Vẹo cứ dắt bò cho ăn ở trên bờ đường đi, chờ cơ-hội, nhưng hai người cứ nói dai như chão rách dứt không ra.
Nhìn thấy giời đã xế chiều, Vẹo đã thấy nóng ruột. Vẹo chỉ sợ mình không kịp bảo, để người yêu của Cài bị đánh. Chàng nghĩ đến sự khổ sở của Cài hơn là sự trả thù của mình.
Toán đi rồi, Vẹo liền buộc bỏ rồi đi xuống. Không hiểu sao lúc ấy Vẹo bạo dạn và hoạt-bát thế.
– Này cô Cài, tôi nói chuyện này, cô phải giữ kín nhé. Tôi đi qua cửa Đống Lò, thấy thằng Chi và thằng Dậu nó đang bàn nhau chiều nay thì phục đánh người ….quen của cô ở cống Dầu đấy. Cô liệu mà đề-phòng.
Cài sững-cồ ngay:
– Tôi có người quen nào? Tôi làm gì mà chúng nó đánh? Đánh tôi thì có tù.
Vẹo tưng-hửng, đứng lặng yên một lát. Sau Vẹo mới ôn-tồn bảo:
– Tôi quý cô thì nghe thấy câu chuyện như thế, tôi bảo cô. Cô không nghe thì thôi, hà-tất cô phải giận tôi.
Vẹo nói xong đi ngay. Mà Cài cũng vội-vã đi ngay. Cài không đi về phía cống Dầu mà đi về phía Ngã-tư sở là phía mà người yêu của nàng đi lại. Vẹo biết ngay là nàng chờ ở đấy để báo cho người yêu biết.
Vẹo cũng không về nhà, cứ dắt bò vơ-vẩn ở đường để nghe động tĩnh. Vẹo sợ những phiền-lụy nó đến cho Cài hơn những đau-khổ nó đến cho mình.
Gần sáu giờ thì Vẹo gặp Dậu và Chi vác gậy đi về phía cống Dầu. Chi hỏi ngay:
– Con Cài nó đâu? Sao tao không thấy nó ở vườn. Nó đã đi với thằng xe đạp rồi hay sao? Mọi lần, sẩm tối cơ mà?
Vẹo vờ đi như không biết gì cả.
– Tao biết thằng xe đạp nào. Ở đường này thiếu gì thằng xe đạp đi qua.
– Thế cái Cài nó không ra làm vườn à?
– Hình như về rồi.
– Láo, chúng tao vừa gặp con Toán nó bảo nó vừa ở đây.
– Thế thì tao không biết.
Chi và Dậu chạy vội về phía cống Dầu. Vẹo lững-thững dắt bò về. Nhưng buộc bò xong, Vẹo lại ra.
Ra đến điếm thì gặp Chi và Dậu vác gậy trở về. Vừa đi, hai người vừa nói ba-hoa:
– Làng ta có đứa chim giai. Coi chừng, cũng có phen chúng ông dần cho thằng đàn-ông một mẻ thôi.
Vừa lúc ấy thì Cài ở phía đường cái đi vào. Chi quay lại hỏi ngay:
– Cô Cài đi đâu về đấy?
Cài cũng không vừa:
– Tôi đi đâu anh có quyền gì anh hỏi tôi.
Chi ném chiếc gậy xuống đường:
– Phải, tôi không có quyền. Nhưng ban nãy mà tôi gặp ở cống Dầu thì có đứa nát xương.
Cài đứng phắt ngay lại:
– Có phải anh dọa đánh tôi thì anh bảo?
Chi phải đấu dịu ngay:
– Ai dám đánh cô. Chúng tôi chỉ đánh những đứa đến chim gái ở làng này thôi.
Thấy có mấy người xúm đến, Vẹo sợ Cài xấu-hổ liền bảo Chi:
– Mày chỉ bắt bóng bắt gió, nói nhảm nói nhí để mất lòng mất bề. Mày nghe cái thằng Dậu làm gì. Thôi im đi, không việc không đâu lại mất lòng người nhớn.
Dậu túm ngay lấy Vẹo:
– À, có lẽ mày đã báo trước cho chúng nó biết, để chúng nó bảo nhau chúng nó trốn.
