Vài tuần lễ sau, vào lúc mười giờ ngày hai mươi mốt tháng sáu, một ngày sẽ trở thành quan trọng, Leonard Nye bước vào tòa soạn nhật báo Chronicle nằm trong cao ốc Prudential mới xây. Vào buổi sáng Nye lầm lì không bao giờ thích trò chuyện với bất cứ ai – hắn không đáp lời chào hỏi của Peter, cậu con trai phụ trách tổng đài điện thoại nội bộ. Lúc hắn đi dọc hành lang, Smith nghe tiếng chân hắn, đã gọi với theo qua khung cửa để mở.
- Leonard đấy à? – Rồi tiếp với giọng to hơn: - Tôi cần gặp anh đây.
Nye tảng lờ tiếng réo gọi ấy. Những cố gắng của Smith nhằm xác lập quyền uy, mặc dù không thường xuyên, đều bị bóp chết ngay từ mới bắt đầu. Nếu y cần vấn kể một chuyện gì, hay cần một người để nghe những lời than vãn ngày một nhiều của y, thì Nye nhất quyết là y có thể đến tìm hắn.
Hắn bước lại phòng riêng, nằm tách về một phía của tòa soạn, một căn phòng đẹp thoáng mát nhìn xuống công viên Victoria. Để phòng đủ tiện nghi hơn, hắn đã thêm vào đó một máy truyền hình, vài ghế bành và một cái xô pha – món sau cùng này hắn đặt mua vào một lúc lạc quan hiếm có, đã tỏ ra là một đầu tư không sinh lợi.
Sáng nay cử chỉ của Nye mặc dù vẫn có vẻ tự nhiên như mọi ngày, nhưng nó biểu lộ một mức độ căng thẳng nội tâm mà sự trông đợi càng làm nó tăng thêm. Quả nhiên, vừa lột đôi găng tay da, hắn bước vội vào bàn viết và đứng đấy lật nhanh hết chồng phong thư, như muốn tìm một thông tin quan trọng nào đó. Hắn cầm lên một phong bì màu vàng nghệ ghi tiêu đề “Văn phòng Thanh tra Tỉnh” và mặt sau đóng huy hiệu tỉnh; bức thư bên trong có lẽ là cái hắn đang tìm. Hắn liền xé toạc phong bì và lấy thư ra đọc. Trong khi đọc, một vẻ thỏa mãn từ từ hiện lên trên mặt hắn.
“Tốt”. Hắn thốt lên với chính mình. Đúng y như hắn đã mong đợi; thật vậy, hắn đã thấy trước. Sau khi đọc lại một lần nữa, chậm rãi hơn, hắn cẩn thận cất thư vào ví, rồi đốt một điếu thuốc; hắn đứng bên cửa sổ, rít một hơi thuốc thật dài và tập trung suy nghĩ. Vài phút sau hắn gật gù, xoay người lại ngồi vào bàn và giở hết thư tín ra xem mà dường như không có gì quan trọng. Sau cùng hắn quay sang xem báo, bắt đầu bằng tờ Ánh sáng và để lại tờ Chronicle xem sau rốt – bây giờ nó được in theo khổ tiêu chuẩn và nội dung đăng gì thì hắn cũng đã biết. Hắn vừa đọc hết một bài của Page viết về chương trình âm nhạc mùa hè tổ chức trong công viên thành phố, và mỉm cười mỉa mai. Bỗng cánh cửa bật mở và Smith lao vào.
- Không nghe tôi gọi à?
- Bao giờ? – Nye hỏi lại lạnh lùng – Anh có gọi à?
Smith nheo mắt nhìn gã kia vẻ nghi ngờ, kéo một chiếc ghế gỗ, rồi nhìn vào đồng hồ đeo tay của y.
- Anh đến hơi muộn đấy nhé.
- Vâng, anh biết tôi có thói quen dậy muộn. Bản chất tôi không d sớm được. Có gì mới không?
- Có – Hắn buồn bã ngừng lại – Một bức điện của Greeley. Lão mò lên nữa.
- Chừng nào?
- Hôm nay. Hai giờ tàu sẽ đến ga Tynecastle. Phải cho xe đi đón. Dĩ nhiên tôi phải đi đón lão. Tôi lo lắm, Leonard ạ. Tôi ngại chuyến viếng thăm này bất lợi cho chúng ta.
Nye phải nhìn nhận một điều là Greeley, giám đốc kinh doanh của tập đoàn Somerville, bất cứ lúc nào cũng đồng nghĩa với tin xấu – một con chó săn chính cống chuyên moi ra những điềm tệ hại nhất trong một bảng kết toán tài chính và một đao phủ đối với khoản chi tiêu. Nhưng còn nữa, còn nhiều hơn nữa trong chuyến viếng thăm này, chuyến thứ ba của lão trong vòng sáu tuần – Nye đã đoán trước lão sẽ đến và y biết đây sẽ là cuộc đụng độ quyết liệt.
