Bên ngoài trời đang đổ cơn mưa khi Leonard dựng cơ vào giá và nhìn mơ màng ra đường phố vắng ngắt qua khung cửa sổ phòng bi da. Joe, cậu bé ghi điểm, đứng cạnh hắn, tay mân mê cục phấn vuông vức màu xanh.
- Mưa ướt át quá! – Cậu bé nói – Ta làm thêm một trăm điểm nửa đi, ông Nye.
Nhưng hắn chơi đã chán – hắn không còn hứng thú chơi nữa, vả lại bàn bị chênh đến nỗi các quả bi lâu ngày bào mòn thành đường rãnh chạy vào một trong những lỗ phía trên. Ngoài đường, dưới bầu trời chiều xám xịt, nhiều người công nhân đang ngồi xổm uống trà trước một lò than hồng dưới tấm bạt che mưa. Xem ra họ lúc nào cũng uống trà, và một người trong số được cử ra nấu nước trong một nồi dã chiến. Cái hố to họ đào dưới lòng đường hai tuần trước vẫn còn đó, chung quanh là đá và mấy ngọn đèn bão.
Cảnh làm việc lơ là như vậy, thường ngày sẽ khiến Nye thấy vui vui, nhưng hôm nay vì một lý do nào đó làm tăng thêm gánh nặng sẵn có trên vai hắn, Smith và hắn có cùng một tâm trạng ngổn ngang, phải, vì tiền bạc của họ đang nhanh chóng cạn đi.
Mặc kệ nó, hắn nghĩ. Hắn lấy áo đi mưa và chiếc dù trong buồng treo áo mũ, bước ra khỏi khách sạn và đi về hướng tòa soạn – hắn chẳng có việc gì khác để làm. Trong cả tháng quá, việc ấn hành tờ Chronicle đã trở nên nhàm chán – nó bị giảm xuống chỉ còn hai mươi sáu ngàn số mỗi ngày, trong khi Ánh sáng phương Bắc bán được bảy mươi ngàn, gần như lấy lại phong độ cũ. Điều tất nhiên là đối với Nye là bọn hắn không bao giờ rút ngắn nổi khoảng cách biệt đó.
Phần lớn nhân viên biên tập đã trở về Luân Đôn, nhưng Smith vẫn ở lại với hắn để giả vờ điều hành tờ báo một cách rình rang, với ảo vọng câu được ai đó mua nó. Họ đã thử gã bán nó lại cho Rickaby, nhưng lão không còn muốn dính dáng gì tới tờ báo. Văn phòng đầu não Luân Đôn đưa ý kiến là phải vớt vát chút gì trong số thua lỗ, nhưng một tí tẹo cũng không có và sẽ không có, Smith vẫn ráng giữ một số hoạt động nhằm phô trương mà ngày càng tỏ ra vô ích, và y biết y đã thất bại. Ở nhịp độ số bán cứ tụt dần này, Somerville sẽ không cầm cự nữa…và ngày nào Nye cũng chờ không biết lúc nào hắn và Smith sẽ nhận lãnh cú móc .
Nye luôn tự nhủ rằng đối với bản thân hắn thì chẳng nhằm nhò gì, vì hắn chỉ hơi khác hơn một anh nhà báo bình thường, phải vâng lời chủ, bị trả luông thấp và ít khi có dịp để tự trau giồi nghề nghiệp. Ở Fleet Street [25] , khả năng lấy tin của hắn được mọi người công nhận, và trong hắn có thể dùng vài bí quyết riêng để đi tắt thì điều đó đã sao miễn hắn đến đích trước người khác? Hắn tự biết mình có đầu óc, tài năng và nhân cách – mọi việc hắn đều làm dễ dàng và làm hay. Không chút khó khăn, hắn học tiếng Pháp, tiếng Đức và nói trôi chảy. Hắn thạo về hội họa hiện đại và thừa sức viết một bài về Picasso, Buffet hay Mondrian như bất cứ cây bút chuyên về hội họa nào khác. Hắn cũng biết âm nhạc nữa, và mặc dù trong đời chưa từng học một giờ âm nhạc nào, hắn vẫn có thể ngồi trước piano chơi bất cứ bài gì bằng tai. Hắn chơi quần vợt trên mức trung bình, còn bi da thì hắn có thể đi một cơ một trăm điểm vào bất cứ ngày nào trong tuần. Khi hắn chịu khó chiều lòng thì ít ai không hài lòng hắn; người ta thường nói hắn có một bí quyết. Khi hắn làm phóng viên hải ngoại tại châu Âu cho Jotham, hắn đã làm ra trò đối với các nhân vật tai mắt quốc tế ở St. Moritz, Antibes và Deauville – tất cả là nhờ vào tài tháo vát lanh lợi giúp hắn len lỏi vào những nơi như Corviglia Club, Eden Roc và Normandy, và hoàn toàn thoải mái tại đó, trong khi đối với một gã bình thường thì có lẽ đã bị nắm tai ném ra ngoài.