Vẹo liếc mắt thấy Cài đã đi xa, mới ẩy Dậu ra.
– Tao bảo với ai, việc của chúng mày thì mặc thây chúng mày, tao hơi đâu mà dính vào.
Chi hục-hặc:
– Nhưng không sao. Trăm bó đuốc thế nào cũng vớ được con ếch. Trừ khi nó không đem nhau đi nói chuyện qua con đường này nữa thì thôi.
*
Sáng hôm sau, Vẹo cứ hì-hục làm việc, thấy Cài ra cũng không hỏi vì sợ nàng thù. Nhưng Cài đã hỏi ngay:
– Hôm qua, tôi đi rồi, chúng nó còn nói gì tôi nữa không anh?
– Chúng nó nhảm-nhí, cô để tâm đến chúng nó làm gì.
Cài thấy cần phải phân-trần để gỡ tội cho mình:
– Thằng Chi năm lần bẩy lượt nó đem giầu cau đến hỏi tôi, tôi không bằng lòng lấy, nên nó đặt điều nói xấu tôi. Còn thằng Dậu nó cứ trêu tôi, bị tôi chửi cho, nên nó bịa những chuyện thị-phi, anh đừng có tin lời chúng nó. Tôi cây ngay là không bao giờ tôi sợ chết đứng.
Vẹo vờ cuốc:
– Có bao giờ tôi tin chúng nó. Cô để tâm làm gì.
Cài vẫn không thôi:
– Tôi mà nghe trong làng ai đồn-đại điều gì, tôi chửi vào tận mặt chúng nó cho chúng nó xem.
Vẹo ngừng tay:
– Cô hơi đâu.
– Ấy thế mà ở trong làng chỉ có anh là tốt với tôi thôi.
– À, tôi lại khác.
Cài mở bọc giầu đưa cho Vẹo một miếng. Vẹo sung-sướng đỡ lấy miếng giầu:
– Hình như nhạt vôi. Anh xem có nhạt thì lấy vôi thêm.
Xưa nay, Vẹo có ăn giầu bao giờ mà biết nhạt vôi với mặn vôi. Nhưng nghe Cài nói thế, Vẹo cũng giơ tay. Cài cầm cái ống vôi bạc đưa cho Vẹo. Hai làn da hơi chạm vào nhau, Vẹo thấy rùng mình.
Miếng giầu ấy, Vẹo ăn thấy say và ngon lắm.
Khi ăn xong, Cài bảo Vẹo:
– Hễ từ giờ anh nghe thấy chúng nó bàn soạn gì, anh bảo tôi nhé.
– Vâng.
Buổi trưa hôm ấy, Vẹo không thấy anh chàng xe đạp đi qua, nhưng đến gần mười một giờ thì Cài lại đi về phía Ngã-tư Sở.
*
Xưa nay, rau của nhà Cài vẫn bán cất cho người ta, nay bỗng dưng Cài không bán cất nữa, cô đem đi chợ bán lấy, lấy cớ rằng bán như thế thì không được lãi.
Vẹo thấy thế, hiểu ngay cái cớ chính, là nàng muốn có thì-giờ để đi lại với tình-nhân.
Sự gặp gỡ của hai người ở trong con đường Láng đã có nhiều người biết, và ở trong làng người ta đã đồn-đại ầm-ĩ. Cái hôm đầu, Cài nói chuyện cho Vẹo biết ý mình, Vẹo tìm hết cách để can ngăn.
– Bán tại đây tuy rẻ một chút, nhưng đã không phải mất công mang đi, không phải mất tiền tầu xe, mà của hàng hoa để ở vườn có quyền hơn.
– Không, tôi đã tính rồi, dăm ba ngày đem ra Hà-nội bán có lãi hơn.
– Nhưng cô không quen khách, lần đầu ra bỡ-ngỡ.
– Rồi nó quen dần đi chứ.
Vẹo thừa dịp đặt vào một lời khuyên xa-xôi:
– Tùy cô…nhưng cô cũng phải nên cẩn-thận, người Hà-nội là hay lừa-đảo lắm.
Cài nhìn Vẹo, hiểu cái nghĩa xa-xôi của câu ấy:
– Tôi thì chả ai lừa được tôi.
