Nguyễn Nhật Ánh

Nhà văn Nguyễn nhật Ánh (tên khai sinh đồng thời là bút danh), sinh ngày 7-5-1955 tại xã Bình Quế,
Huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng nam. hiện là phóng viên báo Sài Gòn Giải Phóng. Ông là hội viên hội nhà văn việt nam, hội viên hội nhà văn TP. Hồ chí Minh.

Các tác phẩm chính đã in:
Thành phố tháng tư (in chung)
 Trước vòng chung kết
 Cú phạt đền
 Đầu xuân ra sông giặt áo
 Truyện cổ tích dành cho
người lớn
 Trò chơi lãng mạn của tình yêu
Bàn có năm chỗ ngồi
 Còn chút gì để nhớ
 Thơ tình
Bí mật của một võ sĩ
 Cô gái đến từ hôm qua
Chú bé rắc rối
 Nữ sinh
 Thiên thần nhỏ của tôi
Phòng trọ ba người
 Mắt biếc
 Thằng quỷ nhỏ
Hoa hồng xứ khác
 Hạ đỏ
 Bong bóng lên trời
Bồ câu không đưa thư
 Những chàng trai xấu tính
Tứ tuyệt cho nàng
 Lễ hội của đêm đen
Trại hoa vàng
 Út Quyên và tôi
 Đi qua hoa cúc
Buổi chiều Windows
 Kính vạn hoa (Bộ truyện dài 45 tập)
Chuyện xứ Lang Biang (Bộ truyện dài 4 tập)...
Nhà văn Nguyễn nhật Ánh đã được nhận tặng thưởng của Hội nhà văn Việt Nam với tác phẩm Kính vạn hoa, và một số giải thưởng, tặng thưởng khác. Ông là một nhà văn có sức làm việc đáng nể với khối lượng tác phẩm nhiều vào loại nhất nhì nước ta hiện nay. Các tác phẩm của ông rất được
bạn đọc nhỏ tuổi yêu thích.
 