Chính vào thời gian đó hắn bắt đầu trổ tài bóp méo những câu trả lời phỏng vấn do hắn thực hiện, vì mặc dù sử dụng y nguyên văn lời của nạn nhân, hắn đã thành công trong việc tạo những ấn tượng tai hại khiến độc giả phải phá lên cười. Rồi hắn lại được thêm một phen thích thú nữa khi đọc những thư phản đối yếu ớt mà anh em biên tập của hắn đã cẩn thận nhét vào một góc xa xôi trên tờ báo. Hắn lấy làm sung sướng thỉnh thoảng đưa ra một bài phê bình công kích gắt gao một quyển sách đang được ưa thích, trong đó hắn tách rời từng cụm từ khỏi ngữ cảnh để diễn đạt lệch lạc ý định của tác giả, khiến ông ta trở nên hợm hĩnh, lố bịch.
Về sau, khi hắn làm cho Somerville, tài năng này được sử dụng rộng rãi trong những bài viết hàng tuần gửi đi từ New York vào thời kỳ khắc khổ - những lời bình luận nặng thành kiến của hắn về sự thịnh vượng của nước M đã khiến người Anh lúc đó càng thêm cay đắng. Sau đó hắn gần như cầm chắc sẽ được Mighill giao một công tác tại Mỹ nữa để lánh xa cái mùa đông thổ tả ở Anh. Hay nhờ may mắn, hắn có thể xin được đi phái đi làm phóng sự liên hoan phim tại Cannes… đó là một ý kiến mà hắn có thể phải nghĩ ngợi. Hắn quen đủ mọi hạng người ở Rivers, nơi đó, hắn nghĩ đến với niềm kiêu hãnh, hắn đã phỏng vấn tất cả những nhân vật nổi tiếng, từ chị em Gabor đến ông hoàng Aga Khan. Vâng, hắn đi đây đi đó nhiều, hắn biết mình đang làm gì, và luôn luôn tìm được cho mình một việc làm hạng nhất.
Tuy nhiên, mặc dù cố gắng bơm phồng bản ngã của mình, hắn chua chát nhận thấy lòng kiêu hãnh bị tổn thương khi phải nếm mùi thất bại tại đây, nhất là bị đánh ngã bởi một người như Page. Ngay từ lần gặp gỡ đầu tiên, lòng thù nghịch của Nye đối với người chủ tờ Ánh sáng đã tăng đều đặn, đến hôm nay thì nó đã biến thành một ám ảnh. Lẽ dĩ nhiên, hắn tự nhủ một cách thô bạo, giá mà Smith không mắc phải tính đàn bà đáng nguyền rủa trong các bước chiến thuật thì chắc hẳn họ đã thắng. Đúng là ý kiến của hắn về xưởng in đã có hậu quả phản hồi thật tai hại – mỗi lần nhớ tới hắn đều đau thắt trong lòng – nhưng ít ra làm như vậy là đúng. Trong chiến đấu, những biện pháp nửa chừng đều chẳng hay ho gì. Phải là tất cả hay chẳng gì cả, mà Smith thì không bao giờ chịu làm gì đúng mức. Ấy thế, Smith là người sẽ bị thất bại. Lúc đầu tưởng rằng chuyện rất dễ dàng chẳng có gì, tin chắc vào thành công, nhất là y sẽ tiếp nối lại được với vợ, đến nỗi bây giờ Nye phải phì cười trông thấy tinh thần y sụp đổ. Trong mấy tuần nay, vẻ quan trọng của y đã biến mất, và mặc dù y vẫn lăng xăng lo lắng đến toát mồ hôi, cố tìm một đường lối giải quyết, nhưng bất cứ ai chỉ cần nhìn nửa mắt cũng thấy được rằng hắn đang ra bã.