- Sao lão không đáp máy bay? – Smith rầu rĩ, nghiền ngẫm đọc bức điện tín trong tay như muốn học thuộc lòng nó – Ra phi trường tiện hơn biết mấy.
- Ngài giám đốc kinh doanh cả đời không bao giờ đi máy bay. Ngài là mẫu người thận trọng, như anh vậy.
- Im đi. Anh không thấy rằng chuyện này hệ trọng cho cả hai chúng ta sao? Trừ phi ta thuyết phục được Greeley. Ngân khoản của chúng ta đâu còn bao nhiêu. Hôm qua ở Luân Đôn có thái độ kỳ lạ lắm. Khi Tingle bị gọi về, tôi biết ngay đó là dấu hiệu xấu. Và tuần trước ở văn phòng đầu não, Somerville đưa vấn đề ra mổ xẻ. Khi lão gọi chúng ta về hồi tháng ba tôi đã bị xát xà phòng quá đỗi. Bằng mọi giá chúng ta phải làm cho ra trò, nếu không... Tôi lo quá, Nye ạ.
Nye nhìn gã kia với một sự khinh bỉ không che giấu. Trong mấy tháng đầu họ mời đến Hedleston, cú đấm Page giáng thẳng vào mặt họ đã vô hình chung liên kết họ với nhau. Nhưng hai người vốn trái ngược nhau từ cơ bản, và lúc này tính cách đần độn, lối làm việc thiếu sáng tạo và quan điểm hẹp hòi của Smith trở thành hoàn toàn đối nghịch trở thành hoàn đối nghịch với hắn. Trên thực tế, hắn đã mất hết thì giờ giữ hòa khí trong việc làm với người cộng sự chậm chạp của hắn mà không hề nói ra hắn đã nghĩ gì và biết gì về gã k
Sự thật đau lòng là nghiệp vụ của Smith không được vững vàng như y cố tỏ ra và cách y lấp liếm, nửa nhún nhường nửa khoác lác, choảng vào những cảm tính nhạy bén của một người hiện thực như Nye. Hắn xem Smith như một kẻ ngốc vụng về, chán phèo, với một tính ngay thẳng phát chán và một lòng tự mãn lố bịch, cả hai đều được hỗ trợ bởi ảo tưởng rằng y là loại người trầm tĩnh, thành công, trong khi lúc nào y cũng toát mồ hôi lo lắng vì mắc phải những sai lầm ngớ ngẩn, ráng sức làm cho khá hơn, mong mỏi đắc nhân tâm và ảnh hưởng được người khác.
- Dường như anh không bận tâm mấy – Smith phá tan sự im lặng.
- Lạy Chúa, đừng rên rỉ nữa. – Nye giận dữ quát – Bộ anh không hiểu rằng tôi đang quyết chí gỡ vụ này sao? Tôi định chận hết đường sinh sống của lão Page. Giây phút tôi nhìn thấy người bảo vệ cao quý đó của nền luân lý và hiến pháp Anh, tôi liền có quyết định phải cho lão dẹp tiệm, chấm. Nhưng tuyệt nhiên tôi không ra giữa đường phố mà la lớn cho mọi người biết; tôi không có thứ phong cách đó.
Cả hai đều im lặng. Nảy giờ tâm trí Smith vẫn còn nghĩ ngợi về Greeley, hắn khổ sở phỏng đoán:
- Tôi tự hỏi không biết lần này lão có ở lại đêm không. Hay sẽ trở về trên toa ngủ.
- Lão không ở lại.
- Có thể chúng ta cần phải có gì giải trí cho lão ta. Sao anh chắc thế?
- Vì tôi biết. – Leonard cười khẩy – Đừng bận tâm mục giải trí.
Smith nhìn Nye với ánh mắt ngờ vực nhưng không nói gì, y nhấc người đứng lên rồi đi ra cửa.
