Sáng hôm sau, Alice dùng điểm tâm và nói chuyện đôi điều với Hannah trong nhà bếp xong thì bà đi bộ ra phố. Mặc cho Hannah không ngớt khuyên lơn “Không nên buồn rầu nữa”, Alice vẫn âu sầu – buồn vì ý nghĩ mình bị đẩy vào hoàn cảnh khốn cùng thì ít, mà đau khổ nhiều hơn vì sự nghi ngại rằng cuối cùng bà đã bị tầng lớp nhà giàu của xã hội Hedieston cho đứng ngoài lề.
Tuần trước, Phu nhân Weatherby mở một buổi tiệc lớn mà bà và Henry chẳng ai được mời dự. Đó là viên thuốc đắng bà phải uống, vì bà luôn tự hào mình đặc biệt thân với Eleanor Weatherby, và dường như đó cũng là điềm báo trước một suy thoái tương tự trong các giao hảo với Catharine Bard và bạn bè khác. Hơn nữa, bà bắt đầu nghi rằng bạn hàng buôn bán giờ cũng đâm ra ít kính trọng bà hơn trước. Thứ bảy vừa qua ông Scade hàng thịt đã tỏ vẻ bực mình khi bà yêu cầu ông giao gấp thịt đùi vì quên đặt hàng trước như thường lệ.
Vì thế Alice miễn cưỡng đánh bạo đi trên những con đường nhộp nhịp người qua lại. Tuy nhiên bà cũng cần làm cho chính mình vui tươi phấn khởi lên. Thế là bà đến chỗ cô thợ may quen Jennie Robinson; bà đang bỏ cho cô sửa chiếc áo xám viền ren mà bà mua ở cửa tiệm Jenner’s trong chuyến đi Edinburg thăm bà chị mùa xuân vừa rồi và, như bà giải thích cho Hannah, bà “không bao giờ ưa thích hai tay áo viền ren”.
Đi bộ trên đường Park không xảy ra điều gì đáng phiền làm Alice khoan khoái trong lòng, nhưng khi vào gần trung tâm thành phố một quang cảnh lạ thường nhất khiến bà chăm chú theo dõi. Tại quảng trường Victoria một đám đông dân thành phố tụ tập lại, bàn tán xôn xao và vây quanh quầy báo để mua một loại bản tin gì đó.
Tính hiếu kỳ của Alice bị khơi dậy. Bà nối đuôi xếp hàng và sau một vài khó khăn mua được một tờ giấy khổ nhỏ in rô nê ô, chữ đánh máy hơi lem luốc. Rồi bà thấy tựa đề của nó: ÁNH SÁNG PHƯƠNG BẮC . Thoạt tiên bà chẳng hiểu gì cả; bà nghĩ chắc đây là một tờ quảng cáo; rồi sau giấy phút rối trí, bà chợt hiểu ra hết. Đây chính là tờ báo! Bà rùng mình kinh ngạc. Bà ngập ngừng bước tới vài bước, như con gà mái hoảng sợ; bà hơi lảo đảo, rồi dừng lại, tự nói với chính mình: “Tôi không thể nhìn sự thật này”. Bà quyết định bỏ không đi đến cô Robinson và quay về đường Hanley Drive, cố tránh những con đường lớn. Dọc đường bà cứ lẩm bẩm: “Thế là hết!”
