Đang quen với ánh sáng ban ngày rực rỡ ngoài trời, tôi thấy bên trong ngôi nhà có vẻ tối tăm và mát mẻ. Đây đó, ánh mặt trời xuyên qua các khe hẹp, tạo thành những mảng sáng nhỏ trên sàn nhà tatami. Mùi gỗ ẩm vẫn nồng như mọi khi.
Phải mất một hai giây mắt tôi mới thích nghi được với không gian mới. Một bà già đang ngồi trên sàn tatami, Mariko ngồi trước mặt bà ta. Bà ta thận trọng quay đầu lại nhìn tôi, như sợ sẽ bị đau cổ. Mặt bà ta xương xương, trắng bệch như phấn, khiến tôi thoạt đầu khá sợ hãi. Trông bà ta cỡ bảy mươi tuổi, nhưng cái cổ và đôi vai gầy gò yếu ớt kia rất có thể là do sức khỏe sa sút không kém gì do tác động của tuổi già. Kimono của bà ta có màu tối ảm đạm, loại thường mặc khi đang có tang. Mắt bà ta hơi sụp, nhìn tôi với vẻ vô cảm.
“Chào cô,” cuối cùng bà ta cũng lên tiếng.
Tôi khẽ cúi người chào đáp lại. Trong một hai giây đồng hồ, chúng tôi nhìn nhau gượng gạo.
“Cô là hàng xóm à?” bà ta hỏi. Bà ta nói từng từ rất chậm rãi.
“Vâng,” tôi đáp. “Một người bạn.”
Bà ta tiếp tục nhìn tôi thêm giây lát, rồi lại hỏi, “Cô có biết chủ nhà đi đâu không? Cô ấy để con gái lại một mình.”
Con bé đã dịch đi và giờ đang ngồi ngay cạnh người lạ mặt. Nghe bà ta hỏi như thế, nó nhìn tôi chăm chú.
“Không, cháu không biết,” tôi đáp.
“Kỳ cục thật,” bà ta nói. “Cả con bé hình như cũng không biết. Tôi không hiểu cô ấy đi đâu. Tôi không thể đọi lâu được.”
Chúng tôi lại tiếp tục quan sát nhau.
“Bác từ xa đến phải không ạ?” tôi hỏi.
“Khá xa. Cô thứ lỗi cho quần áo của tôi nhé. Tôi vừa đi dự lễ tang về.”
“Cháu hiểu,” tôi lại cúi người.
“Một sự kiện đáng buồn,” bà ta nói, chậm chạp gật gù một mình. “Là đồng nghiệp cũ của cha tôi. Cha tôi ốm quá không thể đi được. Ông cử tôi đến chia buồn giúp ông. Thực là một sự kiện đáng buồn.” Bà ta đưa mắt nhìn quanh ngôi nhà, thận trọng cửa động đầu như khi nãy. “Cô không biết cô ấy đi đâu sao?” bà ta lại hỏi.
“Không ạ, cháu e là không.”
“Tôi không thể chờ lâu. Cha tôi sẽ rất lo lắng.”
“Bác có muốn cháu nhắn lại gì không?” tôi hỏi.
Người phụ nữ không nói gì một lúc. Rồi bà ta nói, “Nhờ cô nói giúp tôi đến đây tìm cô ấy. Tôi là họ hàng của cô ấy. Tên tôi là Yasuko Kawada.”
“Bác là Yasuko?” Tôi cố gắng hết sức che giấu sự ngạc nhiên. “Bác là Yasuko, chị họ của Sachiko sao?”
Bà ta cúi người, vai hơi run khi làm thế. “Nhờ cô nói giúp tôi đến tìm cô ấy. Cô không biết cô ấy đang ở đâu à?”
Một lần nữa, tôi lại khẳng định mình không biết gì. Bà ta lại gật gù một mình.
“Dạo này Nagasaki thay đổi nhiều quá,” bà ta nói. “Chiều nay, tôi gần như không nhận ra thành phố nữa.”
“Vâng,” tôi đáp. “Cháu nghĩ là đã có rất nhiều thay đổi lớn. Nhưng bác không sống ở Nagasaki sao?”
“Chúng tôi sống ở Nagasaki đã nhiều năm. Đúng như cô nói, thay đổi nhiều quá. Bao nhiêu tòa nhà mới đã xuất hiện, thậm chí cả các con phố mới nữa. Lần cuối cùng tôi vào thành phố chắc phải là hồi mùa xuân. Và chỉ từ lúc đó đến nay, đã có thêm biết bao tòa nhà mới được xây. Tôi tin chắc hồi mùa xuân đã làm gì có chúng. Mà thực ra, hồi đó tôi cũng đi dự lễ tang. Đúng, là tang lễ của chú Yamashita. Không hiểu sao nhưng tang lễ vào mùa xuân thường có cảm giác buồn bã hơn bình thường. Có phải cô nói cô là hàng xóm đúng không? Thế thì tôi rất vui được làm quen với cô.” Mặt bà ta run lên và tôi nhận ra bà ta đang mỉm cười; mắt bà ta nheo lại, miệng cong xuống chứ không cong lên. Tôi thấy bất tiện khi phải đứng ở cửa ra vào, nhưng cũng không dám bước lên sàn tatami.