Vào lúc này, Nye đi đến khi Cornmarket. Trước Tòa thị sảnh cũ có trương lên tờ áp phích loan báo một buổi hòa nhạc – buổi trình diễn đầu tiên của dàn nhạc giao hưởng – do Page tổ chức lấy tiền cho quỹ trùng tu tháp chuông nhà thờ St.Mark và được dự trù vào ngày chủ nhật, mười lăm tháng chín. Tuy rằng Nye tự bảo thầm những tên tuổi do Page quy tụ chỉ là những tài năng xoàng xĩnh, nhưng điều đó cũng chẳng giúp gì cho hắn.
Hắn quay gót đi, và lúc băng qua quảng trường, hắn trong thấy Page đang bước xuống những bậc thềm trước tòa nhà Ánh sáng . Thời gian gần đây Nye luôn luôn tránh chạm mặt Page vì chỉ nhìn thấy lão thôi là hắn không chịu được. Có một phụ nữa còn trẻ cùng đi với lão. Cô nàng là một người đẹp, phải, cao, với những đường cong không quá đáng mà rất vừa vặn. Ngay cả từ một khoảng cách xa như thế, cũng có thể nói rằng cô nàng có một điều gì đó. Trong một thoáng Nye tự hỏi không biết cô nàng có thể là ai, rồi theo sau là con trai lão Page – trước đây hắn đã gặp cậu ta hai lần, một thanh niên cao, tóc dài, có dáng thi sĩ – và cô nàng mỉm cười nắm lấy tay cậu ta. Cả ba không thấy Leonard – hắn không muốn bị nhìn thấy – và xoay người về phía chiếc tủ kính của một cửa tiệm sát đó để đốt một điếu thuốc, hắn tiếp tục theo dõi từ khóe mắt. Họ bước vào chiếc xe Vauxhail cũ của Page – theo Nye, đây dường như là một phần của hành động phô trương chiếc xe nhỏ lỗi thời này – và lái đi.
Leonard đi tiếp tới tòa soạn. Đúng như hắn mong đợi, Smith có mặt trong phòng, làm ra vẻ bận rộn, nhưng sự thật hắn đang viết thư cho Minnie của hắn – sở dĩ Nye biết là vì khi thấy hắn vào thì Smith vội vàng nhét nó dưới cái thấm mực. Hắn không khỏi để ý thấy Smith sút cân lạ dường nào, trông y như bị quạ mổ.
- Có gì mới chăng? – Nye thả mình xuống chiếc ghế bành.
- Không.
Cảm động thật! Y vẫn còn nuôi hy vọng, theo một cách xa xôi nào đó. Nye lấy làm bực mình và muốn xát xà phòng cho y một trận.
- Ngài Vernon phán điều gì thế?
- Chẳng có gì – Smith lấy khăn tay bịt mũi hỉ mấy cái: y bị viêm xoang mũi lại – Ít ra không có gì thì đã là tốt rồi. Giá mà…
- … có một phép lạ xảy đến – Nye bắt chước đúng giọng Smith và kết thúc câu nói cho y luôn.
Smith đỏ mặt.
- Sáng kiến của anh chẳng có ích gì. Trên thực tế nó đã quất ta sụm.
