Cô ta cao thật. Cô ta đứng chờ anh ở cửa quán bar và anh ấn tượng trước việc, ngay khi anh xuống con xe Giulietta, cô ta tiến về phía anh thân thiện cả trong dáng đi lẫn trong đôi mắt, như thể cô ta gặp lại một người bạn cũ thân thiết.
“Chúng ta có thể trò chuyện kín đáo ở đây, đây là quán bar duy nhất trong vùng không có tivi hay máy phát nhạc, vậy nên hầu như không có khách hàng nào vào buổi tối.”
Tóc cô ta màu nâu, hay phải nói là đen, một màu đen tuyền tự nhiên. Nó được cắt khá ngắn, ngắn hơn một chút so với những người đàn ông để tóc dài, nhưng tất nhiên, không ngắn bằng tóc những người đàn ông để theo kiểu bình thường và tới tiệm cắt tóc hai tuần một lần đều đặn. Một người phụ nữ với mái tóc ngắn: anh thích tóc dài, nhưng anh phải thừa nhận nó rất hợp với cô.
“Cô đã nói với tôi những điều cực kỳ, cực kỳ…” nói ‘tử tế’ thì thật là ngu ngốc, nhưng anh không biết nói gì hơn, nên anh dừng lại.
“Tôi chỉ mới nói với anh một phần trăm những gì đáng ra tôi nên nói với anh nhiều năm trước. Nhưng giờ anh muốn nói chuyện về Alberta nên trước hết ta hãy nói về cô ấy.”
Cô mặc một chiếc váy màu xanh lục sậm mà anh rất thích: trơn, có cổ, không ống tay áo. Cô có làn da rám nắng nhưng ở mức độ vừa phải, trông không đến mức như một người thổ dân Papua, cũng không trắng bệch như mấy cô nàng không bao giờ tắm nắng. Màu xanh lục đó, làn da rám nắng đó, mái tóc đen đó, vô cùng hòa hợp với chỗ này, vì cả nơi này như được dát vàng, các bức tường được phủ kín nhựa vàng và mặt quầy bar cũng vậy, cả khu bàn tròn cũng sáng lập lòe như vàng lâu năm.
“Hai bia.” Họ đúng là những khách hàng duy nhất, sau khi phục vụ họ, đến cả người pha chế cũng biến mất. Không có máy điều hòa, nhưng có một cái quạt lớn với cánh rộng bằng gỗ, vừa có tác dụng làm mát, vừa mang lại cho nơi này một luồng sinh khí mới, như kiểu trang trí thời thuộc địa và khiến nơi đây dễ chịu hơn cả so với việc có máy điều hòa.
“Alberta đã tự tử cách đây một năm. Anh muốn biết gì về một người phụ nữ đã chết?” Giống như anh, cô ta thích đi thẳng vào vấn đề, và khi anh chưa trả lời ngay lập tức, cô ta tiếp tục nói, “Tôi có thể hình dung anh gặp cô ấy ra sao. Một tối nọ anh đang một mình đi xem phim, anh không biết phải làm gì khác trong buổi tối đó nữa, anh đến đó kịp suất chiếu cuối cùng, anh đỗ xe lại và nhìn một vòng xung quanh, vẫn do dự xem có nên vào hay không, và đó là lúc anh nhìn thấy cô ấy, đứng đó, trông hơi ngượng ngập, gần lối vào rạp chiếu phim. Chắc hẳn anh đã nghĩ cô ấy chỉ là một cô gái bình thường bị bạn trai cho leo cây, hoặc cô ấy đang đợi một cô bạn gái không đến nữa. Trước khi cam chịu vào rạp chiếu phim một mình, một người đàn ông phải thử mọi cách. Vậy nên anh cười với cô ấy và ngạc nhiên thay, dễ chịu thay, cô ấy mỉm cười lại, bẽn lẽn. Sau đó anh đã tiếp cận cô ấy, nói một câu tốt bụng, tinh tế, hóm hỉnh nào đó và phần còn lại quá dễ đoán.”
“Tôi chưa bao giờ gặp Alberta Radelli.” Với cô gái này thì anh chẳng thể giấu được gì.