“Rất vui được gặp bác,” tôi nói. “Sachiko vẫn thường nhắc đến bác.”
“Cô ấy nhắc đến tôi ư?” Người phụ nữ hình như suy nghĩ một lúc. “Chúng tôi đang chờ cô ấy đến sống cùng. Sống cùng tôi và cha tôi. Có thể cô ấy cũng đã nói với cô chuyện đó.”
“Có ạ, chị ấy có nói với cháu.”
“Chúng tôi tưởng cô ấy sẽ đến từ ba tuần trước cơ. Nhưng mãi mà chưa thấy đâu.”
“Ba tuần trước sao? thế thì chắc có hiểu nhầm gì đó bác ạ. Cháu biết là chị ấy đang chuẩn bị rời khỏi đây.”
Bà ta lại đưa mắt nhìn quanh căn nhà. “Tiếc quá cô ấy lại không có nhà,” bà ta nói. “Nhưng nếu cô là hàng xóm thì tôi rất vui được làm quen với cô.” Bà ta lại cúi người rồi tiếp tục nhìn tôi chằm chằm. “Hy vọng cô sẽ chuyển lời giúp tôi,” bà ta nói.
“Nhất định rồi ạ.”
Bà ta ngồi im lặng thêm một lúc. Cuối cùng bà ta lên tiếng: “Chúng tôi có xích mích nhỏ, cô ấy với tôi. Có lẽ cô ấy cũng kể cho cô nghe về chuyện đó. Chỉ là hiểu lầm, có vậy thôi. Tôi rất ngạc nhiên khi thấy cô ấy gói ghém đồ đạc rồi bỏ đi vào ngày hôm sau. Quả thực là tôi rất ngạc nhiên. Tôi không có ý xúc phạm cô ấy. Cha tôi nói lỗi là do tôi,” bà ta ngừng lời một lúc. “Tôi không có ý xúc phạm cô ấy,” bà ta lặp lại.
Trước đây, tôi chưa bao giờ nghĩ có thể bác và chị họ Sachiko lại hoàn toàn không hay biết về sự tồn tại của gã bạn trai người Mỹ. Tôi lại cúi người, không thể tìm ra một câu trả lời thích hợp.
“Tôi phải thừa nhận là từ khi cô ấy bỏ đi, tôi rất nhớ cô ấy,” bà nói tiếp. “Tôi cũng nhớ cả Mariko nữa. Tôi rất vui khi có họ bên mình, tôi thật ngu ngốc khi đã mất bình tĩnh và nói những điều như vậy.” Bà ta lại ngừng lời, quay mặt sang Mariko, rồi lại quay sang nhìn tôi. “Cả cha tôi cũng nhớ hai mẹ con, theo cách riêng của ông. Ông nghe được mà. Ông nghe được ngôi nhà đã trở nên lặng lẽ hơn hẳn. Sáng hôm nọ, tôi thấy ông thức giấc, nói với tôi ông thấy ngôi nhà giống như một nấm mồ. Như một nấm mồ, ông nói thế. Nếu họ trở về thì sẽ tốt cho cha tôi rất nhiều. Có lẽ cô ấy sẽ quay lại vì cha tôi.”
“Nhất định cháu sẽ nói cho chị Sachiko biết tình cảm của bác,” tôi nói.
“Vì cả cô ấy nữa,” bà già nói tiếp. “Rốt cuộc thì phụ nữ sống mà không có một người đàn ông dẫn bước đưa đường là điều không tốt. Chuyện ấy chỉ mang lại những khổ đau. Cha tôi ốm yếu, nhưng không có gì nguy hiểm đến tính mệnh. Giờ thì cô ấy nên quay lại, vì chính hạnh phúc của mình, chứ không phải vì bất cứ thứ gì khác.” Bà ta bắt đầu cởi nút buộc một chiếc khăn vuông đặt bên mình. “Thực ra, tôi có mang theo cái này,” bà ta nói, “chỉ là hai chiếc áo len mỏng do tôi tự đan, vậy thôi. Nhưng đan từ len tốt. Tôi đã định sẽ tặng hai mẹ con khi họ quay về, nhưng hôm nay tôi quyết định cầm theo. Đầu tiên, tôi đan một chiếc cho Mariko, rồi tôi nghĩ bụng nên đan một chiếc cho mẹ con bé.” Bà ta giơ một chiếc lên rồi đưa mắt nhìn con bé. Miệng bà ta lại xệch xuống khi mỉm cười.
“Nhìn đẹp quá,” tôi nói. “Chắc bác phải mất nhiều thời gian lắm.”
“Len tốt lắm đấy,” bà ta nhắc lại. Rồi bà ta lấy khăn bọc hai chiếc áo và buộc nút cẩn thận. “Đến lúc tôi phải về rồi. Nếu không, cha tôi sẽ rất lo lắng.”
