Tất nhiên không chỉ riêng đoạn đối thoại trên đã có thể đặt chúng tôi vào chung tình thế mà giờ đây chúng tôi phải nỗ lực đối mặt: gánh nặng đáng sợ đè lên tôi về hình ảnh quá mức sinh động, và sự thấu hiểu của bạn tôi về gánh nặng đó, một sự thấu hiểu mang nửa phần kinh hãi và nửa phần trắc ẩn. Tối hôm ấy, sau một giờ kiệt sức bởi sự thật vừa được tiết lộ, cả hai chúng tôi đã không đi dự lễ gì nữa ngoài một nghi thức thề thốt nho nhỏ trong nước mắt, chứa đầy lời cầu nguyện và hứa hẹn, một điểm cao trào sau hàng loạt những chất vấn và cam kết chúng tôi dành cho nhau. Việc đó diễn ra ngay sau khi chúng tôi cùng chui vào phòng học, khoá chặt cửa và thổ lộ tất cả. Kết quả của việc thổ lộ tất cả chỉ là phân tích tình huống của chúng tôi tới những chi tiết tỉ mỉ nhất. Bản thân bà Grose chưa từng nhìn thấy gì, một bóng người cũng không, và ngoài gia sư thì không ai trong nhà sống trên tầng dành cho gia sư; thế nhưng bà tiếp nhận sự thật tôi kể với bà mà không chút hoài nghi về sự tỉnh táo của tôi, và trên cơ sở đó, cho tôi thấy sự dịu dàng đầy sửng sốt, một biểu hiện của đặc ân lạ thường mà tôi nhận được, hơi thở dịu dàng ấy lưu lại trong tôi như hơi thở ngọt ngào nhất của lòng nhân ái.
Vì vậy, tối hôm ấy chúng tôi đã thống nhất rằng chúng tôi sẽ cùng nhau gánh vác; và tôi thậm chí không dám chắc có phải bà là người chịu phần gánh nặng lớn hơn, cho dù bà không phải nhìn thấy thứ tôi thấy. Vào giờ phút ấy và cả về sau, tôi biết bản thân có thể làm được gì để che chở cho các học sinh của mình; nhưng tôi mất chút thời gian mới hoàn toàn biết rõ người đồng minh thiện lương của tôi đã chuẩn bị tinh thần đương đầu với những gì để thực hiện một cam kết thách thức đến như vậy. Bản thân tôi vốn đã là một đồng sự kì quặc - cũng kì quặc như người bầu bạn mà tôi có; nhưng khi lật lại những gì chúng tôi đã trải qua, tôi thấy chúng tôi đã hết sức nhất trí về ý nghĩ duy nhất, may mắn thay, có thể chống đỡ chúng tôi. Chính ý nghĩ đó đã dẫn dắt tôi ra khỏi căn buồng sợ hãi trong nội tâm mình. Ít nhất tôi có thể đi dạo trong sân, và ở đó bà Grose có thể gặp tôi. Giờ đây tôi còn có thể hồi tưởng lại rõ ràng tối hôm đó, khi chúng tôi chia tay nhau, sức mạnh đến với tôi như thế nào. Chúng tôi đã lật đi lật lại từng chi tiết mà tôi nhìn thấy.
“Cô nói là hắn đang tìm một người nào khác… một người không phải là cô?”
“Hắn đang tìm bé Miles.” Lúc này tôi đã hiểu rất rõ. “ Đó là người mà hắn đang tìm.”
“Nhưng làm sao cô biết?”
“Tôi biết, tôi biết, tôi biết!” Giọng tôi cao dần. “Và bác cũng biết đấy, bác Grose thân mến!”
Bà không phủ nhận, nhưng tôi cảm thấy mình thậm chí không cần nhìn thái độ của bà cũng biết. Một phút sau bà nói tiếp: “Nếu cậu ấy thấy hắn thì sao?”
“Bé Miles ư? Đó chính là mục đích!”
Bà lại có vẻ vô cùng sợ hãi. “Mục đích của cậu chủ nhỏ?”