Khi y đã đi khuất, Nye dẹp mấy tờ báo qua một bên và ngồi xuống suy nghĩ thêm thật chín chắn. Mặc dù hắn tập giữ được thái độ luôn tự nhiên và đầu óc thư giãn trong bất kỳ hoàn cảnh nào, nhưng điều này cũng không ngăn cấm hắn tập trung tư tưởng cao độ khi cần thiết. Ngay từ đầu hắn đã hiểu rằng toàn bộ chiến dịch và sáng kiến phải xuất phát từ hắn – Smith có thể đủ sức kiểm soát mặt tài chính, nhưng ngoài cái đó, y sẽ không phụ giúp được gì cả. Nhìn lui về trước có thể thấy rõ Nye chứng tỏ được biệt tài về quảng cáo và đẩy mạnh thương vụ. Hắn đã “lăng xê” tờ Chronicle thật độc đáo và bằng sự làm việc cật lực về mặt viết bài và biên tập nội dung tờ báo, hắn đã thật sự khuấy động thành phố đang ngủ yên này.
Nhưng vài tháng nay có nhiều dấu hiệu rõ nét cho thấy cần phải thêm một cái gì nữa cho tờ báo, nếu muốn đưa nó lên vị trí số một. Trong khi Smith còng lưng làm việc với hy vọng tiêu phá sinh lực của Page, thì Nye nhận định rằng, về phía họ, cuộc chiến tranh tiêu hao này không thể kéo dài mãi. Tất cả chứng cớ từ văn phòng đầu não – giờ được xác nhận bởi chuyến viếng thăm bất ngờ của Greeley – cho thấy rõ ràng Somerville không cầm cự nổi mặt trận này. Thật thế, Nye được một nguồn tin bên trong văn phòng cho biết Somerville đang gặp khó khăn về tài chính. Lập tức lúc này nhất thiết phải có một đòn sấm sét, một chiến lược khác hẳn với những công việc nhọc nhằn thường ngày, một vố trúng chỗ nhược để hạ Page đo ván một lần và mãi mãi.
Bởi thế cho nên, mãi từ hồi tháng ba vừa qua, sau khi bị Somerville gọi về lần thứ nhất, Nye bắt đầu động não suy nghĩ. Không phải dễ dàng gì. Nhưng hắn rất khá về những việc như thế, và cuối tháng trước hắn tình cờ gặp một sự kiện, mặc dù hoàn toàn không ngó tới nhưng nó đã giúp hắn một ý kiến. Sau một thời gian theo dõi khéo léo và tế nhị, hắn đã triển khai nó thành một điều chắc chắn. Trong khi ngồi đó ôn lại từng chi tiết một, hắn không tìm thấy lý do nào có thể khiến nó thất bại. Hắn chưa định tiết lộ kế hoạch của hắn sớm thế - cứ để Smith không hay biết một ít lâu nữa vẫn thú vị hơn – nhưng hôm nay, trước đợt tấn công của Greeley nhằm vào họ, đã đến lúc nhà ảo thuật lấy con thỏ ra khỏi chiếc mũ.
Khoảng một giờ sau, Fred lái xe đưa Smith đi Tynecastte. Sau khi xe đi khỏi, Nye ra ngoài ăn trưa, không quên căn dặn Peter chỗ để tìm hắn khi cần. Trong thành phố tỉnh nhỏ này hắn nhận thấy những thứ sang trọng trên đời thật ít ỏi. Chẳng hạn, hắn không tìm dâu được một tiệm hớt tóc cho ra hồn, còn muốn làm móng tay thì phải lên Tynecasstte. Tuy nhiên, đầu bếp của khách sạn Red Lion không tệ chút nào và nơi đó còn có một hầm rượu ngon đáo để.
Mặc dù Leonard rất quan tâm chăm sóc vóc dáng của hắn và luôn luôn để ý đến vấn đề calôri, nhưng hôm nay hắn thấy hứng muốn đãi mình một bữa. Khi làm việc cho Jotham ở Paris hồi ‘49 tự nhiên hắn sinh ra có một gu ăn uống tương đối kén chọn và thường ăn trưa ở Maxim’s và La Peronse. Và dĩ nhiên, ở New York chỉ một vài đoạn văn tâng bóc, xếp chữ thật đẹp, cũng đủ cho phép hắn ăn khỏi mất tiền ở những nhà hàng sang trọng hay những hộp đêm. Hôm nay, hắn gọi tôm Morecombe, tiếp theo là món bò tái filet mignon và một đĩa xà lách trộn dầu giấm, rồi cuối cùng là pho mát Cheshire màu xanh. Hắn gọi nửa lít Pouilly ‘47 để uống khi ăn bích tết, một ly rượu chát đỏ Dow uống với phó mát và một ly cô nhắc nhỏ uống với cà phê.
