Chương 12
Nguyện đương ngồi xem nốt quyển tiểu thuyết chữ Pháp mà Thủy mới đưa cho mượn, thì người phu trạm già đến gọi nàng ra lĩnh điện tín. Nguyện biết ngay tin tức trên tỉnh. Sau khi lo lắng ký vào quyền sổ nhận, Nguyện vội vàng xé ra đọc: “Thầy mệt về ngay”.
Mấy người nhà quê đương ngồi đong thóc cạnh đấy, hỏi Nguyện:
- Thư gì đấy cô?
- Điện tín trên tỉnh gọi tôi về, vì thầy tôi mệt.
Nói xong, Nguyện vơ vội chiếc áo treo trên mắc đi đón em để cùng về một thể. Nguyện vừa đi, vừa giơ tờ điện tín ra đọc lại đến nhà Thủy, nàng đi thẳng ngay vào mà không cần gọi như mọi hôm khiến Thủy ngạc nhiên.
- Sao em sang vào giữa lúc nắng thế?
Nguyện đáp vội vàng:
- Em phải đưa các em về Hà Nội ngay vì thầy em yếu.
Đoạn nàng trao điện tín cho Thủy xem rồi bảo thằng Phong, và hai đứa nhỏ:
- Thầy ở nhà yếu, các em xin phép thầy giáo về ngay Hà Nội với chị bây giờ.
Cả ba đứa nhỏ cùng sợ, bỏ sách vở, chạy lại với Nguyện:
- Chị đưa chúng em về ngay đi,
Trước điệu bộ hoảng hốt của chúng, Nguyện bối rối, nhìn Thủy:
- Xin phép anh cho mấy em về, bao giờ thầy em khỏi, sẽ ra học lại.
Thủy đứng yên lặng suy nghĩ. Chàng cảm thấy đột nhiên một sự chán nản len vào óc, làm lạc nhịp những ngày sống đang trôi theo một chiều thoả thuận. Nhìn những mái tóc xanh biếc, cặp má hây hây đương sắp bỏ chàng, Thủy thở dài:
- Dạy học đang vui, bỏ về thành nhớ quá.
Thằng Phong nghe Thủy nói, nó nhìn chàng không chớp. Thủy đứng dậy, nắm tay nó:
- Em có nhớ thầy không?
- Em nhớ lắm, vì thầy hiền, thầy không đánh chúng em.
Con Thu, thằng Thảo, đứng sau lưng Nguyện, cũng thêm vào:
- Vài hôm nữa, chúng em lại về học.
Nguyện đưa mắt nhìn ba đứa em, rồi bảo Thủy:
- Anh xem chúng nó nhớ anh thế đấy.
Nàng muốn nói thêm câu gì nữa, nhưng nàng lại ngập ngừng, không dám.
- Mãi đến chiều mới có xe ra tỉnh kia mà. Thong thả để anh ra vườn lấy cho chúng nó mấy quả ổi nữa đã.
Đợi Thủy đi, thằng Phong thỏ thẻ nói với chị:
- Thầy ấy tử tế quá chị nhỉ?
Nguyện cười hỏi em:
_ Có phải tử tế là cho nhiều ổi không?
Khi thấy Thủy mang vào một bọc to những ổi, thằng Phong reo lên:
- Thầy cho nhiều ghê!
- Thầy thưởng cho em mang về Hà Nội đấy. Bao giờ em về học lại cũng phải mua quà cho thầy đấy.
Chàng đổi sang giọng nói buồn bã bảo Nguyện:
- Anh biết rằng không bao giờ anh còn được dạy chúng nữa, không bao giờ…
Nguyện cười gượng:
- Khó gì em lại đưa chúng nó về.
Nói thế, nhưng Nguyện cũng biết không bao giờ nàng còn được đưa các em về học với Thủy nữa. Giòng sông đời không bao giờ chiếu đến lần thứ hai hình ảnh của bến cũ. Những con chim bay ra khỏi vườn là bay mãi không ngừng.
Nguyện bảo Thủy:
- Bây giờ mời anh sang xơi cơm với chúng em trước khi ra xe cho vui… Cũng là buổi tiệc nhỏ, anh tiễn chân chúng em nữa.
- Anh sợ phiền em quá.
- Chả sao, anh cứ bảo là thầy học mấy em. Ở đây, họ không có ác mồm đâu. Họ thật thà lắm.
- Anh đưa chân em chuyến này, có cảm tưởng như đi đưa chân một người con gái … sang đò về bến khác.
Nguyện buồn ra mặt:
- Nếu thật thì người con gái ấy sẽ về bến khác có một mình!
Gió chiều đã lên đầy cả hai bên ruộng lúa. Trong gió đã nổi lên tiếng sáo diều, cảnh bình tĩnh, vui yên ngụ ý ở từng bông lúa, từng đầu ngọn tre một.
Thủy bảo Nguyện:
- Anh thường nghe nói trên đời, ít người được cái diễm phúc đi lại lần thứ hai con đường mình đã đi, sống lại lần thứ hai cuộc đời mình đã sống.
- Thì đành chịu vậy chớ biết sao, có ai cưỡng lại được sự giàn bày của số phận. Nhưng biết đâu anh và em lại không là hai người có cái diễm phúc ấy?
Có tiếng hát ghẹo từ bên đồng đưa lại, Nguyện bảo Thủy:
- Hình như họ hát trêu mình đấy. Em vừa nghe thấy mấy tiếng “đi đường cái quan…”
Thủy chăm chú lắng tai nghe rồi mỉm cười:
- Nghe tiếng hát, anh lại nhớ vừa rồi anh làm được mấy câu thơ.
Nguyện ngạc nhiên:
- Anh cũng làm thơ à? Sao kín tiếng thế?
- Không, anh chép, nhưng anh thấy hình như của anh làm vì nó hợp cảnh lắm.
Nói xong, Thủy thong thả đọc:
Mình về mình nhớ ta chăng,
Ta về ta nhớ hàm răng mình cười
Nguyện không chịu được cười, bảo Thủy:
- Nếu anh cứ tưởng đó là thơ của anh, thì anh có đến một lúc mấy nghìn câu ca dao.
- Cũng được, mình có nhận xằng một ít cũng chả ai nói.
Mấy người nhà Nguyện thấy Thủy vào, đều đứng dậy, đưa mắt ngạc nhiên nhìn chàng.
Nguyện biết ý, bảo to thằng Phong cốt để họ nghe tiếng:
- Học trò đâu, không rót nước mời thầy giáo à?
Nguyện nháy mắt nhìn Thủy rất kín đáo rồi nàng nói bâng quơ:
- Chúng tôi làm phiền ông giáo quá! Ai lại học trò cứ nhất định bắt thầy đi tiễn chân.
Mấy người nhà quê lúc ấy hết nghi ngờ, cũng bắt đầu chêm vào:
- Có thế mới là tình thầy trò.
Bữa cơm hôm ấy chính tự tay Nguyện làm, Thủy tưởng như bữa cơm ly biệt, bữa tiệc nhỏ rồi cũng tàn như bao nhiêu buổi tiệc khác.
Chàng ngồi cạnh thằng Phong, vuốt tóc nó buồn bã:
- Anh…
Bỗng như nhớ ra sự gì, chàng vội đổi giọng:
- Tôi chưa từng bao giờ dự một bữa tiệc to tát như thế này hết.
Một người nhà quê ngồi gần đấy nói vào.
- Cơm nhà quê xoàng xĩnh quá. Thầy giáo xơi tạm vậy.
Thủy mỉm cười vì chàng thấy họ không hiểu ý chàng.
Suốt bữa cơm, mỗi lần nói, chàng đều gọi Nguyện bằng “cô” khôn khéo đến nỗi những người quanh đấy không ngờ vực được chút nào.
Cơm nước xong, Thủy bảo thằng Phong:
- Thầy trò ta ra xe thì vừa chứ? Ai lại ngồi mãi đây thì chết.
Nguyện đã xếp sách vở, quần áo, vào va li, dặn dò mọi người, rồi đi. Nàng đi sau hết còn Thủy dắt tay thằng Phong đi trước.
Mãi khi ra đến cổng làng, Nguyện mới nói:
- Trông hai người đi như anh em!
Thủy quay lại:
- Thực là bó miệng, bó lưỡi. Cứ xã giao giả vờ như thế thì chết mất!
Nguyện cười:
- Nhưng tránh được những sự nghi ngờ có hại.
Ra đến đường cái, Nguyện đặt chiếc va li con xuống, ngồi ở bên vệ đường. Cả hai người cùng thấy buồn. Gió chiều về hiu hắt. Con đường chạy dài như một nỗi sầu ly biệt.
- Chốc nữa anh về mới thật là… buồn hiu quạnh!
Những ý nghĩ chán nản dồn dập trong óc Thủy. Chàng bảo Nguyện:
- Còn bao giờ em về đây nữa không?
Nguyện không đáp, vì nàng không biết đáp thế nào cả.
Một lúc sau tiếng còi ò tô nổi lên. Nguyện giật mình đứng dậy, kín đáo bắt tay Thủy. Nàng ngập ngừng:
- Em về nhé!
Thủy thấy cái gì nén lấy họng, khi chiếc xe ô tô lù lù lại. Thủy chờ Nguyện và mấy đứa em lên xe mới chợt nhớ ra rằng mình tự lâu chưa nói qua một câu gì. Chàng đành đưa tay chào mọi người và khi chiếc xe bắt đầu quay bánh. Thủy cúi đầu xuống, buồn bã.
Thủy thấy cái vừa mất đi trong đời cái gì êm ái quá, khiến chàng nhìn con đường lúc ấy như dài thêm ra mà ngậm ngùi…
Về đến nhà thoáng nhìn thấy mấy cây ổi đứng yên lặng trong vườn, Thủy động lòng nhớ đến những ngày vui vẻ vừa qua, những bóng dáng nhỏ bé vừa bỏ chàng để đi về một cuộc đời khác. Thủy ngồi ôm đầu giở từng trang sách học của thằng Phong.
- Thế là hết!
