Mơ rùng mình, kéo chiếu lên trùm kín đầu, mồm lẩm bẩm: “Gớm, sao mà rét thế!"
Gió lùa qua khe cửa rít lên từng cơn, thổi đến tận chỗ Mơ nằm. Đắp hai chiếc chiếu dầy, lại nằm trên nệm gianh mà Mơ vẫn thấy lạnh. Nếp nhà ngang năm gian ông Chánh mới làm năm ngoái, rộng thênh thang, chỉ có một mình Mơ nằm nên nàng thấy vắng vẻ lắm.
Ở nhà trên, vợ chồng ông Chánh chừng đã ngon giấc nên không thấy tiếng chụyện trò, dưới bếp con Nuôi cũng đã ngáy đều từ bao giờ, chỉ còn một mình Mơ là trần trọc mãi. Mơ bực mình quá, chân hết co lại duỗi, mà đôi mắt không tài nào chợp đi được. Nàng thấy trong lòng rạo rực, các thớ thịt đều như rung động làm cho người bức dứt, khó chịu. Nàng co chân lên, ôm đầu gối vào ngực, răng cắn lấy môi, một lúc lâu, nàng lại tung chiếu ra cho lạnh thấu vào người. Bốn bề đều tối đen như mực, và óc nàng cũng nhiễm đầy ý tưởng tối đen.
Nàng như ao ước, như thèm muốn một thứ gì...thứ gì? Nào biết được! Nằm chán, Mơ lại ngồi dậy, cởi phanh cả hai vạt áo ngực, cởi cả yếm, rồi lại như thẹn với bóng tối, nàng ngồi thu hình ôm gối, hai tay bó chặt lấy nhau. Ngồi chán, lại nằm vật xuống, Mơ cau có, gắt thầm với mình: ‘‘Làm sao thế này nữa! Tận bây giờ còn chưa ngủ được. Mai đã hai mươi sáu tết rồi, dậy trưa lại khổ, mà có lẽ cậu Cả về cũng nên”.
Nghĩ đến chồng, Mơ càng thêm chán ngắt. Đã mấy năm nay rồi, ‘‘chín đêm trực tiết nằm không cả mười”.
Năm nào cũng vậy, chỉ Tết và nghỉ hè Thành mới về nhà, còn quanh năm ở Hà Nội học. Mấy năm đầu, cậu còn ham chơi, đến ngày đi thi thì lần lữa chỉ muốn ở lại. Cậu vẫn vui vẻ, ham chơi, hỏi gì Mơ hay bảo gì cũng chỉ nói trống không, tuy thế Mơ còn thấy dễ chịu, mỗi lần Thành về, nhà lại vui thêm một ít, vì Thành nghịch ngợm cười nói luôn mồm. Bà Chánh thấy con trai thế chỉ mắng qua loa: ‘‘Học trò gì mà nghịch ngợm như quỷ đấy!’’ Hay: ‘‘có cố học đi còn thi đỗ làm quan cho vợ nó nhờ, chứ nghịch đến tận bao giờ’’
Thành chỉ cười, hoặc có thẹn, lại lảng đi chỗ khác!
Cứ thế mãi, hết năm này sang năm khác, bà Chánh đã có tuổi, công việc trong nhà đều trong tay Mơ cả. Bà vẫn còn nói, còn mắng, song họ hàng coi chừng đã nể Mơ, và chẳng ai còn nghĩ đến chuyện giễu cợt nữa, cả những lời đồn không hay cho Mơ với Bân ngày trước cũng không một người nhắc đến. Trà đã có chồng, nàng đã ở riêng tận làng trên, gần cuối tổng, nên Mơ không còn ai là bạn thân để chuyện trò to nhỏ nữa.
Nhưng sáu bảy năm sau, từ ngày Thành thi đỗ bằng Tiểu Học Pháp Việt, thì Mơ thấy chồng mình đứng đắn tệ. Vợ, chồng ông Chánh thấy con trai không nghịch ngợm như trước, lấy làm mừng lắm, thường bảo: “Bây giờ trông nó ra dáng người lớn rồi”.
