Mơ nắn lại vành khăn, vuốt lại mái tóc, ngắm nghía, sửa sang mãi, hôm nay nàng được thảnh thơi đôi chút, và chốc nữa nàng sẽ được ra chùa lễ. Mơ sung sướng vì đã lâu lắm bây giờ mới được làm dáng, và nhất là sẽ được cùng Trà tha hồ trò chuyện.
Năm nào cũng vậy, hễ đến tháng Giêng là chùa làng Thụy lại làm lễ Thượng Nguyên. Là một ngôi chùa sầm uất nhất vùng, và con gái Thụy cũng có tiếng đẹp nhất vùng, cho nên không cứ hội hè đình đám, chỉ một lễ cúng hằng năm cũng đủ tấp nập những người đến xem, thôi thì trên từ làng Bi, làng Chày đổ xuống, dưới từ làng Vĩnh làng Điền kéo lên, thiện nam, tín nữ đủ mặt, họ đến từ chiều, mặc dầu chưa lên đàn cúng, họ đã đứng chật cả chùa, chỗ này mấy cậu trêu cô hàng nước, chỗ kia mấy cô vịn vai nhau cười khúc khích xem bọn đàn ông cuộc nhau chém mía, kia một bàn xúc xắc, kia một chiếu thò lò, chỉ có thế, người chen người...
Những cảnh tưng bừng ấy rồi lát nữa Mơ sẽ được xem. Từ chiều nàng đã vội vã thu xếp đâu vào đấy, lợn đã cho ăn no, gà đã gọi đủ, và bây giờ trang điểm cũng đã xong, nàng chỉ còn đợi mẹ chồng bảo, là sẽ được theo ra chùa.
Mơ làn túi lấy trầu ăn, cốt trầu thắm giàn ra, làm cho đôi môi Mơ đỏ chót, má Mơ cũng ửng hồng vì say. Nàng vê ít thuốc lào xát lên hai hàm răng cửa đen nháy, đoạn nhổ cốt trầu vào gốc cau, nói một mình: ‘‘Gớm, miếng trầu hôm nay ăn say quá!’’
Nàng đứng tựa lưng vào thân cây cau, ngửa mặt, lim dim nhìn trời nặng những đám mây trắng đục, gió lạnh sẽ lướt qua từng ngọn, và dần dần đâu đó đều mờ những hơi sương. Văng vẳng, tiếng trống cúng đã bắt đầu rung, bà Chánh bấy giờ mới lên tiếng gọi:
- Cả đâu, vàng hương đã xếp đủ chưa?
Mơ "dạ", rồi chạy vội lên nhà trên. Bà Chánh ngồi xếp bằng tròn trên xập điểm lại quả trầu, bà sắm sửa vừa xong, nào quần lĩnh tía, nào áo đoạn kép, nào khăn nhiễu tam giang, lại mấy vòng hạt vàng quấn cổ, lại đôi hoa mặt dàn lấp lánh ở hai tai, trông bà như trẻ ra được mươi tuổi. Bà vui vẻ lắm, tối thế nào bà chả được ngồi hầu bóng trước nhất, vợ ông Chánh tổng đương thứ lại ăn thủ chỉ làng kia mà! Bà mỉm cười hỏi cậu "cả" cứ quanh quẩn ở đấy hết ôm cột này lại dựa cột kia để nhìn bà:
- Thế nào? Cậu trông đẻ sang hay vợ cậu sang?
Thành cười:
- Đẻ sang chứ lị! Nó làm gì có hột vàng, nó làm gì có áo đoạn.
Ông Chánh nằm xem sách ở ghế tràng kỷ, thấy vợ dềnh dáng mãi phát gắt:
- Sang với chả sang! Ăn mặc những gì mà từ chiều đến giờ vẫn chửa xong? Ngắm vuốt mãi! Già còn chửa trót đời!
Bà Chánh quay lại nguýt chồng:
- Bận gì đến ông đấy! Chỉ biết nói người, hôm nào ra đình họp việc làng thì cũng khệnh khạng bằng bốn...
Không để cho vợ nói hết câu, ông đã ngồi nhổm dậy, vặn to ngọn đèn lên, rồi xua:
- Thôi đi đi! Không có họ lại vào mời lần nữa bây giờ, từ chiều đến giờ ba bận mời rồi còn gì. Con cả bưng quả lễ cho đẻ mày đi!
