Ở bên hai đứa trẻ thì rất dễ dàng, nhưng nói chuyện với các em lại là một nỗ lực quá sức đối với tôi, về những khó khăn không thể vượt qua giống như trước đây. Tình trạng này kéo dài một tháng, với những sự trầm trọng mới và các dấu hiệu đặc biệt, trên hết là dấu hiệu ngày càng rõ về nhận thức đầy trớ trêu từ hai học sinh của tôi. Đó không chỉ là tưởng tượng quỷ quái của tôi, tôi chắc chắn như vậy cả vào khi đó lẫn hiện tại: có những dấu hiệu rõ rành rành rằng hai em ý thức được về khó khăn của tôi và rằng mối quan hệ kì lạ này, trong một thời gian dài, theo một cách nào đó, đã tạo nên thái độ sinh hoạt của các em. Tôi không có ý nói rằng bọn trẻ đùa cợt hay làm bất cứ điều gì bậy bạ, vì đó không nằm trong số những điểm nguy hiểm của các em. Ý tôi là nhân tố không được gọi tên và không được đề cập đã trở nên lớn hơn bất cứ vấn đề nào khác giữa chúng tôi, và sự tránh né ở mức độ lớn như vậy không thể thực hiện thành công nếu không có một thỏa thuận ngầm. Có những lúc, dường như chúng tôi liên tục tiến gần đến chủ đề nhưng rồi phanh gấp lại trước khi chạm đến, chuyển ngoặt đột ngột ra khỏi ngõ hẻm mà chúng tôi nhận thấy là ngõ cụt, và đóng lại những cánh cửa mà chúng tôi đã lỡ tay mở ra với một tiếng sầm khe khẽ khiến tất cả quay nhìn nhau - vì như mọi tiếng sập cửa khác, nó hơi lớn hơn chúng tôi dự định. Mọi con đường đều dẫn về thành Roma, và có những lúc mà chúng tôi phát hiện hầu như mọi môn học hay đề tài đối thoại đều vòng tránh vùng cấm địa. Vùng cấm địa là câu hỏi về việc người chết trở lại nói chung, và về bất kể thứ gì có thể còn sót lại trong ký ức thuộc về những người bạn đã mất của trẻ nhỏ. Có những ngày mà tôi có thể thề rằng một trong hai đứa đã nói với đứa kia, kèm theo một cái huých tay khe khẽ vô hình: “Cô ấy nghĩ lần này cô ấy sẽ làm việc đó - nhưng cô ấy không làm đâu!” “Việc đó” là chỉ việc trực tiếp nhắc đến cô gia sư đã từng dạy dỗ bọn trẻ trước khi các em thuộc quyền kỉ luật của tôi. Các em có hứng thú bất tận với những câu chuyện về quá khứ của tôi, mà tôi đã chiêu đãi các em hết lần này đến lần khác. Các em nắm giữ tất cả mọi chuyện từng xảy ra với tôi, biết rõ từng chi tiết câu chuyện về những chuyến phiêu lưu nhỏ nhất của tôi, về các anh chị em của tôi và về chó mèo ở nhà tôi, cũng như nhiều đặc điểm lập dị của cha tôi, về đồ đạc và cách trang hoàng ở nhà chúng tôi, và về cuộc đối thoại của các phụ nữ lớn tuổi trong làng chúng tôi. Có đủ thứ để trò chuyện, nếu người ta biết nói rất nhanh và biết nhờ bản năng chỗ nào cần phải vòng tránh. Hai em giật dây một cách điệu nghệ để điều khiển sự sáng tạo từ kí ức của tôi; và về sau, khi tôi nhớ lại những lúc đó, có lẽ chính những việc ấy đã tạo cho tôi mối hoài nghi lớn nhất rằng mình đang bị ngấm ngầm theo dõi. Trong mọi trường hợp, chỉ có cuộc sống của tôi , quá khứ của tôi , và bạn bè của tôi là chúng tôi có thể thoải mái nói đến - một tình trạng đôi khi khiến các em nhảy đến các đề tài trò chuyện một cách ngẫu nhiên nhất. Hai em mời tôi nhắc lại câu thành ngữ nổi tiếng nhất - giữa một đề tài hoàn toàn không có điểm nào liên quan - để khẳng định lại những chi tiết đã từng được nhắc đến với trí thông minh của con ngựa lùn ở nhà tôi.
