Tuồng hát Cải lương
Tống Tữu Đơn Hùng Tín
Diển theo truyện ‘‘ Thuyết – Đường’’
(Từ lúc hai vợ chồng Đơn Hùng Tín từ biệt nhau cho đến lúc La Thành bắt ngủ Phan Vương)
Tác giả : Lưu Quan Mùi
Chủ bổn : Phạm Đình Khương
Bản scan Tusachtiengviet.com
 
 
   *   *  *
 
Kéo màn
CA MEDELON
Diển tuồng này bay,
Xin quan cả quy viên đến xem.
Giúp người đồng bang,
Cho nên gánh bá niên trường khang.
Thì lòng đồng bang,
Ơn kính chút qui quan thời sanh.
Ơn chiếu cố, Đêm gương thanh đến xem thứ tuồng,
Sẳng lúc chơi trăng thừa nhàn bước luôn,
Trước mua chút vui sau là tiêu khiển,
Tiếng sáo hơi ca dọng đờn êm tai,
Chúng tôi sắp ra lốp lang rập ràng,
Quí quan đến xem thì tàng,
Bổn ban chẳng dám khoe khoan,
Ráng sức chí công diễn ra thứ tuồng nầy đây,
Hùng Tín tống tữu
Thứ tuồng bi hiệp oan ly,
Nào nài công chi,
Vì tôi lựa thôi kép hay,
Bên đào thì cũng,
Lựa thiệt ròng cả dọng thanh thao,
Nhưng vậy mà lòng còn e sơ sót,
Ơn chiếu cố,
Khán quan còn sai sót chỉ cho,
Thì lòng đồng bang,
Thì đây nguyện ra sức lo,
Tiềm nhiều lốp hiến cùng chư vị xem chơi,
Ơn đồng bang, nguyện cầu cho, vị khán quan, đặng nam san,
 
* * *
 
MÀN THỨ NHỨT
(KÉO MÀN DỌN CÁI ĐỀN VUA),
 
VƯƠNG THẾ SUNG nói : Từ thập bát phan vương khởi loạn, nơi Lạc Thành chiếm cứ xưng vương, đã mấy phen đại bại, nhắm trong thành hết tướng đại tài, Lạc Dương phải có ngày lâm hại.
QUÂN báo : Dạ, dạ
VƯƠNG THẾ SUNG : Chi ?
QUÂN nói : Dạ, quan Thống sự trở loéng đầu giặc, Thài tử Ngao Ngư tử tại chiến trường, nơi vòng binh tôi thấy đã tường, nên phải báo lại minh chủ,
THẾ SUNG nói : Lui, trời đã hại mạng ta rồi ! Chiến tướng đã phản lòng đầu giặc, còn Ngao Ngư tử tại sa tràng, ắt Lạc Dương ta khó ngồi an, ta quyết một cùng Đường đồng sống thác,
(Lúc nầy Hùng Tín ở ngoài nghe bước vô nói)
HÙNG TÍN nói : Dạ, Thần Hùng Tín ứng hầu, vấn Vương huynh hà sự ?
THẾ SUNG nói : Có vậy Phò mã thượng tạ.
HÙNG TÍN nói ; Dạ, bẩm Vương huynh, việc cơ binh lẽ thường thắng bại, sao Vương huynh có ý nhượng tài : Bẩm Vương huynh, tôi nói thiệt : tôi còn đây gươm báu rạch sang hà, thệ một mất một còn cùng Đường tặc, dạ, bẩm Vương huynh như em đây,
 