Trong khi đó, cảnh ồn ào náo động quanh quầy báo khi nãy không có dấu hiệu gì lắng dịu xuống. Từ cửa sổ văn phòng của lão, Archibald Weatherby đứng chú tâm quan sát quang cảnh bất thường. Lão tự hào không ai phán đoán tâm lý dân thành phố này đúng bằng lão, thế mà phản ứng gây ra khi xuất hiện tờ bào Ánh sáng quay rô nê ô quả thật làm ông kinh ngạc. Lão vừa đi một vòng nhà máy, nghe đâu đâu nhân viên và công nhân cũng tỏ ý bất bình. Ông Halliday, quản lý nhà máy cùng đi với lão, phê phán tờ Chronicle đóng cửa xưởng in của tờ Ánh sáng là một hành động xấu xa gian ác – ông nói một cơ quan ngôn luận lâu đời của Hedleston như Ánh sáng phương Bắc mà bị những kẻ nên ngoài dồn vào chân tường thì thật đáng hổ thẹn cho thành phố. Jim Davies, người đốc công cao một mét tám ba, đội trưởng và trung vệ đội tuyển bóng đá tỉnh, một nhân vật rất được thành phố mến mộ và thậm chí Weatherby cũng nể trọng, đã tóm lược cảm của anh chị em nhà máy khi anh thẳng thắn phát biểu:
- Thưa ngài Archie, đây là một đòn bẩn thỉu. Đúng ngay lúc Page chứng tỏ mình trội hẳn hơn chúng. Thành phố ta phải có một hành động gì mới được, nhưng tôi e rằng rồi chẳng có gì cả.
Nhưng nhận xét này, đặc biệt những tiếng “chứng tỏ mình trội hẳn hơn chúng”, đang len lỏi vào tận những ngõ ngách nhỏ hẹp nhất trong đầu lão Weatherby. Lão vẫn đứng tại cửa sổ, tập trung suy nghĩ, rồi tự thưởng mình điếu xì gà đầu tiên trong ngày.
Riêng cá nhân lão thì không đến đỗi lão phải tức tối về vụ đó. Tuy nhiên, tình hình hiện nay có một khía cạnh khiến lão thích chí vô cùng, vì con người tinh khôn này vốn là một tay nước đục thả câu hiếm khi thất bại. Lòng tự phụ khiến lão tin rằng lão là nhân vật hàng đầu của tỉnh. Khi lão trao tặng cúp tại những giải thi đấu thể thao địa phương, hay phát phần thưởng danh dự ở trường trung học, những tiếng hoan hô Ngài Archie vang lên trong tai lão như tiếng nhạc dịu dàng nhất. Tai lão cũng được nghe tiếng nhạc dịu dàng ấy hòa trong tiếng cười rộn rã và tiếng vỗ tay vang dậy chào mừng khi lão, với điếu xì gà trên tay và ly rượu chát Bồ Đào Nha bên cạnh, đọc bài diễn từ nổi tiếng nhất tại buổi tiệc hàng năm của Hội những cư dân thung lũng trung thành và cao quý. Cứ sau mỗi dịp như thế ra về, trên băng sau bọc lông thú êm ấm của chiếc Daimier, lão thường vui vẻ bảo vợ, nhưng bà loại là người thính giả ít tán thưởng lão nhất: “Ellie, em lấy được người chồng nổi danh nhất Hedleston này”.
Bây giờ, khi lão nheo mắt lại để nhìn cho rõ mọi việc thì lão bắt đầu nhận ra đây là một cơ hội quá sức thuận lợi cho lão chiếm trọn tình cảm của dân thành phố, yếu tố không thể thiếu để đạt được mục tiêu tối hậu của lão. Cho vay mười, hay mười lăm hay thậm chí hai mươi ngàn bảng bằng tiền riêng của lão cũng chẳng có nghĩa lý gì, nhưng chắc chắn nó sẽ cứu Page và Ánh sáng phương Bắc trong lúc này. Tin đó sẽ lan đi khắp thành phố như một đám cháy rừng. Trời đất, mọi người sẽ quý trọng lão biết là dường nào, khi lão can thiệp vào vụ này, bênh vực cho công bằng và lẽ phải, bảo vệ quyền hạn và danh dự của thành phố Hedleston. Ngoài ra – Ngài Archie suy tính hơn thiệt khôn ngoan vô cùng – đây còn là một món đầu tư hoàn toàn có lợi khi lão ra tranh cử Quốc hội. Đành rằng không thể buộc tay trói chân Page trước, nhưng chắc chắn ông ta sẽ ủng hộ lão hết mình trong kỳ bầu cử sắp tới. Điều quan trọng nhất lão cần nơi Henry là sự tin cậy, cái mà lão không thấy ở gã Nye, một tay tinh khôn ranh mãnh quá khiến lão mất tin tưởng. Là một người có những quyết định nhanh, Weatherby hít mạnh một h xì gà trong vài giây – dấu hiệu tập trung suy nghĩ cao độ - rồi bấm chuông gọi thư ký.
