SMITH và Nye vừa đi khỏi, Page liền rời văn phòng lái xe về thẳng nhà. Vợ ông và Dorothy đi vắng – hai người đi xem một phim mới ở rạp Odeon, Hannah cho biết, với bà Brand – và sau khi ăn qua quýt, ông lên phòng làm việc trên gác mái có cửa sổ nhìn xuống vườn sau nhà, cũng là nơi ông cất sách vở cùng những món đồ sứ Satfford. Suốt buổi tối ông ngồi trên đó nhớ lại tất cả những gì đã diễn ra, và mặc dù bị nặng đầu vẫn cố tự thích nghi với một hoàn cảnh khả dĩ thay đổi hẳn khuôn mẫu ổn định của cuộc đời ông, báo trước một tương lai mơ hồ bất định. Ông cố tự nhủ rằng lời đe dọa ra một tờ báo đối lập chỉ là một câu hăm he trống rỗng. Nhưng không, ông biết họ sẽ làm những gì họ nói.
Anh chàng lớn tuổi, Smith, giữ vai trò phát ngôn viên, là một con người tiền chế thiếu tính độc đáo sáng tạo, trông chậm chạp vụng về với khuôn mặt trăng rằm nghiêm trang – y khiến ông chú ý nhờ tính cách của một con người khôn ngoan mà không nhất thiết thông minh, mặc dù giỏi công việc và ngay thẳng tốt bụng. Tổng kết lại thì y không hẳn là không tốt.
Còn anh kia dường như là một nhân vật nguy hiểm hơn: lưu loát và sắc bén hơn, miệng lưỡi độc địa và cặp mắt dò xét, hắn ta có dáng vẻ của một người kiếm ăn bằng sự khôn ngoan của mình. Với bản năng nhạy bén, Page nhận thấy trong hai người thì Nye tính khôn quỷ quyệt hơn và chắc là kẻ đáng sợ nhất.
Page bỗng thấy vô lý rằng ông vừa hình thành trong đầu ý nghĩ “sợ” vô lý đến nỗi ông liền trở lui về một trạng thái tinh thần vững chắc và quân bình hơn, nhờ đó mối lo âu giảm đi bớt và viễn ảnh sáng sủa hơn. Tờ báo của ông được vững vàng như thế, ắt nó có được sự ủng hộ, thậm chí sự thương yêu của thành phố. Làm sao một tờ báo mới ra, tài trợ bởi một nhật báo kém uy tín nhất Luân Đôn có thể quật ngã nó được? Tờ Ánh sáng đã vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng trong quá khứ. Cuộc khủng hoảng này nó cũng sẽ vượt qua.
Sáng hôm sau Page đến tòa soạn trong tâm trạng vui tươi, sẵn sàng chờ đón mọi biến cố. Ông không phải chờ đợi lâu trong tình trạng ngờ vực. Cô Moffatt, sau khi chào hỏi xong, đưa cho ông một tờ quảng cáo nhỏ còn chưa ráo mực in. Cô nói:
- Họ đã mua tờ Mossburn
Đó là một điều mà đáng lý ông đã dự kiến trước. Mossburn nằm cách Hedleston không quá hai mươi kilomet. Ông già Herbert Rickaby, chủ tờ Chronicle – một báo tuần chuyên đăng tải tin địa phương trong khu vực nông nghiệp nó phục vụ - bấy lâu nay đã nóng lòng muốn bán quách nó đi. Mặc dù bước khởi đầu chắc chắn có nhiều hạn chế, song ít ra nó là một căn bản cho phép hoạt động ngay và mở rộng sau này. Lướt mắt nhanh qua tờ quảng cáo, Page thấy rằng nó là tờ loan báo việc mua tờ Mossburn Chronicle mà trong tương lai đổi tên là Daily Chronicle , sẽ phân phối rộng rãi ở Hedleston và các vùng phụ cận. Tiếp theo là một lời rao lố lăng và những ưu điểm của ấn bản sắp ra đời.
Cô Moffatt đang chú ý xem nét biểu lộ trên mặt Page.
- Họ thuê nửa chục người ở phòng tìm việc làm để phân phát hàng ngàn tờ thứ này. Và một tiểu đội người xăng uých [12] mang bảng quảng cáo diễu hành bên ngoài nhà ga.
- Được, - Page nói - ít ra mình biết mình đang ở đâu.
