Một buổi chiều nọ, đang chuẩn bị bữa tối trong bếp trước khi chồng tôi đi làm về, tôi bỗng nghe thấy một âm thanh lạ phát ra từ phòng khách. Tôi ngừng tay, lắng nghe. Âm thanh lại vang lên lần nữa - là tiếng đàn violin chơi rất dở. Tiếng ồn tiếp tục khoảng vài phút, trước khi tắt ngấm.
Khi cuối cùng cũng vào đến phòng khách, tôi thấy thầy Ogata đang ngồi nghiên cứu bàn cờ vua. Ánh chiều tà đổ vào phòng. Bất chấp chiếc quạt điện đang chạy, cảm giác oi bức vẫn dày đặc trong căn hộ. Tôi mở cửa sổ rộng thêm một chút.
“Con tưởng hôm qua đã chơi hết ván rồi cơ mà?” tôi hỏi khi lại gần chỗ ông.
“Chưa, Jiro kêu mệt. Cha đoán là nó giở mánh khóe mà thôi. Con nhìn này, cha đã dồn nó vào thế bí rồi.”
“Vâng.”
“Nó đang lợi dụng chuyện trí nhớ của cha dạo này xuống quá. Nên bây giờ cha đang soát lại chiến thuật của mình thôi.”
“Cha tính toán chu toàn làm sao, thưa cha, Nhưng con không nghĩ Jiro lại ranh mãnh đến thế đâu.”
“Chắc vậy. Cha tin là bây giờ con hiểu nó hơn cha đấy.” Thầy Ogata tiếp tục nghiên cứu bàn cờ một lúc, sau đó ngẩng lên cười. “Chắc con thấy buồn cười lắm. Trong khi Jiro đang mướt mồ hôi làm việc ở văn phòng thì cha ngồi đây chuẩn bị sẵn bàn cờ đợi nó về. Cha thấy mình giống một thằng bé chờ cha đi làm về.”
“Thì con thà thấy cha cắm cúi với bàn cờ còn hơn. Bản độc tấu vừa rồi của cha dễ sợ quá.”
“Thật bất kính làm sao. Thế mà cha tưởng con sẽ xúc động lắm đấy, Etsuko ạ.”
Cây đàn violin đang nằm trên nền nhà ngay cạnh ông, đã được đặt lại vào hộp. Thầy Ogata nhìn tôi khi tôi bắt đầu mở hộp đàn.
“Cha thấy nó nằm trên kệ,” ông nói. “Cha đã tự tiện lấy xuống. Con đừng tỏ ra lo lắng thế, Etsuko. Cha rất nhẹ tay mà.”
“Làm sao con biết được. Chính cha nói dạo này cha giống hệt một đứa trẻ mà.” Tôi cầm cây đàn lên kiểm tra. “Trừ việc trẻ em thì không thể với tay lên giá để đồ trên cao.”
Tôi kẹp cây đàn dưới cằm. Thầy Ogata tiếp tục nhìn tôi.
“Con chơi đàn cho cha nghe đi,” ông nói. “Cha biết con chơi hay hơn cha nhiều.”
“Cái đó thì chắc rồi.” Một lần nữa, tôi duỗi tay đưa cây đàn ra xa. “Nhưng đã lâu quá rồi.”
“Nghĩa là gần đây con không tập đàn sao? thế thì tiếc lắm, Etsuko ạ. Con từng rất say mê chơi đàn mà.”
“Đúng là con đã từng như thế. Nhưng dạo này con hầu như không động đến nó.”
“Thật vô cùng đáng tiếc, Etsuko. Thế mà con đã từng rất say mê. Cha vẫn nhớ hồi con hay chơi đàn nửa đêm khiến cả nhà tỉnh giấc.”
“Khiến cả nhà tỉnh giấc ư? Con làm thế hồi nào?”
“Đúng vậy, cha vẫn nhớ. Khi con mới chuyển đến sống cùng gia đình ta.” Thầy Ogata cười. “Đừng lo lắng quá thế, Etsuko. Cả nhà đều bỏ quá cho con mà. Giờ xem nào, ai là nhà soạn nhạc ngày trước con say mê nhất ấy nhỉ? Có phải là Mendelssohn không?”
“Thật sao? Con đánh thức cả nhà sao?”
