Bụi cây mua lay lắt, đập vào gốc mù u đầy sẹo vết, bên cái mương nước sau nhà. Chốc chốc, nó lại tung vài cánh tím bầm, bay lẩn đâu đó trong cỏ, hay rơi xuống vệt sình trong ao. Mấy con thòi lòi thấy động, đớp vào rồi lại nhả ra. Chắc do nó chả có mùi vị gì với chúng. Cái lạnh lan dần trong không khí dưới chân, lần lên đầu gối, rồi thấm đều hai vai tôi. Cái lạnh man mát, nhưng cứ mỗi đợt gió vụt qua, nó lại thấm buốt vào cái áo ấm, cái áo đã đi từ màu xám đen, sang trắng bạc lổ chỗ. Má tôi khẽ cựa mình gọi trong buồng, tôi chạy vội vào, đổ một muỗng sâm đã nhạt như nước lã vào miệng bà. Đôi mắt bà nhướng lên ráng nhìn, tôi cũng không biết bà nhìn gì, giờ đôi mắt bà trắng dã, tròng đen nhạt đi.

-          Má đau hả má?!

Bà gật xuống theo miếng nước sâm, nhắm mắt lại nuốt, và cái gật đó thay cho tiếng trả lời. Tôi rờ lên tay bà, kể một lèo.

-          “Má ráng nhen, nay con được cô khen viết chữ đẹp á má, nguyên lớp cô khen có mình con hà, mai mốt má khỏe, má dẫn con đi mua cái bánh trung thu ăn nhe má, bữa rồi trường phát bánh, mà nó bị mốc hết rồi má ơi,... má,.. nha má,... nha...!”.  Tôi vừa kể vừa lay tay bà.

-          “Thôi, con đi ra sau chơi cho má con nghỉ chút đi con!”

Tiếng ba tôi khẽ nói, cùng với cái vỗ nhè nhẹ vào vai tôi. Tôi dạ một tiếng, rồi chạy ù ra sân sau, lôi cây kiếm gỗ trong bụi chuối ra, để diễn lại mấy cảnh đánh đấm vừa coi được trên TV nhà hàng xóm hôm trước. Tôi vụt chan chát thanh bảo kiếm của mình vào cây mù u, thi thoảng chém một nhát bay phăng vài nhánh mua, lúc đó tôi cười như nắc nẻ, nhìn quanh coi có ai chứng kiến sự “ngầu” của mình không. Cái gốc mù u cũng u nần sẹo vết theo mấy bộ phim “đại hiệp”, mà lúc nào cũng bộ nọ sọ bộ kia, và cũng chỉ có mấy cái cây chơi với tôi nổi. Những vết toác da, rỉ nhựa, vón thành cục, như vết của cái con mà ba tôi gọi là ung thư. Chỉ khác, là vết thương của bà phập phồng theo nhịp tim, nhịp thở. Tôi cũng không còn nhớ rõ giọng má tôi nghe thế nào. Chỉ nhớ lần gần nhất, là lúc bà đánh thức tôi dậy với đôi tay lạnh như đá, và cái hôn lên trán cũng không ấm hơn. Từ đó, lâu lâu bà mới cất tiếng trầm đục, ứ lại đâu đó trong ngực, trong cổ. Mà, thực ra cũng chỉ nhớ bà hỏi tôi “Con có thương má hông!”, cũng chẳng còn ký ức nào rõ ràng hơn, ngoài câu đó.

-          Dô bắt dùm ba nồi nước đi con ơi!

 Tiếng Ba tôi gọi vọng ra, tôi đút cây kiếm gỗ vào bụi chuối đậy lá kỹ lại, sợ ai đó ăn cắp mất. Với tay, tôi gom đại máy khúc xoài khô bên bờ mương đem vô bếp. Củi xoài là thứ tôi ghét nhất, vì nó nhóm rất khó cháy mà còn khói mù mịt, dễ tắt lửa.

Nhưng đành chịu, mấy ngày nay má tôi hình như đau hơn, nên ba chưa đi chặt củi, còn tôi thì đi học tới chiều mới về. Tôi có hai người anh, một người chị đều hơn tôi cả chục tuổi, nhưng họ cũng đi học xa hết. Cho nên, tôi mới phải làm mấy việc nhà, chứ thường thì mọi người đều làm hết, nói chung là cả nhà đều coi tôi như ông trời con vậy, hoặc cảm giác tôi thế.