- Gọi cho tôi nói chuyện với báo Ánh sáng phương Bắc – Và trong khi đứng chờ, một ý nghĩ vụt qua đầu lão – Không... cho tôi nói chuyện với Phu nhân Weatherby.
Vào lúc này Alice Page đã về đến nhà, và bằng một trong những thay đổi lạ thường nhất mà dường như chỉ có nơi mỗi mình bà, sự đau đớn tuyệt vọng của bà lúc bắt đầu quay về nhà, bây giờ đã biến mất. Phương pháp tự biện minh đã đem đến chuyển biến này. Bà đi thẳng vào phòng đọc sách và ngồi xuống – tinh thần bà sở dĩ vững vàng là nhờ bà xác định được phải làm gì trong hoàn cảnh này. Bà nhất quyết bằng mọi giá phải giữ bình tĩnh, ôn hòa và sang suốt, Henry đã gây cho bà cảnh này – ngay từ đầu bà đã cảnh giác nhưng ông không đếm xỉa gì đến, và đây là kết quả.
Tự thưởng cho mình sự thích thú cuối cùng của một nụ cười bi thảm, bà trở về, như thường thế khi ngồi nói chuyện một kình, với giọng Doric [22] của miền Bắc: “Ôi, người đẹp của tôi, nàng không còn hy vọng nhìn thấy Hawaii nữa rồi. Và buổi tiếp tân vui vẻ của nàng cho chương trình nhạc giao hưởng, cái đó cũng tiêu ma luôn.”
Thế rồi bà tự buộc mình phải đương đầu với tương lai bằng sự can đảm chịu đựng và một khả năng đầy sáng tạo. Bà sẽ trung thành với Henry – từ bao giờ bà luôn là một người vợ đảm đang bất kể đủ mọi thứ - và nếu không kềm chế được vài lời trách mọc thì bà sẽ xoa dịu chúng bằng những lời chia buồn. Chưa chi bà đã có sẵn trong đầu mấy kế hoạch hy sinh cụ thể nhằm mục đích hồi sinh và nuôi sống gia đình, Dĩ nhiên nữ trang của bà sẽ ra đi trước tiên, không phải vì bà có nhiều – sở thích của Henry không bao giờ hướng về nơi đó – và dù sao, khác với Eleanor Weatherby, bà không bao giờ là một người phụ nữ chưng diện lòe loẹt. Nhưng tối thiểu, với số ít ỏi bà có thì cũng đủ đảm bảo cái ăn cho cả nhà.
Và còn nữa, nhiều hơn nữa, bao nhiêu là chuyện bà có thể làm: khi trí tưởng tượng mở rộng ra, nhiều việc hay ho khả dĩ làm được dần dần thành hình trước mắt bà. Bà không thể mở một cửa tiệm nho nhỏ để bán đồ thêu do bà làm sao, hay có thể là một phòng trà nơi đó, bằng một phong cách mệnh phụ lịch sự, bà sẽ lôi cuốn được một số khách hàng sang trọng mỗi buổi chiều? Sau một lúc suy xét, bà quyết định đặt tên phòng trà là “The Lavender Lady” [23] , và trong trí tưởng tượng đã bắt đầu phác họa cho chính bà và Dorothy một đồng phục cùng màu tím nhạt với hoa oải hương, rất xứng hợp lối trang điểm của bà. Một ý kiến độc đáo khác đến tiếp theo khi bà nhớ tới những chiếc bánh nướng gia đình ngon tuyệt mà chị Rose thường làm ở Banksholme, chắc chắn sẽ có sức thu hút không ai cưỡng nổi tại cửa tiệm mới. Bà sẽ biên thư cho Rose, Rose thân thương của bà, để hỏi cách làm bánh ngay hôm nay...