Bà Chánh lẳng lặng đứng dậy. Hôm nay bà chịu nhún để còn đi hầu bóng, chứ cãi giả miếng một như mọi ngày thì ông cáu lên lại sinh lôi thôi. Bà quay lại bảo Mơ.
- Nào đi!
Mơ kiểm lại đồ lễ một lần nữa, chỉ sợ quên một thứ gì tất phải mắng, đoạn nhắc quả lễ để lên đầu, chào ông Chánh, rồi mới theo gót mẹ chồng. Thành chạy theo níu áo mẹ, bà Chánh giúi đồng hào vào tay con, khẽ bảo:
- Con ở nhà học bài chứ, Trời tối mà lạnh lắm, đẻ ngồi hầu bóng suốt đêm, con không thức được đâu, ở nhà, không có thầy đánh chết.
Thành phụng phịu trở vào. Mơ nhìn chồng khẽ thở dài.
Bóng tối đã phủ kín cả mọi vật. Gió đu những thân tre kêu cót két, nền trời toàn một sắc trắng lờ lờ, không một vì sao. Trên con đường đất gồ ghề người ta kéo nhau đi lễ, nói cười ầm ĩ, lẫn với tiếng chó sủa ran, chạy theo hàng rào cắn bóng, tiếng trống mõ, tiếng tiêu cảnh đánh rộn rập như thúc giục hai mẹ con bà Chánh rảo bước.
Dù trời tối, nhưng vì thuộc đường lắm nên chả mấy lúc bà Chánh và Mơ đã tới cổng chùa. Qua tam quan đã bày ra một cảnh tưng bừng nhộn nhịp, đèn lốm đốm như sao sa, người đi lại tấp nập, nhất là trong chùa, họ đứng sát cánh nhau xem cúng. Khi bà Chánh đi tới thì họ nhao nhao lên mà chào, và đứng dãn lối cho hai mẹ con bà đi. Tới nhà tổ, sư cụ đon đả ra đón:
- Gớm! Bận gì mà muộn thế? Các bà đây đang chờ bà để hầu thánh đấy.
Vừa nói sư cụ vừa chỉ bà Lý, bà Tổng, bà Phó cùng mấy bà Hương, Nhiêu, đang ngồi uống nuớc, ăn trầu trên mấy chiếu. Các bà này thấy bà Chánh đến đều đứng dậy chào hỏi:
- Bà chị ra chậm thế?
- Chắc ông Chánh còn giữ chứ gì! Chúng em chờ mãi.
Bà Chánh tươi cười đáp lại:
- A di đà phật! Bạch cụ! Chào các bà. Tôi bận quá. Vội vàng sắp sửa ra ngay đấy, chứ có dám dềnh dang đâu.
Mơ đặt quả lễ trên chiếc kỷ, đoạn chắp tay chào mọi người. Sư cụ nhìn Mơ, rồi phân trần với bà Chánh:
- Mợ Cả cũng ra đấy à? Tiếng rằng mợ ấy đem lễ ra chùa luôn, mà tối hôm nay tôi mới được tường mặt đấy.
Bà Lý đáp:
- Bạch cụ, bà Chánh tôi kén mãi đấy ạ, phúc đức quá, thật là con hiền dâu thảo.
Bà Hương cũng nói xen vào:
- Bạch cụ, thế cụ đã biết cậu cả chưa, thật là con giòng cháu giống, vợ nào chồng ấy tốt đôi đẹp lứa quá.
Những lời khen ấy không làm cho Mơ vui thích, trái lại Mơ vừa tủi, vừa thẹn. Nàng đứng tựa vào cột, mặt cúi gầm, lấy ngón chân cái di đi, di lại trên mặt đất. Mãi đến lúc Sư cụ bảo chú tiểu Tuyết đem tiến cúng quả lễ của bà Chánh và giục hai mẹ con bà lên chùa lễ phật, bấy giờ Mơ mới thấy nhẹ hẳn người. Lên chùa vừa gặp bà Đồ và Trà vừa lễ xong đi trở xuống. Mơ cúi chào bà Đồ, rồi ghé vào tai Trà nói nhỏ:
- Trà đợi Mơ ở điện nhé!
