Ở phủ Thống-sứ đi ra, Vẹo tưởng-tượng thấy tất cả sự khủng-khiếp của cảnh-ngộ Cài . Cái bụng một ngày một lớn, cả làng xóm biết, sự xấu-hổ của cha mẹ Cài đối với mọi người, sự mỉa-mai của mọi người đối với cha mẹ Cài. Rồi vì nhục-nhã, cả hai đều thi nhau hành-hạ con gái. Cài thật là bị du vào một tình-thế muôn phần khổ-sở và đau đớn. Lại cái cảm-tưởng rằng mình bị tình-phụ, bị lừa dối, đem hiến thân cho một thằng sở-khanh đểu-giả.
Không một phút nào, Vẹo nghĩ đến mình, đến sự thất-vọng của mình, đến cái trăm bạc vừa cho Cài vay. Chàng sợ chưa dám báo tin ấy cho Cài biết vội. Chàng cố lùi cái phút ấy lại. Vừa đi, chàng vừa tính kế để cứu Cài, nhưng cũng chẳng nghĩ được kế gì công-hiệu. Chàng đi lang-thang mãi đến sẩm tối mới bước chân lên tầu điện. Chàng biết rằng bây giờ ở nhà Cài đang chờ tin của mình, và có lẽ tối nay, Cài sẽ đến nhà mình để hỏi.
Chàng nghĩ đến cái đêm Cài đến vay tiền mình. Bỗng chàng thở dài, như người nghĩ đến một thiên-đường mà không bao giờ mình tới được.
Chàng về đến đầu nghĩa-địa khách thì vụt một cái bóng ở sau một cây cổ-thụ nhô ra.
– Thế nào, anh?
– Cô đấy à? Cô không sợ ma ư mà cô dám chờ tôi ở đây.
Cài nắm tay Vẹo:
– Thế nào, anh?
Vẹo chưa kịp nói thì Cài đã lại vội hỏi:
– Anh làm sao mà tay anh lạnh giá thế?
– Không, tôi có làm sao đâu. Đi sương nó thế đấy.
– Anh có hỏi thăm được cho tôi không?
Vẹo ngập-ngừng:
– Tôi chưa … gặp.
Cài buông tay Vẹo:
– Thôi, tôi biết rồi, tôi gặp phải con người sở-khanh rồi. Anh cứ nói hết cho tôi biết, không cần phải giấu, tôi không làm sao đâu.
Vẹo đem hết chuyện kể cho Cài nghe. Trái với sự Vẹo tưởng một khi nghe xong, Cài sẽ khóc lóc, than thở, nhưng không, nàng cứ lặng thinh.
Một lát lâu, nàng mới thở dài rồi bảo Vẹo:
– Thôi, cái phận-số tôi nó vất-vả, tôi chỉ nghĩ anh phải vất-vả vì tôi mà không được việc gì. Thôi gần đến nhà rồi, tôi về trước nhé.
Nàng nói xong thoăn-thoắt bước đi trước.
Sự im lặng của Cài làm cho Vẹo sợ-hãi, một linh-khiếu bảo cho anh biết Cài đau-đớn lắm và sắp làm một việc gì ghê-gớm để giải-quyết cảnh-ngộ của mình. Vì thế, anh cứ đi theo, nhưng không cho nàng biết.
Cài cứ lặng-lẽ đi trong đêm tối dầy đặc. Đến con đường rẽ vào cái giếng trước chùa Mứng, nàng bỗng dừng lại nhìn về phía giếng, Vẹo đã rùng mình, toan chạy lên. Nhưng không, Cài chỉ dừng một khắc rồi lại đi ngay.
Vẹo theo chân Cài về đến tận cổng. Anh đứng áp vào bờ rào lắng nghe thì có tiếng cụ Phó Tổng quát tháo, nhưng tuyệt-nhiên anh không nghe tiếng Cài nói hay khóc lóc gì.
Anh đứng nghe, nghe mãi cho tới khi bốn bề yên-ả cả, anh mới về nhà anh.
*
Vì đói và mệt, anh ăn cơm xong là ngủ ngay. Sự đòi hỏi về thể-chất ở một con người cường-tráng như Vẹo vẫn là mạnh hơn những sự băn-khoăn về tinh-thần. Anh ngủ một giấc thật say, cho tới khi mặt giời mọc thật cao anh mới vùng dậy. Mở mắt là anh nghĩ ngay đến những việc đã xẩy ra ngày hôm qua, anh vội-vàng chạy ra vườn, ngờ một tai-nạn đã xẩy ra cho Cài. Lòng anh mừng rỡ xiết bao khi thấy Cài đang chăm-chỉ làm việc.
Người khác thì lầm bởi cái cử-chỉ của nàng, nhưng anh không. Nhìn hai con mắt sáng quắc của nàng, anh biết rằng nàng đang tính một việc gì ghê-gớm. Và nàng chỉ chờ cơ-hội để thực-hành. Cái điều ghê-gớm ấy, anh linh-cảm ngay rằng là sự nàng liều mình. Chính anh, đặt mình vào cảnh-ngộ của nàng cũng chỉ thấy có hai đường: một là trốn đi, hai là tự-tử.
