Sau hai hôm ăn uống linh đình, giờ phải dọn dẹp. Ông Phán và Thành đã lên tỉnh, người làm giúp còn ít, ông Chánh vì mấy hôm tiếp khách vất vả, chỉ nằm ngủ, nếu không hút thuốc phiện, mọi việc phó mặc vợ với con dâu, lắm lúc bà Chánh phải phát tức, mà kêu ca:
- Rõ khổ, ăn với chả uống! Ăn thì không mấy chốc, mà làm thì đến mấy ngày.
Song có ai đến chơi, bà đã tươi cười mặc cho Mơ thu xếp, ngồi tiếp chuyện hàng giờ, lấy làm sung sướng vì công việc đã chu tất:
- May quá! Đâu đấy êm thấm cả. Chúng tôi cũng cố lo cho cháu được mả mày mở mặt với làng nước một chút, thế không e ngại gì ai nói ra nói vào nữa.
Tới khi cái bát đi mượn đã trả hết, con dao chọc tiết lợn đã bôi dầu, cất vào tủ, gia đình ông Chánh lại trở lại những ngày buồn tẻ. Tốn hết mấy trăm bạc để mọi người nhận rằng con mình đã chiếm được mảnh bằng, ông Chánh chỉ mong có thế, cũng như trước ông đã chẳng quản phí tổn khao cả hàng tổng khi lĩnh được sắc cửu phẩm bá hộ, để cho mọi người gọi mình là ông Chánh Bá. Tiền, ông đã sẵn có, danh bây giờ ông cũng có, cả con ông cũng có, thế là mãn nguyện, ở thôn quê như vậy cũng đủ cho khối người ao ước rồi.
Ngoài hai bữa cơm, ngày ngày ông Chánh nằm dài hút thuốc phiện, hoặc tỉa mấy rò lan, đôi ba khi ông ra đình họp việc làng, hoặc lên phủ đi việc quan, thật là ung dung nhàn nhã. Ông ít khi nói chuyện với vợ con, mà còn có chuyện gì? Chưa nói đến việc làm ăn, ông đã lảng:
- Mặc mẹ con bà, muốn tính sao cho xong thì tính, chứ người ta còn bận việc vua, việc quan, ai rỗi!
Trái lại, lúc nào ông vui chuyện giở đến việc trong xóm, ngoài làng, bà đã xua đây đẩy:
- Úi chà! Đàn bà chúng tôi còn biết cái quái gì nữa mà nói!
Thành ra, ai biết phận nấy, hết vắng người này lại vắng người kia, ví dù cả ba người có nhà, thì mỗi người ngồi một chốn.
Đôi khi có đả động đến chuyện Thành, cũng chỉ qua loa, chốc lát, vì e lại xảy ra điều gì xích mích. Còn Mơ, vẫn quán xuyến hết mọi việc đâu ra đấy, vợ chồng ông Chánh thêm nể và có ý thương.
Nhưng những khi rỗi việc, Mơ ngồi lẩn thẩn lại muốn cho mẹ chồng cứ lắm điều như trước lại hơn, không hiểu tại sao nàng lại có cái ý nghĩ lạ lùng ấy. Hình như nàng sợ rằng: mẹ chồng càng ngọt ngào với mình thì chồng lại càng lãnh đạm, cho nên nàng thường than thở với Trà những khi Trà đến chơi:
- Chị ạ! Cái số em nó khốn khổ hay sao ấy! Trước kia chồng còn nhỏ dại, thì mẹ chồng cay nghiệt, bây giờ mẹ chồng nghĩ lại, thì chồng chỉ muốn ruồng bỏ. Nếu có phải kiếp trước em nợ nhà này, em chỉ xin làm con sen, con đòi để trả nợ đẻ em, chứ đừng bắt em phải trả nợ cả chồng em nữa, em cầu có thế mà trời cũng chả cho.
Trà nghe nói, cũng ái ngại thay, nên nhắc bạn:
- Hay là chị nói với ông bà đem thằng cháu Minh về mà nuôi, chứ thui thủi một mình thế cũng buồn thật.
Mơ thở dài:
- Em yêu cháu Minh lắm: em cũng muốn thế, nhưng chỉ sợ thầy đẻ em giận thôi. Chị để thư thả xem đã.
Mơ nói vậy, rồi lần lữa mãi, mấy lần chực nói với bố mẹ chồng mà không dám. Ngày lại ngày, nàng cam chịu kéo dài mãi cuộc đời buồn tẻ, vô hy vọng ấy. Nhất tới mùa đông, mùa màng xong cả, chiều đến con Nuôi cho lợn, gà ăn, đóng cổng ngõ đâu đấy, Mơ chán nản ngồi bó gối ở nhà ngang. Gặp những khi mưa dầm, vừa xẩm tối, bà Chánh đã trùm chăn đi ngủ, ông cũng nằm dài bên bàn đèn, ngọn dầu lạc leo lét cháy, hai người ở cả nhà trên, con Nuôi hết việc cũng mang chiếu xuống nằm ổ rơm ở nhà bếp, còn Mơ, một mình âm thầm trong ba gian nhà ngang trống trải, đèn chẳng buồn thắp! Nàng ngồi đếm từng tiếng chuông chùa rền rĩ đổ hồi, hết lại đến tiếng mõ các sư lên khoá tụng, đều đều, bay bổng qua ngọn cây, mái lá lọt đến gian nhà tối tăm ấy từng tiếng, từng tiếng... Bên ngoài giọt gianh nhỏ xuống sân tí tách, gió lùa qua kẽ lá rào rào. Mơ còn thao thức, lắm đêm đồng hò điểm mười hai tiếng rồi mà vẫn chưa buồn nằm.
Vắng vẻ quá! Lạnh lùng quá!
Một đôi khi, Mơ thắp đèn ngồi kể một mình những chuyện Chinh Phụ ngâm, hay Tần Cung oán mà nàng mua ở chợ, nhưng lần lần từng trang giấy ấy, Mơ càng thấy như ruột dần thắt lại, và những câu:
“Sinh ly đôi rất thời Ngâu,
“Một năm còn thấy một nhau một lần.
“Huống chi cũng lạm phần son phấn,
“Luống năm năm chực phận phòng không!"…
đã nghẹn ngào kể bằng một giọng đầy nước mắt.
Đến lúc ấy, nàng phải gập sách lại, cũng đến lúc ấy nàng mới chịu tắt đèn, trùm chiếu nằm khóc thầm, sợ có người để ý.
Sợ vậy thôi, chứ trong nhà ấy, còn có ai tưởng tới Mơ phải khóc vì duyên? Người ta yên trí rằng: một cô con gái nhà nghèo được làm dâu một nhà phú hộ là đã đầy âm đức lắm, huống chi lại còn lấy được chồng đỗ đạt, còn gì vinh hạnh hơn?
Ấy thế mà Mơ đọc tới câu:
“Thiếp chẳng tưởng ra người chinh phụ!...’’
vẫn lấy làm thấm thía. Thấm thía hơn là khi nghe thấy chị em nhiều người nhỏ to ao ước cái địa vị của mình.