– À, biết đâu. Đến những người sành-sỏi hơn cô, thường ngày bán buôn Hà-nội còn có khi bị lừa nữa là. Có phải cô muốn đi quen chợ để sau này buôn to bán lớn thì chẳng kể, chứ bán ở đây với bán ở chợ, cũng chẳng lãi thêm được là bao nhiêu. Mà mất bao nhiêu công việc.
Mặc dầu Vẹo nói thế nào, Cài cũng không nghe, mà mẹ nàng can ngăn cũng không được.
*
Nàng đi chợ được ba tháng thì bỗng một hôm có tin đồn ầm lên là nàng có chửa. Dậu và bọn giai làng bất-cứ gặp nàng ở đâu cũng hát những câu châm-biếm:
Không chồng mà chửa mới ngoan,
Có chồng mà chửa thế-gian vẫn thường.
Thoạt mới biết cái tin đồn ấy, Vẹo ngây-ngất cả người. Vẹo để ý dò xét thì thấy Cài độ này không vui-vẻ như trước nữa, mặt lúc nào cũng ủ rầu rầu. Càng ủ hơn là cái tin ấy đến tai thầy mẹ nàng. Thầy mẹ nàng không cho nàng đi chợ nữa, và mỗi khi ra làm ở vườn đều có người theo đi, thành ra nàng không đi đâu được một bước.
Từ đấy, Vẹo không thấy thầy Phán đi xe đạp qua lại con đường Láng. Mà Cài thì mỗi khi ra làm vườn đều trông lên mé đường, như có ý mong ngóng. Nàng càng trông càng mất hút.
Rồi một hôm, đang làm vườn, nàng bỗng trốn đi từ sáng cho quá trưa mới trở về. Lúc trở về, Vẹo nhận thấy mặt nàng nhợt ra. Dì nàng thấy nàng thì đay nghiến ngay. Nàng hình như bị một mối buồn ghê-gớm cuốn hút thần-trí, cũng chẳng để ý đến lời đay nghiến của dì nàng.
Mười giờ đêm hôm ấy, lúc Vẹo đang sắp sửa đi ngủ thì bỗng có tiếng người gọi. Đêm hôm ấy giời lún-phún mưa, gió rét căm căm lại vào ngày nguyệt-tận nên tối như mực. Vẹo vừa ra tới cổng thì đã có tiếng người bảo:
– Tôi, Cài đây, anh mở cửa mau, se-sẽ chứ, tôi cần nhờ anh chút việc. Cô anh đi lễ ở chùa phải không?
Vẹo rạo-rực mở cửa. Cài nắm ngay tay Vẹo:
– Anh im, không nhỡ người ta biết. Cô anh bao giờ về?
– Cô tôi hầu bóng ở đền, có lẽ sáng mới về. Kìa sao tay cô lạnh thế?
– U tôi cũng đi lễ chùa, nên tôi mới trốn được lại đây. Tôi cần nhờ anh một việc, anh giúp tôi, anh phải giúp tôi, không tôi chết mất.
Lòng thương làm cho Vẹo sốt-sắng:
– Cô đừng nói gở, việc gì, cô nói đi. Tôi xin hết sức giúp.
Cài nắm chặt tay Vẹo:
– Tôi biết ngay mà, chỉ có anh là tử-tế, chỉ có anh là thương tôi.
Vẹo lúc ấy cảm-động trào nước mắt:
– Bao giờ tôi chẳng quý cô. Bây giờ cô mới biết à?
– Không tôi biết, tôi biết đã lâu rằng anh tử-tế. Vì thế, đêm hôm tôi mới dám đến nhờ anh một việc rất cần và rất kín.
– Thì cô hãy vào trong nhà để tôi đốt chút rơm lên cho ấm, tay cô lạnh giá cả.
– Thôi không cần.
Mặc dầu Cài không nghe, Vẹo cũng cứ kéo Cài vào bếp, đốt lửa lên. Nhìn thấy mắt Vẹo đỏ hoe, Cài sẽ bảo:
– Anh thương tôi, nhưng cái số tôi lao-đao thì biết làm thế nào. Anh ngồi xuống đây, tôi bảo.
Vừa nói, Cài vừa kéo Vẹo ngồi xuống cạnh:
– Tôi đã trót thương yêu người ta mất rồi.
– Tôi biết.
