhiên một con nhện to và đen nháy rơi ngay trước mặt em....
- Thế thì chắc là điềm hôm nay trời không nắng thì mưa.
- Gớm, anh Đào!
Hai người đã đến chân đồi. Phi vui mừng chạy vội lên. Đào chỉ thong tỉa đi theo. Lên đến đồi, Đào thấy Phi đã đang ngồi nhìn xuống cánh đồng thờ thẫn. Đào ghé lại ngồi xuống cạnh Phi:
- Sao em anh buồn thế?
Phi không đáp.
- Hay là em lại mời thấy rơi một con nhện ‘‘to’’ nữa ?
Phi nguẩy ngay đi. Đào dỗ như dỗ một em bé:
- À em buồn thì để anh kể chuyện cổ tích cho mà nghe nhé ! Ngày xưa có một bà tiên ...
- Gớm, anh Đào !
Phi quay lại. Nhưng đến lượt Đào nguẩy nhìn đi, làm mặt buồn, không nói.
Phi cười, hỏi:
- ‘‘Ngày xưa có một bà tiên’’ rồi sao nữa?
Đào vẫn nhìn đi như không nghe tiếng. Phi kéo tay Đào :
- Thế thôi vậy ! Em về!
Phi chực đứng lên. Nhưng Đào nắm vội lấy tay Phi, và ôm Phi vào lòng. Phi khẽ chống cự lại, cười và hỏi:
- ‘‘Ngày xưa có một bà tiên’’ rồi sao nữa. anh ?
- Ngày xưa có một bà tiên ... Một hôm bà tiên ấy trông thấy ... một con nhện ‘‘to’’ !
Phi cười khanh khách nhìn Đào. Từ dưới cánh đồng một giọng hát đưa lên:
 
Đêm qua trăng sáng mờ mờ,
Em đi ghính nước, tình cờ gặp anh.
Vào vườn bẻ quả cau xanh,
Bổ ra làm tám chiềng anh xơi trầu.
 
Phi bảo Đào :
- Hay quá, anh nhỉ? Từ hôm về, lần này em mới được nghe một người hát hay thế đấy ! Hay quá!
Trầu này têm những vôi tầu,
 Ở giữa đệm quế, đôi đầu thơm cay.
Mời anh xơi miếng trầu này,
Dù mặn, dù nhạt, dù cay, dù nồng.
Dù chẳng nên đạo vợ chồng,
Xơi năm ba miếng cho lòng em cam....
 
Bỗng nhiên Phi thở dài, buồn bã. Có lẽ hai câu hát cuối cùng, mô tả một tấm tình tha thiết mà vô vọng, đã làm cho Phi lại lo lắng vẩn vơ.... Phi đăm đăm nhìn ánh nắng đục mờ như bụi, che đi mất cả chân trời. Một tia nắng rọi vào mặt Phi, mà Phi vẫn ngồi yên. Má Phi ứng đỏ. Phi đẹp say đắm. Say đắm, Đào nhìn Phi và khe khẽ gọi :
- Mình ơi! Tôi...
Đào nắm chặt lấy hai cánh tay nàng.
- Đừng anh!
Phi rẫy ra, và chạy đi. Cho là Phi làm nũng mình, Đào mỉm cười nhìn theo và cũng đứng dậy lại đến bên nàng. Nhưng Phi bỗng chạy hấp tấp xuống Đồi. Đào ngơ ngác nhìn theo, cho mãi đến khi bóng Phi nhỏ đi không trông thấy nữa. Đào giận Phi lắm, cau mày, Đào nhìn quanh quẩn một lúc rồi cũng lững thững xuống đồi.
Về đến nhà, vừa đúng bữa cơm trưa. Ăn cơm, Phi và Đào không ai nói với nhau một câu nào. Bà Cử hỏi :
- Hôm nay sao các con buồn thế ?
Đào ngẩng lên nhìn Phi và cũng gặp mắt Phi, ngẩng lên nhìn. Nhưng cả hai cúi xuống ngay rồi vẫn không nói. Buổi chiều, Đào cáo ốm không ăn, nằm lặng trong buồng riêng.