Bếp củi nhà tôi là một cái thau nhôm to bằng người tôi, ở trên đặt một cây sắt gân hình chữ U để bắt nồi, phía chụm củi bị đè mọp xuống vì củi nặng, hay vì ai đó đã gõ nó xuống, hoặc nó đã như vậy từ đầu, để mới phải trở thành cái bếp. Lúc trước, còn cái cà ràng đất, nhưng cũng không mấy chốc là gãy, bể tan nát hết, giờ thân xác nó là cái nền “gạch” sang trọng duy nhất trong nhà, để đặt cái thau lên nấu. Tôi thật nhẹ tay múc từng ca nước trong lu, để không dấy cặn lên. Đổ đầy nồi nước, rồi bắt đầu vật lộn với đống lửa.

Nước ở dưới quê, từ mương múc lên lóng phèn, hôm nào lỡ tay chơi lốc xoáy hơi lâu với cục phèn, thì coi như vừa teo tóp cục phèn đến thảm hại, mà vừa chua lè lu nước, phải đổ bỏ.

Nồi nước sôi, ba pha nước ấm lau cho má. Xong xuôi ông ngồi đút được mấy muỗng cháo trắng ăn với muối bọt, rồi bà cũng nhè ra không nuốt nổi nữa. Ông cất chén cháo lên chạn bếp, rồi pha nước tắm cho tôi.

Nước ấm xối vừa ngừng là lạnh khủng khiếp. Gió cứ tìm hết hướng nọ đến hướng kia mà luồng vào nhà tắm. Mà chắc nó cũng không cần tìm, vì nhà tắm chỉ vắt vẻo mấy cái manh bao ốm yếu hơn cả tôi, lỗ chỗ là vài mảnh lá dừa nước, còn ráng bám víu lại, như những người khách cuối cùng đu đeo trên mui chiếc xe lam chiều vậy. Một dòng nước lạnh trút xuống làm tôi giật mình. Tôi kêu lên, “ba, ba đổ xà bông ra tay rồi hẵng chà lên á ba, tay ba nóng nước xà bông nó bớt lạnh hơn”.

Xà bông tắm, giặt, rửa chén của nhà tôi là một thứ duy nhất: bột giặt pha loãng. Ba tôi cười xòa, “ờ, khôn đó, tắm lẹ nè để lạnh, năm nay gió bấc mạnh hơn mọi năm con à”. Cái nước xà bông này tôi không thể tự mình tắm sạch được, vì nó cứ nhơn nhớt, có bữa tôi tự tắm, thì hôm sau cả người bong lên lớp vảy, như cá sặc phơi nắng.

Tắm xong, ba tôi lau người rồi lấy bộ đồ dày cho tôi mặc. Tôi chần chừ chỉ tay lên bộ đồ khác trên sào rồi nói:

“Ba lấy bộ kia đi ba, bộ này mặc khó chịu lắm”

Thực ra là tôi muốn để dành bộ đồ dày đó tết mặc, đó là bộ đồ anh Hai mua từ mấy năm trước, mà cứ mỗi lần đi chơi hoặc lễ tết gì, tôi mới lại lấy ra. Ông móc lại bộ đồ rồi kêu tôi mặc nhanh ra ăn cơm.

Cơm hôm nay đặc biệt ngon, có món tốp mỡ của dì Tư hàng xóm vừa cho lúc chiều. Thực ra mùi nó làm tôi khó ăn, nó cứ hăng hăng, lạt lạt, nói chung không hề hợp khẩu vị. Nhưng riết cũng chỉ có món đó là có nguồn gốc động vật, nên nó thành mỹ vị nhân gian. Ba má tôi thì ăn chay trường, nên ông ăn canh trà, tức là nước trà chan cơm, với chút muối bọt còn nguyên, lúc má ăn dở chén cháo. Khẩu phần tôi còn thêm một chén canh rau mồng tơi, không muối, không bột ngọt, không hành... À, mà vậy thì nên gọi là rau luộc nó đúng hơn.