Nhưng ý nghĩ này về người chị và về mái nhà xưa của bà đã kéo Alice từ tương lai lùi về quá khứ. Cuộc đời mộng mơ của bà được xây dựng trên những điều tưởng tượng, và chỉ cần một tiếng nói, một mùi hương, âm vang của tiếng kêu xa lắc, những hồi chuông nhà thờ vọng lại yếu ớt, những âm thanh trong trẻo của chiếc dương cầm vào một buổi chiều chủ nhật yên tĩnh... cũng đủ đưa bà vào cõi mộng mơ đó. Giờ đây mộng mơ đã chiếm lấy bà và trong một thoáng tâm trí bà lạc lối vào cung mê hồn của những hồi tưởng về quê hương thời thơ ấu...
Có một tiếng gõ cửa và Hannah bước vào.
- Thưa bà Page, bà dùng bữa trưa chứ?
Đột nhiên Alice trở về với Hedleston, chớp chớp mắt mấy cái rồi lại trở thành vị cứu tinh của gia đình, bà nói rất khẽ:
- Tôi chỉ ăn bánh mì với pho mát nướng và uống một ly sữa.
- Bà dùng thêm gì không?
- Không. Cảm ơn Hannah.
Chị ấy biết , Alice tự nhủ khi Hannah đi khỏi và bà cảm thấy chị giúp việc già người Xcôtlen này sẽ kính trọng bà, không những vì tính kín đáo của bà mà còn vì bước khởi đầu nhằm tiết giảm chi tiêu này. Tuy thế, khi bánh mì và phó mát nướng được bưng vào xếp xinh xắn trên khay, Alice thấy n ăn khá hào phóng và thưởng thức hết. Đây thật ra là một trong những món bà ưa thích và Hannah đã làm ngon đặc biệt. Ăn xong bà lên lầu nghỉ trưa.
Vào lúc ba giờ hơn, khi chuông điện thoại reo lên đánh thức bà dậy, bà ngạc nhiên biết mình đã ngủ. Bà cầm ống nghe lên và lập tức nhận ra giọng nói của Phu nhân Weatherby.
- Alice yêu dấu đấy hở? Eleanor Weatherby đây. Này Alice ạ, vợ chồng chị muốn mời em và Henry đến dung cơm tối THỨ NĂM tới. Chẳng có tiệc tùng gì đâu, chỉ là một buổi tối ấm cúng cho riêng bốn người mình thôi. Vợ chồng em có kẹt gì không?
Alice giật mình và cũng chưa tỉnh ngủ hẳn, bà không tin vào tai mình nữa. Tuy nhiên bà ráng trả lời:
- Vâng... vâng... hôm đó chúng em không bận gì cả.
- Tốt lắm, vợ chồng chị sẽ mong đợi em và Henry. Mới sáng này, Archie nói sao ít gặp vợ chồng em thế...
- Quả đúng thế - Alice không ngăn được mình thốt lên – Em phải thú nhận là em rất buồn không nhận được thiệp mời dự buổi tiệc tuần trước của anh chị…
- Hôm đó buồn chán lắm em ạ. Hơn nữa, anh chị được biết Henry đang lo lắng công việc làm ăn, và chắc hẳn em cũng thế nữa, nên nghĩ rằng hai vợ chồng không thích đến dự. Nhưng bây giờ, dĩ nhiên anh chị mong cả hai vợ chồng em đều đến. Chồng em quả là một người... ông ấy đã làm cả thành phố nhốn nháo! Thôi, hẹn đến thứ năm. Ráng đến sớm nhé.
Một làn hơi ấm sưởi khắp châu thân Alice khi bà đặt ống nghe xuống. Bất chấp nghịch cảnh đang vùi dập mình, bà vẫn được người ta quý mến và nể vì. Eleanor Weatherby, trong số tất cả bạn thân, đến nâng đỡ bà vào thời điểm quyết liệt này, chính là lời khen tặng quý giá nhất cho bà.
Bà chải gọn lại mái tóc và ngắm mình trong gương rồi bà xuống lầu. Hannah bưng đến một tách trà đậm và vài miếng bánh nướng dễ tiêu h
- Thưa bà, có phải thịt cừu để ăn tối nay không?