“Đừng tỏ ra lo lắng quá thế, Etsuko. Chuyện đó xảy ra đã lâu lắm rồi mà. Chơi một bản nhạc của Mendelssohn cho cha nghe đi.”
“Nhưng sao cha không bảo con ngừng tập?”
“Chỉ có mấy đêm đầu tiên thôi. Hơn nữa, cả nhà thấy cũng không có vấn đề gì.”
Tôi gảy nhẹ dây đàn. Cây đàn đã bị sai tông.
“Chắc hồi ấy con làm phiền cha nhiều lắm,” tôi nói nhỏ.
“Đừng nói linh tinh.”
“Nhưng còn cả nhà. Chắc cả nhà đều nghĩ con là đứa dở hơi.”
“Không ai ghét bỏ gì con đâu. Chẳng phải cuối cùng con đã kết hôn với Jiro còn gì. Thôi, Etsuko, nói chuyện ấy đủ rồi. Chơi đàn cho cha nghe đi.”
“Hồi ấy con thế nào hả cha? Con có giống phát điên rồi không?”
“Con bị sốc nặng, nhưng điều đó thì ai cũng hiểu. Tất cả những ai sống sót đều choáng váng vô cùng. Thôi, Etsuko, quên hết đi. Cha xin lỗi vì đã khơi lại chuyện cũ.”
Tôi lại đưa cây đàn lên tì cằm vào.
“Á,” ông nói. “Mendelssohn.”
Tôi giữ nguyên tư thế ấy vài giây, đàn kẹp dưới cằm. Rồi tôi lại buông đàn, đặt xuống lòng mà thở dài. “Dạo này con hầu như chẳng chơi bao giờ,” tôi nói.
“Cha rất xin lỗi, Etsuko.” Giọng thầy Ogata đã trở nên nghiêm tức. “Lẽ ra cha không nên động đến cây đàn.”
Tôi ngẩng lên nhìn ông, mỉm cười rồi nói. “Vậy là thằng bé con đang thấy có lỗi rồi đấy.”
“Chỉ vì cha trông thấy đàn nằm trên kia nên nhớ đến nó thời xưa thôi.”
“Con sẽ chơi cho cha vào dịp khác. Sau khi con đã tập lại một chút.”
Ông khẽ cúi mình, ánh mắt lại lấp lánh nét cười.
“Cha sẽ không quên lời hứa của con, Etsuko à. Mà con có thể dạy cha chơi nữa.”
“Con không thể dạy cha mọi thứ được cha ơi. Cha nói cha muốn học nấu ăn cơ mà.”
“À ừ. Cả nấu ăn nữa.”
“Lần sau cha đến thăm chúng con, con sẽ chơi đàn cho cha nghe.”
“Cha sẽ không quên lời hứa của con,” ông nói.
⁎ ⁎ ⁎
Sau bữa tối hôm ấy, Jiro cùng cha ngồi xuống bên bàn cờ. Dọn dẹp bát đũa xong, tôi cũng ngồi xuống khâu vá.
Đang chơi thì thầy Ogata bỗng hỏi:
“Cha chợt nhận ra một điều. Con có đồng ý cho cha đi lại nước vừa rồi không?”
“Tất nhiên rồi,” Jiro nói.
“Nhưng thế thì bất công với con quá. Đặc biệt khi hình như cha đang áp đảo con.”
“Không sao đâu mà. Cha cứ đi lại đi.”
“Con không phiền lòng chứ?”
“Hoàn toàn không.”
Họ chơi tiếp trong im lặng.
“Jiro này,” thầy Ogata lại lên tiếng sau vài phút, “cha có điều này muốn hỏi con một chút. Con đã viết lá thư đó chưa? Cho Shigeo Matsuda ấy?”
Tôi ngừng khâu, ngẩng lên nhìn. Jiro như bị cuốn vào ván cờ nên không trả lời, cho tới tận sau khi đi xong một nước. “Shigeo ấy ạ? Chưa, con chưa viết. Con vẫn định viết, mà đáng tiếc là dạo này con bỗng bận quá.”
“Tất nhiên rồi. Cha hiểu chứ. Chỉ vì tự nhiên cha nghĩ đến việc ấy thôi.”
“Con thấy dạo này mình như không có thời gian nữa.”