Đêm hôm ấy trăng sáng mờ mờ. Trời hai lạnh. Đào buồn bã mở cửa ra sân đi thơ thẩn. Đang đi Đào gặp thím xã. Thím hỏi Đào :
- Anh Đào ! Sao hôm nay anh với chị Phi cùng không ăn cơm chiều?
Thì ra Phi cũng cáo ốm không ăn.
Đào không đáp thím xã. Đến buồng Phi, Đào thấy còn le lói ánh đèn. Hình như có tiếng Phi khóc thổn thức trong buồng. Nhưng Đào mặc kệ, thản nhiên đi.
Cả buổi sáng, hôm sau, Đào vẫn nằm mãi đến gần trưa. Bà Cử lo ngại, lên tận buồng gọi Đào xuống ăn cơm, Đào mới dậy. Thấy Đào như buồn và nhọc, bà Cử âu yếm hỏi cháu:
- Con còn mệt lắm hay sao con ?
- Thưa bà, không.
Bà Cử vẫn áy náy :
- Hay con không muốn ăn cơm thì bà bảo thằng Chè nó nấu cháo cho con nhé? Cháo nóng ăn giải cảm, con ạ !
- Không, thưa bà con khỏi hẳn rồi.
Những lời âu yếm của bà đã làm cho tâm hồn Đào dịu lại. Vừa theo bà xuống ăn cơm, Đào vừa mỉm cười nghĩ đến Phi.
- Bà ơi, bà ! Hôm nay đẹp trời quá ! Hình như sáng hơn mọi hôm ấy, bà nhỉ?
- Ấy, những hôm gió may to, thì trời vẫn sáng như thế.
- Bà ơi, bà !
- Gì kia, con ?
- Bà trông mặt con đã hết buồn chưa bà?
Bà Cử cười nheo mắt lại:
- Hết buồn rồi !
Đào thờ thẫn đập một cành đào vươn ra lối đi. Mấy lá đỏ lả tả rụng xuống sân. Đào sung sướng cười nói một câu vơ vẩn :
- Bà ạ, thế thì con phải làm sao cho nó buồn mới được!
Đào nghĩ: ‘‘Hôm nay mà thấy hai đứa buồn, bà lại hỏi một câu như hôm qua ...’’ Đào tưởng đến một cảnh yêu đương ; cũng như hôm qua, Phi và Đào ngẩng nhìn nhau, rồi lại cúi xuống ngay, nhưng đây là hai cái nhìn vui vẻ chứ không giận dỗi như hôm qua nữa, Và hai người sẽ cúi mặt sau những cái mỉm cười ‘‘làm lành’’ nhau sung sướng.... Đào bứt một lá đỏ thổi mạnh cho nó bay lên không.
Xuống đến nhà ngang, Đào chỉ thấy cơm dọn có hai người ăn. Đào đoán ngay ;
- Em còn làm ốm kia đấy ! Em làm nũng tệ thôi !
Đào nhìn xuống bếp. Thằng Chè đang đun một nồi con. ‘‘Nồi cháo, phải rồi’’ !
- Con cười gì thế, con?
- Thưa bà, không ạ.
Đào vui vẻ ngồi vào ăn, và xong bữa, vội vàng đi ra vườn chè. Đào chẳng có việc gì phải ra vườn chè cả. Nhưng lối ra vườn tắt qua buồng Phi. Cửa buồng Phi đóng. Đào lên tiếng hỏi thím xã thực to, để cho Phi biết mình đi qua.
- Thím xã nhổ cỏ đấy à ?
- Vâng, anh ra đây nói chuyện.
- Không, tôi muốn đứng đây kia !
Nói thế nhưng Đào đi ra với thím xã. Đào đi nhảy nhót vừa đi vừa gọi:
- Thím xã ơi !
- Dạ.
- Thím xã ơi!
- Dạ.
- Thím xã ơi!
- Ô hay ! Anh làm sao thế, anh Đào?
- Tôi điên đấy, thím ạ ... Thím không biết à? Lúc người ta hết giận rồi thì người ta điên như vậy !
Đào cười khanh khách nhìn ánh sáng:
- Thím xã này, sao hôm nay trời như sáng hôm mọi hôm ấy, thím nhỉ?