Cô ta có vẻ lạnh nhạt sau khi anh nói vậy. “Qua điện thoại anh đã bảo với tôi rằng anh quen cô ấy mà.”
“Gián tiếp. Tôi đã nghe nói rất nhiều về Alberta.” Đúng vậy, rất nhiều.
“Tôi không thích lối nói lập lờ. Tôi không thể tin được anh lại cho phép mình làm vậy. Đừng làm tôi thất vọng. Một bác sĩ sẵn lòng tiến hành một cái chết không đau đớn không thể là một kẻ lập lờ. Vì sao anh lại quan tâm đến Alberta? Hãy nói cho tôi nghe sự thật, không thì tôi sẽ bỏ đi ngay bây giờ.”
Cô ta có vẻ là người ủng hộ triết lý Kant: đằng sau lời nói của cô ta có những mệnh lệnh đạo đức cưỡng chế và lời dẫn tới mọi lý thuyết trừu tượng có thể được xem là khoa học trong tương lai. Nhưng cô ta đã hạ gục anh và anh phải kể sự thật cho cô ta. Hay phải nói là, anh còn làm nhiều hơn thế: anh đã mang chiếc cặp táp bằng da nhỏ theo và hết sức nhẹ nhàng – chúng không phải là những bức ảnh để trưng ra ở nơi công cộng – anh cho cô ta xem các bức ảnh của Alberta.
Livia Ussaro nhìn chúng. “Tôi đã bảo cô ấy đừng làm vậy.”
Anh cứ nghĩ mình thông minh, nhưng giờ thì chịu, không hiểu gì. Anh im lặng chờ đợi cô ta nói tiếp.
“Cô ấy đã kể với tôi là có người đề nghị cho cô ấy ba mươi nghìn lia để chụp vài bức ảnh như thế này và tôi đã bảo cô ấy đừng làm. Lần đó chúng tôi suýt cãi nhau to. Cô ấy đã bảo tôi rằng việc chụp ảnh như vậy còn không bẩn thỉu bằng việc đi theo người đàn ông đầu tiên mà cô ấy tìm được. Tôi đã bảo cô ấy rằng điều đó không đúng. Cô ấy đã không nghe lời khuyên can của tôi và vẫn nhận công việc dơ dáy này.”
Tất cả bắt đầu trở nên rõ ràng. “Thế còn cô gái còn lại, cô có biết cô ta không?” Anh lấy bức ảnh chụp cô gái tóc vàng ra khỏi cặp táp.
“Maurilia, tôi chỉ biết tên cô ta thôi, tôi nghĩ cô ta làm việc ở trung tâm mua sắm Rinascente.”
Mọi việc dường như ngày một rõ ràng hơn. Mascaranti sẽ dễ dàng tìm được một cô Maurilia, dù ở Rinascente hay trên toàn nước Ý, không thể có quá nhiều Maurilia được. “Thế làm sao mà cô quen được Alberta?”
Livia Ussaro cười thầm không để phát ra tiếng dường như không ai được phép phá vỡ sự im lặng của quán bar phủ vàng này, nhưng những đường nét đượm vẻ nam tính trên khuôn mặt cô ta bỗng trở nên mềm mại hơn khi cười. “Việc tôi quen cô ấy như thế nào không quan trọng. Quan trọng là điều gì đã dẫn đến điều đó.”
“Vậy hãy kể cho tôi nghe điều gì đã dẫn đến điều đó.”
“Tất nhiên, đó là tất cả những gì mà tôi muốn, tất cả chúng ta đều muốn dốc bầu tâm sự ra mà,” nụ cười nhàn nhạt vẫn đọng trên môi nhưng đã dịu đi một chút. “Tôi không biết liệu mình có làm anh thất vọng không, nhưng đây là thứ đã dẫn đến điều đó.”
Cô ta gọi thêm hai cốc bia. Theo một cách nào đó, cô ta khá hài hước.