Về phần Nguyện, từ khi bước chân lên xe, cho mãi lúc không còn trông thấy bóng Thủy nữa, nàng mới quay vào tư lự. Từ làng, Nguyện về Hà Nội, xe chạy qua những cánh đồng rộng rãi, những đường dốc nhỏ, cảnh vật lần lần thay đổi như những ý nghĩ dồn dập trong óc nàng.
Bỗng thằng Phong reo lên:
- Hà Nội! Hà Nội!
Nguyện lo lắng một cách khó hiểu. Trong đám nhà nguy nga mái ngói nổi lên nền cây giữa sự hoạt động không ngừng của sự vật,
Có cái gì đương đợi nàng, tàn nhẫn ghê gớm Nàng khe khẽ thở dài…
Trái hẳn với sự tưởng tượng của Nguyện khi bước vào nhà, nàng thấy cả một cảnh tượng thường bày ra, một cảnh tượng vui mừng náo nhiệt.
Có tiếng thì thào:
- À! cô dâu đã về!
Nguyện chợt hiểu. Nàng hiểu vì sao có sự bịa đặt về tin ốm của thầy nàng, có sự đi nghỉ mát sớm hơn mọi năm. Sự đau đớn đè lấy ngực, Nguyện cắm đầu đi rảo bước về phòng, lăn mình trên giường khóc…
★
Chương 13
Tin Nguyện lấy chồng bắn ra làm mọi chị em sửng sốt. Họ bàn nhau:
- Đấy tao bảo nó tâm ngẩm là đúng lắm. Thi đậu xong là lấy chồng ngay.
- Chắc từ nay nó hết là Nguyện áo trắng. Mặc dầu, họ cũng cảm thấy một nỗi buồn
Vơ vẩn, tự nhiên đưa lại bằng mấy câu nói đùa cợt. Họ thấy thiếu một cái gì của ngày xưa đã làm cho những nhịp cười thêm ý nghĩa, sự chế riểu thêm vui: “Nguyện áo trắng! Nguyện mùa hè!”
- Không biết nó lấy ai thế nhĩ?
- Lấy thằng Quân, Quân tú tài, con quan Huấn kia đấy nhé! Cứ lập dị thế mà lại tốt phúc.
Miện, từ bao lâu đứng yên lặng, nói xen vào:
- Các chị biết đâu rằng nó sướng hay khổ. Người ta có ở trong cảnh mới biết được.
Những cặp mắt tinh nhanh, láu lỉnh quay cả về phía Miện:
- Hay là Miện ước những nơi cao hơn thế nữa.
Miện không đáp. Nàng biết cái đám người chỉ quen đợi một dịp là chế riễu, khích bác ấy, không thể hiểu nàng được. Tựa mình vào thân cây phượng vĩ, Miện đưa mắt nhìn chung quanh. Mọi vật quanh đấy, nhỏ mặc dầu, cũng đều làm cho nàng nhớ Nguyện, người bạn nhỏ kín đáo từ chuyện lấy chồng đến việc thổ lộ tâm sự.
Những buổi học sau kỳ nghỉ hè mới rời rạc buồn tẻ làm sao. Đó là những buổi đến trường cho lòng buồn thêm khi nhớ đến những người bạn không có mặt vì hỏng thi, hay phác về trước những cuộc ly biệt không trách được của những mùa hạ sắp tới.
Miện buồn lắm. Nàng chau mày nhìn ra mặt sân loang loáng, thỉnh thoảng vang lên tiếng trẻ con reo đùa. Hình ảnh Nguyện với chiếc áo trắng phảng phất gợi lại trong óc nàng, làm Miện thở dài:
- Con quái làm mình nhớ! Không biết bây giờ nó đi đâu rồi!
Miện móc túi giở ra xem bức thư của Nguyện gửi cho nàng mấy giòng: “Thế là chúng ta xa nhau hẳn, mỗi người đi mỗi ngả, sống một cuộc đời khác. Cái ý tưởng là mỗi ngày Miện đứng ngắm mấy cây xoan tây ở sân trường để nhớ Nguyện. Nguyện mới cảm thấy cuộc đời sống của hai ta xưa là êm đẹp. Bây giờ Nguyện sắp lấy chồng đây, dấn mình vào trong cuộc đời mà hầu hết mọi sự làm cho Nguyện khổ. Sau này, may ra có ngày gặp Miện, Miện sẽ hiểu Nguyện hơn. Bây giờ Miện hãy bắt chước những con chiên hiền lành câu xin cho Nguyện được đủ nghị lực để phấn đấu với hoàn cảnh đến cùng.
Chào Miện và thăm các bạn.
Nguyện gấp bức thư lại, như cất tất cả những cái gì êm đẹp vào lòng. Những lá cây phượng cuối mùa bay tới tấp xuống mặt sân trường. Trong nắng hanh đầu thu bay phe phất, Miện cảm thấy một nỗi nhớ mong của thời xưa gần tàn hẳn.
- Quái, sao chúng nó cứ vui mãi như thế được?
Nhưng người buồn nhất, đau đớn nhất vẫn là Thủy.
Từ ngày Thủy đưa chân Nguyện, thằng Phong, Thảo, con Thu ra xe, trở lại nhà trong một buổi chiều gần tàn thì bao nhiêu những buổi chiều khác đã thầm rơi trên mặt sân buồn bã. Mỗi buổi sáng, Thủy ngồi lại gần khung cửa sổ, đưa mắt nhìn con đường hôm nào đưa Nguyện đến với chàng. Thủy tưởng thấy những bàn tay nhỏ nhắn đương bứt những cành ổi trĩu quả, và có tiếng cười- âm hưởng ghê rợn lanh lảnh- vẫn vọng lại từ cõi sống nào đương còn ở một quãng đời đã hết.
Chàng nhủ thầm:
- Biết đâu Nguyện lại không nói đúng: ‘‘người ta ít khi được cái diễm phúc đi lại lần thứ hai con đường mình đã đi, nhưng biết đâu, em và anh lại không phải là hai người có cái diễm phúc ấy!”
Nhưng Thủy, Thủy chỉ thấy đó là một sự giả đối trong trăm nghìn sự giả dối khác tạo ra để yên ủi những người yêu nhau như chàng và Nguyện. Một nỗi lo lắng rất đúng vẫn làm chàng tin rằng không bao giờ chàng yêu Nguyện mãi được, hay sống chung với Nguyện một cuộc đời.
Thủy giở từng trang nhật ký một đọc lại. Chàng gặp những đoạn rất buồn cười, cũng như những đoạn rất buồn bã. Tình yêu đã cho chàng những ý nghĩ ngộ nghĩnh khi ngồi vẽ nét mặt Nguyện, hay chép những câu thơ không bao giờ quá hai giòng. Thủy nhận thấy mình đổi tính nhiều lắm. Tâm hồn chàng không bình lặng như trước nữa. Cái thú độc nhất không phải là khi ngồi đọc một quyển sách hay, mà là lúc ngắm những chân trời xa tắp thường thường không giúp chàng được gì ngoài những nỗi buồn bã vơ vẩn. Những giấc mộng nhẹ nhàng thường đến xâm chiếm những đêm không bình yên của Thủy, tuy không dữ dội như giấc mộng “cầu đổ” ngày xưa chàng thuật lại cho Nguyện nghe, nhưng cũng làm cho Thủy nghĩ ngợi đến mấy ngày. Thủy chắc Nguyện cũng chiêm bao như chàng, có phần hơn thế nữa, vì đã có lần Nguyện buột miệng nói với chàng:
- Đêm qua em khó ngủ quá.
Những lúc như thế, Thủy thoáng thấy ở mặt Nguyện những vẩn mộng của một đêm chưa bay đi hết. Chàng cũng nói:
- Đêm qua anh cũng đoán thấy rằng Nguyện khó ngủ.
Nhìn hai má Nguyện đỏ lên rất tươi đẹp, Thủy cầu trời cho Nguyện cứ nói hở như thế luôn để chàng nói theo.
Đang lúc Thủy nóng lòng đợi đến ngày được ra Hà Nội thì bỗng một hôm, chàng nhận được cái tin sét đánh: Nguyện lấy chồng!
Thoạt đầu, Thủy không muốn tin ngay, vì chàng cho là không bao giờ Nguyện có thể tính toán mau chóng được cuộc đời nàng và sự đoạn tuyệt với Thủy đến thế. Mối tình đầu hứa hẹn, phút chốc đổi thành vô nghĩa, Thủy tưởng như có ai vừa xoay hẳn cuộc đời chàng lại, có ai vừa đảo lộn những sự xếp đặt mà mới hôm qua đây Thủy còn tha thiết tin ở sự thành đạt.
- Vô lý! Sao lại có sự vô lý đến thế này?
Thủy tự hỏi mình như thế, và không lần nào chàng tìm thấy câu trả lời. Những sự bỏ nhau tàn bạo, mau chóng, Thủy chỉ mới đọc thấy trong tiểu thuyết, mà chưa được chứng kiến trong đời. Thủy không ngờ, rằng Nguyện lại có thể bỏ chàng bằng cách không thương tiếc như thế được. Thủy không ngờ rằng vẻ hiền lành, nhu mì của Nguyện chỉ là một cái vỏ che đậy một tấm lòng độc ác. Không, ở Nguyện, ở cái tâm hồn cao giá ấy, đã từng hội lại bao nhiêu đức tính tốt đẹp khiến Thủy phải kính trọng trong khi yêu.
Thủy vội đứng dậy mặc áo, đội mũ sang nhà Nguyện, để dò biết xác thực tin nàng lấy chồng, vì Thủy nghĩ chỉ còn cách ấy là hiệu nghiêm hơn hết. Thấy Thủy vào nhà, mấy người nhà quê trước kia biết mặt chàng, đứng dậy hỏi lễ phép:
- Chúng tôi hỏi không phải, có phải ông là thầy dạy cậu Phong ngày trước không?
Thủy gật đầu:
- Vâng. Lâu ngày không thấy mấy cháu về học, nhân tiện đi rẽ qua, tôi đến hỏi thăm tin tức.
- Chúng tôi không biết các cậu còn về nữa không, vì nhà quan tôi nghe đâu độ này bận rộn thì phải.
Thủy hơi chột dạ, vì chàng đã tìm thấy đầu mối sự muốn biết. Chàng hỏi luôn:
- Chắc là bận về mùa màng?