- Ấy, trời trước khi bão, vẫn thường ửng sáng lên như thế.
Thím ngẩng nhìn mây đen từng đoàn dồn dập kéo ngang trời, và mắt thím nhớn nhác lên:
- Chết chửa ! Gió to quá anh ạ; mà mây thấp thế này, dễ bão mất!
Đào ngồi xổm xuống cạnh thím xã, tỉ mỉ nhổ cỏ, nói chuyện:
- Còn mấy tháng nữa thì hết nghỉ hè, anh Đào nhỉ?
- Non một tháng nữa thôi.
Thím chép miệng :
- Thế là đầu tháng tám anh đi thì trại lại buồn teo....
- Không, năm nay tôi không đi nữa, tôi học xong rồi!
- Thế à anh ? May nhỉ! Không có trại đang vui, mà anh đi rồi lại chị Phi đi ...
- Chị Phi cũng không bao giờ đi nữa....
- Sao vậy anh ?
- Tại chị ấy là  ‘‘em’’ tôi !
Đào nhìn thím xã, cười. Thím xã không hiểu sao, nhưng cũng vui và cười. Rồi thím hỏi:
- Thế ra ban sáng đi rồi chị ấy lại trở lại à, anh?
Đào mở to mắt ca nhìn thím:
- Chị ấy đi ban sáng à?
- Vâng
- Thím chỉ bịa!
- Không ạ.
- Thím bịa.
- Khổ, tôi già bạc đầu thế này ...
- Thế là cái gì?
- Dạ?
Thím xã ngẩng lên nhìn Đào và nhớn nhác sợ. Vì mắt Đào hung dữ lạ lùng. Đứng bỗng dậy, Đào chạy thốc về nhà. Bà Cử vừa mới ăn xong.
- Phi về rồi ư, bà?
- Em về sáng ngày rồi, con ạ !
- Thế là cái gì?
Hung hăng, Đào nhặt một hòn đất ném xuống sân đánh chát một cái. Hòn đất vỡ tan ra và con mèo đang nằm ở gần giật nẩy mình, vươn mình chạy biệt. Gió rít lên một cơn dữ dội làm gẫy một cành roi, và bốc một đám rơm lên tung toé. Mây càng dầy, càng đen đặc, vùn vụt bay qua trời ; chiều hôm bầng bầng ghê rợn....
Bỗng Đào để một ngón tay lên trán nghĩ một giây, rồi bảo bà:
- Không, thưa bà, Phi chưa về đâu ạ.
- Em về rồi, con !
- Không con chắc chưa về !
Đào chạy ra gốc roi ngoài bờ ao và xoi mói nhìn lên đám lá rậm rạp. Đào đợi một tiếng cười vang ra như hôm nọ. Nhưng không có.
Đào chạy lên buồng Phi, ấn sầm cửa vào : gian buồng lạnh teo như một ngày đông lạnh. Đào thấy một cảm giác buồn khổ mênh mang. Lững thững Đào đi xuống nhà, và buồn bã bảo bà Cử:
- Phi về thực rồi, bà ạ!
Bà Cử cười:
- Đấy, bà đã bảo ! Nhưng sao con lại buồn thế?
Đào thở dài:
- Nhưng sao Phi về Phi lại không bảo con?
- Thế à? Thế mà nó lại bảo rằng nó bảo con từ hôm qua kia rồi, con ạ !
Yên lặng, Đào không nói. Bà Cử kể lại cho Đào nghe lúc Phi về.
- Em về sớm lắm con ạ, bấy giờ chưa sáng rõ. Bà mới dậy, xuống bếp gọi thím xã thổi cơm sáng cho thợ cấy, đã thấy em xách vali xuống xin phép về: Bà không cho về kia đấy. Thím xã với thằng Chè cũng giữ lại: nhưng nó năn nỉ, rồi nó vùng vằng, rồi nó khóc: bà phải cho về. Nó đi ngay. Không biết có việc gì mà nó cần về sớm thế, không biết ?