Mỗi lần Thành về quê, thường chỉ đi chơi loanh quanh thăm họ hàng, hay nằm ở nhà trên xem sách. Thành ít nói, ít cười, và chỉ tìm cách tránh mặt Mơ, cả ngày ngoài hai bữa cơm, ít khi hai người giáp mặt nhau.
Mơ chẳng hiểu tại sao mà thế, có điều nàng nhận rõ rằng: Thành như khó chịu vì có mình, nhất là mấy năm gần đây, Mơ thấy nói Thành học ở trường Bưởi, cái trường to bằng nửa làng, thì Thành càng lãnh đạm, và trở nên cau có với mình. Mơ chán nản vô cùng, thường tự hỏi: “Không biết mình có làm điều gì phật ý chồng?’’
Có lần, về dịp nghỉ hè, một hôm Mơ ở nhà dưới lên tìm bà Chánh xuống cho người ta mua lợn, Mơ bắt gặp hai mẹ con Thành đang nói chuyện về Mơ, Mơ đứng nép bên cửa, ngoài hiên nên nghe rõ lời bà Chánh:
- Anh muốn nghĩ sao thì nghĩ. Anh phải biết tôi cưới nó về cho anh từ năm mười chín tuổi đầu, tới nay nó đã ba mươi rồi, nó cũng có khó, có nhọc ở nhà này. Anh về anh cứ dửng dưng với nó như thế thì còn ra sao nữa?
Mấy lời ấy đủ cho Mơ thấy rõ phận mình. Mặc dầu Thành càng khó chịu, thì bà Chánh càng ít điều, Mơ cũng chẳng thấy được an ủi hơn. Đã một lần, Trà đến chơi, Mơ phải than thở:
- Chị ạ, lúc mới về làm dâu thì khổ vì mẹ chồng, bây giờ đến lúc mẹ chồng nghĩ lại, thì khổ vì chồng. Sao cái số kiếp em nó khốn nạn quá thế!
Hơn nữa, Mơ còn trách bạn:
- Giá hồi ấy chị cứ để mặc em đi theo anh Bân, có lẽ lại hơn.
Trà bật cười:
- Thế bây giờ đi đi vậy.
Bây giờ đi! Ba mươi tuổi đầu rồi, đi đâu? Ví thử có một anh Bân thứ hai đến rủ Mơ, Mơ cũng không dám, là vì bao nhiêu liều lĩnh thuở trước của Mơ, Bân đi đã mang theo hết, giờ nàng chỉ còn là một người nhẫn nại nhất trong những người nhẫn nại, nhút nhát nhất trong những người nhút nhát. Còn can đảm đâu nữa!
Mơ nhớ lại câu Trà an ủi:
- Việc gì mà buồn, anh ấy tệ bạc đã có giời. Ông bà Chánh thương chị thế là đủ rồi.
Đủ rồi! Mơ rùng mình. Những đêm như đêm nay, lòng thương của bố mẹ chồng có thể đủ được chăng? Một ngày kia bố mẹ chồng mất đi, Mơ sẽ ra sao? Nàng thở dài, chép miệng lo cho cuộc đời cô độc của mình.
Nàng kéo chiếu đắp kín đầu, nhắm mắt cố ngủ cho quên, song cả một quãng đời đã qua tuy ngắn ngủi mà nàng thấy dài dằng dặc, cứ phảng phất trước mắt nàng. Đã khuya lắm. Gió vẫn rần rật thổi, giờ lại điểm mưa, nước đọng trên lá chuối nhỏ từng giọt từ tàu này xuống tàu khác nghe lộp độp. Bên hàng xóm, tiếng ru con của một bà mẹ chừng đã luống tuổi, nghe đã mất cả giọng kim, buồn, ảo não:
“Mỗi năm một tuổi như đuổi xuân đi,
Cái già sồng sộc nó thì theo sau.
Vì sương cho núi bạc đầu,
Vì chưng mưa nắng cho rầu rĩ hoa”.