“Tất nhiên rồi. Không việc gì phải vội. Cha không định cứ làm phiền con mãi thế này. Có điều, nếu cậu ta nhận được thư sớm thì sẽ hợp lý hơn. Bài báo ấy của cậu ta đã xuất bản được vài tuần rồi.”
“Vâng, đúng vậy. Cha nói rất đúng.”
Họ lại quay lại với bàn cờ. Cả hai không ai nói gì một lúc. Rồi thầy Ogata lại lên tiếng:
“Con nghĩ cậu ta sẽ phản ứng ra sao?”
“Shigeo ấy ạ? Con không biết. Như con đã nói, dạo này chúng con không thân nhau lắm.”
“Con nói cậu ta đã gia nhập Đảng Cộng sản phải không?”
“Con không chắc lắm. Nhưng lần trước con gặp cậu ấy, cậu ấy có bày tỏ quan điểm theo hướng đó.”
“Thật vô cùng đáng tiếc. Nhưng mà thời buổi này ở nước Nhật, thanh niên chịu ảnh hưởng của rất nhiều thứ.”
“Vâng, hẳn rồi.”
“Ngày nay, rất nhiều thanh niên bị các khái niệm và lý thuyết làm cho u mê. Nhưng có thể cậu ta sẽ chịu nhượng bộ và xin lỗi. Thật không gì bằng một lời nhắc nhở đúng lúc về bổn phận cá nhân của một người. Con biết không, cha nghĩ chắc Shigeo chưa bao giờ dừng lại suy nghĩ về những việc mình đang làm. Cha nghĩ cậu ta viết bài báo đó khi một tay cầm bút, còn tay kia thì cầm những cuốn sách về chủ nghĩa cộng sản. Chắc là cuối cùng rồi cậu ta cũng sẽ chịu hạ giọng thôi.”
“Rất có thể. Chỉ là gần đây con bận quá.”
“Tất nhiên rồi, tất nhiên rồi. Công việc phải được ưu tiên hàng đầu. Con đừng lo lắng về chuyện ấy. Đến lượt cha rồi hả?”
Họ tiếp tục chơi cờ và trò chuyện rất ít. Một lần, tôi nghe thầy Ogata nói: “Nước cờ con vừa đi đúng như cha dự đoán. Con sẽ phải rất khôn khéo mới giải được thế bí này đấy.”
Họ chơi được một lúc thì bỗng có tiếng gõ cửa. Jiro ngẩng lên và đưa mắt nhìn tôi. Tôi bỏ đồ khâu xuống, đứng dậy.
Mở cửa, tôi thấy hai chàng trai đang cười toe toét cúi chào mình. Lúc đó đã khá muộn, thoạt đầu tôi cứ tưởng họ nhầm nhà. Nhưng rồi nhận ra họ là đồng nghiệp của Jiro, tôi mời họ vào nhà. Họ cứ cười khúc khích khi đứng ở lối đi. Một người mập lùn, mặt đỏ nhừ. Người kia gầy hơn, da trắng bợt như người châu Âu; nhưng cả người này hình như cũng đã uống khá nhiều, vì trên má anh ta đã lấm tấm đầy những vết ửng đỏ. Cà vạt của cả hai người đều đã bị nới lỏng xộc xệch, còn áo khoác thì vắt một bên tay.
Jiro có vẻ vui khi thấy họ, anh gọi họ vào trong. Nhưng họ cứ đứng nguyên ở lối vào mà khúc khích cười.
“Chà chà, Ogata,” người da trắng bảo Jiro, “hình như chúng tôi đến không đúng lúc rồi.”
“Không phải đâu. Nhưng các cậu đến khu này có việc gì vậy?”
“Chúng tôi mới đến thăm anh trai của Murasaki. Thực ra, chúng tôi vẫn chưa về nhà.”
“Chúng tôi đến làm phiền anh vì chúng tôi sợ không dám về nhà,” anh chàng mập lùn xen vào. “Chúng tôi đã không báo với vợ là sẽ về muộn.”
“Hai cậu vớ vẩn quá,” Jiro nói. “Sao không cỏi giày rồi lên đây chứ?”
“Chúng tôi đến không phải lúc rồi,” người da trắng nhắc lại. “Tôi thấy anh đang có khách.” Anh ta cười toe toét rồi cúi chào thầy Ogata.
“Đây là cha tôi, nhưng làm sao tôi giới thiệu các cậu được nếu các cậu không chịu vào phòng?”
