Mẹ thường la rầy tôi " đầu óc gì mà tối thui như đêm ba mươi !! " mỗi khi tôi học dốt . Hầu như người dân quê ở Việt Nam luôn đem cái đêm ba mươi ra để so sánh với những gì đen tối nhất nhưng không hiểu sao tôi lại có thú đi dạo vào những đêm ba mươi . Mà đường xá vào những đêm ba mươi có tối bao giờ đâu ? sáng choang nhộn nhịp đấy chứ!! nhất là đêm giao thừa!!
Tôi sanh ra và lớn lên ở một xứ sương mù, cái lạnh giăng mắc và vì thế mà nước da của phe kẹp tóc chúng tôi cứ trắng hồng mơn mỡn !! Phải, Đà lạt đấy!! nơi có hồ than thở, thác Cam ly, thung lũng tình yêụ....nơi có cái chợ mà nghe tên cũng đã nổi da gà, rợn tóc gáy " Chợ Âm phủ " . Ai đã lên Đà lạt mà không đi dạo đêm trên những con đường bồng bềnh mù sương, cái lạnh nhẹ nhàng len vào cổ để có thể đủ mơ mộng hí hoáy một bài thơ bên hồ Xuân Hương, đủ để lang thang xuống chợ Âm phủ tìm bát cháo ấm lòng . Quê hương Việt Nam là nơi đẹp như trang cổ tích nên từ địa danh, con người cũng mang âm hưởng huyền thoại . Từ ngày vào Sài gòn học, mỗi năm, tôi chỉ về Đà lạt vài lần nhưng không bao giờ tôi bỏ cái thú đi dạo đêm ba mươi ở Đà lạt, nhất là đêm giao thừa . Tôi yêu đêm ba mươi bởi trong tôi, ấn tượng về đêm ba mươi thật là sâu sắc!! Tôi nhớ như in cái khoảng thời gian khi tôi được 8 tuổi, mẹ tôi lên cơn suyễn đúng trong đêm ba mươi . Trời hôm ấy quả thực tối đen như mực, lại mưa tầm tã, Đà lạt đã lạnh lại còn lạnh hơn!! tôi thì lại chúa sợ ma nhưng nhìn mẹ lên cơn khò khè, thở không nổi nên tôi nhất định phải đi tìm Dì Bảy, bà thầy thuốc nam duy nhất ở khu chợ Âm phủ thời đó ....
Dưới con dốc quạnh hiu tối đen, bên bờ Xuân Hương tỏa lạnh, những ngọn đèn dầu leo lét trong màn mưa soi những gương mặt mệt mỏi xanh xao khắc khổ vì mất ngủ, những khuôn mặt mà chỉ no sương gió nhưng đói áo cơm trông thật mờ ảo, mông lung ...Một thế giới cô quạnh, lặng thầm và bí ẩn, một quang cảnh thâm u tĩnh mịch mà ở cái tuổi của tôi thì run lên cầm cập khi nghe đến hai chữ Âm Phủ
Tôi cầm chiếc đèn măng xông dò dẫm từng bước di mà tim tôi đánh trống thình thịch!! cứ nhắm mắt nhắm mũi rảo bước mà tôi đụng phải một gánh ốc của ai đó, tôi ngã trên lề đường, còn chiếc đèn măng xông tắt phụt và lăn lông lốc!! Tôi thét lên hoảng sợ khi có bàn tay ai đó đỡ tôi dậy, mở mắt ra thì chúa ơi, tôi lại hét toáng lên, một gương mặt gầy gò lấm lem xanh xao của thằng bé nào đó mà với trí tưởng tượng của tôi thì ....không khác gì ....con ma!! Nó nắm tay tôi trấn an:
- Đừng sợ nhỏ, tui không làm gì nhỏ đâu!! tui không phải là ma!! người sống đàng hoàng nè!!
- Nhỏ lớn gì!! khi không lù lù hiện ra ai mà không khiếp vía chớ!!