Bà ta đứng dậy, xuống khỏi sàn nhà tatami. Tôi giúp bà ta đi guốc gỗ vào chân. Mariko cũng đã sán lại mép sàn. Người phụ nữ khẽ sờ tay vào đầu con bé.
“Cháu nhớ nhé, Mariko,” bà ta nói, “nhớ nói với mẹ những gì bác nói với cháu. Và đừng quá lo lắng về lũ mèo con. Trong nhà còn rất nhiều phòng cho chúng.”
“Chúng cháu sẽ sớm về nhà,” Mariko đáp. “Cháu sẽ nói với mẹ.”
Bà ta lại mỉm cười. Rồi quay sang tôi cúi chào. “Tôi rất vui được làm quen với cô. Tôi không thể ở lại lâu hơn được nữa. Cô biết đấy, cha tôi không được khỏe.”
⁎ ⁎ ⁎
“Ôi, em đấy à, Etsuko,” Sachiko nói khi tôi sang nhà cô vào tối hôm đó. Rồi cô cười và nói thêm, “Đừng tỏ vẻ ngạc nhiên thế. Em không nghĩ chị sẽ vĩnh viễn sống ở đây chứ, đúng không?”
Quần áo, chăn gối và rất nhiều vật dụng khác nằm la liệt trên mặt sàn tatami. Tôi trả lời gì đó cho phù hợp rồi chọn một chỗ không làm cô vướng tay vướng chân. Cạnh tôi, trên nền nhà, có hai chiếc kimono tuyệt đẹp tôi chưa từng thấy Sachiko mặc bao giờ. Tôi còn thấy bộ ấm chén trà tinh tế làm bằng sứ trắng đã được xếp trong hộp bìa cứng đặt giữa nhà.
Sachiko đã mở rộng các cửa trượt chính giữa để đón ánh sáng cuối ngày; mặc dù vậy, trong nhà vẫn tối rất nhanh, ánh tà dương rọi qua hiên không thể chạm đến góc căn nhà nơi Mariko đang ngồi lặng im nhìn mẹ. Cạnh con bé là hai chú mèo con đang đùa giỡn với nhau; con bé đang ôm con mèo thứ ba trong tay.
“Em đoán là Mariko đã kể cho chị,” tôi nói với Sachiko. “Chiều nay chị có khách đấy. Chị họ chị đến.”
“Có, Mariko đã bảo chị.” Sachiko tiếp tục gói ghém đồ vào rương.
“Sáng mai chị đi à?”
“Đúng,” cô nói, hơi tỏ vẻ nôn nóng. Rồi cô thở dài và đưa mắt lên nhìn tôi. “Đúng thế, Etsuko, sáng mai bọn chị sẽ lên đường.” Rồi cô nhét một thứ gì đó vào góc va li.
“Chị có nhiều đồ quá,” cuối cùng tôi cũng nói. “Làm sao chị mang hết cho được?”
Một lúc trôi qua mà Sachiko không trả lời. Rồi vừa tiếp tục gói ghém, cô vừa nói, “Em biết quá rõ rồi còn gì, bọn chị sẽ chở bằng ô tô.”
Tôi ngồi im lặng. Cô hít một hơi thật sâu, đưa mắt nhìn ngang qua phòng, tới chỗ tôi đang ngồi.
“Đúng, bọn chị sẽ đi khỏi Nagasaki, Etsuko ạ. Chị cam đoan với em, chị đã dự định sẽ sang chào tạm biệt khi nào gói xong đồ đạc. Chị sẽ không đi mà không nói lời cảm ơn em vì em đã rất tử tế với chị. Nhân tiện, về khoản tiền em cho chị vay, chị sẽ gửi trả em qua đường bưu điện. Xin em đừng lo lắng gì về chuyện đó.” Cô lại tiếp tục đóng gói.
“Chị đi đâu?” tôi hỏi.
“Kobe. Mọi chuyện giờ đã được quyết định dứt điểm rồi.”
“Kobe ư?”
“Đúng thế, Etsuko ạ. Kobe. Rồi sau đó là Mỹ. Frank đã thu xếp xong mọi thứ. Em không thấy mừng cho chị sao?” Cô khẽ cười rồi lại quay mặt đi.
Tôi tiếp tục nhìn Sachiko. Cả Mariko cũng đang nhìn mẹ. Con mèo trong tay nó đang tìm cách trèo xuống chơi với hai con mèo kia trên sàn tatami, nhưng con bé vẫn giữ chặt nó lại. Cạnh nó, ở góc phòng, tôi thấy hộp đựng rau quả nó thắng được ở quầy kujibiki. Có vẻ như cái hộp đã được Mariko biến thành chuồng cho lũ mèo.
“Tiện thể, Etsuko, em có thấy đống đồ ở đằng kia không” - Sachiko chỉ - “là những thứ chị phải bỏ lại. Chị không biết mình có nhiều đồ đến thế. Một số thứ là hàng tốt đấy. Nếu muốn, em cứ lấy cái gì em thích mà dùng nhé. Tất nhiên là chị không có ý gì đâu. Chỉ là có một số đồ chất lượng tốt.”