Ý nghĩ đầu tiên của ông là họp toàn ban tham mưu lại để nghe ông nói chuyện, nhưng ý kiến kệch cỡm một cách đáng ghét này rất xa lạ với bản chất ông nên ông gạt bỏ ngay. Thay vào đó, ông chờ đến mười giờ và đi theo hành lang đến dự buổi họp duyệt tin tức như thường lệ. Năm vị trưởng ban đã có mặt, họ đột nhiên im lặng khi ông bước vào và đến chỗ ngồi; mặc dù ông đang lo buồn, điều đó đã khiến ông mỉm cười.
- Thưa các bạn, dường như chúng ta sắp có sự cạnh tranh trong thành phố. Tôi đoán rằng tất cả các bạn đều đã trông thấy cái này – Ông đưa tờ giấy quảng cáo lên.
- Không làm sao hụt được. Nó có mặt ở khắp mọi nơi. - Horace Balmer, người phụ trách quảng cáo, nói - Cả trên những bảng quảng cáo bên vệ đường của nhà Halley Brothers nữa. Nhất là sau cái dịch vụ chúng ta dành cho nhà này. Tệ thật!
- Tiền của Somerville cũng thơm như tiền của bất cứ ai khác. - Maitland nói toạc ra - và rõ ràng lão ta có ý định sở dụng đồng tiền ấy
- Tôi thắc mắc không biết họ trả cho Rickaby bao nhiêu - Poole ngẫm nghĩ, và vì không ai trả lời, ông ta nói tiếp: - Không nhiều đâu, tôi dám chắc như vậy. Lão ta chỉ chờ dịp bán tống bán tháo nó đi.
- Nhưng không biết họ sẽ làm gì với cái xưởng đó! - Balmer nhún vai, làm cho hai măng sét áo cứng ngắt với cặp nút nặng nề tụt xuống tận mấy lóng tay - Fenwick bảo tôi xưởng chỉ có một máy offset nhỏ hiệu Wharfedale. Số lưu hành không bao giờ trên sáu ngàn.
- Các anh đừng lo, họ sẽ xoay sở được. - Dường như chỉ một mình Maitland là xem xét vấn đề một cách nghiêm túc; những người kia ngạc nhiên, hiếu kỳ, thậm chí hơi giễu cợt nữa, chắc hẳn không hề lo lắng. Ông ta nói tiếp: - Và nếu các anh nghĩ rằng họ sẽ tiếp tục in mấy cái bảng giá bò, cừu, tin thời tiết cho nhà nông và lời bàn về viễn ảnh của khoai tây và da thuộc, thì các anh đi lạc hướng khá xa đấy.
- Tôi đồng ý với Malcolm. - Page nói - Chúng ta bước vào một cuộc đấu tranh gay go và lâu dài. Nhóm người này sẽ có đủ các tiết mục đặc biệt của tờ Gazelte , báo cáo riêng về ngoại vụ và bài vở in chung, tất cả được cung cấp từ trụ sở Luân Đôn. Ngoài ra, họ sẽ xoáy vào các tin địa phương đến mức tối đa, áp dụng mọi mánh khóe biết được để gia tăng số lưu hành. Tôi tin họ sẽ thất bại. Tôi còn dám bạo miệng nói họ phải thất bại. Nhưng chúng ta phải sẵn sàng và cảnh giác hơn bao giờ hết và luôn luôn như vậy. Vì lẽ đó, nếu ai có ý kiến đề nghị gì, tôi rất vui lòng muốn nghe.
Nhìn quanh bàn, ông thấy Poople, người phụ trách biên tập bộ môn thể dục thể thao – đang ngồi trong tư thế hai chân duỗi dài ra và hai tay nắm lại cho vào túi áo vét – tỏ vẻ muốn nói. Ông ta người cao kều, để râu mép và có một vẻ khinh khỉnh, cả hai thứ này đều mang về từ đơn vị biệt kích cũ của ông cùng với bệnh mê thể lực đã khiến ông đều đặn mỗi sáng thức dậy vào lúc sáu giờ, chạy bộ tám hoặc chín kilômét, tay cầm đồng hồ bấm, trước khi đến sở làm. Vào những lúc khó khăn ông biểu lộ đôi chút cái mặc cảm của người cựu sĩ quan bị xã hội hậu chiến bạc đãi – ông dễ nổi giận với bất cứ ai trừ chính ông. Tuy nhiên, mặc cho cái tính quạu quọ ấy, Page vẫn ưa thích ông và biết rằng có thể hoàn toàn tin tưởng nơi ông. Và bây giờ, bằng một giọng thách thức thường dùng, Poole nói:
- Tôi nghĩ rằng chúng ta phải thắng họ bằng chính trò chơi sở trường của họ. nh bóng tờ báo cho sáng sủa lên một tí. Bỏ thêm gia vị vào các mẩu tin của chúng ta.
