Vào năm giờ chiều Page ngưng công việc và lên đường đi Sleedon. Những diễn biến hồi sáng đã gây cho ông một cơn đau đầu tệ hại kéo dài hết buổi chiều, nhưng bây giờ không khí mát của những đầm lầy ven biển đã xoa dịu đi phần nào. Khi ông lái xe trèo con đường dốc lên vách đá quen thuộc thì ngọn gió nhẹ buổi chiều đã bắt đầu làm xao động đám cỏ mềm trên mấy cồn cát. Vì ông không báo trước chuyến thăm viếng nên Cora không có mặt ở cổng đón ông. Ngôi nhà trông yên tĩnh khác thường. Rồi ông nhìn thấy nàng ngồi bên cửa sổ, đang cúi xuống làm việc gì đó. Nghe tiếng ông lại gần, nàng ngẩng đầu lên và nét mặt đang tập trung suy nghĩ bỗng sáng lên mừng rỡ. Nàng đứng dậy và phóng ngay ra cửa. Lúc này hơn lúc nào hết, Page sung sướng được gặp nàng. Trong nhiều ngày qua, đây là lần đầu tiên ông thấy tâm hồn thư thái.
- Bố định chạy ra đây chơi một tiếng đồng hồ. Bố có quấy rầy con không
- Không bao giờ. - Nàng nắm lấy cả hai tay ông. - Gặp bố thú vị lắm. Không có bố đến chơi thì tối nay buồn chán vô cùng.
- Không thể tin được. Con có bao giờ buồn chán đâu.
- Có chứ. Nhưng bây giờ thì không. Mời bố vào.
- David đâu rồi? - Page hỏi vừa cởi áo măng tô.
Ông chờ câu trả lời thường lệ rằng cậu ta đang làm việc. Nhưng nàng nhìn ông và do dự.
- Anh ấy đi Scarborough, đi hồi sáng, để gặp bác sĩ Evans.
Tin này rất bất ngờ, đến nỗi Page đứng khựng lại giữa phòng khách chật hẹp.
- Cậu ta không được khỏe à? - Một lúc sau ông hỏi.
- Không. Ít ra là anh ấy cũng khá. Nhưng gần đây có hơi lo nghĩ.
- Về chuyện gì?
- Về chính anh ấy. Cứ lo nghĩ và lo nghĩ mãi.
- Lo không khỏe được lâu dài, phải không? - Page hỏi - Bố muốn nói cậu ta lo sẽ bị tái phát, phải không?
- Đó chỉ là một phần. - Nàng nói một cách chậm chạp và khó khăn, nhưng dường như trút ra được thì thấy nàng nhẹ cõi lòng - Nó xảy đến từ từ, cách nay chừng hai tuần. Mới đầu David không còn thấy thích quyển sách của anh ấy nữa. Rồi bắt đầu kể cho con nghe về thời gian đau khổ anh ấy trải qua trước khi chúng con gặp nhau. Con ráng làm cho anh ấy không nghĩ đến giai đoạn ấy, con biết như vậy có hại sức khỏe. Nhưng anh ấy cứ tiếp tục - “Cora, nếu mà anh có bị lại như thế” - nói năng kiểu như vậy đó. Rồi thứ hai vừa qua anh ấy từ trên gác đi xuống. Anh ấy hỏi: “Em mới nói chuyện với ai?” Con đáp không có ai. “Nhưng anh nghe có người, chắc chắn có nghe”, anh ấy nói. “Em không nói chuyện một mình chứ?” C dĩ nhiên là không và tìm cách bông đùa về điều đó. Nhưng anh ấy không cảm thấy hài lòng, và xoay qua lục soát từng góc nhà, tất cả các ngăn tủ và mọi thứ, ráng tìm cho ra người đang núp đâu đó. Lẽ dĩ nhiên là không có ai cả… chẳng một ai cả. Rồi anh ấy nhìn con, kinh ngạc. “Cora, anh nghe tiếng”, anh ấy nói nữa. Con bảo không chắc có sự lầm lẫn. Nhưng chiều hôm ấy, anh ấy nói phải đi khám bác sĩ. Anh ấy không bao giờ cho con nói bố biết. Thậm chí còn không cho cho con đi theo. Con muốn đi… nhưng anh ấy không chịu. Chuyện gì cũng phải làm lấy một mình, anh ấy nói thế, và không lệ thuộc vào người khác, nếu không sẽ chẳng bao giờ khỏi bệnh.