Một người đàn bà ngồi đấy đã cong cớn.
- Gì mà mùa màng. Cưới cô cháu đấy chứ!
Thủy sửng sốt:
- Cô Nguyện phải không, bà?
- Vâng, mà ông cũng biết cô Nguyện cháu à?
- Có. Độ trước cô đưa mấy em sang đi học bên nhà tôi.
Rồi chàng nhìn lên trần nhà, nói bang quơ:
- Chắc là đám cưới hẳn to.
Người đàn ông ngồi đấy nói với một vẻ nhũn nhặn, như khi nói chuyện nhà mình, áng chừng muốn tỏ cho Thủy biết là có họ với quan Phủ:
- Cũng vừa thôi ạ. Quan Phủ tôi về hưu, nên ngài cũng không muốn bày biện nhiều lắm.
Thủy cảm thấy một nỗi chua xót trào trong lòng, nỗi chua xót càng thấm thía khi chàng đưa mắt nhìn những nét mặt bình tĩnh chung quanh chàng. Chàng muốn họ nói nhiều, nhiều nữa về Nguyện cho chàng nghe để chàng ghét Nguyện, thương Nguyện; lo lắng, đau khổ theo những đoạn thay đổi trong câu chuyện.
Trên một cái bàn con mà Thủy đoán là nơi Nguyện dùng làm bàn viết, Thủy thấy một quyển truyện chữ Pháp, Nguyện mua ngày còn ở Hà Nội. Thủy ước ao được quyển sách ấy để làm kỷ niệm, nhưng chàng lại ngăn mình ngay:
- Kỷ niệm đẹp nhất là Nguyện cũng đã mất rồi!
Biết không còn chuyện gì nói nữa, Thủy đứng dậy cáo từ ra về. Người nhà Nguyện lễ phép đưa chàng ra đến tận cổng, và dặn:
- Thỉnh thoảng thầy có rỗi tạt qua sang chơi, may ra cô Nguyện và các cháu về.
Thủy mỉm cười:
- May ra thôi. Lấy chồng còn ai về nữa!
Ra đến cổng làng, theo con đường chỉ nhỏ, uốn éo chạy giữa cảnh đồng lúa xanh tươi, Thủy thấy lòng buồn vô hạn. Vừa lủi thủi đếm từng bước. Thủy mơ hồ nghe như có tiếng hát ghẹo bay toả ra cánh đồng lúa chín.
Mình về mình nhớ ta chăng?
Ta về ta nhớ hàm răng mình cười.
Quanh Thủy, buổi chiều tàn trong bóng giờ hấp hối. Vài ba chiếc lá tre rơi yếu ớt xuống mặt đường. Cánh đồng xa thêm vắng thêm, để trơ ra cuối chân trời những chân rạ lởm chởm, hoặc những đám lúa xanh non. Thủy thấy cái gì tắt đi như váng ngày trước ánh ngọn đèn dầu yếu ớt…
Một tháng sau, trong chuyến tầu thứ nhất chạy lên Vĩnh Yên vào một buổi sáng tinh sương, Thủy ủ dột, đưa mắt nhìn thành phố Hà Nội đương ngái ngủ trong bóng tối chạy lui, chạy lui về một cuộc đời không bao giờ còn nữa.
Thủy quay mặt vào toa mơ mộng…
★
Chương 14
Các thầy là những người có học mà đi làm cái công việc này thật phí đi!
Nghe người phu già nói, Thủy mỉm cười trả lời:
- Việc gì mà phí. Tôi cho làm như thế này còn sung sướng gấp trăm nghìn lần làm việc trong các sở chật chội.
Thủy lên đây làm chân giám thị nhà máy gạo ở một huyện gần Vĩnh Yên đã được sáu tháng. Sáu tháng trời, chàng xuất lực làm việc, đốc thúc phu phen suốt ngày, bỏ hẳn sách vở là những thứ mà xưa kia Thủy tưởng ra đời phải cần đến, như một thứ khí giới lợi hại. Sau bao nhiêu lâu chăm chỉ làm việc bằng tay chân, Thủy đã có dịp ngẫm nghĩ rất kỹ về cái học thức chỉ mới gọi được là tạm đủ của chàng:
- Thì ra cũng như bao nhiêu người khác, ta hằng ao ước một cuộc sống sung sướng đem lại không bởi học thức, mà bởi những công việc liên tiếp nhau nặng nề, không bao giờ thèm kể đến sự khó nhọc.
Thực vậy, Thủy đã thấy sự có học của mình nhiều khi thành vô dụng trong cuộc sinh tồn bên cạnh những người không được học. Tâm óc họ không dư một phần quan hệ nào trong sự phấn đấu hàng ngày hoàn toàn nhóm bằng sức khoẻ, sức khỏe trắng trợn. Thủy vẫn ao ước có được những nụ cười làm sáng lên các khuôn mặt già cũng như trẻ lên, những nụ cười đẹp đẽ ánh ngời như nhóm lửa sống. Không có ràng buộc óc họ cả. Những chuyện đau đớn nhất, trong đó giẫy giụa những tâm hồn tự phụ là nhiều hiểu biết nhất, chỉ thoáng qua lòng họ những một sự bận bịu không quan tâm. Tất cả cái thế giới đe, búa, xẻng cuốc ấy, vẫn điềm tĩnh trên kiếp hy sinh của đồng loại, như một tảng đá muôn đời không còn bị đau đớn bởi mưa gió nữa. Ở từ cái nguồn sinh lực bền vững, toả ra một lẽ sống giản tiện, mật thiết và đơn sơ. Nhìn những bắp thịt gồ lên, những thân hình chắc nùng nục, Thủy thấy sự đau khổ chàng chịu đựng là vô nghĩa, là sai lầm. Tiếng khóc của tâm hồn chàng bị át đi trong bao nhiêu tiếng động khác, rộn lên, vang lên như sức đột khởi vô cùng mạnh mẽ của một sự sống tranh đua.
- Tại sao ta lại không thể sống như thế, hay ít nhất sống gần như thế?
Thủy trút hết cả thành kiến lầm lạc cũ, bước tràn vào cõi đời ráo riết, ở đấy, chàng đoán thấy sự yên ủi đang đợi chàng, một sức quên đầy linh nghiệm.
Sau một lá đơn kể tình cảnh mình gửi cho ông chủ sở, Thủy được chấp nhận ngay ở chân cai phu với số lương mười lăm đồng.
Không oán thán về số tiền ít, Thủy chỉ mong mỏi, cầu khẩn sự thực hiện cái ý định tốt đẹp chàng ve vuốt: Quên!
Thủy nhìn ông Bộ đang hì hục khâu đầu bao gạo lại mỉm cười:
- Tại sao các ông lại cứ cho những người có đôi chút học thức là sung sướng?
- Nhàn thầy ạ! Khỏi chân lấm, tay bùn, đầu tắt mặt tối.
Thủy như quên hẳn rằng mình đứng trước một người nhà quê, chàng nói văn vẻ:
- Nhiều học thì nhiều khổ. Các ông sướng vì các ông lấy óc ra làm việc. Còn chúng tôi đào mai, đào sâu mãi cho đến lúc bất ngờ chạm cuộc vào một cái săng lâu đời…
Đoạn, chàng vui cười:
- Hay… Tôi đánh đổi bộ óc cho ông vậy. Ổng ra tỉnh làm việc, tôi ở lại đây.
Ông Bộ lấy khăn lau mồ hôi nhìn Thủy:
- Đổi thế nào được. Thầy mà còn ước như chúng lời thì lạ thật.
Đưa mắt nhìn chung quanh, Thủy thấy có mấy thúng gạo chưa đổ vào bao, liền chạy lại xắn tay áo như mọi người làm cái việc nặng nề ấy một cách vui vẻ.
Ông Bộ cười:
- Thoạt đầu thầy đến đây, tôi tưởng thầy cũng như mọi thầy ký khác, không bao giờ chịu quen với những việc lặt vặt ấy hết.
- Gì mà chả quen, nhất là tôi lại muốn sống như các ông, hay khổ hơn thế cũng thoả.
Ông Bộ nhìn chàng cười:
- Thầy có vợ chưa?
Thủy cười rất buồn:
- Tôi không muốn lấy vợ, vì…
Ông Bộ đã đứng dậy, vuốt râu cười:
- Các thầy thì dại gì mà lấy vợ sớm, còn để mắt nhìn các cô chứ. Lấy vợ thì bó chân mất.
Nhìn nét mặt quá bình thản của ông Bộ, Thủy chỉ cười gượng:
- Tìm được người vợ cho ra vợ, kể cũng khó thật.
- Nhưng cũng chả khó.
Thủy biết là ông Bộ muốn đánh mối cô Gái ở ngay bên cạnh nhà cho chàng. Nhớ đến nước tóc đen lánh, cặp mắt bồ câu thường nhìn trộm chàng qua hàng rào, Thủy mỉm cười.
Thấy chàng không đáp, ông Hộ hỏi:
- Cô ấy kể cũng đẹp đấy, sao thầy không hỏi quách đi.
- Tại sao ông lại bảo tôi hỏi quách đi, khi thực ra tôi chẳng biết tính người ta ra sao?
- Ngoan đáo để thầy ạ.
Mà Gái ngoan thật. Gái hay thẹn một cách tự nhiên. Cái nhan sắc kín đáo ấy, cái nhan sắc được đậm đà thêm bởi nước răng đen, chiếc khăn nhiễu, đã có lần làm Thủy nghĩ tới những đức tính của nàng. Thấy cách xét người của mình có vẻ mơ hồ. Thủy nhiều lần tự trách:
- Ngày xưa Nguyện cũng đã chả hiền hậu hơn thế ư?
Nhưng chàng hơi vững dạ, vì chàng đoán Gái không có cái học biết của Nguyện, nghĩa là không có sự thay đổi đột ngột như Nguyện. Thủy cố tránh mặt Gái, bởi chàng cho rằng một câu nói không dụng ý, một cái nhìn hơi lâu với Gái, với tất cả những người cùng vào hoàn cảnh Gái, đã là một sự giao ước chặt chẽ rồi. Những tâm hồn chất phác và dễ tin tưởng ấy sẽ vin lấy đấy để sống, để đợi chờ.