- Ai biểu yếu bóng vía chi !! người ta bán ốc chỗ này mà, đi không chịu ngó còn mắng vốn nữa hả ?
- tui đâu có dám mở mắt làm sao ngó ?
- Trời, đi đường mà nhắm mắt ....hèn chi!! thiệt tình mà!!
- Trời tối đen như mực mà!! tui sợ ma lắm!!
- Vậy chứ nhỏ đi đâu ?
- Đã nói không có nhỏ lớn gì hết mà!! tui đi qua nhà Dì Bảy mua thuốc cho má tui
- Ủa, Dì Bảy hả, sát nhà tui đó, để tui dẫn đi!!
Cái kỉ niệm quen nhau rất tình cờ với con ma bất đắc dĩ trong đêm ba mươi đó khiến tôi có ấn tượng tốt đẹp về đêm ba mươi . Tôi đã không còn sợ ma hay bóng đêm nữa vì Thi, người con trai ấy đã lí luận chắc như bắp rằng " trên đời này làm gì có ma!! " . Mẹ tôi hôm ấy đã tai qua nạn khỏi vì nhờ có liều thuốc của dì Bảy, bà cứ rờ cái đầu gối trầy trụa của tôi mà suýt xoa " Tội cho con gái bé bỏng của mẹ phải đêm hôm khuya khoắt mà đi xa như vậy!!" . Tôi gật đầu cười rồi kể cho mẹ nghe chuyện xảy ra " Đêm ba mươi tối thật nhưng tôi thấy thương mẹ tôi hơn nữa, nó giúp tôi gần hơn với mẹ, với đời sống nghèo nàn chân chất nhưng tốt bụng của người dân Việt Nam .
Rồi chúng tôi cùng lớn lên, cùng trưởng thành . Tôi chia tay Thi để lên Sài gòn học, còn Thi, anh phải tòng quân đi đánh giặc ở bên Miên . Mỗi bức thư anh gởi cho tôi đều miêu tả rất rõ những nơi anh đã đến bên nước bạn nhưng tôi cảm nhận được nơi anh sự so sánh sâu sắc yêu thương với quê hương Việt Nam và đặc biệt là Đà Lạt, nơi hai chúng tôi sanh ra và trưởng thành, nơi đúc kết tình yêu đầu đời với bao mơ ước đẹp đẽ ...Ba năm sau, cũng chính trong đêm giao thừa, tôi nhận tin anh đã tử trận .... Mẹ dỗ nỗi đau của tôi bằng cách tìm đường vượt biển cho tôi . Tôi đã khóc lóc van xin mẹ vì không muốn tha hương cầu thực xứ người, bởi trong tôi đã đầy ăm ắp những kỉ niệm thân thương nơi cao nguyên Đà lạt . Định mệnh vẫn là định mệnh, số tôi đi, nên tôi vẫn phải đi!! Đi rất tình cờ mà chẳng kịp nói lời " thưa mẹ con đi!! " , đi canh me trong một chuyến tôi về Cà Mau thực tập . Mười năm nơi xứ người, cái xứ tự do đủ đầy vật chất, tôi vẫn thầm mơ có một ngày trở về mảnh đất quê mình, thăm lại chợ xưa, nơi gánh ốc chân tình, thăm lại quê nhà nơi có người mẹ tần tảo điêu linh, đã ngày đêm chắt chiu lo cho tôi ăn học . Thăm Dì Bảy đã cứu cơn hen của mẹ, thăm hồ Xuân hương đã một thời dung chứa tình tôi, thăm buổi hoàng hôn bên hồ Than Thở với nấm mộ của người ...và thăm lại người dân hiền lành Đà Lạt .....
Mẹ ơi con đã về
Sau mười năm xa quê
Đong đầy bao nỗi nhớ
Việt Nam mình nhiêu khê
Con đã trở về đây
Thăm mẹ, đôi vai gầy
Thăm người thương quá cố
Thăm người dân lất lây .......