“Từ khi mười sáu tuổi, tôi đã luôn có ý nghĩ thử làm gái bán dâm,” nói đoạn cô ta ngừng cười, lấy lại tông giọng cũ, không phải kiểu trịch thượng như đám có chức có quyền mà là giọng cao ngạo như một giáo sư, cô ta đang trình bày một giả thuyết, cũng hay ho như bất kỳ giả thuyết nào. “Không chỉ do lòng hiếu kỳ bệnh hoạn đâu. Qua ngôn ngữ cơ thể, chắc hẳn anh có thể thấy rằng tôi bị lãnh cảm. Cũng không hoàn toàn là vậy. Bác sĩ phụ khoa và bác sĩ thần kinh đã đưa ra giả thiết rằng với các điều kiện cơ thể và điều kiện môi trường phù hợp, tôi hoàn toàn có thể là một người phụ nữ bình thường. Không may là những điều kiện này rất khó tạo ra, và trên thực tế thì tôi giống như một người bị lãnh cảm. Một số người không được thông tuệ lắm thì nghĩ rằng tôi thích phụ nữ, một điều mà tôi thấy khá thú vị.”
Anh đang uống nốt cốc bia thứ hai, anh vẫn khát, hoặc có lẽ không phải anh khát, và anh cảm thấy, đúng vậy, khá vui vẻ, Livia Ussaro tồn tại và đang kể cho anh những chuyện thú vị, lạ thường, dù vẫn chưa rõ chính xác thì cô ta định kể gì cho anh nghe.
“Không, tôi muốn thực hiện thí nghiệm vì mục đích xã hội học. Tôi sinh ra đã mê xã hội học. Khi những cô gái khác không thể chờ đến lúc được đi tất da thì tôi còn mải đọc Pareto và tệ hơn nữa, hiểu ông ta. Không may thay, Pareto không có nhiều điều để nói về phụ nữ, cũng như nhiều nhà xã hội học khác. Là một người phụ nữ, tôi rất quan tâm đến xã hội học về phụ nữ, và một trong những vấn đề nổi cộm nhất trong lĩnh vực đó là bán dâm. Điều đầu tiên phải thừa nhận, đó là anh không thể hiểu bán dâm, không thật sự hiểu ‘công việc’ ấy, nếu chưa từng làm gái bán dâm: nếu anh chưa, ít nhất một lần, thực hiện hành vi bán dâm.”
Anh có cảm giác mình đang nghe giảng, ở một buổi hội thảo toàn dân trí thức, và anh gọi thêm hai cốc bia nữa: anh chưa bao giờ say bia, nhưng anh sợ rằng tối nay thì có thể.
“Đó không phải là một lý thuyết hợp lý không thể tranh cãi,” cô ta tiếp tục, lạnh lùng, uy quyền, vậy nhưng cũng rất nữ tính, “trên thực tế, nếu anh phân tích kỹ càng thì sẽ thấy nó hoàn toàn không trụ vững được, nhưng nó cũng có sức thu hút riêng. Thử nghiệm mà tôi muốn làm là đi ra đường, để một người đàn ông mồi chài và đi theo anh ta vì tiền. Như thế thì tôi sẽ có một trải nghiệm điển hình, một trải nghiệm kiểu mẫu, một dữ liệu thực tế nhưng quan trọng giúp tôi nghiên cứu vấn đề này. Chỉ có điều, bất kỳ lúc nào tôi chuẩn bị làm vậy thì bỗng có đến ti tỉ những rào cản luân lý ngăn tôi lại. Thêm vào đó, lúc ấy tôi còn trinh và một phần bản ngã thuộc về loài người trong tôi chùn bước trước ý định đánh mất sự trinh trắng đó vì khoa học. Sau đó, ở tuổi hai mươi, bất chấp sự lãnh cảm, tôi đã yêu, đó là một cảm xúc kỳ lạ chỉ kéo dài hai ngày. Trong hai ngày ấy, người đàn ông đó đã thành công trong việc phá vỡ mọi rào chắn của tôi và thừa nước đục thả câu, tôi đã mất trinh, vì thế mà sau đó, chẳng còn gì ngăn cản tôi tiến hành thử nghiệm của mình nữa. Nhưng phải đến năm hai mươi ba tuổi tôi mới đủ sức vượt qua mọi rào cản luân lý. Và nó cũng diễn ra một cách rất vô tình.”