Bữa ăn ngon tuyệt này càng tăng hương vị khi hắn nghĩ đến quả mìn hắn đặt dưới chân Page và biết nó sắp nổ tung. Bên trong con người gã Nye lịch lãm này – hắn được một mụ đàn bà tinh khôn mà hắn theo đuổi thất bại mô tả là hào hoa – có một ác ý, một tính thù vặt xuất phát từ cội nguồn của hắn và từ cách hắn được nuôi dạy. Thật thế, Leonard là người khác không mời khi hắn bước vào cõi đời này, kết quả rủi ro của một trong những quan hệ tình cảm mà thỉnh thoảng người ta thấy xảy ra trong thế giới văn học. Cha hắn là Augustus Newall, một người đàn ông to lớn nặng nề, có hai hàm răng vàng khè và thích đội mũ vải đen rộng vành. Vào đầu những năm ‘20, Newall được hoan nghênh nhiệt liệt nhờ một tập thơ tiên phong tựa đề The Black Stallion [20] mà người ta khen tặng là do Baudelaire [21] viết nên. Mẹ hắn, Charlotte Nye, là một người đàn bà còn trẻ vừa thoát khỏi vòng kềm tỏa của cha mẹ, rất ư là tri thức, tự tin vào tài năng mình và khinh bỉ những thói trưởng giả. Bà bị thôi thúc phải viết một bức thư ca ngợi con người tài hoa mới nổi danh; bức thử đạt kết quả và đưa hai người lại gần nhau.
Đó l duyên hội ngộ của hai linh hồn cô độc. Mới đầu Charlotte ngồi dưới chân của thi hào, rồi sau đó bà ủ ấm chúng trên giường. Thế là họ cùng nhau xây dựng tổ ấm. Nhưng Charlotte có tâm tính nóng nảy mà không có đủ sắc đẹp để giữ độc quyền chàng Augustus đa tình – nhiều nữ đọc giả yêu thơ đã tìm đến rồi yêu luôn người đã viết nên những vần thơ ấy. Sau khoảng mười tám tháng, Charlotte có thai Leonard và điều rủi ra bất hạnh này đã chia lìa hai linh hồn vốn cô độc. Ban đầu nó chỉ là mối bất đồng về quan điểm mỹ thuật, rồi đi đến chỗ đối chọi nhau dữ dội và chấm dứt, sau khi Leonard chào đời, trong sự thù hằn của hai cá nhân ích kỷ.
Thoạt tiên Leonard sống với mẹ; bà xin vào làm trong một đoàn kịch nhỏ, đóng những vai phụ không quan trọng. Như một của nợ bận bịu, đứa bé được mẹ miễn cưỡng mang theo trong những clưu diễn ở các tỉnh, mãi cho đến khi khá lớn thì giao cho cha nó. Augustus bây giờ ý thơ đã cạn bèn xoay qua viết các bài phê bình, điểm thơ các thi sĩ đương thời bằng một giọng gay gắt đến tàn bạo. Từ đó đứa bé bị đưa qua cấn lại giữa cha và mẹ, người đưa đi thì nhẹ nhõm vì vừa trút gánh nặng, kẻ nhận thì giấu đi nỗi phiền muộn của mình. Đến khi cha nó quyết định ra nước ngoài sinh sống thì nó được gửi đến trọ với một người cô có tiệm bán thuốc lá ở đường Fulbam.
Người đàn bà nhân hậu này không đối xử tệ với gánh nặng bà nhận lãnh. Thật thế, thậm chí khi Augustus bắt đầu cắt giảm tiền gửi cho bà nuôi ăn đứa bé, bà vẫn tiếp tục nuôi nấng nó. Thế nhưng sự chối bỏ này của người cha đã tác động mạnh lên tam tính của bé Nye, khiến nó sắc bén và cay độc. Nó thấy rằng nó chẳng nhờ vả gì ai cả, và khi lớn lên nó hình thành một tính cương quyết không tin cậy ai, xem thường tâm tư tình cảm mọi người và do đó chỉ sống cho riêng nó. Vào năm hai mươi mốt tuổi, khi nó bước vào nghề báo theo một bản năng tự nhiên, thì đó là những bản tính kết hợp với bộ óc được di truyền và một tài năng thiên phú về cách diễn đạt ý tưởng sâu sắc là yếu tố sau này quyết định cho sự thành công của nó.
*
* *
Sau bữa ăn Leonard thấy đầu óc sảng khoái, sẵn sàng chờ đón bất cứ chuyện gì có thể xảy đến trong buổi chiều. Lúc đó chưa đầy hai giờ, mà Smith đến ba giờ mới trở về, nên hắn tạt vào phòng bi da và tập đánh vài cơ khó. Joe, cậu bé ghi điểm, mời hắn chơi một ván, nhưng sợ kẹt hắn hẹn Joe tối chơi. Rồi, vào hai giờ rưỡi, hắn lại buồng điện thoại, đóng kín cửa và gọi Hedleston 7034.