Đêm giao thừa yêu thương
Pháo nhuộm đỏ đầy đường
Lòng con nghe ấm lạ
Khi đi giữa quê hương
Tôi sanh ra và lớn lên ở một xứ sương mù, cái lạnh giăng mắc và vì thế mà nước da của phe kẹp tóc chúng tôi cứ trắng hồng mơn mỡn !! Phải, Đà lạt đấy!! nơi có hồ than thở, thác Cam ly, thung lũng tình yêụ....nơi có cái chợ mà nghe tên cũng đã nổi da gà, rợn tóc gáy " Chợ Âm phủ " . Ai đã lên Đà lạt mà không đi dạo đêm trên những con đường bồng bềnh mù sương, cái lạnh nhẹ nhàng len vào cổ để có thể đủ mơ mộng hí hoáy một bài thơ bên hồ Xuân Hương, đủ để lang thang xuống chợ Âm phủ tìm bát cháo ấm lòng . Quê hương Việt Nam là nơi đẹp như trang cổ tích nên từ địa danh, con người cũng mang âm hưởng huyền thoại . Từ ngày vào Sài gòn học, mỗi năm, tôi chỉ về Đà lạt vài lần nhưng không bao giờ tôi bỏ cái thú đi dạo đêm ba mươi ở Đà lạt, nhất là đêm giao thừa . Tôi yêu đêm ba mươi bởi trong tôi, ấn tượng về đêm ba mươi thật là sâu sắc!! Tôi nhớ như in cái khoảng thời gian khi tôi được 8 tuổi, mẹ tôi lên cơn suyễn đúng trong đêm ba mươi . Trời hôm ấy quả thực tối đen như mực, lại mưa tầm tã, Đà lạt đã lạnh lại còn lạnh hơn!! tôi thì lại chúa sợ ma nhưng nhìn mẹ lên cơn khò khè, thở không nổi nên tôi nhất định phải đi tìm Dì Bảy, bà thầy thuốc nam duy nhất ở khu chợ Âm phủ thời đó ....
Dưới con dốc quạnh hiu tối đen, bên bờ Xuân Hương tỏa lạnh, những ngọn đèn dầu leo lét trong màn mưa soi những gương mặt mệt mỏi xanh xao khắc khổ vì mất ngủ, những khuôn mặt mà chỉ no sương gió nhưng đói áo cơm trông thật mờ ảo, mông lung ...Một thế giới cô quạnh, lặng thầm và bí ẩn, một quang cảnh thâm u tĩnh mịch mà ở cái tuổi của tôi thì run lên cầm cập khi nghe đến hai chữ Âm Phủ
Tôi cầm chiếc đèn măng xông dò dẫm từng bước di mà tim tôi đánh trống thình thịch!! cứ nhắm mắt nhắm mũi rảo bước mà tôi đụng phải một gánh ốc của ai đó, tôi ngã trên lề đường, còn chiếc đèn măng xông tắt phụt và lăn lông lốc!! Tôi thét lên hoảng sợ khi có bàn tay ai đó đỡ tôi dậy, mở mắt ra thì chúa ơi, tôi lại hét toáng lên, một gương mặt gầy gò lấm lem xanh xao của thằng bé nào đó mà với trí tưởng tượng của tôi thì ....không khác gì ....con ma!! Nó nắm tay tôi trấn an:
- Đừng sợ nhỏ, tui không làm gì nhỏ đâu!! tui không phải là ma!! người sống đàng hoàng nè!!
- Nhỏ lớn gì!! khi không lù lù hiện ra ai mà không khiếp vía chớ!!
- Ai biểu yếu bóng vía chi !! người ta bán ốc chỗ này mà, đi không chịu ngó còn mắng vốn nữa hả ?
- tui đâu có dám mở mắt làm sao ngó ?