“Trời ơi, không! Của gã đàn ông đó. Hắn muốn xuất hiện trước mặt bọn trẻ. ”
Việc hắn có thể làm thế là một ý nghĩ thật kinh khủng, thế nhưng bằng cách nào đó, tôi có thể tránh việc đó xảy ra, điều mà tôi đã thành công trong việc chứng minh. Tôi hoàn toàn tin chắc rằng tôi sẽ gặp lại thứ mình đã thấy, nhưng có gì đó trong tôi nói rằng bằng cách dũng cảm dấn thân làm đối tượng duy nhất phải trải qua việc đó, bằng cách đón nhận, bằng cách mời gọi, bằng cách vượt qua tất cả, tôi có thể đóng vai nạn nhân thí mạng và bảo vệ được sự bình yên của đồng bạn. Đặc biệt là bọn trẻ, tôi phải canh giữ và che chở tuyệt đối cho các em. Tôi nhớ lại một trong những lời cuối cùng tôi nói với bà Grose đêm đó.
“Tôi phát hiện ra rằng học sinh của tôi chưa bao giờ nhắc đến…”
Bà nhìn tôi chăm chú trong lúc tôi cân nhắc câu chữ. “Việc hắn từng ở đây và thời gian cô cậu chủ ở bên hắn sao?”
“Thời gian bọn trẻ ở bên hắn, và tên hắn, sự có mặt của hắn, quá khứ của hắn, dưới bất kì hình thức nào.”
“Ô, cô chủ nhỏ không nhớ đâu. Cô ấy không hề nghe nói hay được biết.”
“Về cái chết của hắn ư?” Tôi suy ngẫm về việc này thật kĩ. “Có lẽ là không. Nhưng Miles sẽ nhớ - Miles sẽ biết.”
“A, đừng thử hỏi cậu ấy!” Bà Grose thốt lên.
Tôi đáp lại ánh mắt của bà. “Đừng sợ.” Tôi tiếp tục suy nghĩ. “Quả thực hơi lạ.”
“Việc cậu ấy chưa từng nhắc đến hắn ư?”
“Chưa hề nhắc đến một chút nào. Và bác nói rằng hai người từng ‘rất thân thiết’?”
“Ôi, với cậu ấy thì không!” Bà Grose nhấn mạnh. “Đó chỉ là tưởng tượng của riêng Quint thôi. Ý tôi là hắn mong muốn được chơi với cậu ấy - được chiều hư cậu ấy.” Bà ngập ngừng giây lát, rồi nói thêm: “Quint quá phóng túng.”
Câu nói này gây cho tôi một cơn ghê tởm đột ngột khi nhớ lại gương mặt hắn - cái gương mặt ấy ! “Quá phóng túng đối với bé trai của tôi? ”
“Quá phóng túng với tất cả mọi người!”
Tôi tạm thời không phân tích kĩ miêu tả này mà chỉ nghĩ rằng một phần của nó nói đến một số thành viên trong ngôi nhà này, gồm nửa tá hầu gái và nam phục vụ, những người vẫn đang sống trong địa phận nhỏ bé của chúng tôi. Nhưng theo chúng tôi hiểu, thực tế may mắn là không hề có tin đồn đáng lo ngại nào trong trí nhớ của mọi người về nơi chốn cổ kính hiền hoà này. Bly không có tai tiếng gì, và bà Grose, hẳn nhiên, chỉ muốn bám lấy tôi và run rẩy trong yên lặng. Đến cuối cuộc trò chuyện, tôi thậm chí đã chất vấn cả bà. Đó là khi, vào nửa đêm, bà đã đặt tay lên cửa phòng học để chuẩn bị rời đi. “Bác đảm bảo với tôi - vì việc này rất quan trọng - rằng hắn chắc chắn và bị công nhận là người xấu?”
“Ồ, hắn không bị công nhận đâu cô. Tôi biết điều đó - nhưng ông chủ thì không.”
“Mà bác không bao giờ nói với ông ấy?”
“Ừ thì, ông ấy không thích chuyện ngồi lê đôi mách - ông ấy ghét lời phàn nàn. Ông ấy cực kì thiếu kiên nhẫn với mọi loại việc như vậy, và nếu mọi người đúng mực với ông ấy ..”
“Ông ấy sẽ không quan tâm gì thêm?” Điểu này khá phù hợp với ấn tượng của tôi về ông ấy: không phải một quý ông ưa rắc rối, có lẽ cũng không quá kĩ tính về một số người hầu ông ấy giữ bên mình. Dù vậy, tôi tiếp tục căn vặn. “Nếu là tôi thì tôi thề với bác, tôi sẽ kể!”
