Mơ đang rửa bát ở cầu ao, bỗng nghe có tiếng hỏi: ‘‘chị Mơ rửa bát sắp xong chưa?" Mơ ngẩng đầu nhìn, mím cười:
- Chị Trà đấy à! Có việc gì đấy?
Trà là người bạn gái thân nhất của Mơ từ hồi còn nhỏ. Trà là con gái út bà đồ Tư ở ngay cạnh nhà bà Hai, và lại trạc tuổi Mơ, nên hai người thân nhau như chị em. Từ khi Mơ đi lấy chồng, Trà không hay đi lại chơi với Mơ nữa vì sợ bà Chánh, nhưng vẫn thương Mơ là người hiền lành mà phải về làm dâu một nhà cay nghiệt, lại thường bị chế riễu về nỗi vợ lớn chồng bé, tình thương bạn ấy lắm lúc thốt ra miệng, hoặc lộ ra ở những việc đỡ bạn giặt rũ quần áo ở ao, hay hái dâu, vớt bèo. Trà không hề chế Mơ bao giờ, Mơ biết thế, nên những lúc đi hái dâu để bán, hay ra thăm đồng lúc mà được gặp Trà, thì Mơ sán lấy kể lể hết chuyện lớn, chuyện nhỏ trong nhà, không dấu tí gì, có thế mới trút được hết nỗi buồn bực tấm tức trong lòng. Trà đều kiếm lời an ủi Mơ, dù biết rằng những lời ấy chỉ thoảng qua chốc lát, một khi xa Trà, về nhà chồng, Mơ lại sẽ buồn, sẽ khổ, sẽ quên hết những lời của bạn. Trà tuy ít tuổi hơn nhưng làm việc gì cũng còn nghĩ chứ không nóng nảy hấp tấp như Mơ, lắm lúc Trà đã nói thẳng:
- Chị dại lắm, chả may số mình đã khổ sở thế, thì chịu vậy, chứ gặp ai cũng tạ thán, nhỡ đến tai bà Chánh, lại khổ thân.
Mơ cũng nhận ra như thế là phải, nhưng chỉ được vài hôm, rồi đâu lại vào đấy, không giữ nổi những sự phiền muộn, uất ức trong lòng, gặp bạn là Mơ lại kể lể, than thân trách phận.
Lần này cũng vậy, thấy Trà, Mơ đã nói luôn:
- Chị ạ, em bực lắm, chả làm gì nên tội, mà cứ phải mắng phải chửi suốt ngày, ai lại...
Trà ngắt lời:
- Thôi đừng kể lể con cà con kê nữa, rửa bát mau đi, em có câu chuyện dài muốn nói với chị đây. Nhưng đứng lâu đây, có lẽ về chị lại phải bị mắng mất.
Mơ lo lắng:
- Chị chờ em một tí em về, rồi em đi hái dâu bây giờ, như thế không lo nữa, nhưng chị có bận gì không?
- Thế thì may quá, Còn em ấy à? Cần gì, em đi với chị, U em có biết cũng chả mắng đâu.
Mơ rửa bát xong, tất tả vừa đi về, vừa nói:
- Chị cứ chờ em ở đây nhé!
Một lúc sau, mơ đã cầm rổ ra, hớn hở như con chim sổ lồng, kéo tay bạn:
- Nào đi! Chị.
Trà đã rõ tính bạn, buồn ngay đấy, mà cũng vui ngay đấy được.
Ra khỏi nhà được đi hái dâu với Trà, Mơ sung sướng quên cả những nỗi lo lắng vừa rồi, cả đến câu chuyện Mơ sốt sắng cần biết, Mơ cũng chẳng cần hỏi đến, nhưng Trà đã nhắc ngay:
- Chị Mơ ạ! Chị có biết em tìm chị để cốt nói chuyện gì không?
Mơ đang ba hoa cười cười, nói nói hỏi Trà hết câu này sang câu khác, bỗng im bặt, rồi nắm lấy tay Trà sẽ hỏi:
- Chút nữa em quên mất! Chuyện gì thế chị?
Trà khẽ lắc đầu:
- Chị nhớn người mà tính còn trẻ con quá! Đến ruộng dâu em sẽ nói, chứ đi đuờng nói không tiện.
Mơ không hỏi nữa, cắm đầu rảo bước theo bạn. Một lát sau, hai người đã ở trong ruộng dâu: nhìn bạn một tay vin cành, một tay bứt lá, nét mặt đầy vẻ lo ngại. Trà rụt rè định nói lại thôi, mà cũng chẳng biết nên bắt đầu câu chuyện thế nào cho phải.
Về phần Mơ tuy muốn biết nhưng không hiểu sao không dám hỏi bạn, có lẽ Mơ không muốn rằng: giờ khắc vui sướng này trở nên nghiêm trọng, cả hai cùng lưỡng lự, mặc dầu phút ấy không thể kéo dài mãi được. Trà quả quyết lên tiếng:
- Mơ ạ! Chỗ chị em thân, Trà mới nói, Mơ đừng giận nhé!