Nghĩ thể nên chàng trả lời ông Bộ:
- Từ rày ông chớ nói chơi như thế nữa. Ngộ nhỡ đến tai cô Gái thì không tiện.
Ông Bộ ngạc nhiên:
- Cô ấy tôi xem ra đã bằng lòng thầy lắm đấy kia mà.
- Vì chính người ta bằng lòng tôi, nên tôi không muốn ông nói. Nhỡ không thật người ta sẽ bị tủi suốt đời.
- Chà việc gì mà đến nỗi thế!
Từ ngày được tin Nguyện lấy chồng, Thủy có những ý nghĩ rất bình tĩnh về đàn bà. Mỗi khi phải nói đến họ, Thủy chỉ cười lạt nghĩ thầm:
- Đàn bà tốt hay xấu là do chính ý mình tạo ra hết! Oán trách người ta không nên, phụ bạc lại là điều không nên nữa.
Vì thế trước mặt Gái, hay vắng mặt Gái, Thủy vẫn giữ nguyên vẻ thản nhiên mà nhiều người, nếu không hiểu, đã vội cho chàng là lạnh nhạt. Trong cái thế giới đàn bà đông đảo, chia ra hàng nghìn vạn thứ cảm tình và xu hướng khác nhau, một Nguyện không thể là đại biểu cho tất cả được. Thủy chỉ mới đổi phương châm ái tình của chàng đi thôi, nghĩa là rất dè đặt, và khôn ngoan khi yêu. Chàng đã gặp trên đường đời một mối tình có thể gọi là sống mãi, tuy không may, và một người đàn bà đã cho chàng thấy tất cả những giờ phút mong chờ và đau khổ. Lòng Thủy đã phân phát đi nhiều thành thực, trong một cuộc thử thách mà kết quả thực là đắt quá sức tưởng tượng của chàng. Thủy bắt đầu sống một cuộc đời khác, trên đấy, sự vắng vẻ gần giống như một cánh đồng đầu mùa trang trải sẵn để đợi những hạt giống khác gieo lên.
Thủy đi bên cạnh ông Bộ tản bước về nhà. Hai người nói chuyện với nhau vui vẻ. Thỉnh thoảng Thủy lại cất tiếng cười ròn rã. Lúc bước chân vào cổng, Thủy thoáng thấy bên kia hàng dậu, Gái đương nhặt rau ngoài vườn, vụt chạy vào nhà. Sự e lệ đẹp đẽ, trong trẻo như chiếc giải yếm lụa màu xanh làm Thủy suy nghĩ nhiều lắm…
Từ đấy, Thủy nhắm mắt xóa hẳn những cái gì không tốt đẹp mà kỷ niệm cón để sót lại trong lòng chàng. Nhờ ở nghị lưc, ở sự bình tĩnh ngày ngày tìm thấy trong công việc, hình ảnh Nguyện cũng bắt đầu phai dần trong óc Thủy. Tối đến, chàng ngả mình trên chiếc giường tre, trong gian nhà lá, và trên cái xác thịt đầy rẫy những sự khó nhọc, một giấc ngủ quý giá đến chiếm dần dần: Thủy đã sống như bao nhiêu bạn lao động khác, cởi bỏ bộ óc đầy yếm thế, và tạm gác cái học, chỉ “mới tạm đủ” của chàng ra ngoài.
Thỉnh thoảng, những buổi sáng đẹp trời cây xanh và gió mát, Thủy ngẫu nhiên đưa mắt nhìn những đám mây bay tản mạn, tâm hồn thoáng qua một nỗi buồn dìu dịu, nhẹ nhàng. Nguyện đã đi qua đời chàng như bóng mây qua không gian, và có tưởng đến những ngày ở làng Vân Hạc, Thủy chỉ hơi thấy rộn lòng cám cảnh trước sự thay đổi quá nhanh của tình người: Thủy đã biết đem cái tự kỷ của lòng mình ra sống hòa hợp chung đụng với quần chúng, và nhờ ở cách này, chàng kiên nhẫn tạo ra được một cuộc đời quang đãng khác.
Thủy nhớ mang máng đến câu văn của một nhà nữ sĩ Pháp:
“Cái ngày mà người ta tưởng mình đau khổ nhất, lại chính là cái ngày bắt đầu một cuộc sống sung sướng”
Thì nay cuộc sống sung sướng ấy đã đến với Thủy trong công việc, và trong ánh sáng mới mẻ. Nhiều lần nhớ lại cuộc đời trước, Thủy thường nhủ thầm:
- “Chả trước thì sau, thế nào Nguyện cũng bỏ ta. Thà nàng bỏ sớm như thế mà lại hơn!”
Cũng như bao nhiêu người có lương tri khác, Thủy không hề giận Nguyện, không hề quay lại nguyền rủa những bước chân tàn phá đang giày xéo lên cuộc đời mình. Thỉnh thoảng cầm tờ báo hàng ngày lạc lõng từ Hà Nội về đây, Thủy ước mong rất vẩn vơ rằng chàng sẽ được đọc những tin mừng của Nguyện.
Những ngày chủ nhật chàng dùng nó đi chơi núi với ông Bộ, chủ nhà mà chàng ở trước đây đã có lần bảo Thủy:
- Ước gì được rỗi, thầy dậy hộ mấy cháu thì hay lắm.
Thủy từ chối rất khôn khéo:
- Tôi không quen dậy học, ông ạ. Có phải những người có chữ là dậy học được cả đâu?
Thủy tìm cách tránh hết những sự có lúc khơi gọi lại cái quá vãng đau đớn của chàng. Hai đứa con ông Bộ là hình ảnh thằng Phong, Thảo chàng dậy học ngày xưa. Dạy chúng, Thủy cho là làm lại cái việc không nên làm nữa.
Thủy tìm cho chúng nó một chỗ học trong làng và chiều chiều, sau giờ việc, chàng đi đón chúng mà tuyệt nhiên không đá động gì đến chuyện dậy học cả.
Có nhiều lần, đứng trên con đường dốc thoai thoải, đổ xuống xưởng máy, Thủy vòng tay, mỉm cười. Chàng tưởng thấy từ cái mái nhà ngói đột ngột nổi lên trên những túp lều lá con con, cuộc sống vui vẻ, kín đáo của một xã hội tầm thường đương nổi lên làn trời xanh cái hạnh phúc đã có tự nhiều đời…
★
Chương 15
Ông Phủ đang ngồi xem bộ Đông Chu Liệt Quốc bằng chữ Hán, thì Quân bước vào. Thấy chàng đi một mình, vẻ mặt chán nản, ông Phủ ngạc nhiên:
- Con sang có một mình thôi à?
Quân chào ông Phủ xong, ngồi xuống chiếc ghế trường kỷ cạnh đấy:
- Vâng, nhà con mấy hôm nay mệt.
Ông Phủ lo lắng hỏi Quân:
- Mệt thế nào? Sao không cho thầy me biết?
- Cảm thôi ạ. Ở nhà cũng đã cho mời ông lang rồi.
Quân nhìn lên trần nhà suy nghĩ:
- Con định sang thưa với thầy mẹ cho nhà con về ở đây ít lâu cho đến khi nào khỏi hẳn.
Ông Phủ chăm chú nhìn Quân như để dò xét một sự gì khác thường trên mặt chàng:
- Ở bên ấy cũng được, sao lại phải cho về?
- Nhà con muốn về vì sợ ở bên nhà bất tiện.
Ông Phủ điềm tĩnh:
- Chà! Ra thế! Được, nếu con muốn thì bảo Nguyện nó về đây tĩnh dưỡng ít lâu cũng được.
Chưa bao giờ ông Phủ và Quân có một cuộc nói chuyện rời rạc đến thế. Ông Phủ luôn mồm hút thuốc lào, suy nghĩ, còn Quân thì hết châm thuốc lá lại nhìn lên trên trần, tư lự.
Quân lấy Nguyện đã ngót một tháng, và Nguyện ốm đủ trong ngần ấy ngày. Nàng không bước ra khỏi nhà, và không bao giờ nói chuyện với ai quá mười phút. Trước sự lạnh nhạt, bất đồng tâm tính ấy, ông Huấn nhiều lần đã phải hỏi chàng:
- Làm sao hai đứa chúng mày như bất hòa với nhau thế?
Quân phải chữa:
- Nhà con lâu nay khó ở.
Những lúc như thế, Quân không khỏi có cái cảm tưởng của một người bị ruồng bỏ. Nhiều lần Quân thấy mình cần phải nói cho những người chung quanh mình biết sự trái ngược giữa chàng và Nguyện, nhưng xét ra vô ích, chàng lại thôi.
Quân cưới Nguyện vì Quân yêu Nguyện. Chàng tin tấm lòng tử tế của mình sẽ cảm động được vợ, sẽ thắng được mọi sự trở ngại khác. Chàng yêu Nguyện sau hết vì lòng hiếu thắng, và chính cái này đã bắt chàng phải chiếm đoạt được Nguyện mà không cần biết đến sự lãnh đạm, khó khăn trong cảnh sống chung sau này.
Nhưng sau một tháng sống chung bên Nguyện, Quân hơi thất vọng vì sự quá khăng khít đối với mối tình xưa của nàng.
Có lần chàng hỏi Nguyện:
- Mình đã bớt chưa?
Nguyện chỉ trả lời lạnh lẽo:
- Em chắc là còn ở đây ngày nào thì chưa khỏi được.
Nguyện luôn luôn có cái ý tưởng trở về nhà cha mẹ, đoạn tuyệt ngay sự sống chung đụng với Quân. Một hôm, nghe trong mình đã bớt, nàng cho mời Quân vào nói chuyện. Thoạt đầu, Nguyện muốn nói thẳng cho Quân biết rằng mình không thể nào sống chung một cuộc đời với chàng được, nhưng khi nhìn đến vẻ mặt buồn bã của Quân, nàng ngần ngại. Nàng nói bằng giọng run run:
- Anh xin phép thầy cho em về bên nhà tĩnh dưỡng ít lâu, vì em thấy ở đây bất tiện quá.