***

Mẹ Đừng Sợ

Không biết thằng Vinh đào ở đâu ra một chiếc còi oai thật oai. Chiếc coi bằng đồng, sáng choé, lại có dây đeo choàng qua cổ, trong hệt như còi trọng tài bóng đá.
Mỗi lần nó đưa còi lên miệng thổi “toe” một cái, ai nấy đều giật thót người. Mẹ tôi bảo:
- Con muốn thổi thì đi chỗ khác mà thổi! Đừng có làm điếc cả tai như thế!
Bà nói
- Con để yên cho nội ngủ chứ! Con cứ 'toét toét' suốt như thế thì ai mà nghỉ ngơi được!
Chị hai Trần Nhân:
- Em có thôi cái trò đó đi không! Chị mà tóm được rồi chết tiệt đó, chị vứt ngay vào thùng rác cho mà xem!
Trong nhà chỉ có tôi là không rày Tin. Tôi gạ nó:
- Mày đưa tao thổi một cái coi nào!
Nhưng Tin là một thằng em dễ ghét. Bất chấp việc tôi đứng về phe nó, nó chẳng động lòng mấy trước vẻ mặt thèm thuồng của tôi. Nó bỏ tọt chiếc còi vào túi quần:
- Em chả dại gì đưa còi cho anh đâu! Tôi liếm mép:
-  Tao chỉ thổi một cái thôi mà! Thổi xong, tao trả lại liền!
 Tin vẫn lắc đầu nguầy nguậy. Thậm chí nó còn thẳng tay vào túi quần như muốn nhấn chiếc còi lún sâu vào các lớp vải. Tôi là anh nó mà nó xem như kẻ cướp không bằng! Thật là một thằng em chẳng ra gì!
Sau khi từ chối tôi vậy, Tin cầm chiếc còi ra đứng trước sân thổi “toét toét”. Nghe tiếng còi lanh lảnh và dỏng dạc vang lên tôi tức sôi gan. Nhưng tôi chẳng làm gì được Tin. Tin là út trong nhà, đụng vào nó như đụng vào đồ gia bảo.
Tiếng còi của Tin chẳng mấy chốc đã khiến tụi con nít trong hẻm bu lại. Nhìn cái cảnh nó đứng oai vệ như một ông tướng giữa một đám nhí nhố đang trầm trồ chỉ chỉ, tôi bắt ngứa con mắt. Tôi đứng trong cửa sổ nhìn ra, ngoác mồm nói:
- Còi gì mà kêu như thùng thiếc bể!
Tin chẳng buồn đáp lại lời chê bay của tôi. Nó đưa còi lên miệng thổi tung ra một cái, như để trả lời
Tụi con nít xúm xít chung quanh thấy vậy liên cười rộ. Tôi nghe máu nóng dồn lên mặt, bèn quắc mắt nhìn bọn nhóc:
-  Tụi mày cười gì! Chiếc còi rĩ đó có cho tao cũng chả thèm!
 Lần này thì Tin quay lại: lêu lêu!
 Vừa nói nó vừa quẹt ngón tay vào hai bên má , mới vừa năn nỉ người ta mà bây giờ lại bảo là không thèm! Tôi biểu môi khi nãy là tao nói đùa chứ bộ! Dĩ nhiên Tin biết thừa là tôi chỉ chống chế. Vì vậy lúc lúc nào nó cũng khư khư giữ lấy chiếc còi bên mình, sợ tôi đánh thót. Mãi đến hôm Tin về quê ăn giỗ, sau một hồi lục lọi đồ đạc của nó, tôi mới tìm thấy chiếc coi nằm trong một hộp giấy nhét dưới đây cặp.
Không kìm nổi sự mừng rỡ, tôi khoái chí thổi toét toét vang nhà. May mà ba mẹ tôi đi vắng. Chỉ có chị hai ở trong bếp. Nghe tiếng còi vậy chị tức tốc chạy ra, tay giữ đủa chị khẻ cười, than: thực khổ! Hết thằng Tin lại tới em! Em có muốn chị gỏ cho một cái vào đầu không?
Không kịp nghe đến câu thứ hai, tôi nhét vội chiếc còi vào túi áo và biến ngay ra khỏi nhà. Tôi đứng trước cổng thổi “toét toét “ vài tiếng đã thấy bọn trẻ hôm trước xô đẩy nhau chạy lại. Chiều đó, tôi đem chiếc còi vào lớp. Đến giờ chơi, tôi lôi chiếc còi trong cặp ra chồng vào cổ rồi kéo thằng Tường ngồi cạnh: xem nè! Gì vậy? Tưởng quay lại.
Bắt chước thằng Tin, tôi không trả lời mà đưa còi lên miệng thổi “toét” một cái. Hệt như cảnh ở nhà, nghe tiếng còi hùng dũng đột ngột vang lên, tụi bạn trong lớp lập tức đổ xô lại. Sau một hồi ngắm nghía, đứa nào cũng tò mò đòi thổi thứ.
Tường khoái lắm. Nó thổi một hơi ba tiếng toe, toe, toe rồi quay sang tôi. Chiếc còi ở đâu ra vậy? Tôi hếch mặt: chú tao cho tao. Nó ngập ngừng một lát rồi ngước mắt đề nghị: đổi cho tao đi! Đổi cho mày? Tôi nhún vai
-Không đời nào! Một chiếc còi như thế này không ai dại gì đem đổi? Trước thái độ cương quyết của tôi, Tường chẳng tỏ vẻ gì nhục chí. Nó vổ ngực quảng cáo, giọng tự tin không thua gì các xướng ngôn viên trên truyền hình:
- Đồ chơi của tao tuyệt lắm! Mày thấy là lé mắt liền! Rồi không đợi tôi giục, Tường thì tay vào ngăn bàn lôi ra một ... con tắc kè.
Con tắc kè vừa thò đầu ra khỏi ngăn bàn, tôi đã giật bắn người kêu úi một tiếng và xanh mặt rồi lùi tuốt ra xa. Thấy tôi nhắc cáy, Tường cười hi hi và lấy tay hất con tắc kè bắn về phía tôi.
Đừng, đừng!
Tôi hốt hoảng kêu lên và co chân phóng tuốt ra khỏi bàn. Ha ha! Đây là con tắc kè bằng cao su! Có phải là tắc kè thật đâu!
Nghe Tường nói vậy, tôi mới hoàn hồn và ngạc nhiên quay đầu dòm. Con tắc kè vẫn nằm trên băng ghế, cổ ngốc cao như sắp sửa phỏng lên người tôi. Cái tư thế sống động và đầy đe dọa của nó khiến tôi dù biết nó là con tắc kè giả vẫn cảm thấy rờn rợn.
Một đứa nói:
- Để tao đem lại đằng kia nhắc bạn bọn con gái! Và nó chồm tới định tóm lấy đuôi con tắc kè nhưng Tường đã cản lại:
- Để yên nào! Rồi hoáy hoáy món đồ chơi quyến rủ đó trước mặt tôi, Tường hắn giọng:
- Sao? Đổi chứ? Ừ thi đổi! Tôi nói, không hề phân vân, mắt vẫn láo liên nhìn theo con tắc kè đang đong đưa trên tay Tường. Chiều, tui về tới cổng, chưa kịp bước vào sân, đã gặp ngay bộ mặt mếu máo của thằng Tin.
Chiếc còi của em đâu? Trả đây! Nó níu chặt tay tôi vậy tru tréo, Suỵt! Tôi liếc mắt vào trong nhà và hạ giọng bảo Tin. Mày đừng có làm ầm lên như thế! Để tao cho mày xem cái này, hay lắm!
Vừa nói tôi vừa mở cặp lôi con tắc kè ra.
- Ôi! Con gì vậy?
Tin vốn bạo gan hơn tôi nhưng nó vẫn phải thụt lùi một bước và trố mắt nhìn chăm chăm vào tay tôi. Tôi đắc ý đắc ý:
- con tắc kè đấy! Tuyệt không?
Tin có vẻ bị con tắc kè mê hoặc. Nó liếm môi:
Anh kiếm ở đâu ra vậy? Tôi đưa tay lên gãi đầu: tao đổi! Rồi nhìn thoáng qua mặt Tin, tôi ngập ngừng nói thêm.
- Tao đổi bằng chiếc còi của mày đấy! Nãy giờ mãi chú ý đến con tắc kè, Tin quên bẳng vụ chiếc rồi. Bây giờ nghe nhắc tới, Nó sực nhớ ra vậy liền giảy nảy :
- Em không biết! Trả chiếc cài cho em!
- Mày ngốc quá! Tôi hứ mũi, chiếc còi thổi kèn ra chỉ tổ điếc tai! Con tắc kè này hay hơn nhiều! Chỉ nhìn thấy bộ tịch của nó thôi, mọi người đã phát khiếp.
Cứ hệt như con tắc kè sống! Rồi sợ Tin vẫn nặng nặc đòi chiếc còi, tôi xúi:
- mày thử đem đặt nó vào trong bếp xem! Mẹ và chị hai mà không hãi đến khóc thét, tao sẽ đi đầu xuống đất ngay! Tin chớp chớp mắt, vẽ bùi tai. Nó không ngoác mồm đòi chỉếc còi nữa mà cầm lấy con tắc kè chạy tọt vào nhà.
Tôi thở một hơi dài nhẹ nhõm và lẽo đẽo đi theo. Vừa vào đến nhà, chưa kịp cất cặp, tôi đã nghe tiếng chị hai ở trong bếp thét lên the thé và tiếng chân chạy huỳnh Huỵch. Thoáng một cái, Tin và chị hai kẻ trước người sau rượt đuổi nhau ra tới phòng ngoài.
Tin bỏ chạy trước, tay vẫn nắm chặt con tắc kè , vừa chạy vừa phân bua:
- đây có phải là con tắc kè thật đâu! Tại chị nhát gan chứ bộ!
- Thật hay không thật ai mà biết! Chị hai thành thực, trông thấy nó là muốn sởn tóc gáy lên rồi! May mà hôm nay mẹ đi vắng. Mẹ yếu tim, nếu em nhát mẹ như thế, mẹ ngất xỉu còn gì!
Câu nói của chị hai khiến Tin cụt hứng. Do đó, khi tôi đuổi theo nó ra tới cửa và hí hửng nói:
- thấy chưa! Tao đã bảo mà! Nhìn thấy con tắc kè này, mọi người sẽ cứ gọi là chết khiếp! Tin liền nhét con tắc kè vào tay tôi:
- Em trả lại anh nè!
- Sao vậy? Tôi chưng hửng.
- Mày không thích nữa hả!
- Ừ em không thích nữa! Anh đòi lại chiếc gọi lại cho em đi!
- Đòi sao được mà đòi! Thấy thằng em tự dưng dở khóc,  tôi nổi sùng gắt.
- Đồ đã đổi rồi, ai lại đưa trả cho mày bao giờ! Tôi nói chưa dứt câu, Tin đã bắt đầu sụt xịt. Biết nó sắp sửa ăn vạ, tôi vội vã phóng vù ra cửavà biến mất trong nháy mắt.
Rong chơi ngoài phố mãi tới khi trời chập choạng tôi mới mò về nhà. Dòm dáo dác không thấy Tin đâu, tôi rón rén bước chân qua cửa. Ba tôi đang lục đục gì đấy trong phòng. Tôi vào trong bếp, thấy chị hai đang lau bát đũa chuẩn bị dọn cơm. Mẹ tôi vẫn chưa về, còn Tin không biết chạy chơi đâu.

Khi trở ra phòng ngoài, lúc đi ngang qua canh mai ba tôi mới xin về để chưng tết, tôi chợt nhìn thấy con tắc kè đang nằm ngốc cổ giữa các nhánh, giương mắt ngó ra. Lủng lẳng trên cổ nó là một mảnh giấy nhỏ, buộc đăng ký mềm. Trên mảnh giấy nguyệt ngoặc một hàng chữ tôi nhận ngay ra là chữ của Tin. Mẹ đừng sợ! Đây chỉ là con tắc kè bằng cao su thôi!

