Ông Chánh, tay chỉ trỏ, mồm hét:
- Lùi sang bên này một tị. Tí nữa! Thôi lại quá mất rồi.
Quần sắn móng lợn, chân dẫm đất, mồm luôn quát tháo, ông cố thúc người nhà làm cho chóng xong rạp để ăn khao. Con ông vừa đậu bằng thành chung, ông quyết định ăn một tiệc rõ to, chứ không chịu như ông Phán, em ông, cũng đỗ bằng nọ, bằng kia mà chẳng khao vọng gì để cho dân làng cứ nói mãi. Ai hỏi chuyện ông cũng khoe rối khoe rít:
- Ấy cháu nó vừa thi ra, nó đỗ những bằng đíp lôm, mà đỗ cao lắm! Túng thì túng, chứ thế nào tôi cũng kiếm cơi trầu ra trước là lễ Thánh, sau là trình dân.
Ổng bàn luận với bà Chánh mấy ngày, rồi hôm nay, chọn được ngày ông mới cho làm rạp.
Bà Chánh với Mơ suốt ngày mua các thức để làm cỗ và sửa soạn những bát đĩa. Bà con, họ hàng đến làm giúp cũng đông.
Chị em, thấy Mơ đâu cũng chế, làm Mơ lắm lúc ngoài mặt tươi cười, mà trong bụng muốn rủa thầm cho một ít.
Ngoài sân bọn đàn ông cất rạp, đầu bếp, mấy cô đứng giã gạo, sân sau mấy cô ngồi rửa bát, tiếng cười nói rộn rịp tưng bừng.
Mơ xếp nốt chồng bát ở rổ ra, rồi ngẩng lên nói với mẹ chồng:
- Tất cả là hai trăm cái, vừa bát vừa đĩa con mượn bên bà Lý.
- Ừ, liệu mà mượn cho đủ. Nhưng chị phải nhớ mà biên, kẻo đến lúc giả lại nhầm lẫn lôi thôi.
Tuy ở nhà cũng có nhiều bát đĩa, song bà Chánh cũng phải cho đi mượn thêm, vì ăn khao, mỗi lần tính xoàng ra cũng tới ba chục mâm. Từ sớm Mơ đi mượn những chỗ quen thuộc trong làng, cố xếp cho đủ. Thấy ở đầu bếp tiếng cười nói ầm ỹ, Mơ gọi với xuống:
- Có ai, bớt ra lên đây rửa hộ tôi chỗ bát đĩa này không?
- Dạ, tôi lên đây ạ!
Dứt lời, một chuỗi cười dài vang đưa lên, như giễu cợt, rồi cô Huệ chạy đến nhăn nhở:
- Thưa chị, chị gì nhỉ, chả nhẽ bây giờ anh ấy đỗ rỗi, sắp sửa khao vọng, lại cứ gọi là chị Cả, em rửa, chị phải tính thế nào chứ?
Mơ cũng cười:
- Cô cứ chịu khó rửa đi, bao giờ lấy chồng, tôi lại rửa trả nợ.
Huệ nguýt thật dài:
- Phải gió cái chị này! Em chả rửa nữa.
Nói vậy, chứ Huệ vẫn ngồi xuống cho bát đĩa vào chậu phù lãng đầy nước. Mơ nhìn nét mặt tươi cười, không lo lắng của Huệ, cất lời khen:
- Trông cô Huệ có duyên tệ!
Huệ cướp lời:
- Thôi đi, đừng mỉa người ta nữa! Ai chả biết ‘‘vô duyên chưa nói đã cười, có duyên hỏi chín mười lời không thưa”
- Ai mỉa, thấy cô lúc nào cũng vui vẻ, nhanh nhẩu thì đừng bảo thế ư! Ước gì cho cô tốt số bằng mười tôi, lấy được người chồng cũng như cô ấy.
Huệ bĩu môi nói:
- Em chả dám. Ai chả biết hai anh chị chê nhau. Nói thật cho mà biết: vẽ vời vừa chứ, chê nhau mà rồi cứ đẻ năm một thì người ta lại cười cho đấy.
- Chả thèm nói chuyện với cô nữa.
Dứt lời, Mơ cất quang thúng vào buồng, rồi đem nồi, xanh ra để cạnh Huệ mà bảo:
- Nhân thể, cô rửa cả đi cho sạch.
Huệ cười:
- À, ra thù đấy! Được rồi, có gì nữa bỏ cả ra đây, tôi rửa tất, chả sợ!
Mơ cũng cười. Vừa lúc ấy, ở đầu nhà bếp có tiếng gọi:
- Chị Cả! À chị Phán ơi, xuống xem gạo hộ chúng tôi mấy.
Mơ vội chạy lại. Một loạt bốn cô đứng dựa vào tay vịn bên cối, cười nhí nhảnh:
- Bẩm bà Phán! Bà xem gạo như thế có phải giã thêm nữa không ạ?
Mơ cau mày lườm:
- Phải gió lắm nữa! Đừng gọi thế đẻ tôi lại mắng cho đấy.