Hai vị khách cuối cùng cũng bỏ giày và yên vị trong nhà. Jiro giới thiệu họ với cha, một lần nữa, họ lại cúi chào và rúc rích cười.
“Hai cháu cũng làm cùng công ty với Jiro phải không?” thầy Ogata hỏi.
“Vâng ạ,” người béo lùn trả lời. “Thật là một vinh dự lớn cho chúng cháu, mặc dù anh ấy toàn làm khổ chúng cháu. Ở văn phòng, chúng cháu gọi con trai bác là ‘vua Pharaoh’ đấy ạ, vì anh ấy luôn giục giã bắt bọn cháu làm việc như nô lệ, còn anh ấy thì chẳng làm gì.”
“Cậu chỉ được cái nói năng lung tung,” chồng tôi nói.
“Thật mà. Anh ấy ra lệnh cho chúng cháu như đầy tớ không bằng. Rồi anh ấy ngồi xuống đọc báo.”
Hình như thầy Ogata hơi bối rối, nhưng khi thấy cả ba cùng cười to, ông cũng cười theo.
“Cái gì đây?” người da trắng chỉ tay vào bàn cờ. “Anh thấy không, tôi biết là mình đã phá đám mà.”
“Chúng tôi chỉ đang chơi cờ để giết thời gian thôi mà,” Jiro đáp.
“Thế thì bác với anh cứ chơi đi. Đừng để những thằng vớ vẩn như bọn cháu làm phiền.”
“Cậu đừng có ngốc thế. Làm sao tôi tập trung nổi khi có mặt hai thằng ngốc các cậu.” Jiro đẩy bàn cờ sang bên. Một hai quân cờ đổ xuống, anh dựng chúng dậy, không buồn để ý đặt cho đúng ô. “Nghĩa là các cậu vừa đến thăm anh trai của Murasaki. Etsuko này, em pha trà cho hai quý ông này nhé.” Chồng tôi nói, mặc dù đã thấy tôi đang trên đường vào bếp. Nhưng rồi người béo lùn điên cuồng vẫy tay.
“Chị ngồi xuống, ngồi xuống đi. Xin chị hãy ngồi xuống. Chúng tôi về ngay thôi. Chị hãy ngồi xuống.”
“Không có gì đâu,” tôi mủn cười nói.
“Không, chị ạ, tôi xin chị đấy.” Anh ta bắt đầu gào khá to. “Chúng tôi chỉ là mấy thằng vớ vẩn, như chồng chị đã nói. Không cần quá bận tâm tới chúng tôi đâu, mời chị ngồi xuống.”
Tôi đang định nghe theo lời anh ta thì thấy Jiro nhìn mình giận dữ.
“Ít ra thì các anh hãy uống chút trà với chúng tôi,” tôi nói. “Không phiền chút nào đâu mà.”
“Đã ngồi xuống rồi thì các cậu nên ở lại chơi một lúc,” chồng tôi nói với hai vị khách. “Dù sao thì tôi muốn nghe kể về anh trai của Murasaki. Có đúng là anh ta khùng như mọi người vẫn nói không?”
“Anh ta đúng là một người khác thường,” người mập lùn nói rồi cười phá lên. “Dứt khoát là chúng tôi đã không phải thất vọng. Mà đã ai kể cho anh nghe về vợ anh ta chưa?”
Tôi cúi chào rồi sang bếp trong khi mọi người mải trò chuyện. Tôi pha trà, bỏ vài chiếc bánh tôi làm lúc ban ngày vào một cái đĩa. Tôi nghe rõ tiếng cười vọng ra từ phòng khách, nghe rõ tiếng chồng mình lẫn với tiếng họ. Một trong hai vị khách lại đang lớn tiếng gọi anh là “vua Pharaoh”. Khi quay trở lại phòng khách, tôi thấy Jiro và họ có vẻ đang rất phấn khích. Người mập lùn đang kể lại giai thoại về cuộc gặp gỡ của một bộ trưởng với tướng MacArthur. Tôi đặt đĩa bánh gần chỗ họ ngồi, rót trà rồi ngồi xuống cạnh thầy Ogata. Hai người bạn của Jiro tiếp tục kể chuyện cười về các chính khách, rồi người da trắng vờ tỏ ra bị xúc phạm khi anh bạn đồng hành dám miệt thị một nhân vật lớn mà anh ta yêu quý. Anh ta giữ bộ mặt nghiêm nghị, trong khi hai người kia chọc ghẹo mình.