– Hôm nay, tôi đến nhà người ta giục người ta đến nói với thầy mẹ tôi, thì người ta bảo với tôi người ta sắp bị mất việc, phải cần có hai trăm đồng để lo liệu. Lo liệu xong cho có công ăn việc làm thì mới có thể nghĩ đến chuyện vợ con được. Tôi đã bòn mót các nơi chỉ được có kém ba đồng đầy chín chục. Nếu anh có dư cho tôi vây thì đến khi nào thành vợ thành chồng, tôi sẽ lại giả anh tử-tế.
Vẹo nghe nói xong, lẳng-lặng trèo lên nóc bếp kéo xuống một cái bọc, mở ra:
– Vụ rau và vụ lúa năm nay, tôi bán được hơn một trăm. Tôi tậu con bò tám chục, chỉ còn có sáu mươi đồng đây, cô cầm lấy, bao giờ cô giả tôi cũng được.
– Thế còn thiếu những hơn năm mươi đồng, mà người ta bảo phải có đúng hai trăm mới đủ.
Vẹo ngẫm-nghĩ một lát:
– Làng ta thì không thể vay ai được. Hay cô chờ đến phiên chợ Hà-đông, tôi đi bán bò đã.
– Anh bán đi thế thì lấy gì mà cầy.
– Không sao. Bây giờ mùa-màng đã xong rồi, cũng không dùng đến bò nữa. Xưa kia tôi không có bò vẫn đi thuê, thì sao. Thôi được, cô cứ an-tâm về đi, đến ngày kia, thế nào tôi cũng có đủ số cho cô.
– Anh tốt quá, anh thương tôi quá, thế nào một ngày kia tôi tai qua nạn khỏi, tôi cũng báo đền cái ơn của anh.
– Cô nói làm gì cho nặng tình thế. Gặp lúc cùng quẫn thì ta giúp nhau.
– Nhưng mà anh nhớ đừng hở ra cho ai biết nhé.
Vẹo cầm cái bát, đập ngay vào thành bếp:
– Tôi mà có nói hở cho ai biết, thì tôi chết tan-tành như cái bát này.
Cài vội-vàng lấy tay bịt mồm Vẹo:
– Anh nói sẽ chứ, không hàng xóm người ta biết. Thế có phải phí mất cái bát không?
– Chứ không thì cô không tin tôi.
– Sao tôi chả tin. Chả tin mà đêm hôm tôi lại dám đến nhờ anh.
Nàng vừa nói, vừa cởi hầu bao đưa số tiền tám mươi bẩy đồng cho Vẹo:
– Anh giữ lấy hộ tôi, rồi hôm nào, tôi lấy một thể.
Vẹo từ-chối:
– Nhà tôi trống-trải không có chỗ cất, mà tôi thì ở ngoài vườn luôn. Cô giữ cả lấy.
– Không, tôi không thể. Thầy u tôi đã biết chuyện, tôi chỉ lo thầy u tôi nghi, khám lấy lại hết. Thôi, anh giữ hộ tôi, anh để vào trong người thì mất làm sao được. Thôi, tôi phải về đây.
Lúc ở trong bếp đi ra, Cài ngó vào nhà trên:
– Ồ, nhà anh ngăn nắp nhỉ? Dì tôi bảo anh mua được nhiều đồ đẹp lắm phải không?
– Có gì đâu. Bằng thế nào được đằng hai cụ. Nhà gianh lụp-sụp.
– Nhưng làm ăn như anh, thì một ngày kia thể nào anh chả có nhà gạch. Ai sau này lấy được anh, thật là may-mắn.
Câu ấy làm cho Vẹo não ruột. Vẹo nói một câu trách móc:
– Ấy thế mà chẳng ai thèm lấy đấy.
Cài còn bụng dạ nào nghĩ đến cái nghĩa bóng gió của câu trách ấy nữa. Nàng quay lại:
– Anh có muốn lấy cái Toán, để tôi làm mối cho anh.
Bao nhiêu phẫn-nộ và rạo-rực chứa-chất ở trong lòng Vẹo ộc ra một tiếng :”Không” gọn lỏn.
– Nó cũng ngoan lắm. Và cũng đẹp đấy chứ.
– Nhưng tôi không thích. Tôi không bao giờ lấy vợ cả.