Mơ quá lo xa vậy thôi, chứ bà Chánh cũng nghe thấy họ gọi con dâu mình là bà Phán rồi. Bà không những chẳng mắng lại mừng thầm là đằng khác. Bà nghĩ rằng: con trai mình đỗ đạt như thế cũng làm được như chú Phán chứ kém gì, gọi dần đi thì vừa.
Bà Chánh nghĩ thế, nhưng Mơ lại nghĩ khác, mấy năm trước Thành còn đi học đã rẻ rúng Mơ rồi, huống hồ bây giờ Thành lại đỗ bằng nọ bằng kia thì Mơ sẽ bị chồng coi khinh đến đâu. Vì thế thấy chị em bỡn cợt Mơ rất lấy làm phật ý.
Thấy Mơ cau có, mấy cô giã gạo càng trêu:
- Thế nào? Bà Phán! Bây giờ một bước lên bà có khác, quên cả xem gạo rồi. Liệu có phải giã nữa hay thôi?
- Khỉ lắm, đùa mãi. Thôi gạo già nắng giã thế này vừa.
Rồi Mơ nhẩm tính:
- Mỗi cối cứ cho là mười đấu gạo, mười cối là đi một trăm đấu. Như thế liệu có đủ không? Các cô nhỉ!
Mấy cô cùng nhao nhao lên:
- Ai biết được! Liệu đấy chứ. Sao chả bảo anh ấy tính hộ cho có chóng không?
Mơ phát bẳn:
- Người gì mà dai như đỉa ấy, đùa đến già chắc.
Một cô chẳng biết nghĩ sao, thủ thỉ bảo ba cô kia:
- Nói thế chứ, kể lấy được người chồng học hành đỗ đạt cũng sướng.
Một cô cong cớn:
- Chuyện lại chả sướng, chỉ sợ lại chưa có phúc đấy thôi.
Một cô khác phản đối ngay:
- Lại phải có phúc mới lấy được học trò cơ à? Rõ ngu như lợn!
Cô kia càng cong cớn thêm:
- Đấy chị thử đi lấy học trò đi xem nào. Có giỏi sao lại cứ phải đứng nhìn người ta mà chết thèm. Rõ khéo.
Đi đâu chẳng lấy học trò?
Thấy người ta đỗ thập thò mà nom.
Thế rồi họ phá lên cười, làm cho Mơ không thể nhịn cười được cũng bật cười theo. Nhưng còn nhiều việc đang đợi Mơ, nàng không thể đứng đấy nghe họ bông đùa được. Qua bếp, Mơ thoáng nghe thấy một cô nói chuyện với cô khác:
- Bây giờ vẫn chê nhau đấy. Chả biết công việc xong xuôi rồi còn chê nhau nữa hay thôi.
Mơ nhếch mép cười chua chát, phảng phất nhớ tới nét mặt khinh khỉnh của Thành.
Sửa soạn tới tấp cả ngày hôm ấy, đến hôm sau bắt đầu làm cỗ. Cả ông Phán và Thành cùng về. Nhìn vẻ mặt kiêu hãnh của Thành, Mơ bực mình quá, chỉ muốn tìm một chỗ vắng vẻ ngồi nghỉ để đỡ phải nghe thấy những câu khen phỉnh của mọi người đến mừng. Thứ nhất là từ trưa hôm ấy trở đi, người ta đến mừng càng đông, thì những câu chúc tụng những lời khen lao càng ầm ỹ. Trên nhà, ngoài rạp, đầy người ăn uống, tiếng cười nói, tiếng đũa bát, tiếng cốc chén, xen vào những tiếng pháo nổ dài hàng mươi phút làm vang cả xóm. Dưới bếp, nào đùi bò, đùi lợn còn đỏ má treo lủng lẳng ở xa nhà, hơi người, hơi thức ăn làm cho Mơ đến phát ngấy. Bà Chánh ngồi ở nhà ngang tiếp khách đàn bà, lúc nào cũng cười nheo cả mắt. Bà hể hả lắm:
- Lạy trời, lạy phật, thế này là tôi mãn nguyện lắm. Ngày trước ông Chánh nhà tôi đã được lo việc vui mừng thế này rồi, bây giờ lại đến thằng cháu gọi là có mâm rượu đề lễ thánh rồi trình dân.
Các bà khách được một dịp tâng bốc:
- Thật con nhà tông, không giống lông cũng giống cánh. Thế là nhất tổng rồi đấy.
Người ta còn đòi gặp mặt Mơ nữa để khen cho đủ, nhưng Mơ cố ý lảng tránh. Nàng chỉ ở dưới bếp: vả lại cũng nhiều việc lắm, nàng phải trông nom từng ly từng tý kẻo họ ăn cắp hay chuyên đi hết.
Đến tối, khách ra về đã vãn, không còn mấy bàn tiệc nữa, nhưng phải dọn dẹp để hôm sau còn khách hàng tổng. Nhà trên mấy bàn, nào tổ tôm, thuốc phiện, cô đầu ầm ỹ suốt đêm, dù muốn ngủ cũng khó mà chợp mắt.