Có vẻ mọi thứ đều phảng phất bầu không khí ảo ảnh, bao gồm cả không gian vàng lóa mắt, cũng như bầu không khí tĩnh lặng đáng sửng sốt của một khu vực hơi xa trung tâm của Milan, về đêm, khi chỉ có vài chiếc ô tô đi qua, chiếc xe buýt điện kỳ lạ, và những phút im lặng kéo dài dằng dặc như thể bạn đang ở trong khu vườn của một dinh thự thế kỷ mười bảy.
“Tối hôm đó tôi đang ở quảng trường Scala, chờ xe buýt điện,” cô ta nói rành rọt và đầy đủ thông tin, “cũng tầm giờ này buổi tối, tôi đã đi gặp một người bạn làm thợ may, một cô gái cực kỳ ngu ngốc nhưng là một thợ may giỏi, dù cho cô ta lúc nào cũng chỉ nói về các nếp gấp hoặc răng hàm của mình, thứ luôn làm cô ta đau. Tôi đang chán nản và ngay lập tức nhận ra rằng có một người đàn ông tầm bốn mươi tuổi đang tiến về phía mình, vừa đi vừa lảo đảo. Tôi vẫn đứng im tại chỗ, và ông ta đã nói bằng tiếng Đức với tôi rằng tôi là cô gái tóc nâu xinh xắn nhất mà ông ta từng thấy trên khắp châu Âu. Tôi đã nói với ông ta, bằng tiếng Đức, rằng tôi không thích người say và bảo ông ta hãy để tôi yên. Sau đó ông ta cởi mũ ra, trong cái nóng khủng khiếp, ông ta đội một chiếc mũ rơm màu đen đẹp đẽ và bảo với tôi rằng ông ta rất vui khi tôi biết tiếng Đức, ông ta xin lỗi nhưng ông ta không hề say, có lẽ tôi đã không nhìn nhận ông ta một cách thích đáng, chỉ là ông ta đi khập khiễng mà thôi. Trong lúc ấy ông ta cũng hỏi liệu ông ta có thể mua gì mời tôi không. Tôi đã đồng ý, xem như lời xin lỗi. Ông ta đưa tôi tới Biffi, tôi ăn một que kem và rồi ông ta bảo với tôi rằng ông ta thấy cô đơn lắm, hỏi tôi có thể bầu bạn với ông ta được không. Sau đó ông ta nói, ‘Fur Geld oder fur Sympathie?’ Sau rốt thì, ông ta vẫn là một người Đức, và luôn không đề cao người khác, ông ta muốn biết tôi sẽ bầu bạn với ông ta “tự nguyện”, như người bạn thợ may của tôi nói, chỉ vì thương hại, hay vì tiền. Tôi đã nghĩ đến “thử nghiệm bán dâm” của mình và ngay lập tức nói, ‘Fur Geld’ . Ông ta hỏi tôi bao nhiêu, đó là một cơ hội để tôi thực hiện thử nghiệm xã hội học của mình, nhưng về mặt tài chính thì tôi chịu, không biết gì. Tôi nói với ông ta con số thấp nhất, tôi đã rất sợ ông ta từ chối.”
“Bao nhiêu?” Thật điên rồ khi bạn biết bạn đang cư xử chẳng ra gì nhưng bạn vẫn làm.
“Năm nghìn.” Cô ta dừng lại.
“Sau đó thì?”
“Không gì hết. Ông ta đã đưa tiền cho tôi ngay lập tức. Xe ông ta đỗ ở quảng trường Scala, ông ta bảo tôi chỉ cho ông ta biết phải đi đâu: hơi lúng túng một chút, vì tôi hoàn toàn không biết người ta thường làm tình với nhau ở đâu, ở Milan lúc đó. Vô tình, chúng tôi đến công viên Lambro.” Cô ta lại chìm vào im lặng.
“Và rồi?”