Bà Cử ngừng câu chuyện lại, và không thấy Đào trả lời, bà ức đoán :
- Dễ chừng nó sợ bão. Trời ơi!
Câu ức đoán thực thà buồn cười ấy mà không làm cho Đào cười được. Đào vẫn ngồi yên. Đào muốn ngồi yên, nghe bà nói nữa, nói mãi. Vì câu chuyện kể chầm chậm đều đều như ru cho lòng Đào đỡ khổ. Đào lại đang khao khát muốn biết thực tỉ mỉ, thực nhiều về Phi. Mỗi một lời nhắc về Phi như làm cho tâm hồn Đào dịu lại. Ngồi một lúc, Đào đột ngột hỏi bà Cử:
- Thưa bà, Phi có gửi bà lại cho con cái gì không?
- Không, em không để gì lại cả.
- Có thư, hay giấy gì không ạ?
- Không có.
- Thế là cái gì !
Đào cau mày lại. Một cơn gió đùng đùng bỗng lại giật lên ở lưng trời. Những cây đào trong vườn lả đầu quét xuống đến tận đất. Đống rơm bốc tung lên một đám nữa quay cuồng, rơi bừa bãi xuống sân. Trẻ con trong xóm rầm rộ la lên :
- Bão, a ! Bão !...
Bà Cử nhớn nhác chạy ra hiên, nhìn những vầng mây đen mỗi lúc một lớn và một nhiều. Mây làm cho ánh sáng không trong nữa, xám lại như cắt,... Bà sợ hãi bảo với Đào:
- Dễ bão mất, con ạ. Không biết em đi đến bến Phủ lý chưa?
Đào không đáp. Đào điên cuồng lại chạy lên buồng Phi. Những sách Phi mượn của Đào, Phi còn để lại cả, cả quyển thơ Toi et Moi mà Đào đã cho Phi. Đào lục tung toé cả chồng sách. Rồi lại ngôi kiên tâm giở từng tờ giấy một để hy vọng tìm được một mảnh giấy của Phi để lại. Nhưng không có gì.
Đào xé tan quyển sách cuối cùng, quyển Toi et Moi ra, vất mạnh xuống đất, đi ra hiên nhìn trời.
Mấy cơn gió giật qua rồi, nhịp gió lại trở lại đều đều, buồn bã. Nhưng sức gió mạnh hơn trước, và cái buồn theo với sức gió, cũng tăng theo. Gió thổi buồn, một cái buồn rờn rợn như ma. Lá tre rung dồn dập, tơi bời. Những hàng cau rũ rợi, như một hàng đầu quỷ xõa tóc. Thỉnh thoảng vài hạt mưa rơi, ồ ạt rồi lai tạnh ngay, chỉ còn lại vài hạt lấm tấm và thưa thớt.
Thấy mưa xuống, thím xã thôi nhỏ cỏ, chạy về. Thấy Đào đứng buồn hiu dựa cột hiên nhìn mưa, thím rủ:
- Xuống bếp cho vui đi, anh Đào?
Đào không đáp. Thím xã thấy trong con mắt Đào như có một tia thê thảm thì sợ quá, thím gọi to:
- Anh Đào!
Đào vẫn đứng yên. Nom thấy bà Cử, thím cuống cuồng gọi rối lên:
- Bà ơi ! Bà ! Bà lên ngay đây xem ! Anh Đào làm sao ấy....
Đào điềm tỉnh bảo:
- Thím đi lên buồng tôi, lấy cho tôi đôi giày để tôi lên Hà nội.
Thím xã và bà Cử cùng nhớn nhác nhìn Đào.
- Chết! Mưa bão thế này mà anh đi đâu, anh ?
- Thím mặc tôi!
- Nhưng tối đến nơi mất rồi, con ạ !
- Thưa bà, còn kịp chuyến xe Phu lý tám giờ tối.
Đào thản nhiên lên lấy quần áo ra đi. Trời vẫn mưa bụi. Và gió, đổi chiều càng dữ dội. Một thứ tiếng rú ghê rợn, cứ vang lên ở lưng trời và kéo dài ra triền miên như không bao giờ dứt nữa. Tiếng trẻ reo, tiếng người gọi nhau chống nhà, chạy đồ chặt tre ồn ào vang dậy. Đánh sầm một cát, cây roi ở bờ ao gẫy ngang thân....