 

 
Đoàn Thạch Biền
 
Nhà văn Đoàn Thạch Biền tên thật là Phạm đức Thịnh, sinh ngày 10-5-1948. Nguyên quán tỉnh Nam định.
Ông là hội viên Hội nhà văn Việt Nam, hội viên hội nhà văn Thành Phố Hồ chí Minh.
Các tác phẩm chính đã xuất bản gồm 4 tập truyện ngắn và hai tập truyện dài, tiêu biểu như các tập:
-       Ví dụ ta yêu nhau, Những ngày tươi đẹp, Tình nhỏ làm sao quên, Mây bay trong đầu, Tôi thương mà em đâu có hay... một số tác phẩm của nhà văn đã được dựng thành phim.
Hiện nay nhà văn công tác tại báo Người lao động;
là một cây bút xông xáo, năng nổ, có nhiều bài viết để lại trong tâm trí bạn đọc những ấn tượng tốt đẹp.
Nhà văn còn là một thành viên trụ cột trong Ban biên tập tập san Áo Trắng, một tập san có uy tín trong giới trẻ, rất được bạn đọc trẻ tuổi mến mộ.
Đoàn thạch Biền viết nhiều về lớp trẻ. Ông có một vốn sống phong phú về lứa tuổi này. Ông lại có tài nắm bắt được những khoảnh khắc tâm lý rất tinh tế, rất phức tạp cùng những diễn biến đa dạng trong tâm hồn con người. Bút pháp của ông thật linh hoạt, đầy hóm hỉnh, nghịch ngợm và cũng thật duyên dáng, đáng yêu. Lớp trẻ tìm thấy ở ông những sự đồng cảm thật gần gũi với họ.
Dưới đây, xin trân trọng giới thiệu với các em
một truyện tiêu biểu cho phong cách của nhà văn rất được các bạn trẻ mến mộ này.
 
Đâu Phải Thứ Gì Cũng Mua Được
 

Đoàn Thạch biển 

Đâu phải thứ gì cũng mua được.

Chú Thuận đi làm về, dắt xe đạp vào nhà. Không thấy Thăng chạy ra đón như mọi ngày, chú hỏi vợ đang ngồi ôm rá gạo lui cui nhặt thóc.

- Thằng nhỏ đâu rồi em?

Thím Thuận thúc đầu vô trong nói;

- Nó nằm trong buồn đó.

- Bệnh hả?

- Không biết nó giận lẩy chuyện chi, đi học về cứ nằm nín thinh.

Chú thuận cười:

- Chắc cu cậu bị cô giáo phạt chuyện gì rồi.

Chú Thuận mở túi vải đeo vai lấy cái bánh da lợn cầm nơi tay. Chú bước vào phòng ngủ. Thăng đang ôm gối nằm chèo queo trên giường, mặt quay vào vách. Chú Thuận nói:

- Ba mua bánh cho con nè!

Thằng nhỏ quay mặt ra.

- Con không ăn đâu!

- Con đau bụng hả?

Thăng lắc đầu. Chú cúi xuống đỡ thằng ngồi vậy vậy. Chú đặt tay lên trán thân thấy nhiệt độ bình thường. Chỉ có đôi mắt nó đỏ hoe và con ngấn nước mắt. Chú Thuận hỏi:

- Con không thuộc bài bị cô giáo phạt? Thăng lắc đầu:

- Con tức thằng Tiến học cùng lớp.

- Nó đánh con hả? Sao con không thưa cô giáo?

- Chuyện này thưa không được.

- Vậy con kể cho ba nghe!

Hồi chiều, thằng Tiến mang tới lớp một chiếc xe hơi điện tử, có thể điều khiển xe quẹo phải, quẹo trái nhờ một cái hộp nhỏ. Con xin nó cho con lái thử nhưng nó không cho.

- Nó không cho thì thôi, có chi mà tức? Thăng nhăn mặt:

- Đâu phải vậy? Nó không cho mượn, con nói không cần. Con sẽ về nói ba mua cho con một chiếc giống vậy.

Thằng Tiến nhăn mũi cười, rồi nó nói sao ba biết không?

Chú Thuận lắc đầu cười.

- Ai biết nó nói sao?

Nó nói:

- Đồ chơi này bên Mỹ gửi về, ba mày là công nhân, sức mấy có tiền mà mua. Lúc đó, con muốn oánh nó quá nhưng không hiểu sao con oánh không được. Nó đâu có khỏe hơn con. Thằng đó ốm nhách.

Chú Thuận muốn bật cười chuyện con nít nhưng tự nhiên chú cười không nổi. Ôm chặt con trong tay, chú nói:

- Thôi bỏ qua chuyện đó đi!

- Nhưng ba hứa chiều mai đi làm về ba mua cho con một chiếc xe hơi điện tử, giống y xe của nó nghe ba!

Chú Thuận định gật đầu cho qua chuyện nhưng ngày mai đi làm về không có món đồ chơi đó, thằng nhỏ sẽ nghĩ sao về lời hứa của ba nó? Chú Thuận vuốt tóc con thú nhận:

Thằng Tiến nói đúng con ạ! Ba không có tiền mua cho con chiếc xe giống như nó đâu.

- Vậy con chịu thua thằng Tín sao?

Chú Thuận suy nghĩ một hồi rồi nói:

- Được rồi tối nay ba sẽ làm cho con một đồ chơi độc đáo. Bảo đảm thằng Tiến sẽ chạy theo con năn nỉ cho nó mượn. Sức mấy mà nó năn nỉ con, nó sẽ về nói ba nó mua cho nó. Nhà nói giàu lắm ba à!

- Con tin ba đi. Đâu phải thứ gì cũng mua được!

- Chắc không ba?

- Chắc! Bây giờ con ăn bánh đi. Thăng cầm chiếc bánh da lợn cắn một miếng lớn và nhai ngon lành. Tới một giờ chiều, học sinh lớp 4A mới vào lớp, nhưng hơn 12.00 tụi nhỏ đã tụ tập trước hiên xem thằng Tiến biểu diễn lái xe hơi điện tử.

Chiếc xe sơn màu vàng óng ánh trông thật đẹp, hai cái đèn pha phía trước luôn chớp chớp. Thằng Tiến cầm cái hộp nhỏ điều khiển. Nó bật công tắc hình mũi tên qua trái, chiếc xe quẹo trái. Bật công tắc xuống dưới chiếc xe chạy lui. Nâng chiếc nút đỏ, còi xe kêu tin tin.

Cả bọn trẻ vỗ tay reo hò thích thú. Có đứa gạ cho nó một cây cà rem để được lái xe một vòng. Nó biểu môi không thèm. Có đứa gạ cho nó hòn bi nhôm đã chà giấy láng cón, nó cũng lắc đầu. Bổng nhiên, có tiếng gì như chim kêu làm bọn trẻ đang ồn ào liền im lặng lắng nghe. Một đứa nói: tiếng chim sáo, tụi bây ơi!