“Điều khiến tôi sửng sốt là việc nó diễn ra quá nhanh.” Giờ cô ta hết sức nghiêm túc. “Sau này, mỗi lần lặp lại các thử nghiệm ấy, thời gian quan hệ quá nhanh luôn là chuyện mà tôi không bao giờ có thể hiểu được. Tôi nghĩ việc anh tìm cách đứng cân sao cho chuẩn trên cân của dược sĩ còn tốn nhiều thời gian hơn. Hãy nghĩ xem bốn phần năm trải nghiệm của con người lại dựa vào một thứ nhanh như thế, một thứ trôi qua trong chớp mắt. Tôi đã viết rất nhiều ghi chú về thử nghiệm đầu tiên ấy, nhưng anh sẽ không muốn đọc đâu.”
Không, anh không muốn đọc thật, nhưng anh không nói như thế với cô ta. “Đó có phải là điều đã dẫn cô tới việc gặp Alberta không?”
“Đúng thế. Thực tế thì, tôi đã gặp cô ấy ngay hôm sau. Một người bạn đại học đã mời tôi tới dự một bữa tiệc cocktail. Cha cậu ta là giám đốc một công ty lớn chuyên sản xuất áo lót và đồ bơi, và họ triển lãm những sáng tạo mới nhất cho báo chí và công chúng chiêm ngưỡng trong một phòng ở khách sạn Principe. Tôi chưa từng tham dự hoạt động nào như vậy trước đó, nên tôi đã đi. Ở đó có rất nhiều phụ nữ, và rất nhiều người hẳn là đồng tính nữ, người đồng tính nữ thực sự, bởi vì họ liên tục nhào tới chỗ tôi và vo ve quanh tôi như lũ ruồi cho tới khi họ nhận ra tôi không phải bông hoa hồng mà họ tưởng tượng và rồi để tôi yên. Sau đó, giữa thế giới vô cùng lạ lẫm đó, tôi đã nhìn thấy một người trông cũng lạc lõng như tôi. Đó là cô ấy, Alberta. Tôi không có bạn, tôi chưa bao giờ giỏi kết bạn, nhưng sau một tiếng đồng hồ, Alberta và tôi đã giống như chị em gái vậy, và chúng tôi đã kể hết mọi chuyện cho nhau nghe. Đó là lần đầu tiên kể từ thời trung học tôi tìm được một người mà tôi có thể trò chuyện về các vấn đề xã hội, ý tôi không phải là tương lai của loài người đâu, đơn giản chỉ như ảnh hưởng của những người bỏ phiếu là nữ đối với chính trị. Ngày nay, các vấn đề xã hội duy nhất mà mọi người nói tới là thời gian nghỉ ngơi và tác động của máy móc, mà kể ra thì chúng đâu có thực sự được gọi là vấn đề, theo đúng nghĩa của từ đó. Anh có đồng ý không?”
Anh đồng ý chứ, một cách nhiệt thành, có thể bởi vì anh vẫn còn thấy hừng hực do bia: thời gian nghỉ ngơi và ảnh hưởng của men lên cơ thể, trời ơi!
“Chúng tôi rời khỏi bữa tiệc cocktail và cô ấy đã dẫn tôi về nhà cô ấy, đến mười một giờ chúng tôi vẫn tiếp tục nói chuyện, đến nửa đêm thì chúng tôi nhận ra là mình chưa ăn gì cả và cô ấy đã chuẩn bị một ít bánh mì phô mai, và đến một giờ rưỡi chúng tôi vẫn ngồi đó, trò chuyện.”
“Và hai cô đã nói chuyện gì?” Bốn đến năm tiếng trò chuyện: có thể là họ chẳng làm gì ngoài trò chuyện thật, Livia Ussaro nói vậy, và Livia Ussaro không nói dối, nhưng một cô les có thể dùng từ đó để chỉ một hành động thân mật hơn. Dẫu vậy, sự nghi ngờ đó đã biến mất ngay lập tức khi cô ta hăng hái trả lời câu hỏi của anh.