Bà Cử và thím xã xám mặt lại nhìn nhau.... Lặng đi một phút lâu, bà Cử mới nghĩ ra, bảo thím xã:
- À ! thím về bếp gọi thằng Chè cho tôi.
- Làm gì ạ?
- Bảo nó chạy theo anh Đào. Chứ ai lại để anh ấy đi một mình thế ! Bà Cử khẽ thở dài.
Thằng Chè đi, trong cả khu trại bao la chỉ còn hai người đàn bà già. Thím xã đóng hết cả các cửa lại và thấp dèn lên, hai người ngồi lặng trông nhau. Ánh ngọn đèn búp măng không đủ sáng, gian nhà lạnh lẽo âm u như một phòng người chết, mà trong ấy hai bà già ngồi cạnh một thây ma.
Ngoài trời gió vẫn rú lên ghê rợn. Thím xã, khẽ nói một câu bàng hoàng như trong một giấc mơ:
- Chết ! Dễ thường đường trơn lắm bà ạ !
- Không biết nữa !
Gió giật lên một cái. Ngọn đèn rung rinh chực tắt hai ba lần. Không khí trong nhà đã ghê rợn càng thê thảm.
- Không biết hôm nay, cả anh Đào, chị Phi, hình như làm sao ấy, bà ạ.
- Không biết làm sao...
Bà Cử đưa giải yếm lên chấm một giọt nước mắt trên má nhăn nheo.
Bỗng có tiếng người gọi cửa:
- Thím xã ơi ! mở cổng.
- Ai đấy?
- Tôi !
- Thằng Chè, bà ạ !
Bà Cử và thím xã cùng rối rít chạy ra mở cửa cho thằng Chè.
- Sao mày lại về đấy? Cửa vừa mở ra, hai người cùng vội hỏi.
- Thưa bà, anh con đã về đấy ạ.
- Đường trơn quá à?
- Bão, người ta nhất định không chở đò.
- Anh đâu ?
- Anh con lên thẳng trên buồng riêng.
- Bà Cử mừng, cười nheo mắt lại. Nhưng bà lại nhớn nhác ra ngay; từ trên buồng riêng của Đào, vẳng đưa xuống nhà hòa với tiếng gió rùng rợn, những tiếng cốc chén đập vỡ choang choang.

9
 
 
Quang cảnh trại Tùng châu, sau một cơn bão, hiện ra như trong một giấc mơ lớn. Lá cây rụng thưa đi, làm cho trại sáng quang ra như mới. Những lũy tre đổ rạp cả xuống . Những giàn hoa, bờ dậu xiêu vẹo, ngả nghiêng: lá, cành, rơm, rác ngổn ngang. Như đã mệt lắm rồi, gió không động một hơi nào cả: ánh sáng trắng như mầu bạc, tịch mịch, bâng khuâng....
Lòng Đào, sau một trận bão lòng, cũng bâng khuâng như một giấc mộng. Ngồi trên chái nhà ngang, nhìn con chim chào mào thứ nhất về đậu ở một ngọn cau. Đào tưởng như bao chuyện buồn, vui, nhớ cũ đã xảy ra mãi từ bốn năm năm về trước xa lơ, xa lắc....
Ngoài vườn chè,  thím xã và thằng Chè đang châu đầu vào nhau nói chuyện. Ý hẳn nói chuyện Đào, nên luôn luôn thằng Chè quay lại, ranh mãnh nhìn Đào và cười khúc khích. Đào đoán ra như thế, và yên lặng mỉm cười. Cái cười của Đào là cái cười bình tĩnh nhưng ai tinh ý cũng còn nhận thấy một chút thẹn thùng. Cái cười ấy là cái cười của người vừa làm một việc điên dại, nay nghĩ lại, mình lại cười mình.
Có tiếng thằng Chè chia việc với thím xã:
- Thím đi quét những luống chè và sân sau nhé !
- Còn mày thì làm gì?
- Tôi đi nhặt nhạnh những cam, bưởi rụng !