Cora ngưng nói. Lúc đó Page tìm cách tự thích nghi với sự đảo lộn bất ngờ của tất cả niềm hy vọng của ông. Ông đến đây để tìm sự giúp đỡ, hóa ra chính ông phải giúp đỡ. Rồi ông chợt thấy mắt nàng long lanh nước mắt và liền hồ nghi giữa David và Cora chắc có chuyện chẳng lành, một chuyện gì đó mà nàng chưa bộc lộ hết qua những lời giải thích ngắn ngủi và đứt đoạn đó. Bỗng nhiên ông nắm lấy cánh tay nàng.
- Nào, chúng ta đi dạo. Một làn gió mát sẽ dễ chịu hơn.
Họ đi bách bộ như thường lệ dọc theo bến tàu, và mặc dù không nói với nhau một lời nào, cả hai đều thấy dịu đi sự căng thẳng. Đằng xa chỗ ngọn hải đăng, gió đã lặng, làn không khí lúc hoàng hôn loang loáng sáng và yên tĩnh. Một màn sương mỏng buông xuống ở đường chân trời, do đó mặt biển, tuy gợn nhẹ nhưng nhìn xa thì phẳng lì như một tấm gương, trải dài ra đến vô cùng. Giữa cảnh tĩnh mịch bỗng nghe vang vọng tiếng tù và êm dịu thong thả thổi lên từ một chiếc thuyền câu đâu đó sau lớp sương mờ. Hơn bao giờ hết, trong lúc đứng im lặng với Cora, Page cảm thấy họ gần gũi nhau. Khi họ trở về ngôi nhà, nàng nhìn thẳng vào mặt ông, một cái nhìn chan chứa yêu thương và lòng biết ơn.
- Con thấy bố bị bất công… - Nàng nói - Bố cũng có những khó khăn riêng của bố vậy.
- Bố chịu đựng nổi. - Ông dừng lại ở ngưỡng cửa và đưa tay lên xem đồng hồ - Thôi… tới giờ phải về đây.
- Không, bố không về. Nếu bố về thì con sẽ không bao giờ tự tha thứ cho mình cả. - Nàng nói thật quả quyết - Bố phải vào ăn một ít đã.
Cora không chấp nhận một sự khước từ - mà thật ra Page chỉ phản đối yếu ớt. Ông đâu muốn ra về sớm thế và lời mời làm ông chợt nhận ra mình đang đói. Vào bên trong phòng khách rồi, nàng khóa cửa lại như muốn tránh trường hợp ông lẻn ra về.
- Bố ngồi đây chờ trong khi con chuẩn bị bữa ăn.
- Không, bố sẽ ngồi trong nhà bếp để có thể nhìn con.
Đây là một niềm vui đã giải tỏa phần nào sự buồn chán mà tin xấu về con trai ông đã mang lại. Những động tác của Cora, gọn gàng và duyên dáng, khiến ông nhìn mãi không thấy chán. Sự căng thẳng đè nặng lên ông suốt mấy tuần lễ làm việc vất vả vừa qua nay từ từ thư giãn như một sức mạnh bí hiểm phát ra từ nàng. Và bất chợt ông nghe chính giọng ông nói:
- Cora… con làm ta thấy trẻ trung lại.
- Hay chưa! - Nàng cười đáp lại - Bố đâu đã già. Không già chút nào. Con không bao giờ nghĩ về bố như một người đã già… không… không bao giờ.
Bữa ăn Cora dọn ra có phần đơn giản – nàng cứ mãi tự trách mình, kèm theo những lời xin lỗi, về việc “không có gì trong nhà” - và gồm có giăm bông và trứng, với trà và bánh mì nướng phết bơ, tiếp theo là một đĩa đại hoàng luộc, thứ này trồng ở vườn nhà. Thời còn bé, Henry Page thường nghỉ hè ở Steedon, và sau một ngày câu cá ngoài cầu tàu thì cũng một bữa ăn tối như thế này được dọn ra cho cậu. Cho nên bây giờ, ông ngồi vào bàn ăn, không những với cái tính dễ ăn của cậu bé Henry, mà còn với tất cả kỷ niệm dồn dập tràn về từ thời niên thiếu.