Một đứa khác quả quyết: đó là tiếng cu Cườm. Chú tao có nuôi một con kêu y hệt như vậy. Một đứa chắc là giỏi môn văn nói: đó là tiếng hót lạnh lót của chim họa mi. Thấy các bạn không chú ý đến chiếc xe điện tử nữa, thằng Tiến nhấn nút đỏ cho còi xe kêu liên hồi. Tụi nhỏ nhao nhao phản đối.
- Đừng nhận còi làm chim bay mất!
- Mày làm nó bay tao oánh mày liền!
- Dẹp cái xe của mày đi! Để nó kêu rè rè con chim bay mất tao đập bẹp cái xe. Thằng Tiến sợ hải tắt công tắc. Chiếc xe nằm im trên thềm xi măng, hai cái đèn hết chớp chớp. Cả bọn lại im lặng nghe tiếng chim kêu. Một đứa nói:
- Hình như con chim ở trong lớp mình, tụi bây ơi! Vào bắt đi!
- Từ từ, không nó bay
Cả bọn nhẹ bước vào lớp học. Thằng Tiến cũng ôm chiếc xe vào theo. Thăngg đang ngồi trên thành cửa sổ thổi một ông sáu dài chừng gang tay. Nó bít mở các lỗ trên ông sáu làm phát ra những tiếng kêu khác nhau. Tiếng sáo đó, ba thăng đã thức suốt đêm để làm. Chú Thuận đã nhớ lại những ngày nhỏ ở miền quê đi bẩy chim. Thay vì dùng tiếng quýt gió giả làm tiếng chim kêu mệt hơi, ông hai Tú một người bậy chim giỏi trong làng đã bày chú thuận cách làm ông sáo để thổi dụ chim vào lưới.
Cả bọn trẻ đều đứng chỗ mắt nhìn Thăng. Một đứa xít xoa:
- Chiếc sáo ngộ quá ta! Một đứa khác quả quyết:
- Đó là ổng tiêu. Bác năm tao cũng có một ông giống y vậy. Một đứa khác, chắc là đứa giỏi văn nói:
- Đó là ổng dịch "thần thông".
Thằng Tiến cũng say mê ngó Thăng. Nó cầm chiếc xe hơi đến gạ: mày cho tao mượn ống sáo, tao cho mày mượn chiếc xe điện tử. Thăng lắc đầu, miệng vẫn thổi sáo. Thằng Tiến nói: - Mày bán bao nhiêu, tao mua! Thăng nhảy xuống khỏi thành cửa sổ. Nó cầm ống sáo đứng chống nạnh nhìn thẳng Tín rồi bắt chước ba, Thăng nói lớn:
- Đâu phải thứ gì cũng mua được!
 

Nhà văn Hoàng văn Bổn tên thật là Hoàng văn Bản, sinh ngày 7.5.1930 tại xã Bình Lợi, huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai. Hội viên hội nhà văn Việt Nam ngay từ khi Hội mới được thành lập (1957).
Hoàng văn Bổn tham gia cách mạng tháng tám, hoạt động thanh niên ở địa phương. Từ năm 1946 đến năm 1962, ông là Trưởng ban giáo dục huyện Tân Uyên (Đồng nai). Trong suốt 30 năm, từ năm 1962, ông từng phục vụ trong Quân đội Nhân dân Việt Nam, làm giáo viên văn hóa, cán bộ trung đội, đạo diễn, biên kịch, trưởng ban biên tập xưởng phim Quân đội. Ông từng là chủ tịch Hội văn nghệ, giám đốc nhà xuất bản, ủy viên Ủy ban Mặt trận tổ quốc tỉnh Đồng nai, ủy viên Ủy ban toàn quốc Liên hiệp văn học nghệ thuật Việt Nam.
Ông mất năm 2006.

Hoàng Văn bổn.

Mùa thu rồi.