“Nhưng còn bác chị thì sao?” tôi nói. “Cả chị họ của chị nữa?”
“Bác chị ư?” Cô nhún vai. “Ông ấy rất tốt khi mời chị đến ở cùng. Nhưng chị e là bây giờ mình đã có kế hoạch khác mất rồi. Em không biết được rời khỏi nơi này khiến chị thấy nhẹ nhõm đến mức nào đâu Etsuko ạ. Chị tin là cuối cùng chị cũng thoát khỏi cảnh dơ dáy này rồi.” Rồi cô lại nhìn qua phòng đến chỗ tôi ngồi và cười. “Chị biết rõ em đang nghĩ gì. Chị đảm bảo với em, Etsuko ạ, em nhầm đấy. Lần này anh ấy sẽ không để chị phải thất vọng. Ngay khi trời sáng là anh ấy sẽ lái xe tới đây. Em không mừng cho chị sao?” Sachiko nhìn quanh số hành lý đang nằm rải rác trên nền nhà rồi thở dài. Sau đó, cô bước qua một đống quần áo và quỳ xuống bên hộp đựng bộ đồ trà và bắt đầu chèn len xung quanh.
“Mẹ đã quyết định chưa?” Mariko đột nhiên hỏi.
“Chúng ta không thể nói chuyện đó vào lúc này, Mariko,” mẹ nó đáp. “Mẹ đang bận.”
“Nhưng mẹ nói con được giữ chúng mà. Mẹ không nhớ sao?”
Sachiko khẽ lắc chiếc hộp; đồ sứ vẫn va vào nhau lanh canh. Cô nhìn quanh, thấy một mảnh vải và bắt đầu xé ra thành từng dải.
“Mẹ nói con được giữ chúng,” Mariko nhắc lại.
“Mariko, con phải nghĩ đến hoàn cảnh của chúng ta chứ. Làm sao ta mang mấy con vật ấy theo được đây?”
“Nhưng mẹ đã nói con được giữ chúng.”
Sachiko thở dài rồi dường như cân nhắc gì đó trong chốc lát. Cô nhìn bộ bình trà, tay vẫn cầm mớ vải.
“Mẹ nói thế mà,” Mariko nói. “Mẹ không nhớ sao? Mẹ nói con được giữ chúng.”
Sachiko ngẩng lên nhìn con gái, rồi lại nhìn lũ mèo con. “Mọi thứ giờ khác rồi,” cô mệt mỏi đáp. Rồi một cơn cáu bẳn tràn trên mặt, cô ném mớ vải xuống sàn. “Mariko, tại sao con quan trọng hóa lũ mèo thế? Làm sao ta mang chúng theo được? Không, ta phải bỏ chúng lại đây.”
“Nhưng mẹ đã nói con được giữ chúng.”
Sachiko quắc mắt nhìn con gái. “Con không nghĩ đến việc gì khác được sao?” cô nói, hạ thấp giọng đến mức gần như thì thầm. “Không phải con đã đủ lớn để hiểu rằng ngoài lũ vật bẩn thỉu ấy còn có bao nhiêu vấn đề khác sao? Con người lớn một chút đi. Con không thể cứ suốt đời quyến luyến ủy mị như thế được. Chúng chỉ… chúng chỉ là giống vật thôi, con không thấy sao? Con không hiểu sao, hả con? Con có hiểu không?”
Mariko chằm chằm nhìn mẹ.
“Nếu cháu muốn, Mariko,” tôi xen vào, “Thỉnh thoảng cô sẽ sang cho chúng ăn. Rồi cuối cùng, tự chúng sẽ tìm được chỗ ở cho mình thôi. Cháu không phải lo đâu.”
Con bé quay sang nhìn tôi. “Mẹ đã nói cháu được phép giữ chúng.”
“Đừng có trẻ con thế,” Sachiko nói gay gắt. “Con đang cố tình tỏ ra ương bướng, lúc nào cũng vậy. Mấy cái con vật bẩn thỉu đấy thì có nghĩa lý gì chứ?” Cô đứng dậy, lại góc nhà nơi Mariko ngồi. Lũ mèo con trên sàn tatami vội lùi lại; Sachiko nhìn xuống chúng rồi hít một hơi thật sâu. Với vẻ bình tĩnh, cô lật hộp đựng hoa quả để mặt có hai tấm lưới sắt ngửa lên trên. Sau đó, cô thò tay xuống bắt từng con mèo con thả vào trong hộp. Rồi cô quay sang con gái; Mariko vẫn đang ôm chặt con mèo cuối cùng.
“Đưa cho mẹ,” Sachiko nói.
Mariko vẫn giữ chặt con mèo. Sachiko tiến lại gần, chìa tay ra. Con bé quay sang nhìn tôi.
“Đây là Atsu,” nó nói. “Cô có muốn nhìn nó không, cô Etsuko? Đây là Atsu.”