- Tôi đặt dấu hỏi điều đó. - Page nói ngay - Vào lúc này, trên hết tất cả, chúng ta phải duy trì cá tính của tờ Ánh sáng . Cho dù đứng vững hay ngã gục, phải giữ lấy cá tính ấy của chúng ta.
Trong phòng nổi lên tiếng rì rầm tỏ ý tán thành.
- Thế nào mặc lòng, ông cũng phải chấp nhận rằng... tôi không nói điều này vì nó thuộc lãnh vực ban chúng tôi, nhưng độc giả rất mê thể dục thể thao. Có nhiều ngày chúng ta chỉ cho họ đọc không quá hai cột. Nên có những bài tường thuật đầy đủ hơn về các trận bóng của Liên đoàn miền Bắc và các trận đấu quyền Anh ở Tynecastle. Và thêm tin về các cuộc đua nữa.
- Cái đó không giúp chúng ta bán quảng cáo – Balmer phản đối.
- Có chứ.
- Nếu chúng ta hạ giá xuống ngang trình độ họ, - Maitland đột nhiên nói xen vào – thì chúng ta coi như xong.
- Được rồi, được rồi. - Poole nói giọng lộ vẻ phật ý, rồi thì thầm nói thêm:- Cho tươi lên đôi chút cũng đủ.
- Liệu một tờ phụ bản ảnh thứ bảy có tăng thêm sức lôi cuốn không?
Đó là ý kiến của Lawrence Hadley, một người đàn ông năm mươi tuổi, thấp, tròn trịa, đầu hói bóng. Ông phụ trách ban nhiếp ảnh một cách lu mờ đến nỗi dường như không được ai biết tới, cho đến một hôm ông xuất hiện với chiếc má ảnh ba chân để chụp ảnh kỷ niệm cho các nhóm tại buổi picnic hàng năm của tờ báo.
Maitland bật ra một tiếng cười ngắn.
- Nếu mọi người chúng ta nhìn vấn đề từ góc độ chuyên nghiệp của mình thì sẽ chẳng đi đến đâu.
- Chỉ là một đề nghị thôi. - Hadley thì thầ
- Vâng, Lawrence. - Page nói giọng xoa dịu – Nhưng có lẽ cho một thời điểm khác.
Cả phòng im lặng, rồi Maitland nói tiếp, thỉnh thoảng mím môi lại vẻ suy nghĩ và gương mặt bẹt đỏ như gạch tàu cúi xuống trước ngực.
- Tôi nhìn thấy vấn đề như thế này… và qua kinh nghiệm tôi biết nó là như vậy. Một người nào đó trong hàng ngũ tờ Gazetle , có thể chính Somerville vì một lý do riêng của lão, có ngẫu hứng... muốn nắm lấy tờ Ánh sáng phương Bắc. Ngày nay trong những tổ chức lớn như vậy thì không còn vấn đề tình cờ may rủi, tất cả đều được tính toán tỉ mỉ về phương diện tài chính... soạn thảo kế hoạch, đề ra một thời gian biểu, chọn lựa nhân sự, và đây là điểm quan trọng nhất – dành ra một số tiền cụ thể cho công việc. Số tiền luôn có sẵn để dùng tới đồng bạc cuối cùng, nhưng xin ghi nhớ lời tôi nói, khi đã đến giới hạn của nó thì thêm một xu nữa họ cũng không chi, toàn bộ kế hoạch bị chối từ, quét sạch, chặt bỏ như một cành cây khô – hay muốn gọi thế nào tùy ý – và những người đã làm hỏng nó cũng bị chặt bỏ nốt. Đấy, vấn đề là như thế, chúng ta chỉ cần giữ vững cái đầu không để chao đảo, siết chặt vòng tay lại với nhau và tiếp tục cho ra tờ báo. Họ có thể làm ta xây xát chút ít, nhưng họ sẽ phải tốn kém, tốn nhiều chứ không ít. Tôi sẽ không ức đoán thời gian là bao lâu, nhưng một ngày nào đó, nếu may mắn có thể là một năm hay một năm rưỡi, tiền bạc cạn đi và mấy ông bạn của ta sẽ cuốn lều lặng lẽ ra đi.
Page cảm thấy dễ chịu được nghe lời nhận định bình tĩnh và thực tiễn ấy về tình hình nhất là vì nó xuất phát từ Maitland. Ông làm một dấu hiệu đồng ý rồi nói:
- Chỉ thêm một điều nữa thôi: đó là thái độ chung mà chúng ta phải có đối với họ. Tôi nhận thấy chúng ta nên tảng lờ họ.