Trà gật đầu, và trong lúc bà Chánh đứng nói chuyện với bà Đồ, Trà kéo áo Mơ ra bên cột:
- Con Ninh nó cũng ra đấy.
Mơ gạn hỏi:
- Nó ra thì làm sao?
- Thế chị chưa biết chuyện à? Con Ninh nó phải lòng anh Bân theo trâu nhà chị ấy mà. Con ấy nó dám nói ngoa rằng chị đã có mang với anh Bân ba tháng rồi đấy.
Mơ giật mình, lạnh toát cả người, toan hỏi cho rõ chuyện, thì bà Chánh đã gọi vào lễ. Lễ phật xong, lại đến hai ban đức Chúa, rồi mới xuống điện. Trong lúc bà Chánh ngồi đồng, Mơ và Trà dắt nhau ra ngoài hiên, câu chuyện đầu tiên là Mơ căn vặn Trà:
- Chị biết đích con Ninh nó nói thế à? Nó nói với ai? Thế này thì em tức chết mất!
Trà ôn tồn bảo:
- Hôm qua em đi chợ gặp bác nhiêu Tình, bác hỏi em rằng chơi thân với chị thì có biết rõ chuyện ấy thực hay giả không? Em có hỏi lại là ai nói xưng xưng ra thế, thì bác ấy bảo là con Ninh, Em giận quá toan tìm con Ninh cho nó một trận nhưng không thấy nó đâu.
Mơ mỉm cười.
- Chị cũng khéo tức hão, nó nói xấu em mà chị định đánh nó thì đánh làm sao?
Trà ngạc nhiên:
- Chuyện như thế mà chị còn cười được à?
- Thì chị bảo làm gì được nó bây giờ?
- Hai chị em mình ra đánh tuốt xương nó ra cho nó chừa nói nhảm đi chứ.
- Không thể được chị ạ! Bây giờ nó chối bay chối biến, mình sinh sự với nó lại càng như vạch áo cho người xem lưng, thứ nhất lại đông người thế này, mà cả đẻ em cũng ở đây nữa.
- Chị bảo đành chịu cho nó tha hồ nói xấu mình hay sao?
- Úi chà! Nó chả có sức mà nói, cây ngay có bao giờ sợ chết đứng.
Trà không nói nữa, tần ngần nhìn Mơ mà ái ngại cho bạn, nhẫn nại quen rồi đến nỗi chịu để người vu họa, không một lời giải tỏ minh bạch, Mơ đã chịu vào khuôn phép của bà Chánh, không còn tính ương bướng thuở bé nữa.
Trà còn lạ gì, xưa kia đừng nói ai đổ tiếng xấu cho Mơ, cứ trêu vào Trà, hay một bạn gái nào thân của Mơ là Mơ đã chẳng chịu để cho yên. Mơ đanh đá đến nỗi lắm lúc Trà phải phát ghét, thế mà nay thì khác hẳn. Mơ đã quá nhũn nhặn đến nhẫn nhục, quá nhu mì đến hèn nhát.
Khuya lắm rồi, bà Chánh đã ngồi được đến ba giá đồng. Trên chùa cúng xong từ lâu, người đi xem đã về vãn hẳn, chỉ còn một ít con hương đệ tử đứng, ngồi xúm xụm trọng điện đợi ngồi hầu bóng. Sương xuống mỗi lúc một thêm giá. Trà ngồi ngoài hiên thấy lạnh buốt, lần túi, rồi hỏi Mơ:
- Trà quên không đem trầu đi. Chị có, cho em xin một miếng ăn cho đỡ rét.
Mơ lục trong túi, cũng không mang nốt, Trà cười:
- Rõ khéo bảo nhau! Có thế mà cũng quên, giá lạnh thế này, được khẩu trầu ăn thì ấm lắm nhỉ.
- Được, để em xuống xin chú Tuyết.