CA KIÊM TIỀN
Rạch đất chia với Lý thế Dân,
Dầu sống thác em đâu có cần,
Em làm điệu vi thần tận trung,
Tả đục hữu xông,
Hể chúa có lòng,
Thì tôi hết dạ,
Thác bao nài,
Thái bình đã chia đồng sống nhau,
Nầy vạt thành nghiên,
Phải đem thân đở trong cơn ngặt,
Đặng lâm đền nợ nước ơn vua ?
Bớ Đường đồng tao quyết một trận hơn thua,
PHẾ SUNG ca : Phò mã đừng quyết chiến tranh đua,
Việc binh cơ coi chừng thắng bại,
Chẩm hưởn chờ binh của ta cứu viện,
Ra binh chẳng muộn.
THẾ SUNG nói : Phò mã ôi : Binh Đường tặc binh rồng tướng hổ, còn binh ta tướng quả binh cô, vậy thì phế Lương Đinh về chốn Lạc Dương, ở chắc khó đương cùng Đường tặc.
HÙNG TÍN nói : Bẩm lịnh Vương huynh, Vương huynh nói như vậy chẳng sai rồi, hể giặc đến dùng binh đón giặc, nước tràng dùng đất đấp ngăn, bẩm lịnh Vương huynh, em mới nhớ lại rồi.
THẾ SUNG nói : Phò mã ôi ! Chẳng hay phò mã nhớ đều chi, mau khá tỏ ta tường minh bạch.
ĐẬU KIẾN ĐƯỚC nói : Dạ, chẳng hay phò mã nhớ đều chi vậy ?
CAO ĐÀM THANH nói : Dạ, xin phò mã phân trần,,
MẠNH HẢI CÔNG nói : Cho cô gia tường với,
CHÂU XÁNG nói : Dạ, Phò mã nhớ đây chắc có anh hùng còn ẩn sơn trung, hể ngay vua giúp nước đến cùngn đường sống thác há đi sờn dạ,
HÙNG TÍN nói : Dạ, bẩm lịnh Vương huynh, em mới nhớ lại, có một chỗ cứu binh, nếu đặng vậy thiên tùng nhơn nguyện,
THẾ SUNG nói : Chẳng hay chỗ nào đó phò mã ?
HÙNG TÍN nói : Dạ, nơi Hồng Đào San có ba người, vốn anh em bạn thiết với tôi, một người tên là Hầu Quang Đạt, một người tên là Tiết vạng Triệc, một người tên là Tiết Vạng Xuân, nếu đặng ba người ấy đem binh đến giúp có lo chi vạt ngả thành nghiêng, đuổ binh giặc dường trong nháy mắt.
THẾ SUNG nói : Từ hướng phủ vây đều binh giặc, biết lấy ai cứu viện Đào San ?
HÙNG TÍN nói : Dạ, Vương huynh tua bảo trọng mình vàng, tôi sẽ khiến Đơn An cầu cứu, quân, mi khá tua vưng lịnh, hậu dinh kiếu Đơn An.
QUÂN nói : Dạ, phụng mạng.
HÙNG TÍN nói : Quân, Bút chỉ.
ĐƠN AN nói : Đại thần Đơn gia yết kiến bệ tiền, chúc Lạc Vương vạn tuế !
HÙNG TÍN nói : Nầy Đơn An! Mi đạo làm thần tử, một bữa hưởng lộc ơn vua, mi khá tua lên núi Đào Sơn, cầu tam vị Lạc Thành cứu cấp, giải cứu binh dường hạng trông vào, bứt thơ khá dình tâm cẩn thận,
THẾ SUNG nói : Nầy, Đơn An ! Mi khá tận tâm cùng chúa, đặng cứu binh ta sẽ gia phong.
ĐƠN AN nói : Dạ, một bữa chịu ơn vua, ngàn năm lo giúp nước
 
CA HÀNH VÂN
 
ĐƠN AN ca : Cúi lạy giả từ,
HÙNG TÍN ca : Cam nghĩa của người
Vi thần tận trung.
THẾ SUNG ca : Đào San mi tới,
Đó khá cẩn tâm.
ĐẬU KIẾN ĐƯỚC ca : Hoan phòng binh giặc,
Điệu làm thần tử
CAO ĐÀM THANH ca : Sống tận trung thác cũng bia danh ? Vậy mới là đúng trượng phu tùng.
CHÂU XÁNG ca : Một ngày hưởng lộc,
Muôn thuở còn ghi.
Thần tử trọn nghi,
Đào Sơn trực chỉ.
Cậy hùng anh cho nghi,
HÙNG TÍN ca : Vậy mới đáng,
Đúng bực tu mi,
 