Quân biết là Nguyện tìm cớ để xa chàng, dẫu chỉ trong vòng ít lâu, nên nhã nhặn:
- Sao mình không ở bên này để uống thuốc có hơn không?
Nguyện cắn môi đủ ngăn hai giòng nước mắt:
- Em thấy ở đây bực bội lắm, có lẽ vì bệnh em hơi nặng.
Trông nét mặt xanh xao của vợ, Quân động lòng. Chàng ngồi cạnh đấy, chống tay xuống bàn tư lự. Cuối cùng chàng lưỡng lự:
- Hay mình không muốn ở đây nữa?
Nguyện im lặng. Nàng không dám hé nửa câu. Vì dẫu sao Quân cũng là chồng nàng theo nghi lễ, lấy chồng không phải là người nàng yêu. Đối với người ấy, Nguyện ít nhất cũng phải có lòng vị nể, kính trọng. Nàng không thể bạo dạn đoạn tuyệt với người đã dự một phần quan trọng trong cuộc xây dựng đời nàng được.
Thấy Nguyện không đáp. Quân dịu dàng tiếp:
- Nếu mình muốn về dưỡng bệnh ít lâu thì để tôi xin phép thầy cho. Nhưng ở đâu mình cũng đừng để tâm lo nghĩ lắm, không thì bệnh lại khó chữa.
Rồi Quân đi ra. Nghe tiếng cửa đóng, Nguyện ôm mặt khóc nức nở, chưa bao giờ Nguyện thấy tình cảnh khó xử như lúc này. Cả những ngày êm đẹp nàng sống chung với Thủy ở nhà quê vụt trở lại trong óc nàng như một buổi sáng có hoa nắng.
Nguyện nhớ lại câu nói ngày nào với Thủy:
- “Anh bỏ em vì anh đầy lòng tự ái, vì anh cũng thiếu hẳn sự xét đoán như bao nhiêu người con trai cùng tuổi với anh”.
Ông Phủ sau khi suy nghĩ hồi lâu, ngoảnh lên bảo Quân:
- Tiếng thế, em nó cũng còn trẻ người non dạ. Con nên rèn tập nó thì hơn.
Trước khi Quân ra về, ông còn dặn với:
- Vợ chồng là duyên kiếp, con đừng nên chấp nhất những sự nhỏ mọn. Bao giờ nó về đây thầy khuyên nó.
Quân buồn bã:
- Vâng, thế nào cũng phải nhờ thầy. Chúng con kể ra cũng chưa hiểu biết mấy.
Bà Phủ đợi cho Quân đi khỏi, chạy ra hỏi chồng:
- Tôi nghe mang máng là con Nguyện sắp về đây. Sao ông không khuyên thằng Quân đi, để con mình trở về nhà, người ngoài họ cười chết.
Ông Phủ nghiêm nghị:
- Biết làm thế nào được giữa lúc nó đang ốm?
Bà Phủ yên lặng, nghĩ vơ vẩn một lúc bảo chồng:
- Có biết đừng gả chồng cho nó khỏi khổ.
Ông Phủ trợn mắt:
- Tại con Nguyện hết! Chớ người ta làm gì không quý chuộng nó? Bà để nó về đây tôi sẽ bảo.
Bà Phủ lo lắng:
- Nếu nó về mà còn bị đay nghiến thì tốt hơn là cứ để nó ở bên ấy.
Ổng Phủ không nói nữa, trong lúc mẹ Nguyện lấy khăn lau nước mắt. Bà nhớ lại những cử chỉ khác thường của Nguyện. Bà đoán mang máng rằng Nguyện có một tâm sự gì u uất. Bà thường nhủ thầm:
- Dễ nó bằng lòng đám nào chắc?
Bà cho rằng Nguyện cũng như phần đông các con gái khác, sự ao ước cho dẫu tha thiết lắm cũng chỉ có chừng. Đem gả Nguyện cho Quân, thầy mẹ Nguyện tưởng gây dựng được cho nàng, bằng chứng vào những cuộc sống chung đụng đã có sẵn mẫu mực từ lâu đời. Ông Phủ từng bảo vợ:
- Rồi bà xem, lại không ba năm đôi sao chứ!
Nghe chồng bảo, bà Phủ vẫn có ý nghi ngại:
- Biết đâu chúng nó lại không bằng lòng nhau?
- Dễ thường vợ chồng xưa nay bằng lòng nhau cả đấy. Chê chán rồi, cũng lại thuận. Đâu vào đấy cả.
Nhưng bà Phủ vẫn thấy hối hận, khi bà nghĩ đến hôm đón dâu, Nguyện ngồi trong phòng khóc nức nở.
Sáng hôm sau, ông Bà Phủ ăn cơm xong, đương ngồi nói chuyện thì Nguyện ở đâu chạy vào, theo sau là Quân. Trông thấy mặt con, bà Phủ có vẻ hớt hải.
Nguyện chào ông Phủ rồi ôm lấy mẹ; mấy đứa em Nguyện đang chơi thấy chị về, reo lên:
- A, chị đã về!
Nguyện run run ôm lấy các em, hỏi nựng:
- Các em có ngoan không?
Mấy đứa bé lâu ngày vắng chị, nũng nịu:
- Chị chả về làm chúng em nhớ quá!
Nàng hôn vào má thằng Phong, rơm rớm nước mắt:
- Thì chị chả về đây rồi hay sao?
Mấy đứa bé theo nàng vào phòng riêng.
Nguyện âu yếm hỏi em:
- Các em có muốn chị ở luôn nhà hay không?
- Có. Rồi chị đưa chúng em về nhà quê học với ông giáo Thủy nhé? Chúng em nhớ ông ta quá. Chị có nhớ ông ấy không?
- Chị thì việc gì mà nhớ ông ấy. Chị chỉ nhớ mấy cây ổi thôi.
Thằng Phong phụng phịu:
- Đấy, chị lại sắp chế em đấy.
Trong lúc Nguyện đang ngồi nói chuyện với các em, thì ông Phủ vào.
- Con đã đỡ chưa?
- Con bị cảm, nhưng chắc cũng không việc gì lắm.
Ông Phu nhìn Nguyện, chậm rãi.
- Quân hôm qua sang đây xin phép thầy cho con về tĩnh dưỡng. Con nên chịu khó thuốc men cho chóng lành mạnh đi, đừng phải để cho thầy me lo nghĩ lắm.
Nguyện đáp với một giọng gần như van lơn:
- Thầy cho con ở bên này. Con không muốn sang bên ấy nữa.
Thầy Nguyện nghiêm ngay nét mặt lại:
- Con nói dễ thật! Thì ra từ xưa đến nay con gái lấy chồng mà không ưng thuận là có quyền bỏ về nhà mình?
- Con không chê ai, nhưng con tự thấy không thể nào sống như thế được.
Ông Phủ trợn mắt:
- Không sống được như thế mã vẫn về nhà chồng?
Nguyện khóc òa lên như đứa trẻ.
- Nhưng quyền xếp đặt ở thầy mẹ con chối sao được.
Nguyện nép mặt xuống gối, khóc giữa tiếng guốc dằn mạnh và tiếng cửa đóng sập lại…
★
Chương 16
Rạp hát Tây Hà Nội, hôm ấy, rộn rịp như một buổi dạ hội thần tiên. Tất cả sự thanh lịch, đàng điếm, xa hoa của một đô thị như đến tụ cả ở đấy, trong mầu áo, hương phấn, dáng đẹp của những người sóng bước nhau, thanh nhàn. Thủy bước lẫn vào lớp người sang trọng, vui chân theo họ trong một cuộc ăn chơi đắt đỏ, huy hoàng. Đâu đấy, tiếng kèn hát nổi lên như giục lòng người thêm náo nức trước sự rộn rịp.
Lần này là lần đầu, Thủy về Hà Nội, sau mười tám tháng ở Vĩnh Yên. Chả có gì thay đổi dưới mắt Thủy cả. Hà Nội vẫn xa hoa như cũ, lãnh đạm như cũ. Con đường từ nhà chàng đến trường học vẫn im lìm ngày lại ngày đưa đón những bước chân khác. Chỉ có căn nhà là của Thủy là đã đổi chủ rồi.
Thủy đứng vơ vẩn cạnh đấy một lúc lâu, lòng buồn rười rượi. Chàng hoang mang nhờ những ngày trước, nơi đây, chàng đã yêu Nguyện nhưng rồi Nguyện cũng đã bỏ chàng đi từ bao giờ.
Vài ba cánh hoa phượng rơi xuống tóc Thủy, bay rải trên lớp nắng vàng úa như một buổi chiều tàn rớt lại của cuộc đời. Thủy đi mãi, hết phố này đến phố khác, nhưng không gặp ai quen hết. Những bạn xưa của Thủy đã tản mác đi cả, bóng họ vương ở óc chàng như những kỷ niệm không đẹp đẽ.
Gió hồ Kiếm về mát rọi vào một buổi chiều mùa hè bắt đầu lên đèn. Thủy nhớ lại ngày xưa, đã nhiều lần chàng đi ở lối này để ngắm nước, hay ngồi trên chiếc ghế xi măng, nhớ nhà.
Thủy đi lại. Chàng đi mãi cho đến khi bị cuốn vào lớp người lúc nào không biết. Hình như có ai gọi Thủy; chàng quay lại, nhưng lại lủi thủi đi ngay vì biết mình bị lừa. Đến trước chỗ bán vé, Thủy đừng lại chăm chú đọc tờ chương trình treo trên tường.
Tối hôm ấy, một ban kịch ngoại quốc diễn giúp dân bị lụt. Thủy mở ví ra đếm cẩn thận từng tập bạc một, chàng cất kỹ trong túi. Chung quanh Thủy, những người xem xô nhau mua vé. Hai người thiếu nữ đứng cạnh đấy, thấy Thủy lại gần, thì rủ nhau lảng ra xa. Tự nhiên Thủy đưa tay lên rờ đúng chỗ mụn áo vá vai. Thủy nhìn luôn xuống đôi giầy rách, bộ quần áo không được trắng lắm của chàng, mặc đầu ánh đèn điện ở ngoài chiếu vào lúc ấy không sáng mấy.
Thủy cầm một tập giấy bạc ở tay, hỏi người bán vé:
- Hạng nhất bao nhiêu ông?