Rồi như không cần đợi câu trả lời, Trà nói tiếp, mặt cúi gầm xuống cành dâu ở tay:
- Mơ có biết rằng, ở làng người ta đang đồn Mơ chê chồng? Và tính Mơ lẳng lơ nên...
Mơ đang nóng nghe, thấy Trà ngừng lại, vội bước đến gần, nắm chặt lấy cánh tay Trà, hỏi dồn:
- Nên làm sao hở Trà?... Trà cứ nói đi.
Mơ cũng thừa đoán biết nên làm sao rồi, nhưng Mơ hãy còn cố hy vọng rắng ước đoán của mình sai, lo ngại đã lộ ra nét mặt, Trà nhận thấy, ái ngại vừa nói vừa ngập ngừng:
- Nên... nên người ta nói rằng: Mơ có tình ý với người theo trâu của bà Chánh.
Mặt Mơ đang đỏ bừng bỗng tái mét, rồi như không chịu nổi được cái tin ghê gớm ấy, Mơ gục đầu vào vai Trà khóc nức nở. Mơ không hiểu tại sao mà khóc, song nước mắt cứ tràn ra, và Mơ thấy rằng: nỗi buồn theo đó cũng nhẹ bớt đi nhiều. Trà nín lặng, phân vân chẳng biết nên nói nữa hay thôi. Một lúc sau, Trà mới khẽ nâng đầu bạn:
- Thôi, Mơ đừng khóc nữa. Họ đồn vậy nhưng Trà có tin như thế đâu. Trà bảo để Mơ biết mà liệu giữ mình kẻo mang tiếng đấy thôi.
Mơ nấc lên:
- Em khổ quá! Chị ạ.
Mơ muốn nói thật hết nỗi lòng cho bạn nghe mà không lám, mặc dầu Trà là bạn chí thiết của Mơ, nàng thở dài:
- Trà cũng biết cho Mơ đấy! Cái kiếp Mơ khổ sở là thế, nhưng cứ như vậy mãi thì biết đâu là chừng... Trà biết anh Bân chứ gì? Cái anh trẻ trẻ, hay thổi sáo ấy mà: anh ấy theo trâu cho nhà em đấy.
Trà thương hại, lấy tay vén mấy sợi tóc của Mơ rủ xuống trán, mà bảo:
- Mơ nên cẩn thận, vì nhỡ ra tai tiếng thì làm thế nào? Bây giờ còn ít người nói mà không liệu, một mai họ đồn ầm ỹ lên, đến tai bà Chánh còn ra sao nữa. Lúc ấy, nếu bà Chánh quá tin lời người ngoài đồn đại, thì phỏng Mơ có thể còn ở nhà được không? Lại bà Hai nữa, nếu bà được tin này hẳn bà chả còn dám ra đến ngoài nữa, Mơ thử nghĩ kỹ mà xem.
- Thế Trà bảo Mơ nên xử trí ra sao bây giờ?
- Trà chắc rằng tại Mơ quên như hồi còn ở nhà với bà Hai, lúc nào cũng trẻ con, cười đùa tự nhiên, hẳn là những lúc sai bảo anh Bân, Mơ cũng quen tính trẻ con như thế nên người ngoài họ sinh nghi chứ sao. Bây giờ Mơ phải đứng đắn, chả gì cũng đã có chồng rồi, người lớn rồi. Vả lại mình là dâu con trong nhà, là chủ, chứ anh Bân chẳng qua là người theo trâu thì có khác gì phận tôi tớ không?
Mơ lặng thinh không đáp, nhưng nàng rất phật ý về nỗi Trà đã dám coi khinh anh Bân, anh ấy chỉ có một tội nghèo, mà nghèo có phải là tội đâu? Thực ra Mơ thấy anh Bân còn tốt hơn tất cả họ nhà chồng, anh còn biết làm đỡ Mơ những lúc bận, khuyên giải Mơ những lúc Mơ tủi thân vì phải mẹ chồng mắng nhiếc, và có một lần giời mưa Mơ bưng rổ bát đi ở sân trơn quá trượt chân ngã vỡ hết cả, anh Bân sợ Mơ phải chửi, đã dám tự nhận là mình làm vỡ khi bà Chánh hỏi đến, để đến nỗi phải trừ mất đồng bạc công, ấy anh ta tử tế là thế, Mơ có thể coi anh là đầy tớ được không? Chính Mơ, chỉ có tiếng là dâu con nhưng thực ra khác gì con đòi, con ở.