Một lần nữa Alice cảm nhận được sợi dây tình cảm thắt chặt của chị bếp già với bà, nhưng bà ngăn mình không biểu lộ gì cả. Bà chỉ bào Hannah nấu món thịt như thường ngày. Dù gì thức ăn đang có sẵn trong nhà, nhưng đố ai biết bữa ăn kế tiếp của họ sẽ từ đâu ra?
Buổi chiều lặng lẽ trôi qua. Lấy lại sự khỏe khoắn sau giấc ngủ trưa dài và tách trà ngon, Alice tìm việc gì làm cho khỏi buồn chán vì nhàn rỗi. Henry đi làm chưa về, cả ngày hôm nay bà chưa gặp hay nói chuyện qua điện thoại với ông. Trong khi chờ ông về, bà sẽ viết thư cho bà chị, không chỉ để hỏi xin recetle làm bánh mà còn cho biết tin về nỗi bất hạnh của bà. Bà ngồi vào bàn viết, lấy ra một tờ giấy trắng và sau một lúc suy nghĩ, đặt bút xuống trút hết nỗi lòng mình. Bức thư bắt đầu:
Chị Rose yêu dấu,
Chuyện đáng sợ nhất đã xảy ra...
Bỗng tiếng một chiếc xe hơi bên ngoài làm bà ngưng bút. Rồi ngẩng đầu lên, bà nghe Henry mở khóa lách cách ngoài cửa trước. Vài giây đồng hồ sau, ông xuất hiện. Cho tới lúc này Alice đã nghĩ ra thật nhiều điều để nói với ông, ít vì giận hơn vì sầu khổ, nhưng bà chưa kịp mở miệng nói thì ông đã đi thẳng tới sát bên và hôn bà, rồi cầm tay bà. Mặt ông xanh nhợt nhạt và mỗi bên má ửng một đốm nhỏ hồng thật tươi.
- Alice – ông nói ngay lập tức như thể không tự kiềm chế được – sự tin tưởng của anh vào lẽ phải, vào những điều nghĩ đúng, làm đúng và bản chất tốt của con người giờ đã được đền đáp xứng đáng.
Alice mở to mắt khi nghe Henry mở đầu như thế, rất tiêu biểu ở Henry vào những lúc phấn chấn, thế nhưng quá ư bất ngờ khiến bà kinh ngạc. Nhưng bà đã nín hơi thở khi nghe ông nói tiếp:
- Sáng nay ngân hàng Weatherby, nếu ta muốn gọi thế, vì thật sự tiền từ hầu bao ông ta mà ra, đã cho anh vay. Nhiều hơn anh mong đợi. Và em có biết lấy gì bảo chứng không? Bằng tên tuổi của Ánh sáng phương Bắc .
- Em không hiểu gì cả - Bà ngập ngừng nói, bối rối trước trạng thái hưng phấn cao độ của chồng – Em đã nhìn thấy tờ giấy khổ nhỏ thảm hại ấy.
- Chính là nhờ nó đấy em ạ - Ông nói giọng bình tĩnh đôi chút vì ông bắt đầu kiềm chế được cơn xúc động mãnh liệt, nhưng bà chưa từng thấy ông xúc động như thế bao giờ - Cố gắng của chúng ta giữ cho tờ báo ra đều đặn cuối cùng đã làm công chúng hiểu. Suốt buổi sáng người ta đánh điện tín và gọi điện thoại đến tới tấp. Có một bài xã luận tuyệt vời trong số báo Tynecastle Echo tối nay... Ngày mai sẽ có một bài nữa trên tờ Manchester Courier – Ông run run mỉm cười, nụ cười đầu tiên cả bao nhiêu tuần nay – Thậm chí giáo hội cũng ủng hộ chúng ta, vào giây phút cuối cùng. Mục sư Gilmore gọi điện thoại cho biết bài thuyết giảng chủ nhật này sẽ nói về chúng ta... tựa đề “Hãy để cho có ánh sáng...”