“Đưa con mèo cho mẹ, Mariko,” Sachiko nói. “Con có hiểu không hả, chúng chỉ là con vật. Tại sao con không chịu hiểu, hả Mariko? Con còn bé lắm sao? Nó không phải con của con, nó chỉ là một con vật, không khác gì chuột hay rắn. Giờ thì đưa ngay cho mẹ.”
Mariko ngẩng lên, nhìn mẹ không chớp mắt. Rồi từ từ, nó hạ thấp tay rồi thả con mèo xuống sàn tatami trước mặt mình. Con mèo giãy giụa khi Sachiko nhấc nó lên. Cô bỏ nó vào trong hộp đựng rau quả rồi đóng lưới sắt lại.
“Ngồi yên ở đây,” cô bảo con gái, tay ôm chiếc hộp. Khi đi qua chỗ tôi ngồi, cô nói, “Thật ngớ ngẩn, chúng chỉ là giống vật, quan trọng cái quái gì chứ?”
Mariko đứng dậy, hình như định đi theo mẹ. Ra đến cửa, Sachiko quay lại bảo, “Có nghe mẹ bảo không? Ngồi yên trong nhà.”
Trong giây lát, Mariko đứng yên tại mép sàn tatami, mắt nhìn ra cửa, nơi mẹ nó vừa đi mất.
“Chờ mẹ cháu ở đây, Mariko,” tôi nói với nó.
Nó quay lại nhìn tôi. Rồi ngay sau đó, nó chạy biến mất.
⁎ ⁎ ⁎
Tôi ngồi yên trong một hoặc hai phút. Rồi cuối cùng, tôi cũng đứng lên, xỏ dép vào chân. Từ cửa nhìn ra, tôi thấy Sachiko đứng gần bờ nước, hộp đựng rau quả đặt bên cạnh; hình như cô không biết con gái đang đứng sau lưng, cách mình chỉ vài mét, đúng chỗ mặt đất bắt đầu dốc đứng xuống. Tôi ra khỏi nhà, lại gần Mariko.
“Quay vào nhà đi, Mariko,” tôi nói khẽ.
Mắt con bé vẫn dán chặt vào mẹ, nét mặt vô hồn. Dưới kia, Sachiko đang thận trọng quỳ bên bờ sông, rồi kéo hộp lại gần mình.
“Vào nhà đi Mariko,” tôi nhắc lại, nhưng con bé vẫn lờ đi. Tôi bỏ nó lại một mình, theo bờ dốc đầy bùn leo xuống chỗ Sachiko đang quỳ. Ánh tà dương xuyên qua đám cây cối ở bờ sông bên kia, đám lau sậy mọc bên bờ nước đổ bóng dài xuống mặt đất bùn lầy quanh chúng tôi. Sachiko đã tìm được một vạt cỏ để quỳ gối, nhưng chỗ cỏ đó cũng dính đầy bùn.
“Thả chúng đi không được sao?” tôi hỏi nhỏ. “Biết đâu đấy, có khi có người muốn nuôi chúng.”
Sachiko đang trân trối nhìn qua lưới sắt vào bên trong hộp. Cô kéo nắp sang một bên, lôi ra một con mèo, sau đó đóng nắp lại. Cô dùng cả hai tay nắm con mèo, nhìn nó vài giây rồi ngẩng lên nhìn tôi. “Chỉ là một con vật, Etsuko,” cô nói. “Chỉ có thế thôi.”
Rồi cô dìm con mèo xuống nước, giữ nó dưới mặt nước. Cô giữ nguyên tư thế một lúc, mắt trân trân nhìn mặt sông, cả hai tay chìm dưới nước. Sachiko đang mặc một chiếc kimono nhẹ mùa hè, vạt tay áo chạm xuống nước.
Rồi lần đầu tiên, Sachiko ngoảnh đầu, đưa mắt nhìn con gái đang đứng, tay vẫn không nhấc khỏi mặt nước. Bản năng khiến tôi cũng nhìn theo và trong giây lát, cả hai chúng tôi cùng chàm chằm nhìn Mariko. Con bé đang đứng trên đỉnh dốc, theo dõi chúng tôi với nét mặt vô hồn như trước. Thấy mẹ quay lại nhìn mình, nó khẽ nghiêng đầu; rồi nó đứng im, tay giấu sau lưng.
Sachiko nhấc tay lên khỏi nước sông và nhìn con mèo mình đang giữ trong tay. Cô đưa nó lại gần mặt, nước chảy dọc theo cổ tay và cánh tay.
“Nó vẫn còn sống,” cô mệt mỏi nói. Rồi quay lại nhìn tôi nói, “Nhìn nước sông này Etsuko. Thật bẩn thỉu.” Vẻ kinh tởm hiện lên mặt, cô thả con mèo sũng nước vào hộp rồi đóng nắp. “Chúng quẫy đạp mới khiếp làm sao,” cô lẩm bẩm, giơ cổ tay cho tôi thấy những vết cào. Không hiểu sao tóc Sachiko cũng bị ướt; một giọt nước, rồi một giọt nữa nhỏ xuống từ lọn tóc nhỏ rủ xuống một bên mặt cô.