Trà nhìn vẻ mặt suy nghĩ của Mơ, ngạc nhiên hết sức. Hay là Mơ phải lòng anh Bân thực? Không có lẽ như thế được. Trà tin rằng: bạn mình không bao giờ lại chịu ‘‘đâm đầu giở xuống’’ đi mê anh theo trâu nhà mình bao giờ. Nhưng, biết đâu đấy! Trà bực mình hết sức, nàng nắm chặt lấy hai cánh tay Mơ, lay mạnh:
- Thế nào? Mơ nghĩ gì nữa? Trà nói thế không phải ư?
- Chị nói phải lắm. Em nghĩ là vì làm sao mà có thể cấm họ đồn bậy được, bịt được miệng chum miệng lọ, chứ xưa nay ai bịt được miệng người. Thực ra Mơ đã làm gì nên tội đâu, thế mà hình như ai cũng ghét Mơ, hết chế diễu lại còn bày đặt chuyện này, chuyện nọ, Mơ biết làm thế nào? Thôi mặc, muốn ra sao thì ra!
Trà cũng nhận thấy chỗ vô lý đó, nàng im lặng vít cành dâu, bứt lá. Dâu mọc cao che kín cả hai người, ai đi ở bờ ruộng nếu vô ý tất không nhìn thấy. Gió thổi từ ngoài sông đưa tới, mỗi cơn là ngàn dâu reo rào rào, cành dâu mềm nghiêng ngả vướng xõa cả mái tóc Mơ. Nàng lãng đãng bứt từng lá hồi tưởng những ngày còn nhỏ theo mẹ ra ruộng dâu và cũng bứt từng lá, từng lá... rồi ca hát véo von. Thời ấy đã qua rồi, nhưng quên làm sao được! Mơ bỗng như không biết có Trà bên cạnh, nàng cất tiếng hát:
‘‘Mênh mông góc biển bên trời
Những người thiên hạ nào người tri âm?
Buồn riêng thôi lại tủi thầm,
Một duyên hai nợ ba lầm lấy nhau.’’
Giọng Mơ uyển chuyển, trên bãi dâu vắng vẻ gió đưa tiếng ngân ra tận xa xa. Bỗng nàng im bặt, ngơ ngác lắng tai nghe như sợ có người biết là mình đang hát, cử chỉ ấy Trà đã hiểu thấu, nàng đem lòng thương bạn, hoàn cảnh đã bắt Mơ bỏ cả tính hồn nhiên ngày trước. Ngày nay bị trói buộc trong vòng dư luận, đến nỗi không dám lộ hết bản năng, Mơ đã sống trong dối trá, dối người, dối cả mình.
Dâu hái đã xếp chật rổ, Mơ bảo bạn:
- Thôi chị ạ! Được nhiều rồi, em phải về nếu không có đẻ lại mắng là đi lâu.
Hai người giũ quần áo cho khỏi bụi, Mơ sửa lại vàng khăn căn dặn Trà:
- Chị đừng nói cho u em biết nhé!
Trà gật đầu:
- Mà chị cũng phải nghe em kia! Đừng trẻ con nữa. Chị có thương bà Hai, thương em thì nên giữ gìn ý tứ, người ta càng đồn hão chị càng phải cẩn thận.
Mơ cười:
- Chị khéo lo xa quá.
Rồi cắp rổ dâu vào nách, giắt bạn, cùng ra khỏi ruộng dâu. Trà vẫn chưa yên tâm:
- Chị cứ thế chả trách được. Nếu chị không nghe lời em thì em thề không dám bạn bè với chị nữa đâu.
Mơ càng cười to:
- Thì sao em lại chả nghe.
Nàng nói lảng:
- À, chị Trà ơi! Có phải chị sắp đi lấy chồng phải không? Lấy ai thế? Bao nhiêu người nói, mà chị cứ giấu chẳng cho em biết.
- Họ đồn nhảm đấy. Em nghèo, ai lấy. Còn như bắt lấy những cậu bé như anh cả thì em chịu thôi.
Câu ấy làm cho Mơ đang tươi, phải buồn thiu. Trà hối hận, vỗ vai bạn:
- Nói đùa đấy, đừng giận em tội nghiệp.
- Không, em có giận chị đâu. Nói chứ! Nếu chị đi lấy chồng thì chúng mình chắc chả còn được đi hái dâu với nhau như bây giờ nữa nhì!
- Đừng sợ, Trà không lấy ai đâu.
Rứt lời, nàng nắm lấy cánh tay Mơ, đi sát vào bên cạnh:
- Lấy chồng làm quái gì! Như thế này chả hơn ư, muốn ăn thì ăn, muốn chơi thì chơi, chứ có chồng rồi có khác gì đeo gông vào cổ.
Đến chỗ rẽ, Trà buông tay:
- Thôi, chị về nhé! Chị nhớ những lời em dặn đấy.
Mơ gật đầu, lặng lẽ bước đi. Trà đứng lại ngây người nhìn Mơ mãi đến lúc khuất sau mấy rặng tre, mới thong thả trở về.