Dứt lời, Mơ đứng dậy xuống nhà bếp tìm chú Tuyết xin được mấy khẩu trầu, Mơ còn đứng lại nói dăm ba câu chuyện và ăn một miếng cho đỡ rét. Lúc trở lên điện, Mơ rẽ ra sau tường hoa, chỗ đầu vườn đề nhổ cốt trầu. Sân chùa lúc ấy vắng tanh, Mơ chạy qua, tới đầu vườn, vừa nhổ xong, nghe có tiếng gọi se sẽ:
- Cô Mơ!
Mơ giật mình, ngơ ngác nhìn, vườn giồng nhiều cây ăn quả to lớn, lá tốt um tùm mặc dầu về mùa đông đã rụng hết nhiều, nên tối om. Nàng quay lại toan trở về điện, thì gần đấy, sau bụi chuối, có tiếng gọi khẽ, giọng hơi run vì cảm động:
- Cô Mơ ra đây cho tôi hỏi câu chuyện.
Mơ rất đỗi kinh ngạc, vì lần này thì rõ ràng là tiếng anh Bân. Nàng ngập ngừng, trống ngực đập thình thình, muốn ra vườn lại rụt rè, định bụng chạy về với Trà mà hai chân vẫn không cất nổi bước. Mơ quay nhìn phía sau: sân chùa chẳng còn một ai...
‘‘Thôi kệ!’’ Mơ tự nhủ như vậy, và lưỡng lự quay đi, nhưng một bàn tay đã đưa ra nắm chặt lấy tay mMơ mà kéo đi. Mơ hoang mang, không kháng cự, lẳng lặng bước theo.
Trà đang thèm ăn trầu, đợi mãi không thấy Mơ lên, sốt ruột đứng dậy xuống bếp tìm, vừa đi vừa lẩm bẩm:
‘‘Con ranh! Đi lâu thế!’’
Xuống đến bếp chẳng thấy Mơ đâu, Trà hỏi chú Tuyết:
- Mợ cả Thành có đây không chú?
Chú Tuyết lắc đầu:
- Mợ ấy lên điện từ lâu rồi.
Trà giật mình, vội quay ra, một ý tưởng nghi hoặc thoáng qua trong trí. Nàng không lên điện, rẽ qua sân chùa, tới đầu tường hoa, nàng bỗng đứng sững lại: tiếng người rì rầm tự trong khu vườn tối om đưa ra. Trà sốt ruột vịn vào tường hoa sẽ gọi:
- Mơ ơi! Mơ!
Tiếng rì rầm im bặt. Trà gọi thêm mấy tiếng nữa, không thấy trả lời. Nàng nghi hoặc, đứng lắng tai nghe một lát, quay đi được vài bước, rồi không hiểu nghĩ sao, nàng cúi nhặt một viên gạch vồ ở gốc cau cầm lăm lăm trong tay mà bước thẳng vào vườn.
Chưa qua được bức tường hoa, Trà đã giật nẩy mình đánh rơi cả gạch: Mơ tự trong vườn bước sấn tới ôm lấy Trà, khẽ van lơn:
- Lạy chị!
Thấy Mơ, Trà giận quá tưởng phát khóc được xong Trà nín lặng, nắm cổ tay bạn kéo đi về phía điện. Bà Chánh đang lên giá cô Chín, nói õng ẹo:
- Tiểu, tiểu.., tiểu lại đây.... rồi ban tài, ban lộc cho.
Mấy bà ngồi hai bên luôn mồm xuýt xoa, tấu cô. Cung văn càng cao giọng hát, tiếng đàn khi khoan, khi nhặt.
Mơ và Trà đều không buồn ngó tới. Mỗi người bận theo đuổi một ý nghĩ.
Trước nhà tổ, có trồng một cây ngọc lan to, hai người đến ngồi dưới gốc cây. Trà lên tiếng trước:
- Trầu đâu, hở Mơ?
Mơ thẫn thờ móc túi đưa cả mấy miếng trầu chú Tuyết cho lúc nẫy. Trà nắm lấy tay bạn. gạn hỏi:
- Mơ có giận Trà không?
- Ô hay! Có việc gì mà giận?
- Mơ làm sao như người mất hồn thế?... Lúc nãy Mơ nói chuyện với ai ở ngoài vườn thế?
Mơ lặng yên, cúi đầu không đáp. Trà cố gặng hai ba lượt. Mơ thở dài, nói khẽ như thầm, "Anh Bân".