- Chính là cái đó. - Maitland gật đầu - Coi như họ không có.
- Nhưng ta có nên đặt một người theo dõi họ không? - Poole hỏi - Chúng ta phải biết họ đang làm gì. Chắc chắn họ cũng sẽ bố trí người theo dõi công việc chúng ta.
Page không mấy quan tâm đến ý kiến đó; nó bao hàm ý nghĩa do thám; vả lại Smith đã bảo đảm rằng họ sẽ giữ một đường lốay thẳng.
- Trong khi chờ đợi, thôi ta gác chuyện đó qua một bên.
- Được, chúng ta sẽ nghe tin tức về họ. - Maitland nói giọng khô khốc khi tan buổi họp - Cứ chờ đến khi họ phát hành số đầu tiên.
Trong mấy ngày tiếp theo, đó là sự kiện mà mọi người trong tòa soạn Ánh sáng phương Bắc mong đợi với một sự căng thẳng càng lúc càng tăng. Họ không phải đợi đến lúc số báo đầu tiên xuất hiện mới biết được chính xác cái gì chống lại họ. Báo cáo và tin đồn không thiếu – Nye, người chỉ huy chiến dịch, đang tung tin ra khắp mọi nơi, nhấn mạnh vào tốc độ và hiệu quả mà nhờ đó công việc thu xếp ban đầu của hắn đã hoàn tất. Một lực lượng biên tập đáng kể đã từ Luân Đôn đến – trong số có Tina Tingle, một nữ phóng viên được cả nước biết đến nhờ những bài về phụ nữ đăng trên tờ Gazetle – và đã lập tức chạy đi tìm thuê nhà ở vừa trong thành phố vừa tại Mossbura. Tiếp theo là một đợt quảng cáo khác nữa, lúc đầu bằng phương tiện áp phích dán trên các biển quảng cáo lớn hai bên đường, rồi vào chiều thứ bảy ngày mười sáu tháng ba, một đoàn người đi diễu hành xuyên khắp thành phố, tay cầm pa nô với những hàng chữ đập vào mắt người hiếu kỳ:
TIN QUAN TRỌNG CHO HEDLESTON
NHẬT BÁO DAILY CHRONICLE
RA MẮT THỨ HAI TỚI
Ngày cuối tuần đó không phải là một ngày nghỉ yên ả cho Page. Trời mưa tầm tã và bầu trời ảm đạm hòa nhịp với tâm trạng của ông. Vốn là người kém ngủ, thật đáng ngờ nếu ông nghỉ được cả thảy hơn năm tiếng. Cuối cùng sáng thứ hai cũng đến. Trong khi lái xe đến tòa soạn, mắt Page nóng nảy để ý tìm những dấu hiệu của sinh hoạt bất thường ngoài đường phố và, đây rồi, đối diện ngân hàng Northern Savings Bank một đám các em bé bán báo đang vây quanh một chiếc vận tải nhỏ màu vàng rực mới toanh kẻ chữ The Daily Chronice , để đếm báo mới.
Khi bước những bậc thang dẫn lên văn phòng, ông nghe tim đập thình thịchlồng ngực. Ông biết cô Mottatt thế nào cũng có số báo ra mắt ấy – đúng, nó nằm đấy, trải rộng trên bàn viết của ông cạnh chiếc bình cắm những cành hoa mà cô mang từ vườn nhà mỗi đầu tuần. Ông đưa mắt nhìn nhanh, gần như vụng trộm, rồi tia nhìn bị giữ chặt trên mặt bàn, ông nín thở.
Trọn nửa trang đầu được dành cho một bức hình viễn tưởng đập vào mắt người xem của một máy tách plutonium . Dưới đó chạy một tít chữ lớn 144 phân in [13] trên nền đỏ:
NHÀ MÁY PHẢN ỨNG HẠT NHÂN CHO HEDLESTON
UTLEY MOOR ĐỊA ĐIỂM THÀNH PHỐ
NGUYÊN TỬ MỚI
Một trung tâm nguyên tử lớn mới cùng kế hoạch nhà ở phụ thuộc khổng lồ được dự trù xây dựng lại tại Utley trên ngoại vi Hedleston. Trong số ra mắt, nhật báo The Chronicle được hân hạnh giới thiệu với bạn đọc câu tuyên bố dành riêng cho báo này của một viên chức cao cấp thuộc Ủy ban nghiên cứu nguyên tử nặng. Kế hoạch được bảo mật tuyệt đối này, nay mới tiết lộ, ngoài tầm quan trọng quốc gia của nó, chắc chắn mang lại lợi ích to lớn cho phúc lợi xã hội, sự thịnh vượng và tương lai kinh tế của cộng đồng...