Một phần là ở những dịp như thế này và một phần vào những lúc hoàn toàn khác, với hướng xoay chuyển hiện giờ của các vấn đề của tôi, tình thế gay go của tôi, như cách tôi gọi nó, đã trở nên nhạy cảm hơn bao giờ hết. Thực tế rằng nhiều ngày trôi qua mà không có một cuộc đụng độ nào khác có vẻ đã có chút tác dụng trong việc khiến thần kinh tôi dịu đi. Kể từ đêm thứ hai trên cầu thang, với sự xuất hiện của người phụ nữ ở chân cầu thang, tôi không còn thấy thứ gì không nên thấy nữa, dù là trong hay ngoài ngôi nhà. Có nhiều khúc ngoặt mà tôi dự đoán sẽ bắt gặp Quint, và nhiều tình huống mà theo một cách tà ác thuần tuý, có lẽ thích hợp cho sự xuất hiện của cô Jessel. Mùa hè đến và đi; rồi mùa thu bao phủ lên Bly và thổi tắt nửa số đèn của chúng tôi. Với bầu trời xám xịt và những vòng hoa héo úa, các khoảng trống trần trụi và lá khô rải rác, nơi này giống như rạp hát sau cuộc biểu diễn - vương vãi áp phích vo viên, chính tình trạng không khí, tính chất của âm thanh và sự tĩnh lặng, ấn tượng không thể tả thành lời về một loại khoảnh khắc nhất định, đã gợi lại trong tôi cảm giác của buổi tối tháng Sáu ấy, ngoài vườn, khi tôi nhìn thấy Quint lần đầu tiên, và cả cảm giác lúc tôi tìm kiếm hắn trong vô vọng giữa các bụi cây, sau khi nhìn thấy hắn qua cửa sổ. Tôi nhận ra những dấu hiệu, những điềm báo - tôi nhận ra khoảnh khắc, địa điểm. Nhưng chúng vẫn trống rỗng và cô độc, và tôi tiếp tục không bị quấy rầy - nếu “không bị quấy rầy” thích hợp để gọi một phụ nữ trẻ mà sự nhạy cảm không chỉ không giảm đi mà càng sâu sắc thêm theo một cách kì dị nhất. Tôi đã từng nói với bà Grose khi kể với bà với cảnh tượng kinh khủng của Flora bên hồ - và đã khiến bà hoang mang - rằng kể từ lúc ấy trở đi tôi sẽ lo sợ hơn rất nhiều nếu bị mất đi năng lực nhìn thấy thay vì giữ lại nó. Khi ấy tôi đã phát biểu ý nghĩ rõ ràng trong tâm trí mình: Sự thật rằng, dù bọn trẻ có thực sự nhìn thấy hay không - vì khi ấy việc này vẫn chưa được xác định hay chứng minh - trong cương vị người bảo vệ bọn trẻ, mong muốn mạnh mẽ của tôi là bị phơi bày trọn vẹn trước mặt họ. Tôi sẵn sàng đón nhận sự thật tồi tệ nhất. Khi ấy tôi đã có một cái nhìn thoáng qua của sự thật tồi tệ rằng đôi mắt tôi có thể bị che lấp trong khi mắt bọn trẻ thì mở to. Và quả thật, tại thời điểm này thì rõ ràng là mắt tôi khi ấy đã bị che lấp - một sự hoàn hảo mà nếu không tạ ơn Chúa thì có vẻ báng bổ. Thế nhưng có một khó khăn: Tôi sẵn sàng tạ ơn Chúa với tất cả linh hồn của mình nếu tôi không biết chắc chắn về bí mật của các học sinh tôi.