Bà cảm nhận được sự chỉ trích của tôi. “Tôi thừa nhận là mình sai. Nhưng thực lòng, tôi sợ.”
“Sợ gì?”
“Sợ những việc người đàn ông đó dám làm. Quint quá thông minh - hắn quá nham hiểm.”
Tôi tiếp nhận tin tức này có lẽ hơn mức tôi thể hiện ra. “Bác không sợ điều gì khác sao? Không sợ ảnh hưởng của hắn…?”
“Ảnh hưởng của hắn?” Bà lặp lại với vẻ mặt khổ sở và chờ đợi trong khi tôi ngập ngừng.
“Bọn trẻ ngây thơ quý giá của chúng ta. Chúng là do bác phụ trách.”
“Không, cô cậu chủ nhỏ không do tôi phụ trách!” Bà đáp lại thẳng thừng và buồn bã. “Ông chủ tin tưởng hắn và để hắn ở đây vì nghe nói hắn không khoẻ và không khí nông thôn tốt cho hắn. Vì thế hắn có quyền quyết định mọi việc. Đúng vậy” - bà khẳng định với tôi - “kể cả về bọn trẻ .”
“Về bọn trẻ - sinh vật đó ư?” Tôi phải cố nén mình khỏi rú lên. “Vậy mà bác cũng chịu được ư?”
“Không, tôi không chịu được - và đến giờ vẫn không thể!” Thế rối người phụ nữ tội nghiệp oà khóc.
Như tôi đã nói, chế độ theo sát bọn trẻ nghiêm ngặt bắt đầu được thực hiện từ ngày hôm sau; nhưng trong một tuần, tôi và bà Grose thường xuyên và tích cực gặp nhau để quay lại chủ đề này! Dù đã bàn bạc rất nhiều vào đêm Chủ Nhật ấy, tôi vẫn bị ám ảnh bởi bóng người kia và về điều gì đó bà chưa kể với tôi, đặc biệt là trong những giờ ngay sau khi nói chuyện, vì có lẽ tôi hầu như không ngủ. Bản thân tôi không hề giấu giếm điều gì, nhưng bà Grose thì có. Hơn nữa, sáng hôm sau, tôi hiểu rõ rằng đó không phải là vì bà không thành thật, mà vì nỗi sợ hãi có mặt trên mọi phương diện.
Giờ đây nghĩ lại, quả thực với tôi, dường như vào lúc mặt trời bình minh lên cao, tôi đã trăn trở suy diễn ra toàn bộ ý nghĩa của thực tế trước mắt chúng tôi, ý nghĩa mà những biến cố tàn khốc hơn xảy ra sau này sẽ mang lại. Điều quan trọng hơn hết tôi rút ra từ quá trình trăn trở kia là hình bóng tà ác của người đàn ông đó khi còn sống - hãy khoan nói đến hắn khi đã chết! - và về nhiều tháng liền hắn sống ở Bly, một khoảng thời gian dài đáng kể. Khoảng thời gian này chỉ chấm dứt khi vào tờ mờ sáng một ngày mùa đông, một người đi làm sớm phát hiện Peter Quint đã chết cứng trên con đường vào làng: bởi một vết thương rõ ràng trên đầu, được giải thích là do tai nạn - ít nhất trên danh nghĩa là thế. Vết thương như vậy có thể sinh ra do một cú sảy chân chết người trên đoạn đường dốc đóng băng trơn trượt - và theo bằng chứng cuối cùng cho thấy thì đúng là như vậy. Sau khi rời khỏi quán rượu vào lúc trời tối, hắn đã đi nhầm đường, và cuối cùng là nằm dưới chân con đường dốc ấy. Con dốc trơn trượt, cú rẽ nhầm lẫn vào ban đêm trong men rượu đã giải thích gần hết - sau cuộc điều tra và vô số lời bàn tán, có thể nói là đã giải thích tất cả. Nhưng còn vấn đề với lúc sinh thời của hắn - những bước đường và cảnh ngộ kì lạ, các rắc rối bí mật, tội lỗi không ai ngờ - chúng đã làm rõ được nhiều điều khác.