Đào bật cười, gọi thằng Chè:
- Ranh ! Mày chỉ chọn lấy cái công việc lợi ăn thôi.
Thằng Chè quay lại nhìn, cười rồi gọi Đào:
- Có ba quả bưởi rụng, to lắm cơ, anh ạ!
Đào chạy ra. Thằng Chè vội bỏ cả công việc lấy một tầu lá chuối rai xuống cỏ, ngồi gọt bưởi. Vỏ bưởi gọt thành một khoanh tròn dài. Vừa gọt, nó vừa bẻo lẻo chuyện :
- Anh ạ, gọt bưởi này, có tay đấy nhé. Có người gọt thì ngọt. Có người gọt thì chua.
- Thế mày có tay hay không?
- Tôi gọt thì bưởi nào cũng ngọt.
- Thế thì mày có cả hai tay rồi!
Đào khanh khách. Thằng Chè đã gọt xong quả bưởi. Nhưng nó để xuống vội vàng.
- À anh ạ, phải mời bà.
- Mời bà, bà biết bà mắng cho ấy.
- Không mời bà, sang năm nó không có quả nữa, bà mới mắng.
- Sao không mời bà, thì sang năm nó lại không có quả nữa?
- Vâng, vì cây bưởi này năm nay mới bói.
- Sao, mới bói?
- Mới bói thì phải chủ nhà ăn, không thì sang năm nó không có quả nữa.
Đào lại càng cười. Chỉ hơi vui một chút là đủ cho Đào cười được. Tiếng cười của Đào trong trẻo giòn tan.
Đào vào tìm bà Cử thì thằng Chè ngồi tách quả bưởi ra từng múi. Bà Cử gọi cả bốn người vui vẻ ngồi quanh tầu lá chuối ăn bưởi thân mật. Bà Cử bảo :
- Ăn thế này giống một bữa cơm của người xưa đây. Đời thượng cổ người ta chưa có cơm ăn và phải ăn hoa quả, mâm thì bằng lá. Còn cụ, cụ kể chuyện cho bà và ông con nghe thế...
Câu chuyện của bà Cử làm cho Đào lại nhớ đến Phi nhưng cũng chỉ làm cho Đào hơi buồn. Cái buồn phảng phất rồi lại tan ngay.
Nắng vàng sáng đỏ lên. Những vũng nước ở những kẽ nẩy sao lấp lánh. Đào nghĩ ngay đến vẽ.
- Ờ ! mà mình quên đi mất! Vẽ một cảnh vườn cam sau bão, có những mầu hay lắm!
Đào vào lấy giá ra sân trông vào vườn cam vẽ. Ngắm mầu lá cam, Đào bổng buông bút thẫn thờ. Mầu xanh mát ấy làm cho lòng Đào tự nhiên dìu dịu lâng lâng. Đào thấy cảnh và đời sống ở nhà quê êm ái quá. Đào thấy không bao giờ Đào còn muốn lên Hà nội nữa. Đào không muốn xa trại nữa, muốn ở Tùng châu mãi mãi, suốt đời ....
- Không biết ‘‘cô’’ ấy thì có về nữa không ?
Đào nghĩ đến Phi và mỉm cười:
- Chắc cũng chẳng bao giờ về nữa! Người Hà nội!
Đào nhún vai. - Hừ!
Đào lại mỉm cười lấy bút, chấm sơn, vẽ. Ngoài cổng xao xác tiếng thằng Chè gọi thím xã về ăn bưởi.
- Về mà ăn bưởi thím xã, cây bưởi đào mới bói, ngọt ngọt là !...
Một tiếng cười giòn khanh khách, Đầo hơi sửng sốt – ‘‘Sao nghe như tiếng cười của ...’’ - Nhưng đã có tiếng Phi hỏi to:
- Thế à ? Ngon lắm à? Để phần chị Phi với!
Đào vẫn ngồi yên chăm chú vẽ, tưởng chừng như những tiếng cười nói ấy ...không quan hệ gì đến mình cả.
Thằng Chè chạy vụt vào làm cho Đào ngẩng lên.
- Chị Phi, anh Đào ạ.