 
Những ngày ấy, thành phố biên Hòa không lúc nào ngớt tiếng súng. Quân pháp núp bóng quân đồng minh Anh - Ấn tràn khắp hàng cùng ngõ hẻm, lập đồn canh, tổ chức nhiều đội tuần tra. Chúng đã đặt một chính quyền cấp tỉnh tại dinh tòa bố gần bờ sông, canh gác cẩn mật.
Đêm xuống, thành phố vắng tanh, tiếng giày đinh nện rằm rập khắp nơi, tiếng súng truy đuổi bóng người lẫn khuất, tiếng súng hành hình Việt Minh ngoài bờ sông Đồng Nai, ở cầu Gành, cầu Rạch Cát, Cù lao phố, trước cổng nhà máy cưa BIf
Ngày nào, đêm nào cũng có lựu đạn nổ trên xe tuần tra, ngay trạm gác của chúng. Và ngày nào, đêm nào, chúng cũng bịt mắt, trói quặc cánh tay năm bẩy thanh niên, phụ nữ người già đem ra bờ sông. Tiếng nguyền rủa, tiếng kêu thét của người bị giết báo hiệu cho dân thành phố biết: cuộc kháng chiến chống thực dân xâm lược Pháp đã bắt đầu, thành phố tuy đã bị chiếm đóng nhưng không khuất phục. Thành phố vẫn kháng chiến. Những cái chết trong giây phút ấy đã biến thành lời hiệu triệu, lời tuyên bố rằng xứ sở này quyết không chịu trở lại kiếp sống nô lệ. Cái sức mạnh tuyên truyền bằng cái chết như thế rất lớn, lan nhanh như tia chớp. Kẻ giết người muốn mọi người đến chứng kiến những cuộc hành hình ấy để khiếp sợ, khuất phục. Nhưng chúng không ngờ: bằng nước mắt và lòng căm hờn, những người bị buộc phải chứng kiến ấy đã đi khắp nơi, khóc thương người ngã xuống, biến cái chết ấy thành bất tử.
Trong đám trẻ đầu đường xó chợ, lang thang thường phải chứng kiến nhiều cuộc hành hình người kháng chiến, có thằng nhỏ Kỳ lô.
Cái đêm làng nó ở ngoại ô đỏ trời trong biển lửa "tiêu thổ kháng chiến", nó hay tin người bạn thân và cũng là người anh của nó bị thương. Thương bạn, nhớ các chú, các bác đã cùng nó chiến đấu nhiều ngày đêm ở mặt trận Cầu Bông- Thị Nghè, nó không thể không ra đi tìm bạn. Vả lại, nó đã hứa với chị Hương, chị Loan. "Nhất ngôn ký suất tứ mã nan truy". Ông già chèo đò nó coi như ông nội đã dạy nó điều ấy.
- Ông nội ơi, đã kết nghĩa anh em mà bỏ nhau lúc hoạn nạn là tiểu nhân phải không ông?
Ông già đang mài dao sau hè nhà ngạc nhiên nhìn nó từ đầu tới chân:
- Ai nói với cháu như vậy?
- Ông tướng cướp Bảy Lì. Ông già hiểu ra. Thằng nhỏ giận Bảy Lì đã rút chạy một mình khiến anh Bình nó bị thương, chị Hương, chị Loan nó đau khổ.
  Bỏ bạn, phản bạn là tiểu nhân, thua con chó. Đã một lời thề, một lời hứa cùng nhau. "Nhất ngôn ký suất tứ mã nan truy". Lời hứa của kẻ trượng phu, bốn ngựa không thể đuổi kịp...
Ông còn đang muốn giảng giải thấu đáo ngọn ngành, nó đã chui vô buồn lục cơm nguội, nhai nhồm nhoàm. No bụng, nó đến bên vách tre rút từng con dao đưa ngang mắt săm soi, bứt một cộng tóc đặt lên từng lưỡi dao thổi phù phù. Con dao nào đứt cọng tóc khi nó thổi, nó âu yếm khắt vào chui giao hai chữ "Bảy Lì", gói giữa những mớ giẻ rách, dấu dọc sống lưng.
Ông già nhất cái chân thọt và bếp vét hết cơm nguội, gói gọn bằng lá chuối héo trao tay cho nó: cháu đi lần này dử nhiều lành ít. Nhưng ông không thể cấm cản cháu! Người xưa có dạy: lâm nguy bất cứu mạt anh hùng. Thấy người khác bị nạn mà khoanh tay làm ngơ thì đâu phải anh hùng. Gặp được bạn, nhớ bảo tụi nó: làng mình sẵn sàng nghênh chiến. Ở dưới đó, anh em tụi nó muốn đánh chác bao lâu, mặc sức. Phía sau tụi nó có cái làng của mình . Có con sông Đồng Nai của tụi mình.
Vậy là cái đêm cháy đỏ hôm đó, thằng nhỏ xách dao, đùm cơm nắm, gói thêm một cái quần xà lỏn rách bằng vải bao bột mì, cầm tay một cây tầm vong vạt nhọn rám lửa, ra đi mà lúc nào trong đầu cũng hưởng thực câu: lâm nguy bất cứu mạc anh hùng.
Càng xuống gần chợ biên Hòa, người tản cư càng đông, những đám cháy tiêu thổ kháng chiến dọc đường càng nhiều, tiếng súng hướng Thủ đức, Chợ đồn, Cầu Gành càng nổ dữ dội hơn. Nhớ những ngày được ở trong đội quân chân đất của mình, Bảy Lì đi cứu Sài Gòn, nó càng rảo bước. Ngang những trạm tiếp tế, cứu nạn dọc đường do dân quân, thanh niên, phụ nữ cứu quốc, nhi đồng cứu quốc tổ chức, nó được mời ăn xôi nếp với thịt gà kho, thịt chó kho, uống nước dừa xiêm. Thịt chó hằng chục chảo đầy. Đó là những ngày có lệnh giết chó, chuẩn bị hoạt động bí mật, những trận đánh du kích, đi lại hoàn toàn bí mật.
Đến ngã ba cây tràm, lắng nghe tiếng súng, tiếng la hét từ hướng chợ đồn, nó quẹo xuống xóm Lò heo sát bờ sông Đồng Nai.
Ngang đình Tân Lân, nó bị bốn năm thằng nhỏ cùng trang lửa từ đình Tân Lân xong ra cướp gói xôi, bọc quần áo và con dao phát mía bén ngọt của nó. Mấy ông nhỏ này còn rách rưới, khỏe mạnh, hung dữ hơn nó nhiều. Ngỡ bị Tây phục kích, nó vung gậy hét lớn
- Đã đảo thực dân xâm lược Pháp! Tụi mày bắn tao đi.
Thằng đầu trọc to nhất đám xông vào bịch miệng nó:
- im miệng, thằng quỷ! Tụi tao không phải Tây. La lớn, tụi việt gian nghe được, chết cả đám.
- Không phải Tây, vậy là đàng mình?
Thằng đầu trọc xô mấy đứa khác dang ra, đáp:
- Đàng mình. Đàng minh mà chơi cái kiểu này, chết mẹ người ta! Trong bọn bay, thằng nào chỉ huy?
Mấy thằng nhỏ khoái trá.
- Tao! Thằng đầu trọc vỗ ngực nói, còn mày, thuộc phe nào hả?. Kỳ lô ngứa tay ngứa chân nhưng cố ghìm: phee tướng cướp Bảy Lì.
Mấy thằng nhỏ thụt lùi mấy bước, tưởng nghe nhầm. Và chúng đi vòng tròn, nhìn chăm chăm từ đầu đến chân thằng Kỳ Lô.