Tôi hầu như không biết phải dùng những ngôn từ nào để kể lại câu chuyện của mình thành một bức tranh đáng tin trong trạng thái tinh thần hiện giờ; nhưng vào những ngày ấy, tôi thực sự tìm thấy niềm vui trong hành động quả cảm hoang đường mà tình thế yêu cầu ở tôi. Tôi thấy mình cần phải thi hành một nhiệm vụ cao cả và khó khăn; thứ sẽ có ý nghĩa lớn lao trong việc thể hiện - vào lúc thích hợp! - rằng tôi có thể thành công ở nơi nhiều cô gái khác có thể đã thất bại. Đây là một sự tiếp sức mạnh mẽ cho tôi - tôi thừa nhận mình có phần muốn tán thưởng bản thân khi nhìn lại! - khi tôi thấy nhiệm vụ của mình quan trọng và giản đơn như vậy. Tôi có mặt để bảo vệ hai tạo vật bé nhỏ mồ côi và đáng yêu nhất trên thế giới này. Sự bơ vơ của các em có một sức hút đột nhiên trở nên hết sức rõ nét, gây nỗi đau dai dẳng, sâu sắc trong trái tim của người tận tâm với chúng. Chúng tôi thực sự chỉ có nhau; chúng tôi đoàn kết lại với nhau trong nguy hiểm. Hai em không có ai khác ngoài tôi, và tôi thì có hai em . Tóm lại đây là một cơ hội kì diệu. Cơ hội này đến với tôi trong dạng một hình ảnh sống động đến như thực thể. Tôi là một bức bình phong - tôi phải đứng chắn trước bọn trẻ. Tôi càng thấy nhiều, bọn trẻ sẽ càng thấy ít. Tôi bắt đầu giám sát các em nghiêm ngặt, che giấu nỗi hưng phấn mà nếu kéo dài quá lâu, rất có thể sẽ biến thành điên rồ. Điều cứu thoát tôi, như giờ đây tôi nhận ra, là nỗi hưng phấn đó đã biến thành một thứ hoàn toàn khác. Thời gian chờ đợi trong hồi hộp không kéo dài mà bị thay thế bằng những chứng cứ kinh hoàng. Phải, chứng cứ - từ khoảnh khắc tôi thực sự nắm quyền kiểm soát.
Khoảnh khắc này xảy ra vào một buổi chiều tôi tình cờ ở riêng với học trò nhỏ tuổi hơn trong vườn. Chúng tôi đã để Miles trong nhà, trên chỗ ngồi lót nệm đỏ bên cửa sổ; cậu bé muốn đọc nốt cuốn sách, và tôi sẵn lòng khuyến khích một mục tiêu đáng quý như vậy ở cậu trai nhỏ tuổi, người mà khuyết điểm duy nhất là đôi khi quá hiếu động. Tương phản, em gái cậu háo hức được ra ngoài, và tôi đi dạo với cô bé trong nửa giờ, tìm kiếm bóng râm, vì mặt trời vẫn còn treo cao và ngày hôm ấy đặc biệt nóng bức. Trong khi đi dạo với em, tôi lại một lần nữa ý thức được rằng, giống như anh trai mình, cô bé đã tính toán để cho tôi được ở một mình mà không có vẻ bị bỏ rơi và để ở bên tôi mà không có vẻ đeo bám tôi - đây là một điều đáng yêu ở hai đứa trẻ. Hai em không bao giờ nhõng nhẽo nhưng cũng không bao giờ thờ ơ. Sự chú ý của tôi dành cho bọn trẻ chỉ tập trung vào việc ngắm nhìn các em tự thoải mái mua vui cho mình mà không cần có tôi: một hoạt cảnh mà dường như hai em chủ động chuẩn bị và biến tôi thành một khán giả tích cực. Tôi dạo bước trong thế giới các em sáng tạo ra - các em không bao giờ cần dùng đến thế giới của tôi. Vì thế thời gian của tôi chỉ được dùng để đóng vai một nhân vật hay sự vật đặc biệt nào đó những lúc trò chơi của hai em cần đến, và nhờ có địa vị của tôi, nhân vật ấy thường chỉ giữ một chức vụ làm cảnh cao quý. Hiện giờ tôi đã quên vào buổi chiều hôm ấy tôi đang đóng vai gì; tôi chỉ nhớ rằng mình là thứ gì đó rất quan trọng và yên lặng, rằng Flora đang chơi rất chăm chú. Chúng tôi đang ở bờ hồ, và vì gần đây chúng tôi bắt đầu học địa lí, hồ được gọi là biển Azov.