- Làm sao tôi đoán được lão Page sẽ giở cái trò xtăng xin chết tiệt ấy? Với một tên đạo đức giả như lão thì không bao giờ mình biết sẽ đi về đâu. Trời ơi – cơn tức giận của Nye sôi sục lên – tôi không đời nào quên nổi cái ngày đầu tiên ấy khi lão thuyết giảng cho chúng ta về sự thánh thiện của nghề báo. Nếu trên đời này có một người tôi không chịu được thì đó là nhà nhân bản miệng lưỡi ngọt ngào, muốn xây dựng xã hội không tưởng Utopia [26] bằng tờ nhật báo vặt của mình. Tôi cho rằng tôi có biết về bản chất con người. Còn nghề báo này, tôi hiểu rõ nó từ trong ra ngoài. Đó là một nghề khốn kiếp, như bao nhiêu nghề khác, với hai mục tiêu chính là tiền và quyền. Muốn đạt được hai thứ đó, anh phải có số lưu hành khổng lồ. Để được vậy, nhất thiết anh phải cho khách hàng cái họ cần. Và thử hỏi họ cần gì… ít ra là phần đông? Họ muốn những món ăn có hương vị đậm đà – họ muốn đọc chuyện tình dục, chuyện giật gân, chuyện bỉ ổi, xì căng đan. Lão Jotham đã chứng minh điều này khi lão ấn hành tờ Sunday Enqirer lên tới bảy triệu số và giữ vững mức đó bằng tiết mục về phóng sự cảnh sát – tòa án và tin tức qua lỗ khóa. Vậy thì tại sao còn làm bộ làm tịch nữa? Đọc giả chỉ là con người thôi. Tôi là hạng người không thấy có gì hại trong việc đọc một mẩu tin thú vị như vậy; thành thử, vì lòng yêu thương Chúa, chúng ta cứ thưởng thức đi trước quả bom lớn rơi xuống. Đằng nào thì thế giới này cũng đã xuống cống rãnh rồi, và tất cả những lão Page từng được cõi đời này đẻ ra có kéo nó lên cũng không nổi.
Smith im lặng lắng nghe những lời công kích cay nghiệt ấy, giờ mới nói:
- Anh muốn nói gì mặc lòng. Tôi không hề có ác cảm với Page. Lão là một người tốt.
- Vâng – Nye cay đắng tiếp lời – Tôi vừa gặp lão. Trông lão tươi tốt hẳn ra… trên đỉnh cao của vinh quang mà. – Hắn dụi tắt điếu thuốc – Có cả cậu con trai, và một bóng hồng nữa.
- Một thiếu phụ trẻ? Đẹp?
- Nói như vậy chưa đúng. Cô ả đẹp, phải, cao, có những đường cong không quá lố, vừa vặn cho anh thích nhìn. Mặc dù nhìn từ xa, tôi có thể nói cô ả này có một cái gì đó chưa xác định được.
- Con bé là vợ của David.
- David! – Nye cười nhạo báng – Người anh em nói nghe như người thân trong g
Smith bất bình xốc xổ giấy tờ trên bàn. Bây giờ là lúc y gặp khó khăn, Nye khinh bỉ nghĩ, thì con người mộ đạo của y mới lộ ra. Hôm nọ khi hắn vào phòng Smith mà quên gõ cửa thì thấy y đang quỳ bên giường cố xin xỏ Thượng đến giúp đỡ… còn tệ hơn cả Ngài Ithiel Mighill đáng tôn kính, tối chủ nhật nào cũng tổ chức hát thánh ca tại ngôi nhà nghỉ mát ở Surrey [27] .
- Tại sao chúng ta chưa hề trong thấy cô ả quanh đây nhỉ? – Nye hỏi sau một lúc ngừng nói.
- Ai?
- Thì ả đó chứ còn ai nữa.
- Họ sống rt bình lặng… ở Sleedon.
- Theo mắt tôi nhìn, cô nàng không phải mẫu người có thể sống bình lặng.
- Thôi ta đừng nói đến gia đình Page nữa – Smith nói cộc lốc – Họ là người đàng hoàng đấy.
- Không riêng cá nhân người nào. Tôi ghét chung tất cả họ.
- Chắc anh ghét bỏ hết tất cả mọi người
- Tôi nhìn nhận tôi có lòng thù hiềm với mọi người. Còn bây giờ tôi đi uống bia đây.