Thằng đầu trọc lấy con dao của Kì lô xem rất kỹ. Khi phát hiện hai chữ Bảy Lì ở chui dao, mấy thằng nhỏ trao trả gói xôi, bọc quần áo và con dao lại cho Kỳ Lô, giọng buồn buồn.
- Ông Bảy Lì, ông Bình đang sa lầy bên cù lao phố, ở cầu Gành. Mấy thằng Tây xỏ lá ỉ quân đông, súng đạn nhiều. Có giỏi sao không một đánh một với ông Bảy Lì, ngon hơn không?
Kỳ lô cho lũ trẻ gói xôi, dởm bước đi. Thằng đầu trọc liền hỏi:
- Mày định đi đâu? Đi cứu Bảy Lì, cứu anh Bình. Lâm nguy bất cứu mạc anh hùng. Thấy người bị nạn mà khoanh tay ngó lơ đâu phải người anh hùng?
- Một mình mày cứu cái khỉ khô. Lỡ mơ, tụi nó nhai xương mày. Mày ở đây với tụi tao. Tụi tao sẽ tìm cách giúp mày. Lâm nguy bất cứu mạc anh hùng mà...
- Nhưng, anh Bình của tao bị thương nặng lắm. ..
- Ông Bình chỉ huy trưởng à?
Kỳ lô gật đầu.
- Được rồi. Ông Bình, ông Bảy Lì thuộc phe tụi tao. Mấy ngày trước, tụi tao có tìm cách tiếp tế cơm nước, đạn dược cho mấy ổng. Vô đây bàn mưu kế. Dạo này, ở đây việc gian lu bù, Tây, Ăng lê,  Chà và chóp, Nhật lùn. ..phục kích lung tung. Lơ là , xa bẩy tức khắc, chết không kịp ngáp.
Kỳ lô theo lũ trẻ xóm Lò Heo chui vô đình Tân Lân tối ôm, hôi hám. Quanh co, luồn lách giữa các điện thờ một lúc, chúng chui xuống cái hầm tối om, lạnh ngắt. Thằng đầu trọc châm ngọn đèn dầu mỡ heo bằng cái đĩa. Ngoài một khẩu súng trường Pháp, một khẩu súng trường Nhật, hai trái lựu đạn chày, lựu đạn OF có chìa khóa như trái mãng cầu, chúng còn treo nhiều mặt nạ đủ hạng người trung, nịnh, hiền, dử ... Và một chiếc đầu lân râu bạc... một con khỉ từ trong góc hầm khệnh khạng bước tới trước mặt Kỳ Lô. Kỳ lô dùng đứng dậy thủ thế. Con khỉ nhảy lùi, đưa tay gỡ chiếc mặt nạ. Trước mặt thì đâu hiện ra một khuôn mặt bánh đúc, mái tóc bánh bèo, hàm răng sún, nhe răng cười. Con gái. Kỳ lô cười toét miệng:
- khỉ cái!
Cô bé gái nguýt dài Kì Lô:
- Tôi là khỉ cái thì anh là khỉ đột!
Thằng đầu trọc đánh mạnh tay vào bụng pho tượng Quan công mặt đỏ , la lớn:
- Dẹp. Khi cái có gì đem ra cho khỉ đột lai rai?
Con bé sún răng kéo cái mặt khỉ che kín mặt, khọt khẹt mấy tiếng rồi mới chịu đi.
Thấy Kỳ Lô nhìn chiếc đầu lân một cách thích thú, thằng đầu trọc khoe:
- Tụi tao là đội lân râu bạc xóm Lò heo. Khi nào yên giặc, tụi tao sẽ cho mày một chiếc đầu lân số Dzách.
Hai đứa ngoéo tay nhau. "Nhất ngôn ký suất"... nói là phải giữ lấy lời.
Hai thằng nhỏ nhất ra đi. Lát sau, chúng mang về bánh mì nhân thịt heo quay, có vài cộng hành, một tép tỏi. Thằng đầu trọc đem chia đều cho mỗi đứa, kể cả thằng Kỳ Lô. Từ ngày đánh nhau ở mặt trận Sài Gòn đến nay, Kỳ lô mới được ăn lại bánh mì với thịt heo quay.
Ăn uống xong xuôi , thằng đầu trọc nói:
Tụi bay ở nhà kiếm cái ăn, canh gác xào huyệt. Tao với thằng Kỳ lô đi cứu ông Bẩy Lì, ông Bình. Xong là tụi tao về. Tụi bay không được đi tìm. Hứa đi! "Nhất ngôn ký suất"... 
Thế là hai đứa ra đi.
Men theo bờ sông qua chợ cá vắng teo, đến dinh tòa bố... thằng đầu trọc đi trước. Thằng Kỳ Lô theo sau.
Phố xá, chợ búa chỉ còn lại ăn mày, trẻ cầu bơ, dù đảng. Lác đác một vài tiệm hủ tiếu, bún bò còn lén mở cửa. Trong các ngõ hẻm và dọc bờ sông, gái điếm môi son má phấn cười cợt, lượn lờ, ổng ẹo cùng línhTây vậy lính Chà và.
Xuống đến gần sở nước, hai đứa bị một tốp Tây trắng rượt bắt lại. Chúng quẹo vô xóm, nhảy qua vườn chuối um tùm.
Suốt ngày hôm đó, hai đứa bị Tây trắng, Tây mặt gạch, rượt bắt hụt nhiều lần. Một lần, thằng Kỳ Lô nổi khùng toan rút chốt lựu đạn. Thằng đầu trọc cản lại:
- Tụi nó cho tao với mày là đồ con nít. Kệ cha nó! Con nít mới cứu được ông Bảy Lì, ông Bình. Mày chọi lựu đạn một cái vậy coi như tao với mày hết đường lang thang tìm kiếm.
Đến tối mịt, hai đứa mới mò về đình Tân Lân, chui tuột xuống hầm. Nhai chưa hết chiếc bánh mì cứng như củi khô, thằng Kỳ Lô đã ngoẻo đầu ngủ say. Con nhỏ sún răng lấy kim chỉ vá lại chiếc áo bành tô rách hàng chục lỗ, đắp lên người thằng Kỳ lô. Mấy đứa nhỏ bó gối thở dài. Chúng bayf cách:
Ngày mai, chia thành nhiều tốp thành trẻ ăn mày, móc túi lần sang cầu Gành, Cù lao phố ...
Đêm hôm đó súng nổ nhiều hơn. Lửa cháy khắp nơi. Chúng bò ra sân đình nhìn những đám cháy bên kia sông, lắng nghe tiếng súng, tiếng thét từ hướng núi Châu Thới, Chợ đồn, Cù lao phố... thằng Kỳ lô thở dài. Tìm không được anh Bình, Bảy Lì, nó biết ăn nói làm sao với chị Hương, chị Loan, ông già chèo đò?
Có một con thuyền trôi ngang. Thằng Kỳ lô thò tay lôi vô, nhảy xuống. Thằng đầu trọc vội nắm lấy lái thuyền kéo lại:
- Trở lại. Mày qua bên đó, tụi nó bắn chết. Mày nhìn cái lái ghe kia thì biết?
Kỳ lô nhìn tấm ván sau lái ghe: tấm ván đỏ lòm máu, có nhiều vết đạn. Nó tái xanh, xòe hai bàn tay trước mặt. Hai bàn tay đỏ máu. Thủy triều đang lên. Chiếc ghe này từ hướng Cầu gành, Cù lao phố trôi tới đây. Lại nhìn hai bàn tay dính máu, nó rùng mình nghĩ đến anh Bình, ông Bảy Lì. Nhưng mọi người đều máu đỏ, làm sao phân biệt được máu này là máu của ai?
Sáng hôm đó, hai đứa lại đi ra đi. Thằng Kỳ Lô mặc chiếc áo bành tô rách thùng thình. Nghe cộm ở túi bên phải, nó thò tay, móc ra một gói xôi. Con sún. Bữa nay mình phải kiếm cho nó một cái chiếc áo lạnh, một khúc bánh mì. Con gái mà cái áo của nó rách te tua.