Người bán vé nhìn chàng có vẻ lạnh lùng:
- Sáu đồng!
Thủy điềm nhiên đưa ra hai đồng bạc năm, khiến mọi người chung quanh đều trố mắt nhìn chàng.
Thủy nghĩ thầm:
- Tiền để đành trong bao nhiêu lâu, tiêu một tí cũng chẳng sao.
Rồi chàng đường hoàng bước vào rạp, ngồi giữa những người mà y phục lộng lẫy làm chàng hoa cả mắt.
Bỗng Thủy tái mặt lại, Cách chỗ chàng ngồi không xa, chàng nhận thấy Nguyện sát đầu vào Quân, nhìn chàng, cười ròn rã. Tiếng cười chế giễu nổi lên, rồi vang khắp phòng. Thủy dụi mắt nhìn lại lần nữa, thì rõ ràng là Nguyện. Thủy xô ghế chạy lại, trước sự ngạc nhiên của mọi người. Chàng thấy Nguyện lúc ấy đã thôi cười, dắt tay Quân bước ra ngoài. Thủy vừa chạy theo, vừa kêu:
- Nguyện! Nguyện!
Gió thổi tạt lại những lời tha thiết của Thủy. Cuối cùng, khi đến một đoạn đường vắng. Quân mở cửa xe ô tô đặt Nguyện vào, rồi mở máy chạy, Thủy vừa đau đớn, vừa uất ức, gục xuống trong khi đôi mắt chàng đỏ ngầu…
Thủy chợt tỉnh thấy mình nằm trên chiếc giường tre mọi ngày, xung quanh vây kín những người quen thuộc.
Ông Bộ đặt tay lên trán Thủy, hỏi:
- Thầy có thấy nhức đầu lắm không?
Thủy ngơ ngác, đưa mắt nhìn mọi người:
- Ô hay! Tôi có việc gì đâu?
- Không, thầy bị bệnh đấy, thầy vừa kêu làm chúng tôi sợ quá!
Thủy thoáng nhớ đến giấc mộng chàng vừa sống, hình ảnh Nguyện chế giễu chàng trong rạp hát. Chàng lấy khăn lau mồ hôi, miệng thở hổn hển. Tâm hồn chàng như bị tê liệt, cuộc đời bao lâu nay gây dựng như vừa bị vỡ nát tan. Thủy run run:
- Chắc là tôi bị cảm.
- Thầy nên nghỉ ít lâu để tĩnh dưỡng.
Thủy không ngờ cuộc đời trước lại có thể trở về với chàng trong cái ảnh ghê gớm như thế được. Thủy thấy Nguyện cười, Nguyện ngả đầu vào vai Quân, Nguyện chạy. Cả một cuộc đời sang trọng, no ấm trong chiếc ô tô hòm bóng loáng vụt biến như một… giấc mơ!
Nắm chặt hai tay lại, Thủy gượng đứng dậy, khiến ông Bộ lo ngại:
- Thầy nghỉ đi mấy ngày cho đỡ đã.
- Không, tôi đi làm.
Nói xong, Thủy vớ chiếc mũ trắng đi ra, làm ông Bộ phải chạy theo.
Suốt ngày hôm ấy, chàng làm việc liên miên để đánh đổ sự buồn nản sau giấc mộng. Nghe ông Bộ khuyên chàng ở lại nhà lần thứ hai, Thủy mỉm cười:
- Nghe thấy trong mình mệt thì phải đi làm cho khuây chớ. Ở nhà thì biết đến bao giờ mới khỏi,
- Nắng này, gió này chúng tôi lo lắm đấy. Vả lại ở nhà có các cháu hầu hạ thì lại càng tiện hơn.
Thủy nhìn ông Bộ lộ vẻ cảm động. Con người cao tuổi nhưng quắc thước ấy, lâu nay đã mang đến cho cuộc đời Thủy cái ý vị đậm đà của sự sống bằng tình thân ái tự nhiên.
Chàng thường bảo ông Bộ:
- Những người hiền hậu như ông, nếu cũng sống ở thành thị, chắc không còn được cái đức tính đáng quý ấy nữa.
- Thầy tính có gì mà quý. Trời sinh ra người sinh luôn cả tính. Có gian giảo mấy đi nữa cũng không ăn ai.
Thủy mỉm cười, bảo ông Bộ:
- Ông muốn cho tôi lấy vợ mà cứ bắt tôi ở nhà thì lấy tiền đâu mà cưới?
- Nhưng nếu thầy ốm, thì cũng chẳng lấy được tiền đâu mà cưới vợ.
Thủy nghĩ ngợi một lát rồi tiếp:
- Chắc cô Gái cô ấy cũng thẹn vì những câu nói chơi của những người xung quanh đấy nhỉ?
- Con gái nhà quê mà lại. Nhưng ra phết đấy thầy ạ.
Thủy nhớ rất thẳng thắn đến một buổi trưa bên ao làng. Gái đang ngồi nhặt rau, thì vừa lúc chàng đến. Liếc mắt nhìn thấy Thủy, Gái cúi mặt xuống, vén đầu giải yếm chấm nước lên. Cái khung cảnh ấy rất đẹp, như trong một bài thơ ca dao. Thủy rảo bước đi qua, vì chàng sợ sự dừng lâu của mình làm Gái thẹn.
Thủy nói bâng quơ:
- Người ở nhà quê yêu nhau dễ như lấy nhau! Ở tỉnh thì phải biết!
- Hay thầy lấy vợ tỉnh, đám cưới tha hồ mà ô tô.
Thủy phá ra cười:
- Ông bảo tôi làm một tháng hơn chục đồng, mà lại đòi thưởng thức sang trọng như thế, thì sao được. Thôi, tôi lấy vợ nhà quê vậy.
Ông Bộ mừng rỡ, nhìn chàng:
- Thật nhé. Thầy lấy vợ nhà quê thì chúng tôi còn hòng kiếm được chén rượu, miếng trầu chứ! Thầy lấy vợ ở đây, rồi vào làng đóng góp với chúng tôi lại càng tiện hơn nữa.
Thủy không nhịn được cười, bảo ông Bộ:
- Hay tôi vào họ với ông luôn vậy!
- Càng hay!
Cả hai người cùng đưa mắt nhìn nhau.
- Đấy ông xem, có phải tôi cũng muốn sống như các ông không? Trước kia tôi nói thì ông không tin.
- Vâng, tôi cũng tưởng thầy như bao nhiêu thầy ký khác, đến được vài tháng lại xin thôi.
- Vì tôi khác họ ở chỗ tôi sớm biết xa lánh thành thị, sớm biết cân nhắc tình đời.
Thủy vẽ phác ra trong óc những buổi cơm thanh đạm, dưới ánh sáng của ngọn đèn dầu lạc. Thủy sẽ lấy một người vợ nhà quê, lấy Gái, nếu Thủy muốn lấy, và sẽ ở lại gian nhà lá cuối vườn, cách nhà ông Bộ bằng cái sân con con. Thủy để những thì giờ rỗi vào công việc trồng rau, nuôi gà, bên cạnh một người vợ thùy mị, không biết đọc một chữ nào. Cuộc sống bình tĩnh ấy, sẽ giúp Thủy quên hẳn những việc ngày trước, và nhất là không bao giờ chàng còn nằm mơ những giấc mơ ghê gớm như vừa rồi nữa.
Thủy nhìn ông Bộ, cười thầm:
- Thoát gì ông này lại không đánh tiếng hộ mình!
Quả thật, vài hôm sau, tin Thủy lấy Gái đã vang dậy cả xóm. Thấy Thủy ở đâu là người làng chế riễu:
- Chú rể đấy!
Khổ nhất là Gái. Nàng không dám đi ra ngoài nhiều nữa, vì má nàng thường bị đỏ luôn. Nàng phải chọn con đường vắng và dài gấp hai con đường thường ngày để đến chợ.
Một hôm đi làm về, tình cờ khi rẽ vào một lối gần đấy, Thủy bỗng gặp Gái đi lại. Sự gặp gỡ bất thần, không ngờ được vì cách một hàng rào găng khá dầy, làm cả hai cùng giật mình. Gái luống cuống, ngần ngại giữa hai lối đi, rồi cuối cùng, nàng chạy vội xuống một con đường tắt ngay đấy. Một tình thương êm dịu, lúc ấy nổi lên trong lòng Thủy, trước bóng dáng cô gái quê cả thẹn và nhu mì. Thủy bật cười đến những buổi hẹn năm nào, tuy cũng đẹp đẽ, nhưng đã trở thành những kỷ niệm chua xót đánh dấu mãi vào đời chàng.
Thủy đưa mắt nhìn giải yếm mầu xanh hoa lý của Gái bay trong gió, vô tình tưởng tượng đến một cuộc đời giản dị, trong đẹp như thứ nhan sắc và tấm lòng hiền hậu kia.
Cánh đồng lúa xanh liên miên giãi ra trước mặt Thủy, dồi dào như một triết lý vững chãi của sự sống khuôn phép đã lâu đời. Ở bên kia cánh đồng lúa, là Hà Nội, là những tỉnh nhỏ hay to bằng Hà Nội, là cảnh sống phức tạp đã hoàn toàn không hợp với Thủy nữa.
Chiều về dần dần, bóng tối chiếm từ vùng cây cao, đến mặt ao thấp nhất. Thủy nghe đâu đây như có tiếng ai hát vẳng lại, qua thời gian và không gian, làm chàng rộn lòng buồn bã:
“Mình về mình nhớ ta chăng”
“Ta về ta nhớ hàm răng mình cười”
★
17
Mặt trời vừa đúng ngọ. Ánh nắng buổi trưa mùa xuân lọt qua giàn thiên lý tỏa xuống mặt sân một thứ hương ấm dịu dàng. Trời xanh dịu như chưa bao giờ từng xanh như thế, trải rộng ra trên nhà cửa, đồng ruộng như một niềm nhớ thương cao khiết muôn đời.