Tiệc cơm chiều cũng xong, tôi lấy bài ra học, ba tôi lại đút nước, đút thuốc, đút sâm cho má. Cái bóng đèn dây tóc vàng vọt, có lúc lại chùn lại như tắt hẳn do điện yếu. Nó cứ lúc như sắp lịm đi, lúc thì bừng sáng vụt lên, soi rõ bóng cây bút chì lên vách, thân bút kéo dài, uốn lượn theo những cây đà tre vặn vẹo, cố chịu sức nặng của mấy cọng lạt, đang cũng căng lên, đùm túm một đống lá dừa nước trên thân, mà chắc chỉ lỡ trợt chân, chống tay vào, là tan ra cả. Tôi hí hoáy đến nhừ cái cổ tay với mấy bài tập viết, trang vở mới tinh còn mùi giấy, lẫn mùi bút chì và mùi chua chua của cục gôm.

Tôi vừa thích vì nó là đồ mới, mà vừa sợ vì nó là đồ đi học, chẳng vui chút nào. Tôi soạn lại tập cho vào cặp, tôi cố soạn rất kỹ, nhưng chẳng hiểu sao lâu lâu lại đem nhầm tập, thiếu sách hoặc chí ít phải có cái gì đó, để bị cô khẽ cho đỏ cả tay.

Tôi leo lên gác đổ cái giỏ đồ chơi ra, và bắt đầu làm đủ thứ ông nọ bà kia. Cái giỏ đồ chơi bằng bao bố cũ, cỡ hai gang tay tôi. Có món, tôi chẳng hiểu nó được tạo ra để làm gì. Tôi nhặt đâu đó, rồi cho vào đầy cả giỏ, và cũng chỉ mình tôi biết sắp xếp chúng lại thế nào, để thành một vương quốc lộng lẫy của tôi. Ước gì ba tôi rảnh, để nghe tôi kể về vương quốc này ha!, ước gì má chịu ngồi dậy xây cùng tôi. Tôi không hay đến gần má tôi, tôi nhớ bà, tôi muốn ôm mạnh, tôi muốn nghe bà nói hay hát gì đó. Nhưng tôi sợ má tôi lúc này, máu mủ, đau đớn và có mùi gì rất nặng.

Con ơi ăn tối rồi ngủ!

Tôi gom đống đồ chơi dồn lại vào giỏ, rồi lao xuống đất, chạy lên phòng khách với ba. Ba tôi để sẵn chén cháo trắng, với dĩa muối bọt đã được ông vun vén lại gọn gàng. Trong chén, có 2 miếng tốp mỡ bằng ngón tay. Chưa tới 1 phút tôi đã ăn hết chén, ba tôi thì đứng húp cái rột chén cháo thừa của má rồi dọn dẹp. Tôi chui vô mùng, cái mùng màu nâu, mà ban đầu nó là màu trắng, bụi đóng trên nóc mùng dày cứng, thành vách thì chừng vài chục chỗ túm nheo lại do khâu vá, có vết kéo dài bằng cả người tôi. Tôi trùm kín mền, nhẩm lại câu ca dao mà ngày mai phải trả bài “Công cha như núi Thái Sơn, Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra. Một lòng thờ mẹ kính cha, Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.” Tôi cũng chẳng hiểu trong đó nói cái gì, nó loằng ngoằng một mớ nào là núi Thái sơn, rồi nước nguồn, ôi đọc trước quên sau, dự là ngày mai lại ăn roi rồi.

Ánh trăng rọi vào khe vách một màu đùn đục.

Tôi chồm dậy, áp mặt vào mùng nhìn lên trời. Mặt trăng hôm nay bị một lớp mây mỏng trùm lại. Trăng rọi xuống những nhánh mua, đang cố ôm vào gốc mù u, mà cái gốc cũng lung lay như cố trả lời, sau từng trận gió.

Tiếng quẹt chạch chạch vài cái, mùi thuốc lá của ba tôi xuyên vào lớp vải mùng, nghe nó yên tâm, ấm áp hơn mấy bài thuộc lòng.

Tiếng rót trà đều đều, tiếng thở của má dìu dịu, hòa vào tiếng gió bấc êm đềm trôi dần theo âm thanh của mấy chiếc xe tải dồn lại, rồi dãn ra, hú huýt vẳng trong đêm.

Nguyên Khánh