Lang thang xuống đến gần sở Nước, thằng đầu trọc chụp tay Kỳ lô giữ lại. Có tiếng vật lộn uỳnh uỵch, tiếng người gầm gừ. Trong vườn chuối sát mé  sông, hai thằng Tây trắng tay đang cầm dao đè gối lên ngực một thanh niên.
Nó cắt cổ người ta. Kỳ lô kêu nhỏ vào tai thằng đầu trọc
- Mày chạy trước đi, tao chạy theo sau...
Chưa kịp hiểu gì thằng đầu trọc nghe tiếng cục đá xanh bay đánh bóp vào đầu ai đó trong vườn chuối. Anh thanh niên vùng dậy đánh bổ vào đầu thằng Tây cao lớn đang cứa lưỡi dao đâm vào cổ của anh. Anh nhảy bay qua hàng rào gai xương rồng, lao xuống sông Đồng Nai. ...
Chiều tối hôm đó, Kỳ lô đã tung một trái lựu đạn lên chiếc xe jeep gần sở Nước. Nó định tung một trái nữa lên chiếc xe đi đầu. Nhưng có ai đó đã nhanh tay hơn nó. Làm sao nó và thằng đầu trọc bạn nó hiểu được: chính anh Bình của nó và Sáu Diệp đã quăng lựu đạn đốt chiếc xe còn lại.
Sau trận đánh ấy, Kỳ lô càng được lũ trẻ trong đình phục lăn. Lũ trẻ ở các khu phố khác biết tin, gửi lời bái phục, tôn Kỳ lô lên hàng thủ lĩnh, đại ca. Lực lượng tự vệ thành, cán bộ lãnh đạo bí mật của thị xã ủy biên Hòa liên tiếp nhận được báo cáo về một đội Thiếu niên cứu quốc bí mật nào đó hoạt động rất khá nhưng không sao tìm ra tung tích chúng. Thỉnh thoảng, trong lúc nguy hiểm họ được vài đứa trẻ giải vây bằng cái cách trẻ con của chúng. Chúng kêu làng, kêu nước, lu loa lao vào bọn giặc để người của họ chạy thoát. Nhiều lần họ bị bọn giặc rình mò bao vây chỗ họ đang hợp kín, bỗng có mấy đứa trẻ rượt đánh nhau , Kêu la chí chóe. Thế là họ giải tán kịp thời.
Một đêm khuya , thằng đầu trọc thao thức mãi vậy bảo nhỏ vào tai Kỳ Lô, vẽ bí mật và tự ái: tao nghe có một người trẻ tuổi cỡ mình cỡ tụi mình, xuất quỷ nhập thần ở khu chợ biên Hòa này, khiến bọn Tây khiếp sợ... Người trẻ tuổi này còn giỏi hơn các anh hùng thảo khấu Lương Sơn Bạc. Chấm mày có biết anh hùng Lương Sơn Bạc không?
Kỳ lô lắc đầu:
- Không. Cỡ như ông Bẩy Lì tướng cướp vùng rừng bên kia sông kia chứ gì? Nè, hay mình tìm cách móc với người trẻ tuổi này coi sao? Người trẻ tuổi này tên là gì?
Nghe nói là Lữ Mành. Nếu Lữ Mành là đó thì tao có biết nhà ở bên kia hông chợ, gần Tòa bố... chẳng lẽ...
Thế rồi hai đứa nhìn các bạn trẻ tuổi đang ngủ say, quần áo rách rưới, bụng xẹp lép.
Thằng đầu trọc không thích dùng súng, lựu đạn. Nó với thằng Kỳ lô đã cãi nhau nhiều trận nảy lửa.
- Đi tay không, dùng mưu mẹo, la lối như vậy được việc hơn. Tụi Tây, việt gian ít nghi ngờ. Nó bảo Kỳ lô thế. Phần mày tìm được anh Bình, ông Bảy Lì, Lương Sơn Bạc là mày rút theo mấy ổng lên rừng xuống biển, dọc ngang trời đất. Còn tao? Tao đi đâu? Sống chết vì tụi tao cũng ở đây, hiểu chưa? Mày bảo tao theo mày chứ gì? Còn cái đám con sún với một bẩy em út mồ coi của tụi tao, ai nuôi?
Thằng Kỳ lô gật đầu. Thương bạn phải hiểu bạn nhưng nó không thể không bắn, không chọi lựu đạn khi gặp mặt cái bọn giết người, cướp nước ấy. Nó hứa cùng bạn là sẽ giảm bớt việc hạ sát bọn giặc bằng súng. Nó than thở cùng con sún khi hai đứa ngồi bồi lại cái đầu lân bị chuột khoét.
- Hứa vậy thôi nhưng hễ gặp cái bộ mặt khỉ của lũ Tây là tao nổi khùng.
- Tại sao anh ghét Tây dữ vậy?
- Không biết. Nó không phải là mình. Trước cách mạng thành công, mấy thằng Tây chủ sở cao su , thằng cố Nhan có trốn ở làng tao. Làm phách chó, ức hiếp thiên hạ. Cũng vì tụi nó mà.... chị Hồng Loan phải nhảy xuống sông Đồng Nai tự tử. May mà có chú từ khâm với ông nội chèo đò cứu được. Nhưng thôi, có nói, mày cũng không hiểu được đâu ...
Một buổi chiều, Kỳ lô và thằng đầu trọc nháy mắt làm hiệu. Hai đứa lặng lẽ ra đi. Thằng Kỳ lô mặc chiếc áo bành tô thùng thình, mặt mũi lắm lem, tay chân đen thui. Hai đứa lang thang xuống cầu Rạch cát. Cách đầu cầu chừng 100 thước, chuẩn bị lính gác chặn lại. Bị dồn tại đó, có hàng chục trẻ còn lang thang như chúng, hai cổ xe ngựa, bốn năm cô gái làm tiền,
Sao họ không cho đi, chị? Kỳ lô hỏi một cô gái môi son má phấn, cử chỉ ngượng thế nào ấy. Cô nhìn nó, thì thầm: chúng giải Việt Minh qua đây. Nghe nói có một ông Việt Minh làm lớn lắm. Cô gái nhìn thẳng vào mặt nó dò tìm điều gì đó nó không sao biết được. Tiền? Nó chỉ có cái áo bành tô rách te tua và trái lựu đạn dấu trước bụng. Còn chuyện kia. Nó không biết.
Nó rùng mình lo lắng. Anh Bình, ông Bảy Lì, chú Hai cũng là Việt Minh lớn, Việt Minh bự. Nó nhìn quanh quất tìm một cái gì đó, tay chân ngứa ngáy. Thằng đầu trọc nhìn nó nhiều lần. Nó gục gặc đầu. Nhưng cũng chỉ đứng yên được vài phút. Nó nhìn chăm chăm vào ông già đánh xe ngựa và cô gái làm tiền đang rung bầng bật, thầm thì gì đó cùng các bạn của cô. Nó chợt để ý một người độ 16 tuổi, dong dỏng,  lầm lì, ngồi sao ông già đánh xe ngựa. Nó chợt nghĩ: Lữ Mành? Hay Lữ Mành như thằng đầu trọc nói? Anh hùng lương Sơn Bạc mà thế này sao? Khác gì mình và thằng đầu trọc? Sao bọn giặc Tây khiếp sợ?
Ông già đánh xe ngựa mặt hiền khô, ánh mắt long lanh, hai tay rọ rạy khắp túi quần, dưới thùng xe. Hình như ông già có liếc nhìn nó nhiều lần. Cái anh chàng lương Sơn Bạc ngồi phía sau cứ gà gật, như đang say khướt.