- A lô, a lô. – Hắn phải đợi ít phút mới có tiếng đáp lại, rồi bằng giọng êm ái ngọt ngào nhất hắn nói tiếp: - A lô, có phải bà Harbottle không? Chào bà mạnh giỏi... Tốt. Tôi rất vui được biết như thế. Nhưng cái chứng thấp khớp... dĩ nhiên... nó khó chịu thật. Thưa bà Harbottle, xin báo bà rõ là chiều nay thế nào tôi cũng lại chỗ bà, tôi và hai người nữa... vâng, cả hai đều hiền lành... để làm cho xong cái việc nhỏ của chúng ta ấy mà. Xin lỗi, bà có đang nghe không đấy?... Gì thế?... Lạy Chúa không ạ, bà làm như thế không có gì xấu cả. Ngược lại là khác, bà xử sự rất đúng đắn. Thưa bà Harbottle, chúng ta đã đồng ý với nhau tất cả từ trước khi bà ký tờ giấy nhỏ ấy cho tôi. Bà nhớ không? Bây giờ thì bà không rút lại được. Như thế gây phiền toái lắm, chúng tôi sẽ phải mời luật sư. Vả lại, đây là một cơ hội tuyệt vời... Gì thế?... Vâng, dĩ nhiên, bạn bè cũ là nhất, nhưng nếu họ áp đặt và bắt bà chịu thiệt thòi thì còn quý gì nữa. Bao nhiêu năm qua bà bị lường gạt, và bây giờ trở đi thì bà cũng không thèm nhận một xu nhỏ của họ. Vậy là xong nhé, và... chúng tôi sẽ đến... Tốt lắm... Không, bà đừng bận tâm pha trà gì cả. Tôi sẽ đến dùng trà với bà vào cuối tuần và sẽ được hân hạnh dùng bánh nướng tuyệt vời của bà... bánh ngon tuyệt... Được, tốt lắm... chiều nay, thưa bà.
Khi Nye chui ra khỏi buồng điện thoại chật chội, hắn cảm thấy cần nốc thêm một cái cô nhắc cho giãn các cơ mặt – nãy giờ hắn đã thật sự nhăn mặt nhíu mày, cố thuyết phục cho xong công việc với cái “mụ già” vừa keo kiệt và khó tính lại vừa điếc. Uống xong, hắn trở về toàn soạn.
Hắn về thật đúng lúc. Hắn chỉ kịp ngồi vào bàn viết thì Greeley và Smith đến.
Lão giám đốc kinh doanh là một người đàn ông ngoài năm mươi, thật cao và thật gầy, với một khuôn mặt dài, hóp và lạnh lùng. Lần nào gặp Greeley, Nye cũng có ấn tượng lão vừa đội mồ dậy, một cái thây ma ăn mặc sang trọng như được chưng diện bởi một tay đạo lý nổi tiếng. Những theo đuổi của lão cũng thuộc lãnh vực người chết: nghỉ hè lão đi viếng những phế tích lịch sử, thám hiểm những hầm mộ, và kỳ hè rồi đi đào bới di chỉ trong các hang động ở miền Nam nước Ý.
Mặc dù hôm nay trời nóng lão vẫn choàng măng tô, mãi bây giờ mới chịu cởi ra và cẩn thận cất mỗi chiếc găng tay bọc len vào một túi ngoài. Lão đang mặc bộ vét màu sẫm như thường lệ, áo sơ mi cổ Gladstone cứng để lộ cái xương yết hầu to tướng chạy lên chạy xuống mỗi khi lão nuốt nước bọt. Nhưng bất chấp diện mạo kỳ quái và cử chỉ lập dị, lão có một đầu óc tinh xảo về pháp lý vì đã từng là một luật gia có hạng trước khi bị Somerville khuyến dụ qua lãnh vực kinh doanh.
- Ông không có thì giờ để đi cùng với ông Smith. – Cái nhìn nghiêm khắc của lão mang một vẻ trách móc.
- Phải có người ở lại giữ đồn chứ. – Nye giải thích.
Cuộc họp bắt đầu với việc xem xét các sổ sách kế toán và doanh thu tháng vừa qua. Nye ngồi yên quan sát hai chuyên gia rà lại từng con số. Trong khi Greeley lật xem chồng chứng từ, mặt lão dài ra rồi dần dần đổi sang nét cứng rắn của một công tố viênuối cùng lão tháo cặp kính gọng sừng và ngả người ra sau.
- Tình hình xấu hơn tôi nghĩ rất nhiều.