Trà lặng người. Sao lại có thể như thế được? Trà đã đoán già từ trước là Mơ nói chuyện với Bân, mà lúc ấy cũng không thể chịu được nổi câu trả lời cộc lốc của bạn. Giá Mơ cứ nói dối quanh, có lẽ Trà cũng yên: Trà cốt không muốn biết sự thực ấy, sự thực trắng trợn đã làm cho Trà thất vọng: một người như Mơ lại có thể hạ mình xuống chuyện trò cùng người theo trâu nhà mình như vậy được. Trà tức bực, nói đầy vẻ hờn giận:
- Mơ tệ quá thật!
Ánh đèn dầu ở nhà tổ chiếu tới chỗ hai người ngồi, làm Mơ trông rõ nét mặt nghiêm nghị của Trà, Mơ sợ hãi gục đầu vào vai bạn nức nở.
- Trà đừng nghi oan nhu thế, tội nghiệp! Mơ khổ quá.
Trà mủi lòng dịu giọng:
- Sao chị dại dột thế? Em nóng ruột đi tìm ngay, chứ không nhỡ có ai qua lại người ta biết thì còn ra làm sao nữa?
Mơ vẫn khóc. Trà đẩy đầu bạn ra:
- Chị đừng khóc thế, có ai biết, đến tai bà Chánh lại lôi thôi. Chị bảo em đừng nghi oan cho chị, thì lúc nẫy chị ra vườn làm gì?
- Tại em ra đấy nhổ cốt trầu nên mới gặp anh Bân.
Trà đỏ mặt, nói dỗi:
- Em chỉ nghĩ tình bè bạn thân thiết tử bé, với lại em thương bà Hai cũng như thương U em ở nhà, nên em mới nói, chứ còn thì tùy chị đấy, em lo phận em còn chả xong nữa là.
Mơ thấy bạn dỗi, thì vừa thẹn vừa tức:
- Anh ấy hỏi thì ra chứ sợ gì! Trà phải biết nếu Mơ không thương u Mơ, thì Mơ cũng chẳng cần. Trà tưởng Mơ sung sướng lắm đấy... vả lại Mơ đã làm gì nên tội? Anh ấy rủ Mơ bỏ nhà trốn đi, Mơ có nghe đâu. Ấy chính lúc anh ấy cố nài thì Trà đến...
Nói đến đấy, Mơ nín lặng, rùng mình nghĩ lại phút đê mê ban nẫy, nếu Trà không đến, Mơ sẽ xử trí ra sao trước cám dỗ của dục tình? Hai tay ôm lấy đầu, Mơ thở dài não nuột:
- Cứ thế này mãi hay sao? Vất vả khó nhọc để làm gì? Thà rằng đi ở con sen, con đòi, lại được đồng tiền công!
Từ nãy, Trà vẫn ngồi đăm đăm nhìn bạn, nửa thương, nửa giận. Gió thổi lạnh, Trà rùng mình nép vào bên Mơ cho ấm, mà Mơ cũng thản nhiên như không biết. Tiếng đàn hát trên điện, Mơ nghe cũng thấy như xa dần. Mơ bâng khuâng tưởng như có thể bỏ nơi chôn nhau cắt rốn, bỏ cái làng nhỏ dưới bóng tre xanh này mà đi, đi mãi...
Bỗng có tiếng trẻ con khóc thét làm Mơ giật mình, sau nhà tổ, bên hàng xóm, có tiếng hát ru em:
- “Trèo lên câv bưởi hái hoa.
“Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân,
“Nụ tầm xuân nở ra cánh biếc,
“Em có chồng anh tiếc lắm thay!
- "Vì gì một mớ trầu cau,
“Sao anh chẳng hỏi những ngày còn không?
“Bây giờ em đã có chồng,
“Như chim vào lồng, như cá cắn câu.
“Cá cắn câu, biết đâu mà gỡ?
“Chim vào lồng biết thuở nào ra?..."
Mơ chán nản, ngơ ngác nhìn. Sân chùa vắng ngắt. Bên Mơ, Trà ngồi bó gối, ủ rũ. Mơ kéo tay Trà đứng dậy:
- Chúng ta vào trong điện đi! Ở đây rét lắm!