- Tránh ra! Đứng sát lề đường! Mấy tên lính áp giải dùng bán súng đẩy mọi người dạt vào lề đường, sát mé sông. Nó với thằng đầu trọc, cô gái làm tiền cũng bị bán súng dồnn sát mé sông cuồn cuộn. Dưới mặt sông, một chiếc thuyền buồm, thuyền chày nghiêng nghiêng chui qua gầm cầu. Hình như có một chiếc thuyền buồm bị vướng vào chân cầu, loay hoay mãi không sao gỡ ra được. Mấy tên lính trên cầu quát tháo, chửi bới ầm ỉ.
Tới giữa cầu, hơn chục chiến sĩ bị trói chặt, quần áo rách nát, mặt mũi tím bầm, tiến về phía Kì Lô, bốn thằng lính đi kèm hai bên và phía sau. Chốc chốc, bọn lính lính thúc báng súng vào vai, vào lưng họ: lẹ lẹ lên! Tối rồi.
Nhiều chiến sĩ trừng trừng nhìn chúng
Khi đoàn người đã đến gần Kỳ lô xuýt kêu to: anh Bình. Nhưng nó kịp đưa cả năm ngón tay vào miệng, khắp người mọc gai, lạnh toát.
Thằng đầu trọc đứng nép sát vào nó, nắm chặt tay nó đẩy ra ý bảo động đậy là chết. Người nó nóng hầm hập, mồ hôi vã ra như tắm. Nó hít thở mạnh mấy cái liền kiếm xem trái lựu đạn trước bụng có còn cộm ở đấy không? Nó nhìn thấy khuôn mặt bị đánh tím bầm của anh Bình. Chắc là đau lắm. Nó bỗng như thấy rõ ràng khuôn mặt trái xoan, trắng trẻo của chị Loan, chị Hương và cái chân cà thọt của ông nội chèo đò... anh Bình vẫn bước thẳng lưng, ngực dướng về phía trước. Hai chiến sĩ đi gần anh Bình thường thường dùng vai, lưng của họ đỡ nhiều cú bán súng của hai thằng Tây trắng đánh vào anh Bình... Lương Sơn Bạc... lương Sơn Bạc là thế đấy!
Anh Bình và hai chiến sĩ nhìn người đi đường, nhìn Kỳ Lô và mỉm cười vẻ an ủi nó: đừng sợ, chú em. Ra đi chiến đấu cứu nước, chết sống là chuyện thường. Chú em nhớ bảo lại chị Loan, chị Hường thế đấy... Kỳ lô bỗng dưng ứa lệ vì hình như đôi mắt sưng vù của anh Bình chưa nhận ra nó. Chết như thế, oan ức lắm.
Năm đầu ngón tay của thằng đầu trọc bấu lún vào vai nó khiến nó rủ mình , chợt tỉnh, năm ngón tay nó đang luồn vào trước bụng buông xuôi. Trái lựu đạn ở đây vẫn còn nguyên tại chỗ. Nó liếc mắt ngó chừng chàng trai lương Sơn Bạc nó nghi là Lữ Mành đang ngồi trên cổ xe ngựa, đầu gật tới gật lui như sắp lìa khỏi cổ. Một con người còn sống đó nhưng coi như đã chết rồi, hai thằng Tây trắng phun hai bãi nước bọt khinh bỉ về phía anh chàng Lương Sơn Bạc ấy...
anh Bình và những người bị bắt đã bước qua chỗ thằng Kỳ lô. Nó nghẹn thở, cho tay vào bụng, nắm chặt trái lựu đạn. Bỗng cô gái có vẻ gái làm tiền đứng cạnh nó nhào ra túm chặt lấy anh Bình và mấy người bị bắt, la khóc thảm thiết:
Trời ơi, chồng tôi, bớ bà con ơi! Chồng tôi đang thả câu đêm ngoài sông Đồng Nai, họ bắt trói, đánh đập tàn nhẫn thế này ...
Người chiến sĩ trẻ bị cô gái chị kéo ngã xuống mặt đường lôi anh Bình ngã theo. Con ngựa hí lồng lên, cách hai vó trước lên trời, bổ xuống đầu thằng Tây trắng đang giương súng về phía anh Bình. Bỗng nó kêu rú, một dòng máu từ cánh tay cầm súng của nó chảy xuống mặt đường nhựa: một con dao găm.
Kỳ lô ngoái nhìn lại chàng trai Lương Sơn Bạc. Chàng trai hiện lồng lộng giữa hai càng xe ngựa, vung roi đen đét trong không khí, con ngựa lồng lên. Chiếc xe lao qua đầu hai thằng Tây trắng. Hấp một cái như làm xiếc anh chàng "Lữ Mành lương Sơn Bạc" chồm xuống hai tay xách anh Bình và hai chiến sĩ quẳng lên giữa gầm cổ xe. Ông già và cô gái làm tiền vung mạnh cánh tay: hai quả lựu đạn chạy lao về phía hai thằng Tâyy trắng...
Lữ Mành... - thằng đầu trọc bò xuống mép sông Đồng Nai, kéo thằng Kỳ lô lao theo, reo thích thú Lữ Mành, chiến sĩ biệt động Lữ Mành đã xuất hiện ...
Thằng đầu trọc, thằng Kỳ lô lăn nhiều dòng xuống tận mép nước con sông Đồng Nai quen thuộc, lặn một hơi dài về hướng cầu Rạch cát, chỗ chiếc thuyền buồm bị dây quấn vào chân cầu. Thằng đầu trọc bám vào sợi dây dừa to tướng , ra hiệu cho thằng Kỳ lô làm như nó. Người chủ chiếc thuyền buồm la lớn như báo động, như reo mừng:
Oánh nhau rồi bớ bà con Đồng Nai mình ơi! Dân Đồng Nai gan lì trời thằng quỷ địa, coi cái chết nhẹ tựa lông hồng.
Ông ta lại chồm người ra mép sông, nói như nói to cùng dòng sông nước triều đăng lên, gió từ miệt Nhà Bè lộng về hướng Tri An, nhiều giề lục bình trổ bông đang đứng im bóng cựa quậy, xoay xoay trôi ngược về hướng miệt rừng già Trị An, Mã đà đây:
Lục bình, bám cho chắc tay nghe, có gió, được nước, tao trương buồm, giọt về miệtt rừng già Trị an, Mã đà đây. Mã Đà duơng cước anh hùng tận.Thân dậu niên canh kiến thái bình...
Lập tức, năm sáu chiếc thuyền khác cũng kéo dây lèo, cánh buồm giủ gió ầm ầm lau chéo qua chân cầu Gành, nhắm hướng rừng giàTri an. Không hiểu những con thuyền ấy chở những gì mà khẩm lừ?
Nép sát vào thân thuyền, thằng đầu trọc bảo nhỏ vào tai thằng kỳ lô:
Hình như mấy chiếc ghe chày này chở toàn súng đạn, nặng lắm...  khi nó chạy ngang chợ biên Hòa tao buông tay ở lại nghe. Mày thượng lộ bình an ...
- Tao cũng ở lại vài ngày nắm tình hình, còn gặp anh Bình tao bàn việc. Mới lại tao thấy nhớ nhỏ sún, tao hứa tìm cho nó một cái áo, một cái quần lành lặn một chút ...
- Cũng được! Vậy khi ngang qua khu chợ, hai thằng mình buông tay nghe. Khỏi phải chào từ biệt ông chủ ghe. Cùng gánh biệt động của Lữ Mành lương Sơn Bạc cả ... Ê, ê hai bên bờ sông vẫn cháy đỏ trời kìa. Hướng Bửu Long, cù lao Thạnh hội, hướng Tân Vạn, Nhà Bè, hướng nào cũng cháy đỏ lửa "tiêu thổ kháng chiến". 
 11 - 1996