- Chúng tôi vừa siết chặt bộ phận sản xuất, - Smith lắp bắp – và cắt chi phí gián tiếp. Giá mà họ bắt tay vào dự án Utley ngay. Ông biết chúng tôi phải trông mong vào đó để có thêm nhiều độc giả. Nhưng họ cứ trì hoãn mãi... Có trời mới biết, tôi không chịu trách nhiệm.
- Đừng quan tâm đến Utley. Các ông đang mất đi số lưu hành mà các ông đã giành được. Có nghĩa là Page đang giật lại số độc giả đó.
Lập tức Smith bắt đầu giải thích như đã chuẩn bị sẵn, nhấn mạnh vào những gì họ đã làm được, những khó khăn phải đương đầu và hứa hẹn những kết quả cụ thể trong tương lai gần trước mặt. Greeley cứ để mặc cho y nói dông dài đến hết, một phần bởi vì lão có thiện cảm với Smith nhưng cũng vì lão muốn nghe và cân nhắc các bằng chứng. Rồi, bằng những cử động ngang của quai hàm, như phải nhai từng lời trước khi phun ra, lão nói:
- Ngân khoản dành cho dự án xui xẻo này bây giờ còn tồn lại không tới mười ngàn bảng. Cho rằng ta giới hạn tiền lãi và chi phí ở mức hiện nay, tôi Phỏng định rằng mức lỗ của các ông sẽ làm tiêu mà số tiền đó trong không đầy sáu tuần. Vậy tôi xin mạn phép hỏi, khi đó các ông sẽ làm gì?
- Chúng tôi hy vọng, lẽ dĩ nhiên... chúng tôi đi gần đến mục tiêu rồi... cho nên chúng tôi mong được cấp thêm ngân khoản.
Greeley gật đầu.
- Thật đáng tiếc, Smith ạ, tôi biết ông làm việc cần mẫn và tận tụy, nhưng tôi e rằng tôi không thể khuyên ông Somerville bổ sung cho ngân khoản ban đầu. Theo quan điểm của tôi, toàn bộ chương trình này sẽ phải đình chỉ, trừ phi có một chuyện lạ, hoàn toàn bất ngờ. – Lão bắt gặp cái nhìn chằm chằm của Nye, và nói thêm bằng cái giọng bất bình lão thường dùng với hắn: - Có lẽ ông Nye có một đề nghị gì chăng?
- Vâng, Nye đáp- sự thật là tôi có.
Hắn thong thả đốt một điếu thuốc. Hắn quyết không để cho Greeley đè bẹp. Có thể lão ta thường ăn tối ở Inner Temple và đang ngồi chễm chệ trong Ủy ban Hoàng gia, nhưng dưới mắt hắn, lão chỉ là một tên vô lại – lão đã từng cắt xén khoản chi tiêu của hắn khi hắn công tác ở Mỹ, và hắn nhìn thấy tận mắt lão đổi một đồng sáu xu tại quầy sách báo ở ga Paddington để puốc boa người phu vác hành lý cho lão một đồng ba xu. Tuy thế, vào lúc này hắn không muốn làm phật ý lão. Thái độ của hắn biết điều và cử chỉ thật khôn khéo khi hắn nói.
- Tôi thấy hình như cả hai quý vị đều có cái nhìn phiến diện đối với tình huống hiện tại. Quý vị quá lo lắng đến các con số, chi phí và phần trăm mà không nhìn xa hơn các số liệu ấy. Bước đầu làm tờ Chronicle thật gian nan - cái lão Page ấy thế mà mạnh hơn ta tưởng - và mặc dù tôi đã cật lực làm việc, vận dụng những bí quyết hữu hiệu nhất để đẩy mạnh thương vụ, vậy mà chúng ta vẫn mất một mảng độc giả và chưa quất ngã được bộ biên tập của lão Page. Đó là cái ông đang nhìn vào. Thưa ông Greeley, trong khi tại trụ sở ở Luân Đôn quý ông xoa tay nhìn chúng tôi, thì ở đây tôi đưa mắt nhìn sang bên kia. Và điều gì tôi không thể nhìn thấy thì tôi quyết tìm hiểu cho bằng được. Tôi dám nói rằng hiện giờ lão Page cũng đang thua lỗ như ta vậy. Hai tháng qua lão cố gắng một cách vô vọng để xoay thêm tiền mặt. Cách đây năm tuần lão đến ngân hàng xin vay tiền, nhưng giám đốc ngân hàng không cho vay. Lão lên gặp chủ tịch hội đồng quản trị ngân hàng, vẫn không được. Rồi còn gì nữa? Lão bắt đầu vét hết những gì còn lại. Khi chồng hóa đơn cứ từ từ lên cao mãi, lão phải đem ngôi nhà đang ở ra cầm cố, thế luôn bảo hiểm sinh mạng, bán bộ sưu tập gốm Stafford, mượn vài trăm bảng của viên phụ tá tổng biên tập, thậm chí còn yêu cầu nhiều nhân viên làm lâu năm cắt giảm hai mươi phần trăm lương. Giờ đây tất cả những điều đó không có nghĩa là lão không thể cầm cự lâu hơn nữa và gây điêu đứng cho chúng ta. Nhưng nó chứng tỏ rằng lão ta đứng hết vững rồi, và sẵn sàng nhận quả đấm cuối cùng của ta để đo ván.