Sachiko chỉnh lại tư thế ngồi rồi đẩy hộp rau quả khỏi bờ sông; chiếc hộp lộn nhào xuống mặt nước. Để ngăn nó nổi lên, Sachiko nghiêng người về phía trước, lấy tay dìm xuống. Nước dâng lên ngập đến nửa lưới sắt. Cô tiếp tục dìm hộp xuống, rồi cuối cùng dùng cả hay tay đẩy nó đi. Chiếc hộp trôi thêm một đoạn trên sông, nhấp nhô, rồi ngày càng chìm sâu hơn. Sachiko đứng dậy, cả hai chúng tôi dõi mắt nhìn theo chiếc hộp. Nó tiếp tục trôi nổi, rồi gặp phải dòng nước nên bắt đầu xuôi dòng nhanh hơn.
Mắt tôi bắt được thứ gì đó đang chuyển động, và tôi quay lại. Mariko đã kịp chạy xa vài mét dọc triền sông, tới một chỗ bờ đất nhô ra mặt nước. Nó đứng nhìn chiếc hộp tiếp tục trôi đi, nét mặt vẫn vô hồn như trước. Chiếc hộp mắc vào đám lau sậy, rồi lại tự gỡ ra để tiếp tục cuộc hành trình. Mariko cũng bắt đầu chạy tiếp. Nó chạy thêm một đoạn dọc triền sông, rồi lại dừng chân nhìn theo chiếc hộp. Đến lúc đó, chỉ còn một góc hộp nhỏ trồi lên khỏi mặt nước.
“Nước bẩn kinh khủng,” Sachiko nói. Cô đang vẩy nước khỏi hai bàn tay. Rồi cô lần lượt vắt ống tay áo kimono, sau đó gạt bùn khỏi hai đầu gối. “Vào nhà đi, Etsuko. Không thể chịu nổi bọn côn trùng nữa.”
“Ta có nên tìm Mariko không? Trời sắp tối rồi.”
Sachiko quay lại, cất tiếng gọi con gái. Mariko đã cách chúng tôi cỡ năm mươi mét và vẫn đang nhìn ra mặt nước. Hình như nó không nghe thấy gì. Sachiko nhún vai. “Rồi nó sẽ tự về,” cô nói. “Giờ chị phải vào gói nốt đồ đạc, trước khi trời tối hẳn.” Rồi cô bắt đầu leo dốc về nhà.
⁎ ⁎ ⁎
Sachiko thắp đèn rồi treo lên một thanh xà nhà ở dưới thấp. “Em đừng lo, Etsuko,” cô nói. “Con bé sẽ sớm quay lại thôi.” Cô lách qua các món đồ đủ loại nằm vương vãi trên sàn tatami rồi lại ngồi đúng chỗ cũ trước các cửa trượt đã được kéo sang bên. Sau lưng cô, bầu trời trở nên xám nhợt và mờ dần.
Sachiko lại bắt đầu đóng gói đồ đạc. Tôi ngồi ở góc đối diện trong phòng nhìn cô.
“Kế hoạch của chị bây giờ là gì?” tôi hỏi. “Chị định làm gì khi tới Kobe?”
“Mọi chuyện đã được thu xếp, Etsuko,” cô đáp mà không ngẩng lên. “Không cần phải lo lắng. Frank đã lo hết mọi thứ.”
“Nhưng tại sao lại là Kobe?”
“Anh ấy có bạn bè ở đó. Tại căn cứ của Hoa Kỳ. Anh ấy đã được giao việc trên một chuyến tàu chở hàng và chẳng mấy nữa sẽ về đến Mỹ. Lúc đó, anh ấy sẽ gửi cho chị số tiền cần thiết để chị với con gái sang cùng anh ấy. Anh ấy đã thu xếp hết mọi việc.”
“Ý chị là anh ấy sẽ rời khỏi Nhật mà không đưa chị theo?”
Sachiko cười. “Làm người phải biết kiên nhẫn Etsuko ạ. Bao giờ về đến Mỹ, anh ấy sẽ tìm được việc làm rồi gửi tiền cho chị. Đó là giải pháp hợp tình hợp lý nhất. Suy cho cùng, khi nào đã về tới Mỹ, anh ấy sẽ tìm được việc dễ dàng hơn nhiều. Chị chờ thêm một chút cũng không sao.”
“Em hiểu.”
“Anh ấy đã thu xếp mọi chuyện, Etsuko ạ. Anh ấy đã tìm được một chỗ ở cho bọn chị ở Kobe và đã thu xếp để bọn chị được lên tàu mà chỉ phải trả chừng nửa giá vé bình thường.” Cô thở dài. “Em không biết chị thấy sung sướng thế nào khi được rời khỏi nơi này đâu.”
Sachiko tiếp tục gói đồ. Ánh sáng lờ mờ ngoài trời rọi vào một bên mặt cô, nhưng hai bàn tay và ống tay áo lại hứng ánh sáng từ chiếc đèn lồng. Một cảnh tượng kỳ lạ.
“Chị có nghĩ sẽ phải đợi lâu ở Kobe không?”