- Nhưng, Henry, – bà hỏi vặn lại vì chưa tin – anh sẽ tiếp tục bằng cách nào?
- Ra tiếp ấn bản nhỏ cho đến thứ hai tuần sau... điều này sẽ làm lợi thêm cho ta. – Ông lại mỉm cười – Ông già Tom Gourlay khoe với anh rằng nhiều người trả nửa crown [24] mua một tờ báo khổ nhỏ để sưu tập; ông lão kiếm được bộn. Bắt đầu thứ hai chúng ta sẽ in lại khổ lớn cho lịch sự. Thiếu tá Seaton cho ta mượn cơ xưởng quân cụ cho đến khi nào ta hết cần nữa thì thôi; mai sẽ dọn máy in đến. Poole và Lewis, hết thảy mọi người cả Hadley nữa, đang xắn tay áo lên làm quần quật.
- Nhưng Henry, anh đâu thể in mãi trong xưởng quân cụ được.
- Tất nhiên là không rồi. Đây chỉ là một biện pháp tạm thời cho đến khi tìm được chỗ ổn định lâu dài. Thật ra, nếu anh không lầm, thì trước cuối năm nay chúng ta sẽ trở về lại các cơ sở của mình. Em không thấy rằng mấy tay Chronicle sẽ bị gậy ông đập lưng ông sao? Họ đã mua cái nhà xưởng, còn anh thì vẫn còn hợp đồng thuê. Theo luật, họ bị buộc phải sửa chữa trong vòng ba tháng. Vào cuối thời hạn đó, nếu anh phán đoán không s họ sẽ phải đóng cửa tờ Chronicle , và chỉ mong bán tống cái nhà xưởng ấy đi. Thú thật với em, anh chưa bao giờ hạnh phúc như bây giờ. Anh đã thanh toán hết nợ với Northern Mills, trả xong lương cho nhân viên tòa soạn và thanh toán sạch các hóa đơn linh tinh nữa. Lạy Chúa, anh đã vượt qua hết các khó khăn rồi, và nếu em chịu khó chờ thì không bao lâu ngôi nhà sẽ trở về tên em lại.
- Vậy ra anh thật sự nghĩ rằng... – Bà nói, vẫn còn ngờ vực và hầu như miễn cưỡng chấp nhận biến chuyển này sau khi đã tự thích ứng được thật dễ chịu với tai họa.
- Có thể nói rằng anh tràn đầy hy vọng... và vô cùng biết ơn nữa. Còn bây giờ - ông đưa tay lên trán trong dáng điệu mệt mỏi – anh phải trở lại xưởng quân cụ. Anh hẹn gặp Seaton tại đó lúc sáu giờ. Nhưng anh phải ghé về đây cho em biết tin vui.
- Henry, nếu quả thật tình hình tốt đẹp như vậy. – bà nhìn ông dò hỏi – em muốn nói giả dụ thôi, thì năm nay ta có mời dàn nhạc giao hưởng về đây không?
- Dĩ nhiên rồi. Anh đang xúc tiến tổ chức những buổi hòa nhạc. Đó là cách quảng cáo hay nhất, và hơn nữa chính chúng ta cũng thích cơ mà.
- Vậy thì... hiển nhiên là em có thể mở tiếp tân như mọi năm?
Ông cười vui vẻ nựng má bà.
- Vâng, em yêu, bằng mọi cách hãy tổ chức tiếp tân. Em biết anh thích em được hài lòng... À, nghe đâu họ đang rục rịch tổ chức một bữa tiệc mừng anh. Chắc em cũng thích chứ?
Khi ông đi khỏi. Alice ngồi thật lâu trong niềm cảm thông lặng lẽ với chính mình. Rồi bà lắc đầu như để nhìn nhận rằng có nhiều điều ngoài sức hiểu biết của mình, và bà chầm chậm xé bức thư đã bắt đầu khi nãy, lấy một tờ giấy khác ra viết lại.
Chị Rose yêu dấu,
Chuyện kỳ diệu nhất đã xảy ra...