Đến hôm nay tôi phải làm sao để lần lại những bước chân kì lạ từ nỗi ám ảnh của tôi? Có nhiều khi ở bên nhau mà tôi sẵn sàng thề rằng những vị khách thân quen đã tìm đến và được bọn trẻ chào đón, ngay trước sự hiện diện của tôi, nhưng giác quan trực tiếp của tôi đã đóng lại. Nếu tôi không e ngại nguy cơ gây nên tổn hại nghiêm trọng hơn cả tổn hại khi tránh né, thì nỗi hả hê của tôi suýt nữa đã bộc phát. “Họ ở đây, họ đang ở đây, lũ quỷ nhỏ,” tôi hẳn sẽ hét lên, “giờ thì chúng bây không thể phủ nhận được nữa!” Lũ quỷ nhỏ đã phủ nhận với tất cả sự thân thiện và dịu dàng của mình, trong chính vực sâu pha lê mà từ đó, vị thế thượng phong đầy chế nhạo của chúng hé nhìn lên, như một cú vẫy đuôi của con cá trong dòng suối. Trên thực tế, cơn sốc đã in dấu trong tôi sâu sắc hơn cả vào cái đêm tôi nhìn ra ngoài để thấy hoặc gã Quint hoặc cô Jessel dưới ánh sao, nhưng lại thấy cậu bé mình chịu trách nhiệm trông nom, em đã ngay lập tức trưng ra vẻ ngước nhìn đáng yêu - ngay tại đó, hướng về phía tôi - mà từ đỉnh tháp trên đầu tôi, bóng ma gớm ghiếc của Quint đã hiện ra. Nếu đây là vấn đề sợ hãi, thì phát hiện của tôi về việc này khiến tôi sợ hơn bất kì phát hiện nào khác, và chính trong điều kiện tinh thần do nó tạo thành mà tôi đã tiến hành những biện pháp thực tế của mình. Chúng quấy rầy tôi đến mức đôi khi, vào những giờ phút kì lạ, tôi tự khép kín bản thân để tập dượt cách đề cập đến vấn đề - đây vừa là một cách giải tỏa tuyệt hảo lại vừa là một nỗi tuyệt vọng mới. Tôi tiếp cận nó từ góc độ này hay góc độ khác trong khi tự đi lại quẩn quanh trong phòng mình, nhưng tôi luôn gục ngã trước việc thốt ra những cái tên khủng khiếp kia. Khi chúng tắt lịm nơi cửa miệng tôi, tôi tự nhủ rằng mình phải giúp các em nói ra những điều cấm kỵ, cho dù, bằng cách nói ra tên họ, tôi có tạo ra một trường hợp vi phạm lề thói tao nhã hiếm thấy nhất trong phòng học. Khi tôi tự nói với mình: “ Bọn trẻ phải giữ im lặng theo phép tắc, còn mày, mày được tín nhiệm, mày có sự ti tiện để nói ra!” Tôi cảm thấy mặt mình đỏ bừng và tôi phải che mặt bằng hai tay. Sau những viễn cảnh bí mật đó, tôi nói chuyện nhiều hơn bao giờ hết, nói thao thao bất tuyệt cho đến khi một trong những sự im lặng kì lạ, rõ rệt của chúng tôi ập đến - tôi không thể gọi chúng bằng từ nào khác - một cú nhảy bật hay sải bơi (tôi vắt óc tìm từ thích hợp!) kì dị, choáng váng vào tĩnh lặng, khoảng lặng của mọi sự sống, không liên quan gì đốn tiếng động hoặc ít hoặc nhiều mà tại thời điểm đó chúng tôi đang tạo ra, khoảng lặng mà tôi có thể nghe thấy trên nến mọi xao động, mọi tiếng đọc bài hay tiếng dương cầm ồn ào. Thề rồi kẻ khác, những kẻ bên ngoài, có mặt. Dù họ không phải thiên thần, họ “lướt qua”, khiến tôi run rẩy vì lo sợ rằng trong khi ở đây, họ đã gửi đến các nạn nhân nhỏ tuổi thông điệp quỷ quái hay cảnh tượng nào đó sống động hơn khi họ cho tôi thấy.