Từ nãy giờ Greeley chăm chú lắng nghe, đến đây lão khẽ cựa quậy có vẻ bồn chồn, nôn nóng và một chút hiếu kỳ.
- Giả dụ rằng những gì ông nói là đúng thì tình trạng bế tắc này vẫn có thể kéo lê vô hạn định. Và, tôi xin được dùng lại thuật ngữ thể thao của ông, quả đấm cuối cùng này sẽ từ đâu đến?
Nye hơi chồm tới trước, nói chậm rãi và lập luận chặt chẽ. Càng ghét l giám đốc kinh doanh bao nhiêu, hắn càng muốn thuyết phục lão bấy nhiêu, điều thiếu yếu là phải lôi cuốn được lão.
- Tòa nhà Ánh sáng phương Bắc , như nguyên trạng của nó, thuộc về Page. Lão không làm chủ tòa nhà đặt máy in. Tòa nhà này thuộc về một ông tên Harbottle, bạn thân cha của Page, bây giờ do bà vợ góa của Harbottle đứng làm chủ. Đã nhiều năm qua, tòa nhà để cho tờ Ánh sáng thuê với một giá ít nhiều có tính cách tượng trưng theo một thỏa thuận thân hữu từng năm. Tôi có trong tay bản phóng ảnh của hợp đồng thuê này.
Greeley bây giờ trở nên rất chú ý nhưng lão còn ngờ vực - Nye đang giẫm lên lãnh vực chuyên môn của lão. Còn Smith, y đang nghe say sưa, mồm hơi há ra, như bị thôi miên.
- Tôi khám phá ra tất cả vụ này hơn tháng nay, và xin thưa với quý vị, tôi đã phải cất công lần tìm dấu vết. Làm được gì với nó đây? Chẳng gì cả. Tôi không muốn bắt tay vào công việc với bà Harbottle quá sớm. Nhưng vào khoảng đầu tháng sáu, qua trung gian của gã Balmer vừa chạy qua bên ta, tôi làm quen với bà cụ. Tôi chịu khó làm ra vẻ tử tế và dễ mến với bà, đến uống trà với bà, thỉnh thoảng vô tình đề cập đến vụ cho thuê nhà và chỉ cho thấy tiền thuê bị ém thấp. Rồi sau nhiều cố gắng, tôi đã đưa bà cụ tới chỗ sẵn sàng bán lại tòa nhà ấy… cho chúng ta. Nào, quý vị có tưởng tượng được điều này đối với Page nghĩa là gì không, nếu lão, hiện đang lún sâu trong đủ thứ khó khăn, bỗng thấy mình không in được tờ Ánh sáng ?
- Ông đang nói chuyện tầm phào gì thế? - Greeley nói - Cho tôi xem bản phóng ảnh hợp đồng.
Nye xuất trình tờ phóng ảnh và chờ Greeley xem xong. Và cũng không lâu lắc gì thì lão tháo kính ra và hứ một tiếng khinh bỉ.
- Đây là một tờ hợp đồng hoàn toàn có giá trị. Mãi bốn tháng nữa mới cần gia hạn. Và thậm chí chấp nhận rằng những giới hạn về tiền thuê mướn không áp dụng cho những cơ sở kinh doanh thì chủ bất động sản cũng bị buộc phải báo trước ba tháng. Cả thảy là bảy tháng tròn. Ý kiến của ông vô giá trị.
- Khoan đã. - Nye nói - Còn cái vấn đề nhỏ của Đạo luật về nhà máy năm 1901 nữa.
tỏ vẻ ngạc nhiên, đúng như Nye đã hy vọng, rồi cuối cùng lão nói:
- Thì sao?