Thủy chống tay ngồi sau khung cửa sổ, đưa mắt nhìn chăm chú từng thoáng lá động một, từng cánh bướm bay một, trong hơi gió bâng khuâng như chính là hơi mát của hoa lạ hội lại, gây thành. Chưa bao giờ, từ ngày lấy Gái, Thủy nhận thấy cái cảm giác phù phiếm, êm ái trước khung cảnh hằng ngày quen biết như hôm nay, có nỗi gì vẫn nằm ngủ lâu nay sực tỉnh dậy, nhẹ nhàng như nắng mới trong một buổi sáng đẹp trời. Lòng Thủy rung động buồn bã, khi chàng thoáng ngửi thấy cái hương vị đặc biệt toả từ bát nước chè tươi cầm ở tay lên. Nhưng Thủy không dám nhớ nhiều nữa. Chàng quay mặt đi để tránh những sợi khói mỏng manh, uốn éo trên miệng bát, như tránh những kỷ niệm không đẹp đẽ của ngày xưa. Thủy vẫn mang máng nghe thấy một thứ tiếng nói huyền bí vang lại:
- Em thích thứ chè này lắm, vì uống xong nó cũng hơi say say!
Hình ảnh người con gái năm xưa uống bát nước chè tươi trong gian nhà lá của chàng, hiện lại trong óc Thủy rõ rệt như một việc mới xảy ra hôm qua. Thủy thấy cả những làn tóc rối, lòa xòa trên khuôn mặt hứng nắng, ngụ một vẻ đẹp hồn hậu chỉ riêng có trong những ngày tháng đã qua hẳn rồi.
Thủy lấy Gái đã được chín tháng. Chín tháng của một cảnh đời bình dị, chảy chậm và đều như giòng nước sông con không bao giờ biết đến bão táp. Thủy, hoàn toàn thành người nhà ông Bộ. Chàng có, như chàng vẫn ao ước, một căn nhà cất lên ở cuối vườn trước mặt một cái sân con trồng toàn hoa thiên lý. Ngày ngày, trong khi chàng đi làm. Gái đi chợ, hoặc nấu nướng, dọn dẹp ở nhà Thủy dùng những giờ rảnh để sửa lại vườn tược, rau cỏ, mải miết trong cái công việc mà trước kia chàng cho là lầm thường, vô nghĩa. Nhà ông Bộ ở gần ngay nhà chàng vì thế, tiếng nói cũng như tình thân ái, càng được gần thêm nữa. Ở đây, cảnh sống đơn sơ mở hết cho Thủy thấy cái ý nghĩa của một cuộc đời chân bùn, tay lấm, vắng hẳn những ước vọng và ghen tuông. Ở đây, bóng nắng trong sân là mực thước để đo giờ phút, cũng như chiều chiều, những ngọn đèn dầu lạc hiu hắt rủ nhau sáng lên để báo những bữa cơm dưới ánh đèn.
Ông Bộ thường ngâm Kiều vào buổi tối và đó là một thường lệ không bỏ được. Ông nằm bắt chân chữ ngũ, đầu đặt lên chiếc gối tre rung đùi, bình thản ngâm từ những đoạn vui nhất đến những đoạn buồn nhất. Giọng ngâm rè rè ấy, đã có lần làm Thủy khó chịu, nhưng sau dần dần chàng quen đi, và những tối vắng nó, chàng đâm nhớ. Mỗi lần thấy đèn lên một lúc lâu, mà không nghe tiếng ông Bộ ngâm, Thủy thường giục:
- Sao hôm nay ông Bộ không Kiều à?
Thủy sống yên lặng như thế cho mãi đến hôm nay, khi ngẫu nhiên bát nước chè tươi bốc khói, ánh nắng một buổi trưa mùa xuân làm sống hẳn lại những giờ phút ngày xưa.
Thủy đưa mắt nhìn ra sân. Trong bóng mát một cây bưởi mới lác đác ra hoa, con bò vàng nằm gặm có, uẻ oải dưới những làn cánh bay vo ve của ruồi nhặng. Bỗng có tiếng chó cắn khẽ và tiếng quang gánh kêu thẽo thợt. Thủy biết là vợ về, nên nhủ thầm:
- Chợ hôm nay tan sớm quá!
Tự nhiên, Thủy cảm thấy bực bội khi có người đến khuấy phá sự trầm mặc của mình. Nhưng chàng cũng đứng lên vui vẻ, lúc Gái bước vào sân:
- Sao nay chợ tan sớm thế mình?
Gái đặt gánh cau xuống hè, mặt nàng ướt đẫm những mồ hôi; hơi nắng làm hồng hào đôi má thêm lên. Thủy bảo vợ:
- Sao mình không ngồi ở gốc cây đa ngoài đình cho mát đã?
Gái lắc đầu:
- Ngồi mãi rồi đến lúc đi cũng bức quá tội. Thà cứ chạy thẳng một mạch về nhà còn hơn.
Nói xong Gái ngồi xuống chỗ tấm phản Thủy vừa ngồi, cầm bát nước chè lên uống một hơi. Thủy đưa mắt nhìn vợ, vì đột nhiên chàng có cái ý nghĩ so sánh người con gái ngày trước là Nguyện với người vợ hiện giờ của chàng. Nhưng chàng không dám nhìn lâu, cúi mặt xuống, e dè như một người sắp phạm lỗi bội phản lớn.
- Hôm nay mình có mua được con cá gì như hôm nọ không?
Gái quay lại nhìn chồng:
- Chỉ có thịt thôi. Thịt làm chả cũng ngon gấp mười cá.
Thủy cầm miếng thịt lợn lên, soi vào nắng mỉm cười bảo vợ:
- Một chốc nữa, mình mua hộ tôi một chai rượu con rồi mời ông Bộ sang đánh chén.
Không đợi Gái trả lời, Thủy gọi với người bạn già, qua hàng dậu:
- Ông Bộ ạ, chốc nữa mời ông sang nhắm rượu ty, với thịt lợn.
Ông Bộ ngừng tay cuốc ở sau hàng rào, ngoảnh lên nhìn Thủỵ:
- Thế thì còn gì phải bàn. Tha hồ tốt giọng mà ngâm Kiều.
Tự nhiên, Thủy cũng thấy lòng vui vui truớc những câu nói khôi hài của ông Bộ.
Chàng hỏi:
- Sao hôm nay ông chịu khó thế?
- Ngồi mãi cũng chán. Chả có việc gì làm nên sinh ra cuốc vài đường cỏ chơi.
Ông Bộ dựng cán cuốc vào hàng rào, đẩy tấm cửa phên, sang nhà Thủy.
- Chà, cô hôm nay chiều thầy gớm. Thịt, tôm, rau đủ thứ.
Thủy vui miệng chêm vào:
- Lại sắp có rượu nữa. Nhà tôi tiếng thế, nhưng được cái chiều chồng?
Gái nguýt yêu Thủy một cái, đoạn xếp gánh vào trong nhà. Ông Bộ và Thủy ngồi lại hút thuốc lào, uống nước.
- Nếu không có ông thì chắc chẳng bao giờ tôi được sống an nhàn như thế này.
- Thầy cứ nói thế, nếu không có tôi thì thầy lại sống khác, thư ký, thông phán chẳng hạn.
Thủy mỉm cười:
- Tôi đã bảo không gì hơn được sống như thế này. Nghèo mà sướng.
Bóng nắng lúc ấy đã xế. Mấy cây cau đã hơi chếch bóng ra ngoài gốc. Gió thổi hơi mạnh, lật trái những cành lá thù đu, lá soan lên. Bỗng có tiếng chó sủa mạnh, và tiếng người lao xao ngoài ngõ, làm Thủy giật mình, lo lắng.
- Có phải đây là nhà ông Thủy không cậu?
Tiếng đáp lại:
- Phải, cô hỏi làm gì ạ.
- Tôi là bạn ông ta, cậu vào bảo hộ nhá.
Thủy đứng ngay lên, chàng khoác vội chiếc áo dài, bước ra sân, vừa lúc thằng Dung, con ông Bộ, hấp lấp chạy vào bảo chàng:
- Có cô nào hỏi thăm thầy, cô ta sắp vào đây bây giờ.
Thủy chưa kịp hỏi thêm gì thì người con gải mặc quần áo trắng đã yên lặng tiến vào sân.
- Nguyện!
Nguyện gật đầu, chào Thủy giữa sự ngạc nhiên của ông Bộ và Gái. Thủy chỉ Nguyện nói to để giới thiệu với mọi người:
- Đây là cô bạn ngày xưa đến thăm tôi.
Đoạn chàng đưa Nguyện vào nhà, mời ngồi ở chiếc sập ban nẫy. Nguyện nhìn chung quanh, nhìn ra vườn, rồi cuối cùng nàng chau mày hỏi Thủy:
- Anh quên em rồi chắc?
Thủy có vẻ lúng lúng trông thấy:
- Anh… tôi vẫn nhớ.
- Anh cứ tự do xưng hô như ngày trước cho thì hơn, nếu không có gì cản trở.
Thủy biết Nguyện cố ý dằn giọng ở câu: “Nếu không cỏ cản trở”. Chàng nhìn bạn, ngạc nhiên vì cách đến thăm hỏi đội ngột của nàng:
- Chắc cô nhân tiện qua đây, tạt vào thăm tôi?
Nguyện cười chua chát:
- Nếu bây giờ em cũng gọi anh bằng ông, thì có tiện không? Sao anh vẫn không dùng được cách xưng hô ngày trước, khi ta còn…
Thủy gạt ngay đi:
- Ngày xưa khác, bây giờ khác. Bây giờ cô đã lấy chồng, và biết đâu lại không có cháu nữa.
Nguyện ngừng hẳn lại giữa lúc nàng đang định nói một câu gì. Nàng vẫn chăm chăm nhìn Thủy, cặp mắt như dò xét những sự thay đổi trên nét mặt người bạn xưa. Thủy rót nước mời Nguyện, và khi sự thương nhớ của lòng chàng được gợi lại bằng thứ hương nước chè tươi bao giờ cũng đậm, chàng lạnh lùng:
- Cô sơi nước. Nhà nghèo quá, chả có thứ chè gì hơn là mấy cánh lá trồng ngay ngoài vườn.