Ông bắt Cora cùng ăn với mình. Đã lâu lắm rồi ông nhận ra ở nàng cái khả năng cho tất cả và không nhận gì cả; ông cũng hiểu rằng, ngoại trừ lúc có ông đến viếng thăm, nàng chỉ ăn một cái bánh mì tròn và uống ly sữa. Trong cố gắng làm cho nàng vui lên, ông giữ cho cuộc đối thoại không tiến lại gần nỗi lo âu đang đè nặng tâm hồn họ. Ông đã quyết định gọi điện thoại cho bác sĩ Evans vào sáng hôm sau, và từ giờ đến lúc đó thôi không đả động gì đến chuyện ấy nữa. Còn những vấn đề của riêng ông, thì giờ phút trốn thoát dường như chỉ được đánh cắp từ một thế giới khác vậy, vô cùng quý giá đến nỗi ông không muốn nghĩ ngợi gì đến chúng cả. Ông không muốn dừng lại để tự hỏi mình làm thế nào có được khoảng thời gian nghỉ ngơi này. Chỉ cất xuống khỏi đôi vai cái gánh nặng đã mang trong nhiều tháng và quên đi rằng ông phải gánh nó lên vai lại khi ông rời khỏi ngôi nhà này, chỉ bây nhiêu thôi cũng đ
Trong lúc nói chuyện, một quyển sách - Sartor Resartus của Carlyle [18] - để mở cạnh chỗ ngồi bên cửa sổ nơi Cora thường ngồi, làm ông chú ý. Thấy ông nhìn quyển sách, nàng hơi đỏ mặt.
- Con chưa đọc xong cái chương phải đọc hôm nay. - Nàng nói - David sẽ giận. Tức cười thật, nhưng con không thể nào đọc được.
Ông nhìn nàng ngạc nhiên. Có phải David đã thật sự buộc nàng như thế để trau giồi trí tuệ không? Có vẻ là thế, vì nàng giải thích tiếp một cách buồn bã:
- Nó chẳng có quan hệ gì với con. Con chỉ thích làm việc này việc nọ. Con không bao giờ học văn hóa được.
Page mềm lòng vì thương hại.
- Con khôn ngoan, cái đó còn quan trọng hơn, Cora ạ. Vả lại quyển sách đó ai đọc cũng đều chán chứ đâu riêng gì con.
Nàng không trả lời. Nhưng khi họ đã dùng bữa xong, nàng đứng lên và châm lửa đốt mớ củi trôi xếp sẵn trong lò sưởi.
- Vào những đêm tháng ba này trời trở lạnh. - Nàng nói - Con thích đốt lửa. Nó ấm cúng. Còn cái mùi củi cháy nữa. Khi nghĩ đến những căn buồng chật chội con đã sống qua… chỉ có một bếp ga rỉ sét. Tuy vậy David không màng gì cái đó. Anh ấy ít ra có thể sống không có nó. Tất cả cái đó thuộc về ý tưởng mới này của anh ấy.
- Ý gì thế?
Cora im lặng một lúc lâu, mắt cúi nhìn xuống, rồi nàng nói, giọng ngập ngừng như tự ép buộc mình phải nói:
- Có một cái gì xâm chiếm lấy anh ấy. Cố kiêng cử, anh ấy nói thế. Con mong anh ấy sẽ không làm mấy thứ đó. Dĩ nhiên chúng con không tự khước từ đủ mọi điều. Phải chi anh ấy chịu nhượng bộ một chút và sống theo tự nhiên... Sống trái tự nhiên không tốt gì cho con cũng như cho anh ấy cả.
Cora ngưng bặt, nhìn quanh về phía Page với một vẻ bối rối như thể nàng đã nói quá nhiều. Dĩ nhiên ông đã thấy được điều nàng không nói thẳng ra, và nó làm ông đau nhói. Từ trước đến giờ ông chỉ nghĩ đến cuộc kết hôn này dưới khía cạnh những lợi ích nó mang lại cho con trai ông. Nhưng bây giờ ông nghĩ đến Cora; đột nhiên ông hỏi:
- Con có hạnh phúc không, Cora?
- Có. - Nàng đáp chậm chạp – Ít ra nếu David hạnh phúc. Con làm hết sức mình cho anh ấy. Nhưng nhiều lúc anh ấy làm như chẳng cần đến con...
- David là thế. Bố chắc chắn cậu ta yêu con.
- Hy vọng thế - Nàng đáp lại.
Rồi lại yên lặng. Bằng một cử chỉ nóng nảy như để gạt bỏ hết mọi ý nghĩ, Cora cúi xuống cời lửa.
- Củi này chưa được khô lắm. Con lượm ngoài bãi lúc nước lớn. Vừa tiết kiệm... vừa thú vị nữa.
- Con thích ở ngoài trời.
Nàng gật đầu.