Ở nhà dưới, những người làm, dọn xong đều được đi ngủ sớm để hôm sau còn phải dậy làm cỗ từ bốn giờ sáng. Mơ cùng mấy chị em họ thì ngủ ở nhà ngang. Mấy cô kia vì làm mệt, nên vừa đặt mình được một lát là đã ngáy rồi. Còn một mình Mơ cứ thao thức mãi dù vần vật suốt mấy ngày. Mùi mỡ, mùi thịt làm cho Mơ chưa hết lợm giọng, tiếng cười, câu phỉnh làm cho Mơ chưa quên dứt được ngay, lại còn tiếng trống phách, tiếng đàn hát, tiếng cười đùa ở nhà trên càng khiến Mơ khó ngủ.
Nàng tự hỏi thầm: ‘‘Ta vất vả thế này để làm gì?”
Và nhớ tới câu chuyện giữa bà Chánh với bà Thủ quỹ ban chiều ở nhà ngang:
- Cậu Phán nhà ta đỗ rồi chắc đi làm ở tỉnh chứ? Thưa bà!
- Vâng, cháu nó cũng bảo nó sẽ xin nhà nước bổ cho làm ở tỉnh như chú Phán cháu, chứ nó không muốn làm ở các phủ huyện buồn rứt đi ấy.
- Tôi hỏi khí dở, như cậu Phán nhà ta làm ở phủ huyện thì gọi là chức gì nhỉ?
- Ấy cũng làm thông Phán chứ.
- À ra làm thông Phán chứ không phải làm ông Thừa.
- Làm thông Phán hơn ông Thừa chứ, làm thông Phán rồi có thể bổ tri huyện, tri phủ được kia mà.
- Thế thì tôi tưởng giá cậu Phán nhà ta xin bổ làm ở ngay phủ nhà này có hơn không?
- Ấy, tôi cũng bảo cháu thế, nhưng tính cháu khái lắm, cháu nó bảo làm việc tây dễ chịu hơn, mới lại cũng có quyền hơn nữa.
- Cậu Phán nhà ta làm ở tỉnh chắc ông bà cũng cho mợ ấy đi theo để hầu hạ cậu ấy chứ. Như thế việc ở nhà ruộng nương, ai trông nom cho được?
- Điều ấy, tôi còn băn khoăn chưa biết tính ra như thế nào cho tiện, cho mợ nó đi thì phải hơn, nhưng mợ nó nhà quê, nhà mùa, ra chỗ thành thị, các quan người ta cười cho, mới lại tôi tiếng thế cũng là có tuổi rồi, tôi chả hơi sức đâu mà trông nom đồng áng như ngày xưa được nữa.
- Úi cha! Bà chả phải lo. Thế nào rồi cậu ấy chả lấy thêm cô nữa ở tỉnh. Tài giai lấy năm lấy bẩy là thường. Cậu kiếm ra tiền, đến mười vợ cũng được.
Mơ tặc lưỡi, lời bà Thủ quỹ còn như phảng phất bên tai. Nàng lẩm bẩm, tức tối:
- ‘‘Lấy ai nữa thì lấy, cần gì!’’
Mơ với Thành tiếng là vợ chồng, nhưng chẳng khác hai người xa lạ, dù Thành có lấy năm lấy bảy thêm nữa, Mơ cũng không quan tâm. Nói vậy là nhầm. Mơ về làm dâu nhà ông Chánh đã mười mấy năm giời, tự mình cũng xét thấy bao nhiêu công lao hàn gắn, dù không phải là vợ chồng đầu gối tay ấp với Thành, nhưng cũng là một người vợ có cheo, có cưới, Nay Thành không thèm hỏi đến Mơ, tự ý lấy thêm vợ lẽ, liệu Mơ có chịu nhịn được chăng? Nàng thấy lòng tự ái bị thương, mặc dầu nàng cố chữa: “Hay là ta ghen? Sao lại ghen, khỉ thế? Ghen với người đáng ghen kia chứ, bộ Thành thì hơi đâu?”
‘‘Hơi đâu!”, thế mà Mơ vẫn trằn trọc mãi. Chuông đồng hồ buông mười hai tiếng. Trên nhà tiếng "phỗng”, tiếng xướng quân bài, tiếng trống, tiếng hát, vẫn đều đều, làm cho Mơ thêm hằn học:
- ‘‘Gớm chết! Còn thức đến bao giờ?’’
Mấy chị em ngủ trên phản thi nhau ngáy, Mơ thấy họ ngủ say như chết mà mình cứ thức mãi, phát khùng:
- Ngủ gì mà ngáy khoẻ thế?
Và toan đến tảng cho mỗi cô một cái vào trán, nhưng Mơ nhận thấy ngay mình vô lý, nàng nói chữa:
- ‘‘Họ sướng thật! Thôi, cho họ ngủ, bốn giờ đã phải dậy làm còn gì nữa!’’
Đoạn, nàng nằm sát vào cạnh Huệ, khẽ tát vào má mà mắng yêu:
- Còn con ranh này nữa! Khỏe đùa, vô phúc vớ phải thằng chồng đần mới sướng!
Huệ vẫn ngáy đều, chẳng biết một tý gì.