Giữa hoàn cảnh đó, đột nhiên tôi nhận ra rằng ở bờ bên kia của biển Azov, có một khán giả đang chăm chú nhìn chúng tôi. Tin tức này hình thành trong tôi theo một cách kì lạ nhất trên đời - kì lạ nhất nếu không tính đến bản thân người lạ mặt đã gây ra nó. Tôi vừa ngồi xuống với một tấm vải thêu - vì tôi đang đóng vai thứ gì đó có thể ngồi - trên chiếc ghế đá cũ nhìn ra hồ; và ở vị trí này tôi bắt đầu nhìn thấy rõ ràng, nhưng không trực diện, sự có mặt của một người thứ ba ở đằng xa. Hàng cổ thụ cùng bụi cây rậm rạp tạo bóng râm lớn dễ chịu, nhưng đều bị nhấn chìm trong cái nóng ban ngày chói chang. Không còn gì để nghi ngờ, ít nhất là trong sự khẳng định dần thành hình trong tôi, về thứ tôi nhìn thấy ngay phía trước, bên kia hồ, khi ngước mắt lên. Lúc này mắt tôi dán chặt vào bức vải thêu của mình, và tôi lại một lần nữa cảm thấy cơn giằng co vì cố gắng không chuyển tầm mắt cho đến khi đủ trấn tĩnh để quyết định nên làm gì. Có một vật thể lạ trong tầm nhìn - một bóng người mà tôi ngay tức khắc, nghiêm trọng nghi ngờ về quyền hiện diện ở đây. Tôi nhớ khi đó mình đã đếm hết mọi khả năng, tự nhắc nhở mình rằng chẳng có gì tự nhiên hơn sự xuất hiện của một người sống quanh đây, chẳng hạn như người truyền tin, người đưa thư, hay phụ việc của một thương gia trong làng. Chẳng có gì tự nhiên hơn việc người ta nhìn thứ này thành thứ khác dù thực ra hoàn toàn không phải. Lời nhắc nhở đó gây được rất ít hiệu quả lên nhận định chắc chắn của tôi, cũng như tôi ý thức được - dù vẫn không nhìn - về hiệu quả của nó lên đặc điểm và thái độ của vị khách nọ.
Về danh tính cụ thể của bóng người kia, tôi sẽ xác nhận ngay khi kim đồng hồ lòng dũng cảm trong tôi nhích đến giây thích hợp. Trong khi đó, bằng nỗ lực vốn đã đủ mạnh mẽ, tôi chuyển hướng nhìn thẳng sang bé Flora, cô bé lúc này đang ở cách tôi khoảng mười bước. Trái tim tôi đứng im trong giây lát vì băn khoăn và kinh hãi với câu hỏi liệu cô bé có nhìn thấy không; và tôi nín thở trong khi chờ đợi từ em một tiếng kêu, một dấu hiệu ngây thơ chỉ sự tò mò hoặc cảnh giác, để cho tôi biết câu trả lời. Tôi chờ đợi, nhưng không có gì cả. Thế rồi, đầu tiên - và có gì đó trong sự việc này tôi cảm thấy kinh khủng hơn hết thảy - tôi quả quyết rằng trong vòng một phút, mọi âm thanh từ em đã im bặt. Và tiếp theo, cũng trong chỉ từng ấy thời gian, vào lúc chơi, em đã quay lưng về phía mặt nước. Đây là thái độ của em khi tôi nhìn sang em lần trước - nhìn để xác nhận rằng chúng tôi vẫn đang ở trong tầm mắt nhau. Em nhặt một mẩu gỗ nhỏ tình cờ có một lỗ nhỏ ở giữa, rõ ràng gợi cho em ý tưởng cắm nó vào một mảnh gỗ khác để tạo thành cột buồm và biến nó thành một con thuyền. Trong khi tôi quan sát, em đang cố hết sức, chăm chú gắn chặt mẩu gỗ thứ hai vào vị trí. Nỗi lo sợ của tôi đối với việc em đang làm chống đỡ tôi, nhờ đó giây lát sau tôi cảm thấy mình đã sẵn sàng nhìn kĩ hơn. Thế là tôi rời ánh mắt - đối mặt với thứ tôi phải đối mặt.