Điều khó dứt bỏ hơn cả là ý nghĩ tàn nhẫn rằng bất kể tôi đã nhìn thấy gì, Miles và Flora còn thấy nhiều hơn - những điều khủng khiếp và không thể phỏng đoán nảy sinh ra từ những lần tiếp xúc đáng sợ trong quá khứ. Những thứ như vậy theo lẽ tự nhiên để lại trên bề mặt một cơn ớn lạnh mà chúng tôi ra sức phủ nhận; và cả ba chúng tôi, trải qua nhiều lần luyện tập, đóng lại đề tài một cách thuần thục đến mức tự động, mỗi lần bằng những động tác giống hệt nhau. Bọn trẻ thật đáng kinh ngạc khi các em luôn thành công ghi dấu ấn sâu sắc lên tôi bằng một câu hỏi quý giá hoàn toàn không liên quan nhưng đã giúp chúng tôi vượt qua rất nhiều hiểm cảnh. “Cô nghĩ khi nào bác ấy sẽ đến? Cô có nghĩ chúng ta nên viết thư không?” - Chúng tôi phát hiện qua kinh nghiệm rằng không gì sánh bằng câu hỏi đó trong việc tháo gỡ tình huống khó xử. “Bác ấy” tất nhiên là người bác ở phố Harley; và chúng tôi sống trong giả định thừa thãi rằng ông ấy có thể đến đây bất cứ lúc nào để tham gia vào cuộc sống của chúng tôi.
Việc ông ấy từng làm không hề tạo chút cơ sở nào cho loại giả định đó, nhưng nếu chúng tôi không có giả định đó để mà nhờ cậy vào thì chúng tôi sẽ tước đoạt của nhau một số cách ngụy trang hiệu quả nhất. Ông ấy không bao giờ viết thư cho bọn trẻ - có lẽ là một hành động ích kỉ, nhưng cũng phần nào nhấn mạnh sự tín nhiệm ông ấy dành cho tôi; bởi vì cách một người đàn ông thể hiện lòng tôn trọng cao nhất cho một phụ nữ chính là càng tôn vinh thêm nguyên tắc sống thiêng liêng của chính mình; và tôi kiên trì thực hiện cam kết rằng tôi sẽ không làm phiền đến ông ấy khi tôi để các học sinh của mình hiểu rằng thư của các em sẽ chỉ là những bài tập làm văn đáng yêu. Những bức thư quá đẹp đẽ nên tôi không nỡ gửi đi; tôi giữ làm của riêng, và đến bây giờ tôi vẫn đang giữ những lá thư ấy. Quy tắc này chỉ tăng thêm hiệu quả châm biếm cho niềm tin bị nhồi nhét trong tôi rằng ông ấy có thể đến với chúng tôi bất cứ lúc nào. Cứ như thể các học sinh của tôi biết việc đó khó xử hơn hầu như bất cứ thứ gì khác đối với tôi. Hơn nữa, khi tôi nhìn lại, có vẻ như trong toàn bộ chuyện này, không có gì kì lạ hơn thực tế rằng, bất chấp sự căng thẳng của tôi và chiến thắng của hai đứa trẻ, tôi không bao giờ mất kiên nhẫn với các em. Giờ đây khi nghĩ lại, bọn trẻ thực sự hẳn phải vô cùng đáng yêu nên những ngày đó tôi mới không ghét hai em! Tuy nhiên, nếu việc giải thoát bị trì hoãn lâu hơn nữa, liệu rồi nỗi sốt ruột có phản bội tôi? Điều đó không quan trọng là mấy, vì sự giải thoát đã đến. Tôi gọi nó là giải thoát, dù đó chỉ là sự giải thoát mà cú đứt phựt mang đến cho sợi dây căng hay tiếng sấm nổ mang đến cho một ngày ngột ngạt. Ít nhất nó cũng là sự thay đổi, và nó đến rất vội vàng.