- Đôi lúc con đi bộ bằng mấy cây số dọc bờ... không gặp một bóng người. Bố sẽ ngạc nhiên những thứ con tìm được...
- Chẳng hạn cái gì?
- Bố chẳng khi nào thử đoán cả.
- Ủng đi biển cũ? – Page mạo hiểm pha trò, nóng lòng muốn làm nàng vui.
- Không phải... Tuần này, nguyên một thúng trứng.
- Vô lý lắm, Cora ạ.
- Thật m... chắc hẳn nó từ sàn tàu rơi xuống.
- Trứng không hỏng hết chứ?
Mặt nàng sáng lên, hầu như mỉm cười, nếu không có dấu vết của sự đau khổ.
- Bố dùng hai quả khi nãy đó. Cũng may có trứng cho bố. Nhờ sóng thủy triều đó. Nó đánh vào mạnh ơi là mạnh. Đủ mọi thứ tấp vào bãi North Shore... đủ mọi thứ.
Tất cả mọi điều nàng nói thật bình dị, cởi mở, và như những cử chỉ của nàng, không tính toán, hoàn toàn tự nhiên. Những ngọn lửa nhảy múa trong lò sưởi, thè lưỡi sáng rực vào khoảng tối xung quanh và truyền lan hơi ấm cho khuôn mặt nàng.
Yên lặng lại bao trùm. Nhiều năm rồi Page sống dưới một mái nhà thiếu hẳn tình thương. Dorothy, với lòng ích kỷ của tuổi trẻ, tính năng động, hay đòi hỏi, và vẻ khó chịu, cô không yêu thương gì ông bố. Với tất cả tính vô tâm, liến thoáng của thế hệ mới, cô làm ngơ không biết đến ông, hay nhiều lắm là sẵn sàng dung thứ ông – chừng nào ông còn tiếp tục, không một lời phản bác, trả tiền cho cô học ở trường hội họa, nơi đó cô cùng đám bạn bè như cô phung phí thời gian giả vờ bôi trét lên giấy vẽ những vệt màu lập thể, trừu tượng. Thậm chí còn có thể nói rằng cô sẽ không bỏ được những cái đó.
Với Alice cũng thế, khuôn mẫu đã ổn định, không thay đổi được, hoàn toàn lạt lẽo. Page luôn khinh bỉ người chồng nào tuyên bố mình bị vợ hiểu lầm và chê bai. Ý thức được nhược điểm của mình, ông đã ráng hết sức giữ gìn cho quan hệ với Alice luôn được quân bình và thân thiện. Thế nhưng giờ đây, trong một giây phút như được soi sáng, ông hiểu ra rằng cuộc sống vợ chồng của ông với Alice đã thiếu thốn, cằn cỗi như thế nào, và trong nhiều năm ông buộc phải chịu đựng một hoàn cảnh hoàn toàn giả dối. Ảo mộng thời trẻ của ông về tình yêu đã tan vỡ sớm biết bao khi trong tuần trăng mật ngắn ngủi và ảm đạm ở miền West Highlands, Alice đã cư xử như một tiểu thư đài các bị xức phạm, thường lo lắng, vì hoàn cảnh và thời tiết xấu, không biết có nên đánh điện về nhà đòi gửi đồ lót dày hơn. Việc kết hôn đối với bà từ lâu đã trở thành cái mà bà gọi là “một chuyện vô bổ, tệ hại”, nếu không phải là một thử thá
Thế nhưng, trong khi sự ham muốn đối với chồng giảm đi thì tính sở hữu của bà lại tăng lên. Không biết bao lần Page trở thành đối tượng cho những cơn bột phát tâm tính xoay chuyển giữa lòng tự thương hại và tính làm nũng, giữa những ý nghĩ điên cuồng, những cơn phấn chấn ngắn ngủi và một đầu óc thiếu suy luận đáng kinh ngạc, giữa sự say mê chăm chút những cái vặt vãnh mà hoàn toàn thờ ơ đối với công việc của ông và những cơn thịnh nộ vô lý làm căng thẳng dây thần kinh của cả hai ông bà.