Cô nhún vai. “Chị đã chuẩn bị tinh thần phải kiên nhẫn, Etsuko ạ. Làm người phải biết kiên nhẫn.”
Trong bóng tối lờ mờ, tôi không thể nhìn ra nổi cô đang gấp cái gì; hình như món đồ khiến cô gặp chút khó khăn, vì cô cứ phải mở ra rồi xếp lại đến vài lần.
“Etsuko, dù sao đi chăng nữa,” cô tiếp tục, “Tại sao anh ấy phải khổ sở thế này nếu không thực sự thành tâm với chị? Tại sao anh ấy phải vất vả thế này vì chị? Etsuko, em có vẻ thật hoài nghi. Em nên thấy mừng cho chị mới phải. Cuối cùng thì mọi chuyện cũng được ổn thỏa.”
“Có, có chứ. Em rất mừng cho chị.”
“Nhưng thật đấy Etsuko, thật bất công làm sao khi giờ lại nghi ngờ anh ấy, sau khi anh ấy đã phải vất vả đến thế. Thế thì bất công lắm.”
“Vâng.”
“Và Mariko sẽ hạnh phúc hơn ở đó. Mỹ là một nơi tốt đẹp hơn rất nhiều cho một bé gái lớn lên. Bên đó, nó có thể sống theo bất cứ cách nào nó muốn. Nó có thể trở thành nữ doanh nhân. Hay nó có thể học hội họa ở trường đại học và trở thành họa sĩ. Những chuyện ấy ở Mỹ dễ dàng hơn nhiều, Etsuko ạ. Nhật Bản không phải một nơi dành cho các bé gái. Ở đây thì nó sẽ có gì chứ?”
Tôi không trả lời. Sachiko ngẩng lên nhìn tôi, khẽ cười thành tiếng.
“Cười lên đi, Etsuko,” cô nói. “Rồi cuối cùng mọi chuyện sẽ rất tốt đẹp.”
“Vâng, em tin chắc sẽ như thế.”
“Tất nhiên là thế rồi.”
“Vâng.”
Rồi Sachiko tiếp tục gói đồ thêm khoảng một hai phút nữa. Sau đó, hai bàn tay cô bỗng bất động, cô đưa mắt nhìn ngang qua phòng, tới chỗ tôi ngồi, gương mặt chìm trong hỗn họp ánh sáng kỳ quái kia.
“Chị đoán em cho chị là một con ngốc,” cô thì thầm. “Có đúng vậy không, Etsuko?”
Tôi nhìn cô, hơi ngạc nhiên.
“Chị hiểu là bọn chị có thể không bao giờ được thấy nước Mỹ,” cô nói. “Và kể cả nếu có tới được đó, chị biết mọi thứ sẽ rất khó khăn. Em nghĩ chị không biết vậy sao?”
Tôi không nói gì, chúng tôi tiếp tục nhìn nhau.
“Nhưng thế thì đã sao?” Sachiko nói. “Thế thì có khác gì? Tại sao chị lại không nên đi Kobe chứ? Rốt cuộc, Etsuko, chị còn gì để mất đâu? Nhà bác chị chẳng có gì cho chị. Chỉ có mấy căn phòng trống rỗng, chỉ có thế. Chị cứ việc ngồi trong phòng đến già. Ngoài ra thì chẳng có gì nữa. Chỉ có những căn phòng trống rỗng, chỉ có thế. Em biết điều đó mà, Etsuko.”
“Nhưng còn Mariko,” tôi nói. “Mariko thì sao?”
“Mariko ư? Nó sẽ tự xoay xở được. Nó sẽ phải tự xoay xở.” Sachiko tiếp tục nhìn tôi qua ánh sáng lờ mờ, một bên mặt cô chìm trong bóng tối. Rồi cô nói, “Chẳng lẽ em nghĩ chị có giây phút nào coi mình là người mẹ tốt của nó ư?”
Tôi vẫn im lặng. Rồi đột nhiên, Sachiko cười lớn.
“Tại sao chúng ta lại nói chuyện như thế này nhỉ?” cô nói, tay lại bận bịu gói đồ. “Em tin chị đi, rồi mọi chuyện sẽ ổn. Bao giờ đến Mỹ, chị sẽ viết thư cho em. Etsuko, có khi một ngày kia, em lại sang thăm bọn chị cũng nên. Nếu thế, em có thể mang cả con em theo nữa.”
“Vâng.”
“Đến lúc ấy, có khi em đã có mấy đứa rồi cũng nên.”
“Vâng,” tôi đáp và cười gượng gạo. “Ai mà biết được.”
Sachiko thở dài, giơ cả hai tay lên không. “Nhiều đồ quá,” cô lẩm bẩm. “Chị sẽ phải bỏ lại một số thứ.”
Tôi ngồi im một lúc, tiếp tục nhìn cô.
“Nếu chị muốn,” cuối cùng tôi lại nói, “em sẽ đi tìm Mariko. Trời cũng khá muộn rồi.”
“Em chỉ tự làm khổ mình thôi Etsuko ạ. để chị gói cho xong. Nếu đến lúc đó mà nó vẫn chưa về, chị em mình sẽ ra ngoài đi tìm cùng nhau.”