Leonard đứng lên bỏ đi, bỏ Smith lại một mình. Hắn bước đi dọc đường phố đến tiệm rượu Victoria; hắn gọi một ly uýt xki Scotch và một ly bia Bass. Hắn nghĩ rằng không thấy bông hồng nào trong một thành phố như Hedleston, ngoại trừ vài cô gái ăn sương lảng vảng quanh nhà ga khi màn đêm buông xuống, là một điều tự nhiên, nhưng không hiểu sao hắn không moi được trong óc hình ảnh cô vợ của cậu Page con. Cô nàng đã gây ấn tượng nơi hắn và hắn thắc mắc sao trước chưa hề trông thấy cô ta. Có lẽ Page con đã giô nàng khá cẩn thận trông cậu ta cũng thuộc loại hay ghen, và dịu dàng với vợ, chỉ thoáng nhìn là biết ngay.
Nye không dễ dàng phải lòng đàn bà. Một trong những lý do là hắn không tin cậy họ. Và, như hắn diễn tả một cách tế nhị, hắn đi lại quá thường xuyên nên đâm ra lãnh đạm với phái nữ. Do đó, mặc dù hắn thoáng có ý nghĩ cô nàng sẽ là một người tình tuyệt vời, nhưng điều này còn có ý nghĩa sâu xa hơn – nàng khiến hắn chú ý theo một cách hoàn toàn khác. Nàng dường như không thuộc về gia đình Page tí nào cả, mà lại đứng cùng phía với hắn. Giữa hai người như thể có một mối tương quan vô thức nào đó, một cái gì đang che giấu và sẽ hoàn toàn bất ngờ.
Làm sao hắn có thể giải thích cái cảm giác mơ hồ, kỳ lạ này? Hắn cứ tự hỏi mình câu hỏi ấy mà không tìm được câu trả lời. Hắn có thể đến gần nó nhất, mặc dù chả gần tí nào, bằng cách hồi tưởng lại một cảm xúc tương tự: Một đêm nọ cách đây khá lâu, khi hắn còn là một phóng viên trẻ mới vào nghề ở Fleet Street, hắn đi ăn tiệm với vài người bạn. Họ đã uống quá chén, và khi hắn chia tay bạn đi về chỗ của hắn thì một ả giang hồ đón hắn ở quảng trường Piccadilly. Họ đưa nhau vào công viên Hyde Park – trời tối đen, hắn không nhìn rõ mặt cô ả. Mười năm sau, khi hắn nhảy lên một xe buýt ở ga Victoria, có một người đàn bà bước xuống. Trong thời gian ngắn ngủi hai giây đồng hồ trên bật bước lên xuống của chiếc xe buýt ấy, ánh mắt họ gặp nhau và đột ngột nhận ra nhau – hắn biết ngay đây là người lạ mặt đã cùng hắn nảy sinh mối thân tình đặc biệt ấy.
Mặc dù bị thúc bách Leonard có thể đưa ra một bài hai cột rất ý nhị về Freud, nhưng tâm lý học không thuộc sở trường của hắn, và dĩ nhiên hắn biết rõ rằng hắn chưa hề trao đổi một lời nào với vợ của Page con, còn chạm đến thân thể nàng thì càng không có nữa. Nhưng trong khi hắn không giải thích được sự kiện này thì cô nàng đã khiến hắn có cùng một phản ứng như trong kinh nghiệm trước đây – tức là trong những trường hợp nào đó hắn có mối quan hệ, dính dấp gì đó với nàng. Hắn tự nhủ chắc đây chỉ là tưởng tượng. Có lẽ hắn đã trông thấy nàng đến Hedleston mua sắm hàng, và hình ảnh ấy ghi sâu trong tiềm thức đã sinh ra ảo giác về một mối quan hệ xưa. Thế nhưng… hắn không hoàn toàn tin như vậy.
Vào lúc hắn bắt đầu cảm thấy hoang mang thì Smith đến. Nye nhìn y ngồi xuống, giở mũ ra và vuốt nước mưa dính sau gáy.