“Tiện thể, Hanada này,” chồng tôi nói với anh ta. “Hôm nọ tôi nghe được một chuyện thú vị ở văn phòng. Tôi được biết vào lần bầu cử vừa rồi, cậu cầm gậy chơi golf dọa đánh vợ chỉ vì cô ấy không muốn bỏ phiếu theo ý cậu đúng không?”
“Anh nghe chuyện nhảm nhí ấy ở đâu ra?”
“Từ một nguồn đáng tin cậy.”
“Đúng thế,” người mập lùn nói. “Vợ cậu định gọi điện cho cảnh sát báo cáo về một vụ đe dọa chính trị.”
“Thật vớ vẩn. Hơn nữa, tớ làm gì còn chiếc gậy chơi golf nào. Năm ngoái tớ bán hết rồi còn đâu.”
“Nhưng cậu vẫn còn cây gậy sắt số 7 mà,” người mập lùn nói. “Tuần trước tớ còn thấy trong căn hộ của cậu. Chắc cậu dùng cây ấy.”
“Cậu không thể phủ nhận chuyện này được, đúng không Hanada?” Jiro nói.
“Chuyện về gậy đánh golf là chuyện vớ vẩn.”
“Nhưng đúng là cậu không tài nào bắt vợ nghe theo ý mình được.”
Người da trắng nhún vai. “Bỏ phiếu cho người nào là quyền cá nhân của cô ấy mà.”
“Thế thì sao cậu lại đe dọa cô ấy?” anh bạn đi cùng hỏi.
“Tất nhiên là tớ chỉ cố giúp cô ấy hiểu. Vợ tớ bỏ phiếu cho Yoshida chỉ vì trông ông ta giống cậu của cô ấy. Phụ nữ là thế đấy. Họ không hiểu gì về chính trị. Họ cho rằng chọn các nhà lãnh đạo quốc gia cũng giống như chọn váy áo.”
“Và thế là cậu cho cô ấy xơi cây gậy sắt số 7,” Jiro nói.
“Thật vậy sao?” thầy Ogata hỏi. Từ khi tôi mang trà quay lại phòng, ông chư hề nói câu nào. Ba người kia ngưng cười, người da trắng nhìn thầy Ogata, nét mặt ngạc nhiên.
“Dạ, không ạ.” Anh ta bỗng trở nên trang nghiêm, khẽ cúi người. “Cháu không đánh cô ấy đâu ạ.”
“Không, không phải vậy,” thầy Ogata nói. “Ý bác là cháu và vợ cháu bầu cho hai đảng khác nhau sao?”
“Dạ, đúng thế ạ.” Anh ta nhún vai rồi cười khúc khích đầy gượng gạo. “Cháu còn biết làm gì nữa?”
“Bác xin lỗi. Bác không có ý tọc mạch.” Thầy Ogata cúi người thật thấp, người da trắng cũng cúi người đáp lại. Như thể việc cúi chào là tín hiệu giải vây, ba người kia lại bắt đầu cười đùa và nói chuyện. Họ thôi không bàn chuyện chính trị nữa mà bắt đầu bàn tán về các nhân viên khác ở công ty. Khi tiếp tục rót trà, tôi để ý thấy chỗ bánh ngọt đã gần hết sạch, mặc dù tôi mang ra khá nhiều. Rót trà xong, tôi lại ngồi xuống cạnh thầy Ogata.
⁎ ⁎ ⁎
Hai vị khách ở chơi khoảng một tiếng đồng hồ. Jiro tiễn họ ra cửa rồi ngồi xuống với một tiếng thở dài. “Muộn rồi,” anh nói. “Con chuẩn bị phải đi ngủ đây.”
Thầy Ogata đang nghiên cứu bàn cờ. “Cha nghĩ các quân cờ đã bị xê dịch chút xíu,” ông nói. “Cha chắc chắn quân mã nằm ở ô này chứ không phải ô kia.”
“Chắc vậy.”
“Thế thì cha sẽ đặt nó vào đây. Thống nhất chứ?”