Page ngừng đọc và nhìn Moffatt một cách bất lực. Phải, đây là tin quan trọng hàng đầu, một trong những biến cố trọng đại nhất từng xảy đến cho Hedleston suốt nửa thế kỷ qua, và không những ông hụt nó, mà chính bọn kia lại tóm được nó.
Diễn biến các sự kiện giờ trở nên rõ như ban ngày. Ngay từ đầu, Somerville biết trước kế hoạch N.R.U cùng tiềm năng to lớn của nó đối với việc phát triển khu vực này; đồng thời lão cũng phán đoán rằng đây không là mối quan tâm đặc biệt của Page, vì thế lão đã mạnh dạn tiến tới. Biết chắc sau đó khu vực sẽ phồn vinh và dân cư tăng lên, lão không lùi bước khi Page từ chối bán – lão phải chen chân vào bằng mọi giá. Mặc dù tin tức tiết lộ cho lão là loại tin mật, lão đã không ngần ngại sử dụng nó thật đúng lúc vào chiến dịch chống tờ Ánh sáng phương Bắc .
Page nghĩ đến những tin chính của ông đăng trên số báo sáng nay: một bài phóng sự đầy đủ về cuộc triển lãm nông nghiệp mùa xuân tại Wooton, một sự kiện hàng năm có ý nghĩa, chắc hẳn thế, nhưng làm sao đọ nổi cái vụ kia! Và lần đầu tiên, trong khi ông đứng bất động, một nhận thức về quyền lực vô hình, thiên biến vạn hóa đằng sau chiến lược tính toán tinh vi này đè nặng xuống ông như một quả tạ.
Có tiếng gõ cửa.
- Mời vào.
Cậu Lewis bước vào với một vẻ hối hận và buồn bã.
- Thưa ông, em rất lấy làm tiếc đã không làm được gì trong cái vụ N.R.U ấy. - Lewis bắt đầu nói - Giá mà em đã đoán được U. là Utley...
Page hiếm khi mất bình tĩnh. Ông mến Bob Lewis, một thanh niên siêng năng, đầy hứa hẹn đã theo học cùng trường tiểu học với Dorothy và thỉnh thoảng còn đến nhà mời cô bé đi chơi với cậu. Nhưng vào lúc này, trông thấy cậu với vẻ non nớt thiếu kinh nghiệm, hầu như tiêu biểu cho năng lực kém cỏi của tờ báo tỉnh lẻ của mình, Page đùng đùng nổi giận. Ông mắng nhiếc Lewis một trận nên thân rồi bảo cậu đi ra.
Sau khi lấy lại bình tĩnh, ông quay sang Moffatt; cô đang ngồi trong tư thế sẵn sàng tốc ký thư tín do ông đọc, nhưng thật ra đang quan sát và lại đánh giá ông nữa theo tiêu chuẩn của bố ông, người mà cô hầu hạ, tôn thờ như thần tượng, người mà cô biết sẽ không bao giờ để rơi vào tình trạng tiến thoái lưỡng nan này.
- Đó không phải lỗi cậu Bob. - Cô nói - Cậu ấy không có đầu mối nào trên Ủy ban nghiên cứu cả.
Page đã hối tiếc hành động của mình, nhưng ông làm ngơ câu nhận xét ấy.
- Tôi muốn biết có bao nhiêu tờ báo này đã bán ra. - Ông không đủ sức bắt mình gọi đích danh tờ Chronicle - Yêu cầu Maitland cử một người ra ngoài đó.
- Không cần đâu. Cách đây mười lăm phút Fenwick gửi lên đây một báo cáo nhỏ. Không bán một tờ nào cả.
- Cái gì!
- Lúc sáu giờ sáng nay họ đưa đến mười ngàn số. Mười ngàn nữa sẽ đến đây lúc chín giờ. Tất cả đều phát không. Họ cần độc giả và họ đã có độc giả.
Một sự im lặng bao trùm khắp phòng.
- Được, - Page lấy giọng quả quyết - một sự mở đầu dở là một kết thúc hay. Thôi ta làm việc.
Trong lúc bước lại bàn viết, Page chợt nghe dưới đường vọng lên tiếng rao báo Ánh sáng của cụ Tom Gourlay – ông già mù bán báo mà tiếng rao đã vang lên bên ngoài tòa soạn mãi từ thời Robert Page. Vào lúc này, nghe nó như một tiếng kêu lẻ loi yếu ớt.