- Không có việc gì cả, - Smith nói – nên tôi nảy sinh ý nghĩ theo anh ra đây. Peter t điện thoại. Ở văn phòng mình nó lạnh lẽo làm sao ấy!
- Làm một ly chứ?
- Có lẽ thế, - Y liếm ướt môi một cách rụt rè.
Nye chờ. Hắn đã trông đợi phút này bấy lâu nay. Hắn hiểu Smith hoàn toàn. Hắn biết quá rõ ràng mặc dù Smith được xem làm một hội viên gương mẫu của hội chống rượu Good Templars, nhưng mỗi khi gặp khó khăn rắc rối là y buông thả. Đối với y rượu là thuốc độc và về sau y hối hận ghê gớm; nhưng có ba lần, mà Leonard biết được, y say bí tỉ - không phải vì ham vui mà vì có chuyện buồn không thể không uống. Tại Úc, sau khi y mất việc làm trong nhà báo Melbourne Echo , y lao vào một đợt nhậu nhẹt kéo dài hết ba tháng. Cách đây hai năm, vào mùa hè khi y bị vợ bỏ, y ở lại trong một tiệm rượu ở Brixton suốt kỳ nghỉ và kết thúc bằng chứng bệnh cuồng tửu. Thành thử bây giờ Nye tò mò muốn biết.
- Anh đang uống gì thế? – Smith hỏi.
- Scotch và một cái bia
- Còn tôi… - Y ấp úng và mỉm cười đau khổ - Tôi chỉ uống được ginger ale [28] như mọi ngày.
Chưa đâu, bạn ạ, Leonard nghĩ. Rồi chuyện nó sẽ đến với bạn cho mà xem.
Hai gã cùng im lặng một hồi lâu. Có tiếng mưa vỗ lên cửa sổ. Quán rượu vắng khách. Tại quầy có hai người đàn ông đang tranh cãi nhau về kết quả bóng đá thứ bảy sắp tới mà bảng tính điểm trên báo Globe của Mighill làm cho họ rối trí chẳng hiểu gì cả. Nye đưa nghĩ của hắn đến Cannes và những dự đoán về liên hoan phim, nhưng họ sẽ không đi đến đó.
- Này, Smith – Cuối cùng hắn phá vỡ sự im lặng – Có thể anh ngạc nhiên nhưng tôi nghĩ chúng ta nên đến buổi hòa nhạc
- Hòa nhạc?
- Page quyên tiền cho nhà thờ St.Mark ấy mà. Chủ nhật tới.
Smith nhìn Nye chằm chặp; y ngả người trên ghế và quấn áo măng tô che kín mắt.
- Cậu nói đùa chứ?
- Tôi không chắc là nói đùa hay nói thật. Nhưng tôi bỏ phiếu thuận.
- Tại sao?
- Chỉ là một ý nghĩ.
- Lại cậu và những ý nghĩa của cậu nữa. – Y hờn dỗi liếc Nye rồi ực một hơi cạn ly nước ngọt – Ý nghĩ cuối cùng là về một bóng hồng.
Nye không định cãi nhau về việc này. Hắn ngồi yên chờ đời, biết chắc rằng Smith không sao tránh khỏi muốn tìm hiểu xem hắn đang nghĩ gì trong đầu.
- Có việc gì thế?
- Tôi nghĩ rằng – Nye nói giọng mỉa mai châm biếm – hòa đồng với những con người tử tế lịch sự này trong mấy dịp vui chơi xã giao sẽ có ích cho chúng ta lắm. Anh là người thích giao du với xã hội thượng lưu. Hơn nữa, chúng ta không muốn phải lét lút bỏ ra khỏi thành phố. Hãy làm một cử chỉ đẹp mắt cuối cùng nơi công cộng và ra đi một cách ngang nhiên. Anh có thể kiếm được vé không?
Smith nhìn hắn ngờ vực.
- Tôi tin là được
- Tốt, kiếm chỗ ngồi càng gần phía trước càng tốt.
Trước khi Smith kịp hỏi câu kế tiếp thì Leonardng lên trả tiền rượu và đi ra ngoài.