Thủy muốn câu nói của mình làm Nguyện nhớ đến một buổi trưa năm nào và nhân thế nhắc lại tấm tình đơn bạc của nàng. Nhưng Nguyện chỉ mỉm cười lạnh lùng:
- Nếu không có chè tàu thì thôi vậy. Người Hà Nội không quen uống thứ chè này.
Thủy thấy một nỗi tức giận đè lên ngực. Chàng nhìn Nguyện chăm chăm, rồi buột miệng:
- À ra thế!
Nghe giọng Thủy đầy hờn trách, mỉa mai. Nguyện chỉ yên lặng, cười thầm. Sau cùng nàng điềm tĩnh bảo bạn:
- Trông anh Thủy ngày nay khác xưa quá! Anh Thủy bây giờ đứng đắn, nghiêm nghị lắm rồi.
Thủy gay gắt:
- Chả đứng đắn cũng không được. Đời có ai lại giống mãi như trước bao giờ?
Nguyện bẻ mười đầu ngón tay vào nhau, nhìn Thủy buồn bã:
- Bây giờ anh Thủy được mấy cháu rồi?
Thủy trả lời dùng dằng:
- Cũng sắp thôi ạ. Bao giờ sinh cháu sẽ mời cô về chơi.
Nguyện không lạnh lùng nữa. Mặt nàng đổi khác ngay đi. Nàng nhìn Thủy mà không nói. Đoán chắc là Nguyện muốn che đậy sự giả dối của mình, Thủy thoáng nhớ đến giấc mơ hôm nào, hỏi Nguyện:
- Chắc…cô cũng đã có cháu rồi? Đã ngót hai năm rồi còn gì nữa!
Nhưng bỗng Thủy giật mình vì đôi mắt Nguyện lúc ấy ngầu đỏ. Như một người tự nhiên được nhận biết tội lỗi mình, Thủy thấy lạnh người, khi chàng bắt đầu để ý đến bộ quần áo tang chế của Nguyện.
- Có để trở?
- Vâng. Thầy me tôi mất vì nạn ô tô đến ngót nửa năm nay.
Cuộc đời xưa ở nhà quê vụt hiện ra trong trí Thủy. Chàng hỏi dồn:
- Thế còn các em?
Nguyện trả lời, nhưng không nhìn Thủy, hai giọt nước mắt từ từ trên má:
- Em vẫn nuôi và vẫn cho đi học. Em Phong mới đỗ xong bằng Cơ Thủy, con Thảo, Thu thì đã vào trường học lớp ba.
Thủy hỏi dồn Nguyện:
- Còn ông nhà?
Nguyện không nén nổi tiếng khóc mạnh, Nàng cúi mặt xuống, nức nở:
- Em chưa lấy chồng, và rồi đây em cũng sẽ không lấy chồng nữa.
Thủy chợt hiểu hết. Những vùng bóng nghi ngờ vẫn đọng trong óc Thủy, lúc này được cởi bỏ xuống, để lộ ra một sự thật gay gắt, chói lòa. Chàng bước lại bên Nguyện, hai bàn tay gần chạm nhau.
- Thế còn … Quân, em lấy Quân kia mà?
Nguyện nhẹ nhàng đứng cách Thủy ra, miệng cắn lấy đầu chiếc khăn tay trắng:
- Nếu anh biết! Nếu anh biết rằng sau khi lấy Quân, em bị ốm, xin về nhà cho mãi đến nay.
Thủy tối mắt lại. Chàng không còn thấy gì nữa, ngoài cái bóng trắng đứng trước mặt chàng, cái bóng trắng ngày xưa chàng từng nhớ thương và bây giờ đây đương làm chàng đau khổ.
- Em không sống với Quân vì lẽ rất giản tiện là chúng em không hợp nhau. Quân tử tế và nhân từ cũng để em trở về dưỡng bệnh. Cách mấy tháng sau đấy, thầy mẹ em mất đi, em phải trông nom mấy em nhỏ, nhờ ở sự giúp đỡ thành thực, không tư lợi của Quân, người mà em chỉ còn xem như là bạn tốt.
Nguyện ngừng lại vì tiếng thở dài của Thủy. Cả hai người cùng nhìn nhau, hai cặp mắt cùng long lanh ướt. Giữa lúc ấy, có tiếng người hỏi ở ngoài vườn, hình như trả lời câu hỏi:
- Nhà tôi đang bận có khách ở nhà trên.
Nguyện hỏi Thủy:
- Anh lấy vợ đã lâu chưa?
Thủy không ngoảnh mặt lên, chàng cũng không dám đáp.
- Có vợ rồi. Sắp có cháu. Em cũng chỉ còn biết mừng anh thôi. May mà hôm nay em đi lại được việc!
Nghe tiếng cười lanh lảnh của Nguyện, Thủy quay lên:
- Nguyện không được…
Nguyện cười gần:
- Anh cấm cả em nói! Ô hay! Sao anh nghiệt thế!
Đôi mắt Thủy lúc ấy đã hơi đỏ. Chàng ngồi xuống phản, ôm lấy đầu, trong khi Nguyện tiếp theo, giọng nói mỗi lúc một run thêm:
- Em biết anh giận em lắm, sau khi tưởng em đi lấy chồng. Em còn biết anh sang bên nhà em ở Vân Hạc để dò biết đích xác tin em đi lấy chồng nữa. Anh thất vọng, anh đi, và sau bao nhiêu ngày trông đợi, tìm kiếm, em đã đến đây để mừng anh… lấy vợ!
Thủy đứng ngay dậy tiến lại gần Nguyện như một người điên. Chàng nắm chặt lấy tay nàng:
- Nguyện! Em tha lỗi cho anh!
Nghe có tiếng reo nặng dưới chân, Nguyện hốt hoảng khi nhận thấy Thủy đã quỳ xuống trước mặt mình, đầu tóc bối rối.
- Anh van em, tha lỗi cho anh! Anh đã ngờ oan em, anh đã nhắm mắt trước một tấm tình hiếm có… anh đã phản lại lòng hy sinh cao quý của em!
Nguyện cúi xuống đỡ Thủy dậy, an ủi:
- Anh chả có lỗi gì hết. Những người thiếu niên giầu lòng tự ái, mà thiếu hẳn sự xét đoán thông minh đều như thế cả. Anh đứng lên, vì lúc này, anh không thể ăn năn thương tiếc được!
Thủy vẫn nắm chặt lấy tay Nguyện, giọng nói thỉnh thoảng lại bị nghẹn đứt vì nước mắt:
- Nếu em muốn, anh xin theo em ngay bây giờ … ngay bây giờ!
Nguyện run run:
- Ngay bây giờ… Không được! Anh không được điên như thế nữa! Anh đã có gia đình, anh có cả một nhiệm vụ thiêng liêng trong đầu óc. Anh phải sống…
- Không, anh… theo em…, vì nếu em đi, anh sẽ…
Nguyện cười qua tiếng khóc:
- Nếu em đi thì anh phải ở lại! Anh đừng làm cho một người đàn bà và đứa con sắp ra đời vô tội bị đau khổ vì anh, vì chúng ta. Anh phải sống để làm trọn cái thiên chức của một người chồng, một người cha, một… người tình. Anh nên ở lại!
Thủy không còn hay biết gì nữa. Mắt chàng hoa lên. Trước mặt chàng, sự sụp đổ của tất cả những cái vừa lập thành, dựng lên. Trước mặt chàng là Nguyện, là cái bóng trắng, ngày xưa cũng như ngày nay, đứng choán cả cuộc đời sống của chàng.
Thủy nhắc lại như mê:
- “Anh phải sống để làm trọn cái thiên chức của một người chồng, một người cha, một… người tình!”
Mãi đến lúc nghe tiếng Nguyện chào chàng ra về. Thủy mới giật mình sực tỉnh. Chàng cầm lấy tay bạn lần cuối cùng cảm động:
- Anh sẽ nghe em. Nhưng trước lúc cái nhiệm vụ nặng nề, đau đớn ấy được anh làm trọn vẹn, anh cũng xin khuyên em…
Nguyện chau mày không đáp. Nàng hiểu là Thủy định nói gì rồi, nên nàng cúi mặt, yên lặng.
- Anh muốn em trở lại với Quân như anh đã nghe em ở lại sống với vợ. Chúng ta sẽ chuộc lại sự lỡ làng của tình yêu, bằng cách làm đầy đủ hai cái nhiệm vụ to tát kể trên.
Nguyện đáp rất khẽ:
- Cảm ơn anh, nhưng em không thể sống như thế được.
Nhưng bỗng nàng ngừng lại, đưa mắt nhìn Thủy và lần này giọng nói của nàng trở nên mạnh mẽ:
- Vâng… Em sẽ nghe anh, em sẽ làm đúng như lòng mong ước của anh, mặc dầu phải chịu đau đớn đến mấy đi nữa.
Hai cặp mắt cùng nhìn nhau và cả hai cùng sáng lên trong một tình yêu đã đau khổ.
- Thôi chào anh, em về…
Thủy như người chợt tỉnh mộng, nhắc lại:
- Em về…?
Rồi chàng hỏi bạn:
- Em có thể cho phép anh đưa chân em ra quá đây được không?
Nguyện ngần ngại rồi bảo bạn:
- Thôi anh ạ, để khi khác, khi nào chúng ta gặp nhau vào một ngày quang đãng hơn.
Nói xong Nguyện chào Thủy, bước ra. Thủy đứng tựa ở cổng, đợi cho lúc bóng Nguyện nhỏ dần rồi mất hẳn trên con đường đất đỏ, mới quay vào, thở dài kín đáo…
Trong gió chiều mới bắt đầu, Thủy mang máng nghe có tiếng sáo diều nổi lên, âm vọng như một nỗi lòng thương nhớ. Bên kia hàng dậu thưa mỏng, Thủy thoáng thấy bóng Gái đương lúi húi phơi áo, tĩnh lặng trong cái hạnh phúc đơn giản tầm thường. Trong cảnh yên tĩnh đầy ý nghĩa ấy, một chuỗi cười của ông Bộ nổi lên, vô tư và ròn rã:
- Hừ! Rượu này mà nhắm với thịt nướng thì tuyệt!
HẾT
Cuộc đời một giấc mộng
Thời gian thoáng mây bay
Nguồn tâm không xao động
Khoan thai
★
★
★
★
★
0