Trốn đi thì Cài không thể. Mà tự-tử? Nghĩ đến sự nàng tự-tử, anh tưởng chừng như có cái gì chết ở trong anh. Anh muốn kêu cứu rầm lên. Vừa lúc ấy một bọn trẻ đi qua. Chúng nó thi nhau hát:
Không chồng mà chửa mới ngoan,
Có chồng mà chửa thế-gian thường tình.
Anh thấy cần phải trừng-trị chúng nó, anh cầm đòn gánh chạy ra, nhưng gần tới nơi, thấy sự vô-lý của mình, anh lại quay vào. Bọn trẻ thấy thế đứng cả lại, ê rầm lên:
– Anh chửa đấy ư mà anh định đánh chúng tôi?
Rồi trỏ về phía Cài:
– Ê lêu lêu! Chửa hoang, phỉ hổ!
Vẹo nhìn trộm Cài, nhưng anh vẫn thấy Cài thản-nhiên không tỏ vẻ gì là khó chịu cả. Nàng hình như không biết rằng bọn trẻ con đang phỉ nhổ mình.
Anh Vẹo bỗng rùng mình nghĩ đến những điều nghĩ ở trong đầu Cài lúc bấy giờ. Lúc bấy giờ anh đã hình-dung thấy nàng sắp bước chân vào cõi chết, không còn nghĩ gì đến những chuyện thị-phi ở trên đời nữa.
Tuy thế, nhưng anh cũng không dám hỏi chuyện gì nàng, vì anh sợ nàng trông thấy anh, nàng thẹn. Và từ đấy, mỗi khi ra vườn, anh cứ cắm-cúi làm việc. Nhưng đêm đêm, cứ khoảng chín giờ là anh đến nấp ở nhà nàng để nghe ngóng.
*
Rồi thì Tết đến. Rồi thì đêm giao-thừa anh không thể đi được. Vì dù sao anh cũng là người mê-tín, sự đi như thế thì nó giông cả năm.
Anh không đi thì lòng anh bồn-chồn làm sao. Anh chỉ sợ có sự chẳng lành xẩy ra mà không có anh ở đấy để ngăn-ngừa.
Vì suốt mấy đêm anh không ngủ nên mặt anh hốc-hác. Bà Xã Vị thấy cháu như thế liền bảo:
– Mấy đêm nay cháu đi đâu suốt sáng, hôm nay thì cháu ngủ đi có được không. Cứ thức như thế, thì mấy nỗi mà không ốm người.
Anh nể cô ghé xuống giường nằm. Nhưng vừa chợp mắt, thì bao nhiêu hình ảnh ghê-gớm lại hiện đến trước mắt anh, làm cho anh vùng dậy.
Ấy thế rồi chẳng nghĩ đến sự giông hay không giông, anh vùng ra đi lên nghe ngóng vân-mòng ở trên nhà cụ Phó Tổng. Thấy ở trong có tiếng pháo đốt, anh lại quay về tự nhủ: Nếu có tự-tử thì hôm nọ đã tự-tử rồi. Chắc là chờ ăn Tết xong. Từ mồng ba trở đi, mình phải coi chừng cho lắm…
Cái ý-nghĩ ấy làm cho anh khoan-khoái trong lòng. Anh về nhà, đặt mình xuống nằm là ngủ miết ngay một giấc cho đến khi gần trưa, người anh họ anh sang lễ gia-tiên anh mới dậy.
Buổi chiều, anh đi lễ chùa thì gặp Cài ở trong chùa ra. Nàng đứng dừng lại:
– Năm mới, chúc anh Vẹo làm ăn phát tài và mạnh khoẻ.
– Tôi cũng chúc cô năm nay …được vạn sự như ý.
Cài sẽ nhắm mắt lại rồi đi, Vẹo tưởng chừng như mình vừa nói với người chết, vì ở mặt của Cài hiện ra một thất-vọng rõ-rệt.
Ấy thế là Vẹo vào chùa lễ vội lễ vàng quay ngay về. Vừa đi, anh vừa tự nhủ từ nay mình phải đề-phòng cẩn-thận.
Ra gần đến đầu thôn Thượng thì anh theo kịp Cài và mẹ Cài. Bà Phó thấy anh thì hỏi ngay:
– Anh không lễ hay sao mà về chóng thế?
– Thư bà, con lễ rồi.
Cài đi sau mẹ chỉ nhìn anh mà không nói. Nàng mở bọc giầu, rồi vẫy anh:
– Tôi biếu anh miếng giầu đầu năm để ăn cho may-mắn.
Vẹo cầm miếng giầu:
– Tôi cũng chúc cô may-mắn.
Cài lắc đầu:
-Tôi chẳng còn có sự may-mắn gì.
– Sao cô lại nói thế?
– Tôi nói thật đấy.
May mà bà Phó Tổng lại bận nói chuyện với mấy người bạn thân nên không nghe tiếng.
Vẹo nhìn Cài bằng con mắt cầu-khẩn, nó như có ý bảo :”Cô đừng nên quá phẫn-chí”.
Cài như hiểu cái nhìn ấy, sẽ nhún vai.
*