- Trời, đi đường mà nhắm mắt ....hèn chi!! thiệt tình mà!!
- Trời tối đen như mực mà!! tui sợ ma lắm!!
- Vậy chứ nhỏ đi đâu ?
- Đã nói không có nhỏ lớn gì hết mà!! tui đi qua nhà Dì Bảy mua thuốc cho má tui
- Ủa, Dì Bảy hả, sát nhà tui đó, để tui dẫn đi!!
Cái kỉ niệm quen nhau rất tình cờ với con ma bất đắc dĩ trong đêm ba mươi đó khiến tôi có ấn tượng tốt đẹp về đêm ba mươi . Tôi đã không còn sợ ma hay bóng đêm nữa vì Thi, người con trai ấy đã lí luận chắc như bắp rằng " trên đời này làm gì có ma!! " . Mẹ tôi hôm ấy đã tai qua nạn khỏi vì nhờ có liều thuốc của dì Bảy, bà cứ rờ cái đầu gối trầy trụa của tôi mà suýt xoa " Tội cho con gái bé bỏng của mẹ phải đêm hôm khuya khoắt mà đi xa như vậy!!" . Tôi gật đầu cười rồi kể cho mẹ nghe chuyện xảy ra " Đêm ba mươi tối thật nhưng tôi thấy thương mẹ tôi hơn nữa, nó giúp tôi gần hơn với mẹ, với đời sống nghèo nàn chân chất nhưng tốt bụng của người dân Việt Nam .
Rồi chúng tôi cùng lớn lên, cùng trưởng thành . Tôi chia tay Thi để lên Sài gòn học, còn Thi, anh phải tòng quân đi đánh giặc ở bên Miên . Mỗi bức thư anh gởi cho tôi đều miêu tả rất rõ những nơi anh đã đến bên nước bạn nhưng tôi cảm nhận được nơi anh sự so sánh sâu sắc yêu thương với quê hương Việt Nam và đặc biệt là Đà Lạt, nơi hai chúng tôi sanh ra và trưởng thành, nơi đúc kết tình yêu đầu đời với bao mơ ước đẹp đẽ ...Ba năm sau, cũng chính trong đêm giao thừa, tôi nhận tin anh đã tử trận .... Mẹ dỗ nỗi đau của tôi bằng cách tìm đường vượt biển cho tôi . Tôi đã khóc lóc van xin mẹ vì không muốn tha hương cầu thực xứ người, bởi trong tôi đã đầy ăm ắp những kỉ niệm thân thương nơi cao nguyên Đà lạt . Định mệnh vẫn là định mệnh, số tôi đi, nên tôi vẫn phải đi!! Đi rất tình cờ mà chẳng kịp nói lời " thưa mẹ con đi!! " , đi canh me trong một chuyến tôi về Cà Mau thực tập . Mười năm nơi xứ người, cái xứ tự do đủ đầy vật chất, tôi vẫn thầm mơ có một ngày trở về mảnh đất quê mình, thăm lại chợ xưa, nơi gánh ốc chân tình, thăm lại quê nhà nơi có người mẹ tần tảo điêu linh, đã ngày đêm chắt chiu lo cho tôi ăn học . Thăm Dì Bảy đã cứu cơn hen của mẹ, thăm hồ Xuân hương đã một thời dung chứa tình tôi, thăm buổi hoàng hôn bên hồ Than Thở với nấm mộ của người ...và thăm lại người dân hiền lành Đà Lạt .....
Mẹ ơi con đã về
Sau mười năm xa quê
Đong đầy bao nỗi nhớ
Việt Nam mình nhiêu khê
Con đã trở về đây
Thăm mẹ, đôi vai gầy
Thăm người thương quá cố
Thăm người dân lất lây .......
Đêm giao thừa yêu thương
Pháo nhuộm đỏ đầy đường
Lòng con nghe ấm lạ
Khi đi giữa quê hương