Nó nhìn Đào, cười ranh mãnh. Đào xếp họa cụ lại, lên buồng.
Phi vẫn gion giỏn, lém lỉnh như xưa. Phi chạy vào sân với một tiếng cười khanh khách:
- Ồ, sao mà sáng thế này nhỉ?
Chưa ai đáp, Phi đã lại nói luôn:
- Bưởi rụng nhiều quá. Cả cam nữa. À, lần này thì ăn thích cam, bưởi.
Bà Cử nhìn Phi, cười.
- Bà ơi, bà ! Bão to quá bà ạ. Đi xe lửa mà trông xa hai bên đường, buồn cười lắm. Có cái nhà chỉ còn một mái, có cái chẳng còn mái nào, trơ ra hai bức vách không !... Đồng thì nước đỏ mông mênh ấy. Những cột giây thép thì...
Nhưng Phi bỗng bặt im. Vì nhìn quanh quẩn Phi không thấy Đào. Phi chắc Phi đã cốt ý nói nhiều và to thế, thì hẳn Đào nghe thấy tiếng Phi rồi. Sao Đào không xuống, mà cũng không thấy bóng dáng Đào đâu nữa?
- Bà ai !
Phi chực hỏi bà, Đào đâu, nhưng lại thôi. Bà Cử hỏi lại:
- Gì kia, con?
- Thưa bà ... thôi ạ.! Chè này !
- Dạ !
Phi lại chực hỏi thằng Chè. Nhưng cũng lại thôi. Chỉ nhắc lại một câu đã nói rồi:
- Sao mà sáng thế này nhỉ?
Câu nhắc lại vẩn vơ làm cho không ai nói gì nữa. Phi hơi ngượng, mà không biết nói gì cho khỏi ngượng. Tự nhiên Phi mất cả lém lỉnh đi: Phi ngổn ngang cả lòng. May sao, thằng Chè nhắc đến bữa cơm:
- Thưa bà dễ, thường trưa rồi. Dọn cơm thôi chứ, ạ !
Phi nghĩ ngay ra:
- Đến bữa cơm thì thế nào ‘‘anh’’ không phải xuống. Hay không xuống nữa thì cũng biết tại sao không xuống.
Thằng Chè về bếp bắc cơm, lan mâm, đũa, bát, lấy thức ăn rồi xới cơm, so đũa sẵn sàng. Nhưng Phi vẫn không thấy Đào đâu cả. Phi băn khoăn ra, lại vào, Rồi nóng lòng quá, Phi không ngượng nữa, hỏi bà:
- Còn anh Đào?
Thằng Chè nhìn Phi:
- Chị lên gọi anh ấy chị ạ!
- Không, mày lên mà gọi.
- Chị lên mà gọi thì anh ấy mới xuống !
- Ranh vừa chứ!
Phi nguýt thằng Chè, chạy lên buồng Đào. Từ lúc về buồng riêng, Đào bối rối không biết làm gì. Phi lên, Đào càng bối rối. Phi cũng không biết nói gì. Hai người cùng cúi đầu đứng lặng yên. Một lát, Đào hỏi một câu bâng quơ:
- Sao, Phi trở lại?
Đào không định nói mỉa mà câu hỏi tự nhiên lại mỉa mai làm cho Đào, đang bối rối càng lúng túng.
- Em bỏ quên một quyển sách ... Trở lại lấy
Phi dí mũi giầy lên nền gạch một dây dài.
- Rồi lát nữa em lại về Hà nội ngay.
Phi chạy vụt đi quên cả cái công việc mình phải làm: lên gọi Đào xuống ăn cơm.
Phi không trở xuống nhà ăn, chạy thẳng lên buồng mình. Nhưng qua nhà ngang thì bà Cử trông thấy Phi:
- Chứ anh Đào đâu, con?
Phi nói dối:
- Con mời anh ấy rồi. Anh con xuống ngay bây giờ, đấy ạ.
- Thế con còn đi đâu đấy?