Thật khác biết bao, Page thầm nghĩ, cô gái cao to, trầm lặng này, thật thanh tịnh nhưng có năng lực cảm nhận sâu sắc; nàng ngồi đấy nhìn vào lò sưởi, đôi mắt bối rối, nhưng hai bàn tay để yên, bất động. Nàng dâng tặng tình thương một cách hào phóng, và dường như cũng có hỏi xin cho chính mình. Trong vẻ yên lặng của nàng có sự đáp ứng bằng thiện cảm và thông cảm. Dưới sức ép gay gắt của cuộc chiến đấu sống còn, gần đây Page có một ước muốn vô vọng để được cảm thông. Ông nhìn nhận nó là một chỗ yếu trong cá tính của mình, thế mà ông không thể dẹp bỏ được - một mong muốn về cái gì dịu dàng, cho cũng như nhận. Ở Cora, ông có thể tìm thấy đúng một sự bù đắp như vậy. Cái gì đó rất hiếm và quý, cái gì đó mà ông thiếu thốn hoàn toàn.
Cuối cùng, Page cảm thấy ông phải ra về, Cora tiễn ông ra tận xe trong im lặng. Dưới bầu trời xanh sẫm lạnh lẽo, lấp lánh các vì sao, từng đợt sóng biển đập ầm ầm vào bãi. Họ lắng nghe tiếng ầm ì của sóng, tiếp theo là tiếng đá cuội bị sóng đùa va vào nhau. Xa xa cụm đồi Eldon dưới ánh trăng đã ngả sang màu xanh của biển. Hơi thở của nàng nghe thật nhẹ, ngực nàng khẽ phập phồng. Thình lình nàng thì thầm:
- Bố có thật sự phải đi không?
- Gần khuya rồi.
- Đâu đã khuya... Khi bố đi, con sẽ buồn chán hơn bao giờ hết.
Một cơn dao động mạnh bất ngờ vồ lấy Cora. Nàng run rẩy. Tay nàng mềm và lạnh, vẫn còn nắm tay ông.
- Con có sao không? – Page hỏi nàng – Mấy ngón tay con lạnh như nước đá.
Cora buông ra một tiếng cười nhỏ, mơ hồ, như bị nén lại.
- Dấu hiệu của một trái tim nồng ấm, người ta bảo thế. Ôi đêm hôm nay đẹp biết bao! Ở trong nhà thì thật đáng chê trách. Chúng ta đi dạo trên bãi một tí nữa nhé?
- Nhưng đã đi rồi.
- Vâng... nhưng trời trong và đẹp quá. – Giọng nàng hơi run lên - Ở đầu dưới kia có một cái chòi nhỏ... bên trong để lưới. Con sẽ chỉ bố xem. Nơi đó xa hẳn tất cả mọi người... khô ráo hoàn toàn... chúng ta ngồi và ngắm sóng biển.
Nàng sốt ruột nhìn nhanh về phía ông, trong ánh mắt hiện lên một vẻ ngờ vực lạ lùng. Khi Page lắc đầu, hai mắt nàng cụp xuống.
- Đã trễ lắm rồi, Cora... gần mười giờ. Bố phải về đây. Một hôm khác chúng ta sẽ ra đó.
- Thật không?
- Vui lên đi. Mọi chuyện sẽ tốt đẹp... cho con và David... tất cả chúng ta.
Nàng có nghe ông nói không? Nàng không trả lời. Nàng cầm tay ông và ép chặt nó vào cạnh sườn nàng. Rồi nàng nói:
- Bố dễ mến lắm... thật vậy. Hãy trở lại... sớm nhé.
Lời nói của Cora đi thẳng vào tim ông. Ông dịu dàng hôn lên tóc nàng.
Cora đứng bất động nhìn Page cho xe nổ máy và chạy đi.
Trong khoảng năm phút Page lái xe chảy thẳng về phía trước xuyên qua ánh trăng trắng vàng. Con đường đồng quê thẳng băng dài ra như một dòng sông màu sữa. Rồi đột nhiên ông đạp phanh hãm xe đứng giật lại một cái, làm máy tắt luôn.
Ý nghĩ về Cora, về cái nhìn của nàng, buồn và vương vấn khi nàng đứng một mình bên cổng, cô đơn, nhói vào tim ông. Vì sao ông đã rời nàng. Ông đã làm tương đối đủ để giúp nàng. Một thôi thúc mãnh liệt nổi lên xâm chiếm ông buộc phải quay x để an ủi nàng. Nhưng không, không, điều đó không thể được, nó vượt khỏi những ranh giới của lẽ phải, một hành động sẽ bị hiểu lầm và chắc chắn gieo tiếng xấu cho nàng. Cổ họng ông nghẹn khô lại trong khi ông chống chọi với ước muốn được trở lại bên nàng dù chỉ để trao đổi nhau một lời. Rồi ông thở dài và sau một hồi lâu, mở máy xe, đẩy chiếc cần sang số và tiếp tục chạy trên con đường về Hedleston.