“Không sao đâu mà. Để xem em có tìm được nó không. Trời đã gần tối rồi.”
Sachiko ngẩng lên rồi nhún vai. “Em nên cầm theo cây đèn,” cô nói. “Dọc bờ sông tron lắm.”
Tôi đứng dậy, gỡ cây đèn khỏi xà nhà. Những cái bóng dịch chuyển trong ngôi nhà khi tôi cầm cây đèn đi về phía cửa ra vào. Vừa rời khỏi đó, tôi vừa ngoái lại nhìn Sachiko. Tôi chỉ thấy bóng cô ngồi trước các cửa trượt đang mở rộng. Sau lưng cô, trời đã gần tối sẫm.
⁎ ⁎ ⁎
Côn trùng bay theo ánh đèn khi tôi đi dọc bờ sông. Thỉnh thoảng, một sinh vật nào đó mắc kẹt trong đèn, tôi phải dừng bước, giữ cho đèn đứng im, tới khi nó tìm được đường ra.
Cuối cùng, chiếc cầu gỗ nhỏ cũng hiện ra trên bờ sông trước mặt tôi. Lúc qua cầu, tôi có dừng lại một chút, đưa mắt nhìn bầu trời đêm. Tôi vẫn nhớ cảm giác thanh bình đến kỳ lạ xâm chiếm trong lòng lúc tôi đứng trên cây cầu ấy. Tôi đứng đó vài phút, dựa vào thành cầu, lắng nghe tiếng dòng sông bên dưới. Khi quay người lại, tôi thấy bóng mình, dưới ánh đèn, đổ xuống các thanh gỗ sàn cầu.
“Cháu làm gì ở đây thế?” tôi hỏi, vì con bé đang bó gối ngồi trước mặt tôi, dưới thành cầu bên kia. Tôi lại gần, cho đến khi cây đèn giúp tôi nhìn nó rõ hơn. Con bé đang nhìn xuống hai lòng bàn tay và không nói gì.
“Cháu làm sao thế?” tôi hỏi. “Tại sao cháu lại ngồi đây như thế này?”
Lũ côn trùng bám đầy quanh đèn. Tôi đặt đèn xuống phía trước, nét mặt con bé rõ ràng hơn khi ánh đèn rọi vào. Sau một hồi dài im lặng, nó nói, “Cháu không muốn đi. Mai cháu không muốn đi.”
Tôi thở dài. “Nhưng rồi cháu sẽ thấy thích. Ai cũng có đôi chút sợ hãi trước những gì mới mẻ. Rồi cháu sẽ thích khi sang tới bên ấy.”
“Cháu không muốn đi. Cháu không thích hắn. Hắn là con lợn.”
“Không được nói thế,” tôi giận dữ nói. Chúng tôi nhìn nhau một lúc, rồi con bé lại nhìn xuống tay.
“Cháu không được nói năng như thế,” tôi nói, giờ đã bình tĩnh hơn. “Chú ấy rất yêu quý cháu và chú ấy sẽ đối xử với cháu như một người cha. Cô hứa với cháu, mọi chuyện rồi sẽ ổn thỏa.”
Con bé không nói gì. Tôi lại thở dài.
“Dù sao chăng nữa,” tôi tiếp tục. “Nếu cháu không thích ở bên ấy, thì chúng ta hoàn toàn có thể quay lại đây.”
Lần này, nó ngẩng lên nhìn tôi dò hỏi.
“Đúng thế, cô hứa với cháu,” tôi nói. “Nếu cháu không thích cuộc sống bên Mỹ, chúng ta sẽ quay về ngay. Nhưng ta phải thử mới biết được mình có thích hay không. Cô tin là chúng ta sẽ thích.”
Con bé quan sát tôi rất kỹ. “Tại sao cô lại cầm thứ đó?” nó hỏi tôi.
“Cái này ấy hả? Nó vướng vào dép của cô, thế thôi.”
“Tại sao cô lại cầm nó?”
“Cô đã bảo cháu rồi mà. Nó vướng vào chân cô. Cháu làm sao thế?” tôi cười khẽ. “Tại sao cháu lại nhìn cô như thế? Cô sẽ không làm đau cháu đâu.”
Không rời mắt khỏi tôi, con bé từ từ đứng dậy.
“Cháu làm sao thế?” tôi nhắc lại.
Con bé bỏ chạy, tiếng chân nó nện thình thịch trên mặt cầu bằng gỗ. Nó dừng lại ở đầu cầu, nhìn tôi đầy nghi ngờ. Tôi mỉm cười với nó, cầm cây đèn lên. Nó lại tiếp tục chạy.
Trăng bán nguyệt đã hiện trên dòng nước. Tôi đứng nguyên trên cầu thêm một lúc nữa, trong tĩnh lặng, đưa mắt nhìn ánh trăng. Trong bóng tối lờ mờ, có một lúc tôi nghĩ mình đã thấy Mariko đang chạy dọc bờ sông về phía căn nhà.