Nhưng Phi không đáp: Phi chạy vội đi rồi. Trong buồng Phi, những sách mà Đào vứt và xé hôm qua hãy còn bừa bãi. Phi nhặt mấy tờ giấy lên xem. Thấy quyển sách bị xé chính là quyển thơ Toi et Moi của Đào đã cho Phi. Phi cau mày, xé cho những mảnh giấy nát vụn thêm nữa, hung hăng vứt tóe ra nhà. Những mảnh giấy, bay xuống tới tấp. Phi buồn bã ra sân.
Phi đi lững thững quanh sân, lấy ngón tay trỏ vừa đi vừa lia những tường hoa. Tường sắc, làm rát ngón tay Phi mà Phi không biết nữa. Một con chó chạy đến quấn chân Phi. Phi quay lại bực tức giậm mạnh chân, đuổi. Nó giật mình chạy, rồi ngoái cổ lại ngơ ngác nhìn, không hiểu. Phi đi ra cổng.
Ra đến cổng, Phi không ngờ gặp Đào. Đào đứng ở cổng như để đợi đón Phi. Nhưng thấy Phi, Đào lại cúi đầu không nói gì. Phi đứng lại một chút, rồi lại đi.
 Vội vàng, Đào hỏi :
- Sao Phi lại trở lại?
Lại là câu hỏi ban nãy, câu nói mỉa, mà chính ý Đào thì vẫn không định mỉa, trái hẳn, Đào bực mình với Đào quá. Sao câu nói ấy lại cứ đến miệng Đào thế? May, Phi trả lời một câu vơ vẩn, có phần ngoan ngoãn nữa.
- Em chả biết làm sao em lại trở lại !
Phi im lặng. Đào cũng im lặng. Bẻ một que rào, Đào vẽ lên tường những hình tròn, vuông, lục lăng, bát giác. Còn Phi thì đứng vẩn vơ xé một lá sấu non ra từng mảnh nhỏ.
Bỗng, Đào sấn sổ đi lại phía Phi, mắt long lên, tay nắm chặt lại. Phi lùi lại, mở mắt nhìn Đào; rồi khẽ nhếch mép cười mai mỉa. Đào hơi cau mày, ngần ngừ, rồi về chỗ cũ, lại đứng vẽ những hình tròn, vuông. Phi lại bứt một chiếc lá sấu non xẻ vụn ra từng mảnh nhỏ.
Gió chiều giạt dào lên trên những ngọn tre. Lá tre, và lá sấu xanh rờn một màu êm mát. Trời trong như một lời thơ. Đào nói, giọng oán hờn :
- Sao hôm ấy tự nhiên thì lại nguây nguẩy ra về thế !
Phi bỗng phá lên cười khanh khách, đi lại Đào, nhìn Đào ranh mãnh:
- Sao hôm ấy, tự nhiên, thì lại xé nát quyển thơ ra?
Đào bật cười, nhưng quay giấu nụ cười đi. Vui vẻ, Phi ra bẻ những cành lá sắn, rải lên đá, như tấm chiếu xanh. Rồi Phi tung tăng đi nhặt mấy cái cỏ gà để về ngồi ‘‘ đấu gà’’ một mình. Tay phải Phi cầm ‘’gà’’ đấu với tay trái. Vừa đấu, hai tay vừa ‘‘ nói chuyện’’ với nhau :
- Mày có tất cả mấy gà đã ?
- Mười lăm !
- Tao mười bảy kia !
- Nhưng gà của tao gà khô dại cả liệu hồn!
- Của tao dễ không khô đấy ?
Phi phủi tay đứng dậy, và nói:
- Chọi gà mãi, nhọc cả người ! Thôi phải về ăn cơm nào !
Đứng lên thì Phi đã thấy Đào ở bên cạnh : Không biết Đào đã đến đứng cạnh Phi từ lúc nào. Phi đứng lặng im, nhìn những ‘‘ xác gà’’  rải rác trên tấm đá. Rồi bỗng nhiên Phi vui vẻ nắm lắy tay Đào kéo vào lòng, rủ :
- Đi về với em đi. .
Đào còn đứng yên. Phi ghé sát tai Đào :
- Đi mình.
Ánh nắng đẹp như hoa.
Đào tưởng như nghe giọng nói của một người vợ hiền ngoan ngoãn.
 
 
hết