Cái tin Thành đỗ thư ký toà sứ đưa về nhà ông Chánh hôm trước, thì hôm sau khắp vùng Thụy ai cũng biết. Người ta ao ước, rồi người ta kéo đến mừng ông Chánh và để tâng bốc nhân thể:
- Thật là phúc đức quá, cậu ấy hãy còn trẻ thế mà đã đỗ "ông Phán”.
- Nhà ta ở hiền gặp lành có khác, vừa mới đỗ ở trường ra mấy tháng trước, giờ đã "xuất chính" rồi.
Họ nghe lỏm được những tiếng gì, là đem ra dùng ngay để nịnh hót, và mặc dầu nghe những tiếng không lọn nghĩa, ông Chánh cũng không thấy trái tai.
Mừng rỡ tới tấp mấy ngày rồi cũng nhạt. Ông Bà Chánh không thể cứ phô mãi tin con đỗ "ông Phán" và cứ nghe người ta đến khen láo mãi, ông bà còn phải tính đến việc thu xếp nơi ăn, chốn ở cho Thành, một khi Thành được bổ đi làm.
Tối hôm ấy, ông gọi vợ với con dâu lên nhà nói chuyện.
Ông bảo:
- Dù "anh ấy" có được bổ ở Hà nội hay phải bổ đi tỉnh khác cũng phải liệu thu xếp thuê nhà cho "anh ấy" ở.
Bà Chánh biểu đồng tình:
- Cái đó là dĩ nhiên rồi.
- Đến mai bà lên tỉnh lo liệu cho anh ấy, với lại thăm chú Phán nhân thể.
- Chịu thôi, việc ấy ông phải đi, chứ tôi đàn bà dốt nát biết gì?
- Bà này nói mới hay chứ! Việc nhà cửa là việc của bà, chứ tôi biết sắm sửa xanh nồi cho "anh ấy" à?
- Được, ông cứ lên bàn với chú Phán xem, còn như sắm sửa đồ ăn thức dùng để ở nhà tôi sắp sửa sẵn sàng, lúc nào thuê được nhà, tôi cho gánh lên không được à?
- Hừ! Đã là người làm việc nhà nước thì nhà cửa phải cho nó ra nhà cửa chứ. Dễ thường bà tưởng cứ mang mấy cái bàn ghế khổ này với ít bát đĩa "ngô" lên là xong đấy hẳn.
- Vâng thì sắm những thứ ấy ở tỉnh, nhưng cũng phải thuê nhà cho yên chỗ đã, chứ sắm rồi để vào đâu?
- Gàn lắm, thế người ta bảo mình phải lên thu xếp nhà cửa cho anh ấy xong xuôi, rồi sắm những vật dụng luôn thể, chứ tôi lên rồi tôi lại phải về đón bà lên thu xếp cho con bà nữa ấy à? Sao mà diệu vợi thế.
- Nào phải con riêng của mình tôi? Ông chỉ được cái trốn việc.
- Tôi lại phải trốn việc! Bây giờ thì ỳ ra đấy, ít nữa anh ấy đi làm yên sở rồi, đừng có một tháng bà ra mấy lần thôi?
- Úi chà, chả biết ai?
Từ nẫy Mơ chỉ đứng nghe, đến lúc thấy câu chuyện sắp xoay ra xẵng, nàng vội tính bài hoà.
- Hay là thấy đẻ cùng lên càng tiện. Có thế nào nhất định ngay, khỏi lôi thôi. Ví như đẻ con có đi một mình, tất có điều không nhất quyết lại thêm phiền ra không, vả lại dạo này ở nhà công việc cũng chẳng có gì, mình con trông nhà cũng được.
Vợ chồng ông Chánh nghe xuôi tai, đều ưng ý. Thế là ngay sớm hôm sau, Mơ vội sắm sửa để mua quà biếu ông Phán. Nàng vừa xếp vừa đầy một gánh, ấy là không kể quần áo cùng đồ dùng lặt vặt đựng ở tay nải. Ông Chánh thấy vậy sốt ruột, hỏi:
- Những gì mà kềnh càng lắm thứ thế này? Ai mang được?
Bà Chánh vội cướp lời:
- Có khó gì? Để con Nuôi nó gánh. Chẳng lẽ con mình ở đấy quanh năm, lên chơi lại đi tay không à?
- Ô kìa! Lại cả con Nuôi cũng đi nữa ư? Kéo cả nhà lên ăn hại chú Phán đấy chắc.
- Làm thế nào? Cũng phải cho nó lên, ví như có dọn nhà cho "anh ấy" đã có nó khiêng vác chứ.
Thấy nói thế, ông Chánh đành chịu.
Lúc ra xe, bà Chánh còn dặn dò con dâu việc cửa, việc nhà, dù rằng bà có nhà cũng vậy thôi, chẳng hơn gì, nhưng lẽ thường vẫn thế, người trên bao giờ cũng muốn tỏ ra rằng mình hơn kẻ dưới.
Bố mẹ chồng đi khỏi, Mơ quay vào thấy nhà đã vắng, lại càng thêm vắng. Nàng tưởng đến ngày ông bà Chánh "trăm tuổi", Thành đi làm xa, Mơ, một thân một mình ở mấy gian nhà rộng thênh thang này thì buồn nản biết mấy. Người ta đi lấy chồng, lấy con làm lãi, đằng này tiếng là gái có chồng mà "chín đêm trực tiết nằm không cả mười".