“Vâng, vâng, con biết là cha đúng mà. Cha này, chúng ta sẽ phải kết thúc ván cờ lúc khác thôi. Con phải đi ngủ đây.”
“Chơi thêm vài nước được không? Ta nên kết thúc cho xong đi.”
“Thật ra thì, con không muốn. Con mệt quá.”
“Thế thì thôi vậy.”
Tôi cất gọn chỗ đồ khâu vá mình đã bắt tay vào làm từ lúc chập tối, ngồi chờ hai cha con đi ngủ. Nhưng Jiro lại cầm báo lên và bắt đầu đọc trang bìa sau. Rồi anh nhón miếng bánh cuối cùng trên đĩa lên, ăn một cách thờ ơ. Một lúc sau, thầy Ogata lên tiếng:
“Hay là ta chơi nốt cho xong ván luôn. Chắc chỉ vài nước nữa là cùng.”
“Cha ơi, con đang thực sự thấy rất mệt. Sáng mai con còn phải đi làm.”
“Ừ, tất nhiên rồi.”
Jiro quay lại đọc báo. Anh tiếp tục ăn bánh, tôi nhìn vụn bánh rơi xuống sàn tatami. Thầy Ogata thì tiếp tục chăm chú nhìn bàn cờ một lúc nữa.
“Thật là lạ đời,” cuối cùng ông cũng nói, “những gì bạn con nói ấy.”
“Dạ? Chuyện gì cơ ạ?” Jiro không ngẩng lên khỏi tờ báo.
“Về việc cậu ấy và vợ bỏ phiếu cho hai đảng khác nhau. Vài năm trước thì không ai tưởng tượng nổi có chuyện như thế.”
“Quả có vậy.”
“Những gì đang diễn ra quả là rất lạ đời. Nhưng cha hiểu, dân chủ là phải thế.” Thầy Ogata thở dài. “Những gì chúng ta nôn nóng học hỏi từ người Mỹ không phải lúc nào cũng tốt đẹp.”
“Vâng, đúng là không phải vậy.”
“Nhìn xem chuyện gì đã xảy ra. Vợ chồng bỏ phiếu cho hai đảng khác nhau. Thật là một tình cảnh đáng buồn khi ta không thể tin cậy vợ mình trong những vấn đề như thế được nữa.”
Jiro tiếp tục đọc báo. “Vâng, thật đáng tiếc,” anh nói.
“Một người vợ thời buổi này không còn biết thế nào là lòng trung thành dành cho gia đình nữa. Chỉ biết làm theo ý thích của mình, bỏ phiếu cho một đảng khác theo hứng thú bất chợt của mình. Mọi thứ ở nước Nhật ngày nay đều như vậy. Nhân danh dân chủ, người ta từ bỏ hết bổn phận của mình.”
Jiro ngẩng lên nhìn cha một khắc ngắn ngủi, rồi lại cúi xuống đọc báo. “Đúng là cha nói rất có lý,” anh nói. “Nhưng chắc chắn không phải điều gì người Mỹ mang tới đây cũng xấu.”
“Người Mỹ không bao giờ hiểu cách sống của người Nhật. Họ chưa bao giờ hiểu dù chỉ chút ít. Cách sống của họ có thể phù họp với dân Mỹ, nhưng ở Nhật thì mọi thứ lại khác, rất khác.” Thầy Ogata lại thở dài. “Kỷ luật, trung thành, đó là những thứ đã từng gắn kết người Nhật thành một khối. Nghe có vẻ to tát, nhưng đúng là như thế. Con người được ràng buộc bởi ý thức trách nhiệm. Với gia đình, với bề trên, với đất nước. Nhưng ngày nay, thay vào đó, ta chỉ toàn nghe người ta nói về dân chủ. Con sẽ nghe tới từ dân chủ bất cứ khi nào người ta muốn ích kỷ, bất cứ khi nào người ta muốn quên đi bổn phận của mình.”
“Vâng, con tin là cha nói rất đúng,” Jiro ngáp, lấy tay gãi một bên mặt.
“Lấy ví dụ chuyện vừa xảy ra với ngành của cha mà xem. Cả một hệ thống chúng ta đã nuôi dưỡng và vun đắp suốt nhiều năm. Rồi người Mỹ tới, giật tung và xé phăng mọi thứ, không chút băn khoăn. Họ quyết định rằng trường học ta sẽ phải giống trường học ở Mỹ, trẻ em ta phải học những gì được dạy cho trẻ em Mỹ. Còn người Nhật thì sung sướng đón chào. Đón chào và nói rất nhiều đến dân chủ” - ông lắc đầu - “quá nhiều điều tốt đẹp đã bị hủy hoại trong trường học của chúng ta.”