ĐƠN AN ca : Thác chẳng sá gì,
Miễn đền ơn chúa tròn thì thôi,
Mặc giả từ chúa an chốn Lạc Dương,
Đào Sơn tôi trổi bước,
SÁU NGƯỜI ca chung : Cầu cho viễn lộ bình an,
                            (Bỏ Décors xuống)
ĐƠN CA nói : Vả đây đến Đào Sơn, đường hiểm nguy mấy dậm sơn xuyên, đạo thần tử há nài lao khổ, như ta, sống trăm ngày mang ơn chúa, thác ngàn thuở trả nghĩa tôi. Âu là ! Chốn Đào San chỉ dậm đề vời, trao thơ cầu chư vị đầu lãnh.
 
 
Kiếu thiên thương, cứu chúa Lạc Vương,
Còn tôi diển lộ nan đường.
Dẫu có lâm trong vòng binh tướng
Đánh liều sống thác với Đường Vương,
Dẫu thọ tai ương,
Ta thác rồi cũng theo chúa Lạc Vương,
Há vì nài an tiếc nầm sương
Ta mau chỉ dậm sơn trường,
Cứu tin cầu may có sống.
GIẢO KIM nói : Vưng quân sư lời dạy, đón đây đã nữa ngày, cớ sao chẳng thấy ai, trong bụng lại khiến thêm kiến cắn, nghe đồn yêu dịch lun lăng, sao chẳng hút đít thằng mũi trâu cho rảnh, tại ta làm mặt bảnh, nó hại bỏ ghét chơi, đợi nữa ngày đợi đã mỏi hơi, về cho rảnh sức nào mà đợi.
(Kế Đơn An ra gặp Giảo Kim)
ĐƠN AN nói : Dạ, tôi chào Trình lão gia,
GIẢO KIM nói : Ủa, Đơn An, mi có phải vưng lịnh thằng mặt xanh là Đơn nhị ca ta mà di8 viện binh chăng, này ta nói cho mi biết :
 
CA BÀI TIỀU
GIẢO KIM ca : Ta vưng lịnh chúa đứng đây nữa ngày,
Quân sư ta bão giết mi nơi nầy
Song vì là quen chẳng nở giết mi
Hãy xử lấy đi,
Vì ta vưng mạng chúa ta lời dạy,
Song gì biết nhau bao dễ xuống tay.
ĐƠN AN ca : Cúi xin trên có chút ơn thương cùng
Nhiêu dung cho kẻ lúc đương tai nàn,
Tôi nguyền nam mô hai chữ A -Di
Bồ tác Thích Ca
 
GIẢO KIM ca : Nếu ta dung đặng mi còn tánh mạng
Ắt là đầu ta với cổ phải xa
Còn chi là ta ?
ĐƠN AN nói : Nói vậy Trình lão gia không thể nào tha tôi đặng hay sao? Trời đất ôi ! Ngày nay là ngày mạng tôi vĩ tiệc, chúa công ôi ! Tôi cũng tưởng lâm đền nợ nước, ta-5n kỳ trung khả báo ân vương, đến ngày nay dương cảnh đã chia đường, Lạc Dương chắt gian san hưu hỉ.
GIẢO KIM nói : Nầy Đơn An, ta thấy ngươi ta cũng thương, nếu ta tha mi thân đặng toàn thân, đầu ta phải bay xa cái cổ.
ĐƠN AN nói : Gươm báu mi là vật quí, mi đưa giùm ta về cỏi âm ti, Chúa công ôi ! Tôi thát đây là trọn đạo vi thần, e chúa Lạc Thành thọ khổ
(Tới đây Đơn An tự vận)
GIẢO KIM nói : Vậy mới đáng danh biêu thiên cổ, mặt anh hùng nên để miếu đường. Quân, khá đem thây dập lại bên đường, rồi ta sẽ hồi binh phục lịnh.
THÚC BẢO nói : Như tôi, vưng lịnh quân sư chỉ giáo đến Hồng đào sẽ khán mật thơ, như ta, giết muôn binh chém tướng dưới cờ, đạo thần tử xông tên há sợ, nhứt nhơn nhứt mã xông thành, thành lở, cầm muôn binh thao lược thiên cơ, âu là ; dục hô lôi trực chỉ Đào Sơn, khán thơ sẽ kiến cơ nhi tát
 