Mơ thở dài, đóng cổng lại, ra sau nhà quấy cám cho lợn ăn. Xong nàng lại đem gạo ra giần, chán nàng đi thu dọn đồ đạc lau bàn ghế, nàng cố bới công việc ra làm cho chóng hết ngày, mà sao ngày ấy dài thế? Tối đến, quang cảnh càng lạnh lẽo tệ! Mơ chong đèn ngồi khâu, khâu chán lại đọc truyện. Nhà trống, người neo, Mơ thấy rờn rợn, và đêm ấy nàng phải để đèn suốt sáng.
Hôm sau nàng rủ Trà đến ở cho vui. Trà đến, Mơ thích quá, cười nói luôn mồm, không biết rằng vui thế chẳng qua chỉ được vài hôm. Lúc nào Mơ cũng quấn lấy bạn, nàng còn giục Trà về đem cả thằng Minh xuống. Đêm ấy hai mẹ con Trà cùng ngủ một giường với Mơ, và nói chuyện với nhau thâu đêm. Thế mà sáng hôm sau họ cũng không biết gì là mệt. Trà thấy bạn vui quá, dù vui ấy chẳng lâu lai được mấy, thì thương hại, nàng gợi chuyện:
- Chị ạ! Anh ấy đi làm, ông bà lên thu xếp cho ở riêng, thì ai lên ở với anh ấy? Chắc phải có người trông nom cơm nước chứ.
Trà biết rằng: Người được lên ở với “anh ấy” không phải là Mơ, nhưng nàng cũng cứ hỏi xem ý nghĩ của bạn ra sao, nhưng Trà phải sửng sốt khi thấy Mơ thản nhiên trả lời:
- Úi chà! Ai lên ở cũng mặc, em chả thiết.
- Ông bà không thể ở trên ấy được rồi. Chắc là chị phải lên trông nom cơm nước cho anh ấy, lúc bấy giờ đã ra phết bà Phán đấy nhỉ.
- Em xin chị đừng nói thế đi! Chị còn lạ gì em nữa mà phải mỉa nhau.
- Không, em đâu dám mỉa chị. Em chỉ cầu giời khấn phật cho vợ chồng chị được sum họp vui vẻ với nhau thôi. Chị có lên ở với anh ấy, gằn nhau luôn, họa may anh ấy mới nghĩ lại, chứ chị mà ở nhà thì em cho địa vị của chị về sau này lắm.
- Khổ quá, chị cứ nhắc mãi chuyện ấy nữa. Em, cố nhiên là không thể lên tỉnh ở được rồi, dù cho thấy đẻ em có cho phép, nhà em cũng tống về kia mà.
- Nếu thế, anh ấy phải lấy vợ lẽ chứ còn gì nữa.
- Chả có sức! Hay là cho em về, rồi lấy một cô vợ cả khác cũng được.
Thấy bạn nói đến câu phẫn trí ấy, Trà không dám nói nữa. Còn Mơ, dứt lời, nàng ngồi ủ rũ gục đầu trên gối. Nàng tưởng đến lúc câu nàng nói ấy thành sự thực, thân nàng sẽ ra sao? Bố mẹ chết đã xanh ngọn cỏ, nhà đất bán hết cả rồi, con không có, vốn liếng cũng không. Nàng nghĩ đến anh Bân. Nhưng Bân bây giờ ở đâu? Nghe những lời anh ta nói đêm hôm ở vườn chùa sao mà ngọt ngào thế, chung tình thế! Lại những bài sáo anh ta thổi sao mà nghe não nùng thế! Có lẽ, thất tình, anh ta lên tận rừng xanh nước độc cho quên hết cảnh đồng ruộng. Có lẽ, chán đời, anh đã đi tu hay tự tử. Biết đâu! Anh ta đi chốc đã mười mấy năm trời, biệt vô âm tín”. Biết thế đi với anh Bân từ hồi ấy cho xong", nhưng đi bấy giờ có lẽ sớm quá, vừa mới về làm dâu, chân ướt, chân ráo ai lại thế, huống hồ mẹ già còn sống không lẽ báo hiếu bằng cách để cho mẹ chịu tai tiếng, buồn rầu hay sao? Bây giờ thì phải lúc, nhưng con người ấy biền biệt thấy đâu, mà tiếng sáo não nùng cũng xa xăm lắm lắm.
Mơ thở dài:
- Thôi thì trời cho sống ngày nào hay ngày ấy.
Trà khẽ nhủ:
- Chị cả ạ! em nói thực chứ không có tính bòn rút chi đâu. Bây giờ ông bà giao phó mọi việc cho chị, thì chị cũng nên chịu khó bớt ra ít nhiều. Sau này có xảy ra chuyện gì, cũng chẳng phải lo ăn nhờ ở vả ai. Em có cho chị thằng Minh thì em cho, chứ tiền bạc, thì cảnh nhà em chị biết đấy, liệu có đỡ được chị tí nào không?
- Chị bảo liệu mà bớt, nhưng làm sao? Tiền nong thầy em cho vào tủ khoá trong, khoá ngoài rồi, còn thóc gạo, chả lẽ mình xúc trộm đem bán, mà chết đói thì thôi, chứ em chả có tính ấy.
Trà lắc đầu ái ngại:
- Như cảnh chị thế mà khó xử thật.
- Thì em đã bảo trời cho sống ngày nào hay ngày ấy mà lại.