- Tôi đã thưa với quý vị rằng tòa nhà ấy cũ kỹ lắm. Đúng là tôi muốn nói rất cũ. Tôi đã vào bên trong xem cặn kẽ và quý vị có thể coi điều tôi nói đây như tin lành của Chúa. Xưởng in đó có thể bị cáo buộc về ba vi phạm khác nhau đối với các điều khoản quy định của Đạo luật về nhà máy. Thứ nhất, các cửa sổ tính ra không đủ mười phần trăm của diện tích mặt bằng, nhà máy đó không có đủ hai cửa ra riêng biệt - không đủ lối chạy ra ngoài trong trường hợp hỏa hoạn. Thứ ba, tường vách bên trong không được quét vôi trong vòng mười bốn tháng qua. Bây giờ, - Nye vội tiếp trước khi Greeley kịp nói chen vào - sau khi mua nhà xưởng ấy, chúng ta với tư cách chủ nhân, ngay tức khắc có trách nhiệm thực hiện việc sửa chữa cho đúng quy định của Đạo luật. Chúng ta đến ban công chánh thành phố gặp ông kỹ sư trưởng ban và yêu cầu ông ta cảnh cáo về những vi phạm quy định của xưởng in - tôi đã dọa đưa lên mặt báo về sự lỏng lẻo để trình trạng này kéo dài. Ông ta phải làm và sẽ làm. Đó là luật. Trong khi chờ đợi sửa chữa - cái này ta không vội - thì nhà xưởng phải đóng cửa nghỉ. Ánh sáng phương Bắc biến mất trên đường phố Hedleston như thế đấy, và lão Page khốn khổ sẽ đương đầu với việc không thể làm là tìm mặt bằng mới để dọn máy in đến - nói tóm lại, lão dẹp tiệm.
Có một khoảnh khắc im lặng, rồi Smith thở ra một hơi dài.
- Thế là xong. - Y nói - Lần này thì không còn chạy đằng nào nữa. Mà hợp pháp đứt đuôi đi chứ.
Greeley đang nhìn Nye vẻ dò hỏi. Lão bị tác động thật mạnh, nhưng không để lộ ra ngoài.
- Ông ta có thể tìm một địa điểm khác… dọn máy đến.
- Trong tình trạng tiền cạn láng... và nợ tứ bề?
- Không đâu, không đâu. - Smith hăng hái nói - Lão ta sẽ không bao giờ lưu hành lại được. Không bao giờ.
- Hành động bằng cách đó thật không đúng luật chơi chút nào.
- Nó hoàn toàn hợp pháp. – Nye ngây thơ nói thêm – Và hơn nữa chúng ta chính là người chấp hành đạo luật ấy.
Greeley lắc đầu không tán thành, nhưng cứ tiếp tục gãi gãi cằm, vừa nghĩ về điều đó vừa nghĩ đến những chỉ thị gắt gao của Somerville trước lúc lão lên đường.
- Ông có thể phỏng định chi phí sửa chữa?
- Khoảng ngàn rưỡi bảng, thậm chí có thể ít hơn. Sau đó nhà xưởng sẽ như mới... chờ chúng ta dọn vào.
Lại im lặng, Greeley nhìn Nye như đang lục tìm một điều gì.
- Bà cụ đó đòi bán bao nhiêu?
Ánh mắt hai người chạm nhau. Nye đã sẵn sàng từ trước.
- Dĩ nhiên tôi tìm được một người đáng tin cậy giúp đánh giá khách quan. Con số được ấn định không tới bốn ngàn bảng. Bà Harboitle đã đồng ý chấp nhận ba ngàn rưởi. Và bà sẵn sàng ký một giấy đoạn mãi vào chiều nay.
Một lần nữa, Greeley dài cổ ra suy nghĩ, xem xét lại vấn đề. Lão là một trong những người đầu tiên ủng hộ kế hoạch mua tờ Ánh sáng phương Bắc . Kế hoạch đó thất bại thì quyền lợi của lão cũng bị thiệt. Lão thận trọng tằng hắng lấy giọng nói:
- Tôi không thể nói tôi hoàn toàn chấp thuận. Cứ cho là tình hình thực tế đúng y lời ông trình bày, thì đây vẫn là một đề nghị bất thường và bất ngờ, mặc dù tôi không thấy có trở ngại pháp lý nào – Mặt lão bỗng nhiên co rúm lại thành nụ cười của một cái đầu lâu. Lão đứng lên – Trong bất kỳ trường hợp nào tôi cũng đứng ngoài mọi hành động mà các ông có thể làm sau này, nhưng riêng trường hợp này tôi cho rằng chúng ta nên đi xem.
Lão mặc áo măng tô và đeo găng vào thật chậm rãi, rồi dẫn đầu đi ra. Trong lúc bước theo sau, Smith lén nắm lấy tay iết chặt.
- Len, cậu đã cứu chúng mình. – Y thì thào bằng một giọng khàn khàn – Lạy chúa, cậu có cái đầu hay quá.
Nye vội rút tay lại ném một cái nhìn dữ dội.