CA LONG HỔ HỘI
THÚC BẢO ca : Đạo vi thần,
Tận kỳ trung,
Báo quân ân,
Há tiếc công, lịnh vua ra,
Quân sư dặng
Lên động Đào Sơn,
Để đến nơi mới đặng khai thơ,
Sẽ coi thơ kiến cơ như hành,
Vụt hô lôi,
Đến Đào Sơn mặc ta tung hoành
NÓI : Quân, tấn binh.
ĐƠN CA nói : Vả đây đến Đào Sơn, đường hiểm nguy mấy dậm sơn xuyên, đạo thần tử há nài lao khổ, như ta, sống trăm ngày mang ơn chúa, thác ngàn thuở trả nghĩa tôi. Âu là ! Chốn Đào San chỉ dậm đề vời, trao thơ cầu chư vị đầu lãnh.
 
 
Kiếu thiên thương, cứu chúa Lạc Vương,
Còn tôi diển lộ nan đường.
Dẫu có lâm trong vòng binh tướng
Đánh liều sống thác với Đường Vương,
Dẫu thọ tai ương,
Ta thác rồi cũng theo chúa Lạc Vương,
Há vì nài an tiếc nầm sương
Ta mau chỉ dậm sơn trường,
Cứu tin cầu may có sống.
GIẢO KIM nói : Vưng quân sư lời dạy, đón đây đã nữa ngày, cớ sao chẳng thấy ai, trong bụng lại khiến thêm kiến cắn, nghe đồn yêu dịch lun lăng, sao chẳng hút đít thằng mũi trâu cho rảnh, tại ta làm mặt bảnh, nó hại bỏ ghét chơi, đợi nữa ngày đợi đã mỏi hơi, về cho rảnh sức nào mà đợi.
(Kế Đơn An ra gặp Giảo Kim)
ĐƠN AN nói : Dạ, tôi chào Trình lão gia,
GIẢO KIM nói : Ủa, Đơn An, mi có phải vưng lịnh thằng mặt xanh là Đơn nhị ca ta mà di8 viện binh chăng, này ta nói cho mi biết :
 
CA BÀI TIỀU
GIẢO KIM ca : Ta vưng lịnh chúa đứng đây nữa ngày,
Quân sư ta bão giết mi nơi nầy
Song vì là quen chẳng nở giết mi
Hãy xử lấy đi,
Vì ta vưng mạng chúa ta lời dạy,
Song gì biết nhau bao dễ xuống tay.
ĐƠN AN ca : Cúi xin trên có chút ơn thương cùng
Nhiêu dung cho kẻ lúc đương tai nàn,
Tôi nguyền nam mô hai chữ A -Di
Bồ tác Thích Ca
 