“Vâng, con tin chắc những gì cha nói đều đúng.” Jiro lại ngẩng mặt lên. “Nhưng hẳn là hệ thống cũ cũng có khiếm khuyết, tại các nhà trường cũng như tại bất cứ nơi nào khác.”
“Jiro, con nói thế là sao? Con đọc được ở đâu à?”
“Chỉ là ý kiến của con thôi ạ.”
“Có phải con đọc được điều đó trên cái tờ báo kia không? Cha đã hy sính cả cuộc đời mình cho việc dạy dỗ thế hệ trẻ. Rồi cha phải chứng kiến người Mỹ phá bỏ mọi thứ. Những gì diễn ra ở trường học ngày nay, cách người ta dạy trẻ em cư xử, thật là lạ đời. Thật sự lạ đời. Và có quá nhiều thứ không được dạy cho trẻ nữa. Con có biết rằng trẻ em ngày nay ròi ghế nhà trường mà không biết chút gì về lịch sử của chính quê hương đất nước mình không?”
“Phải thừa nhận đó là điều đáng tiếc. Nhưng con vẫn nhớ những thứ kỳ cục hồi con còn đi học. Ví dụ thế này, con nhớ được dạy rằng nước Nhật ra đời là do các vị thần tạo ra. Rằng dân tộc chúng ta là thần thánh và tối cao. Bọn con phải học thuộc lòng sách giáo khoa, từng chữ một. Có lẽ không phải cái gì mất đi cũng là tổn thất.”
“Nhưng Jiro, mọi chuyện đâu có đơn giản như thế. Rõ ràng con chưa hiểu mọi thứ vận hành thế nào. Chuyện hoàn toàn không đơn giản như con tưởng. Chúng ta đã dành trọn đời mình để đảm bảo những phẩm chất tốt đẹp sẽ được truyền lại cho con cháu, để trẻ em lớn lên có thái độ đúng đắn với đất nước và bạn bè. Đó đã từng là tinh thần của Nhật Bản, là thứ giúp kết nối chúng ta với nhau. Thử tưởng tượng phải làm một cậu bé vào thời buổi này xem sao. Ở trường thì không được dạy một giá trị gì - chắc chỉ trừ việc phải biết ích kỷ đòi hỏi cuộc đời cho mình bất cứ cái gì mình muốn. Rồi khi về nhà lại thấy cha mẹ cãi nhau, chỉ vì mẹ không muốn bỏ phiếu bầu cho đảng của cha. Thật không ra làm sao cả.”
“Vâng, con hiểu ý cha. Nhưng cha ơi, con rất tiếc nhưng đã đến lúc con phải đi ngủ.”
“Bọn cha đã cố gắng hết sức mình, những người như cha và Endo, bọn cha đã làm hết sức mình để nuôi dưỡng những điều tốt đẹp ở đất nước này. Quá nhiều điều tốt đẹp đã bị hủy hoại.”
“Vô cùng đáng tiếc.” Chồng tôi đứng dậy. “Con xin lỗi, nhưng con phải đi ngủ. Mai sẽ lại là một ngày bận rộn nữa.”
Thầy Ogata ngẩng lên nhìn con trai, vẻ mặt có phần ngạc nhiên. “Tất nhiên rồi. Cha thật vô tâm đã bắt con thức khuya.” Ông khẽ cúi mình.
“Không có gì đâu ạ. Con rất tiếc vì không thể trò chuyện lâu hơn, nhưng con thực sự phải đi ngủ.”
“Tất nhiên rồi con ạ.”
Jiro chúc cha ngủ ngon rồi ra khỏi phòng. Thầy Ogata không rời mắt nhìn cánh cửa nơi Jiro vừa đi ra một lúc thật lâu, như thể đang chờ con trai mình quay trở lại bất cứ lúc nào. Rồi ông quay sang nhìn tôi, ánh mắt lo âu.
“Cha không biết đã muộn thế,” ông nói. “Cha không định bắt Jiro thức khuya.”