GIẢO KIM ca : Nếu ta dung đặng mi còn tánh mạng
Ắt là đầu ta với cổ phải xa
Còn chi là ta ?
ĐƠN AN nói : Nói vậy Trình lão gia không thể nào tha tôi đặng hay sao? Trời đất ôi ! Ngày nay là ngày mạng tôi vĩ tiệc, chúa công ôi ! Tôi cũng tưởng lâm đền nợ nước, ta-5n kỳ trung khả báo ân vương, đến ngày nay dương cảnh đã chia đường, Lạc Dương chắt gian san hưu hỉ.
GIẢO KIM nói : Nầy Đơn An, ta thấy ngươi ta cũng thương, nếu ta tha mi thân đặng toàn thân, đầu ta phải bay xa cái cổ.
ĐƠN AN nói : Gươm báu mi là vật quí, mi đưa giùm ta về cỏi âm ti, Chúa công ôi ! Tôi thát đây là trọn đạo vi thần, e chúa Lạc Thành thọ khổ
(Tới đây Đơn An tự vận)
GIẢO KIM nói : Vậy mới đáng danh biêu thiên cổ, mặt anh hùng nên để miếu đường. Quân, khá đem thây dập lại bên đường, rồi ta sẽ hồi binh phục lịnh.
THÚC BẢO nói : Như tôi, vưng lịnh quân sư chỉ giáo đến Hồng đào sẽ khán mật thơ, như ta, giết muôn binh chém tướng dưới cờ, đạo thần tử xông tên há sợ, nhứt nhơn nhứt mã xông thành, thành lở, cầm muôn binh thao lược thiên cơ, âu là ; dục hô lôi trực chỉ Đào Sơn, khán thơ sẽ kiến cơ nhi tát
 
CA LONG HỔ HỘI
THÚC BẢO ca : Đạo vi thần,
Tận kỳ trung,
Báo quân ân,
Há tiếc công, lịnh vua ra,
Quân sư dặng
Lên động Đào Sơn,
Để đến nơi mới đặng khai thơ,
Sẽ coi thơ kiến cơ như hành,
Vụt hô lôi,
Đến Đào Sơn mặc ta tung hoành
NÓI : Quân, tấn binh.
 
Trang 7
 
 
 
 
(Tới đây kéo Décors lên cũng còn đền vua đó nữa)
 
THẾ SUNG nói : Từ Đơn An vưng ngả lịnh tràng, viện binh cứu đặng kho-ng chưa hảng, nơi Lạc Thành dạ trẫm chẳng an, chắc là có quan binh ngăn cảng, cội rể đục trong chưa hảng, ba trăng chẳng trướng tiền nhục mạng,
QUÂN BÁO nói : Dạ, dạ ,,,
SÁU NGƯỜI nói : Chi ?
QUÂN nói : Dạ, chúng tôi thám mã, xem thấy rõ ràng, thấy Đơn An tử tại sa tràng, nên tôi phải vể đây bẩm bạch,
SÁU NGƯỜI nói : Lui
HÙNG TÍN nói : Cha chả ! Đường đồng dám chơn vi đại đởm, dám đón đường tận sát Đơn An, dạ bẫm Vương Huynh, khá cho em trở lại Lạc Thành, ngày mai sẽ bệ tiền phục mạng.
THẾ SUNG nói : Phò mã ôi ! Chiến tướng phản lòng theo giặc, nơi Lạc Thành phò mã tận trung, khá thủ tâm phò trẫm đến cùng, sớm xuất mã tối hồi đơn diện, nghe phò mã, phò mã ôi !
 
CA XUÂN NỮ
 
THẾ SUNG ca : Trẫm xem, cái cơ đồ nó tồi rồi đây,
Ắt là khó ở nơi nầy,
Nên ta dạ lo hằng ngày,
Nầy ta tợ chỉ rối rấm lòng,
Thế lực cùng vô thế khả thi.
HÙNG TÍN ca : Đạo vi thần sanh ký tử qui
Đấng râu mày ơn chúa lúc nguy,
Dầu cho vạt đổ thành nghiêng,
Vững tợ trợ nhứt trụ kinh thiên,
Minh đạo làm anh tuấn,
Chúa lâm nàn tôi há điềm nhiên,
Dầu cho thác xuống cữu tuyền,
Thân đở vạt miếu đường cho yên.
Dẫu cho âm cảnh đôi miền,
Nhắm mắt đành gian sang hưu nhiên,
 
HẠ MÀN