“Tôi nghĩ trong ba giờ đồng hồ đó, tất cả những gì chúng tôi trò chuyện là về nghề mại dâm. Tôi đã kể cho cô ấy nghe về thử nghiệm của tôi tối hôm trước – đó là lý do tôi phải kể cho anh điều gì dẫn tới buổi gặp của chúng tôi – và Alberta kể với tôi rằng trong mấy tháng vừa rồi cô ấy cũng đã thử nghiệm điều đó. Rõ ràng là không phải vì mục đích nghiên cứu, mà vì nhu cầu thiết yếu. Không lâu sau khi cô ấy chuyển từ Naples đến Milan, cô ấy đã nhận ra rằng sống ở đây không dễ dàng. Cô ấy vốn muốn làm việc trong nhà hát, nhưng nhanh chóng từ bỏ suy nghĩ đó sau khi nói chuyện với những người gác cổng ở các rạp hát, nơi nhiều công ty khác nhau hoạt động. Thay vào đó, cô ấy dễ dàng tìm được công việc làm nhân viên bán hàng nhờ vóc dáng thanh lịch và cách cô ấy cư xử với khách hàng, nhưng các khách hàng, hay ông chủ, không sớm thì muộn, lại đẩy cô ấy vào cảnh thất nghiệp. Vậy nên, khi cô ấy thật sự khánh kiệt, cô ấy sẽ ra đường và quay về nhà trễ hơn, để bớt đi cảm giác áp lực tài chính. Tôi đã bắt cô ấy kể tất tần tật mọi trải nghiệm mà cô ấy đã có cho tôi nghe, phân nửa ghi chú của tôi là dựa vào những gì Alberta đã kể. Nếu những người ở đất Ý này không cười cợt trước một số chủ đề nhất định, đặc biệt là khi dính dáng tới phụ nữ thì tôi có thể viết một báo cáo về công việc bán dâm chui. Có một câu hỏi khiến chúng tôi thích thú hơn hết: Từ góc nhìn xã hội, thì liệu một người phụ nữ có quyền bán dâm, nhưng – tôi nhấn mạnh – một cách kín đáo không? Và chỉ khi cô ta muốn, không có điều gì khác thúc đẩy?”
Hẳn là anh đã say và anh vẫn khát. Anh muốn kiểm chứng xem cô ta có cáu lên không. “Một người phụ nữ có quyền kết hôn, ít nhất theo tôi biết là vậy.”
Cô ta không cáu, nhưng lộ vẻ thất vọng. “Đừng gây hấn với tôi, tôi nghiêm túc đấy. Đối với một người phụ nữ thông minh, như Alberta, như rất nhiều người khác.”
“Như cô.”
“Đúng vậy, cả tôi nữa. Rất khó kết hôn khi anh thông minh. Tất nhiên cuối cùng thì chúng ta đều sẽ kết hôn thôi, nhưng một người phụ nữ thông minh sẽ kiếm được đám tốt, vì tìm được người phù hợp thì khó lắm.”
Anh thật sự muốn làm cô ta cáu lên. “Đó không phải là một lý do thích hợp để ra đường và đi theo gã đàn ông đầu tiên xuất hiện.”
“Anh đừng cố tỏ ra xấu tính như vậy. Tôi không nói là cô ấy phải làm thế, tôi chỉ hỏi, về mặt lý thuyết mà nói, cô ấy có quyền hay không mà thôi.”
Anh cứ thế để cô ta nói một lúc lâu và sau đó biết thêm một tin tức hữu dụng: Alberta Radelli đã sa đọa trong nghề bán dâm chui, một hình thức bán dâm phổ biến thời điểm đó. Nhưng anh cần biết nhiều hơn. “Nghe này, tôi thích các vấn đề xã hội lắm, nhưng đối với công việc mà tôi đang làm thì tôi cần chi tiết. Cô có biết Alberta đã đi làm mẫu chụp những bức ảnh đó ở đâu không, và vì sao?”
Cô ta ra vẻ ngẫm nghĩ, biểu cảm trên khuôn mặt khá trẻ con. “Trí nhớ của tôi không được tốt lắm, nhưng tôi vẫn nhớ mang máng điều gì đó về nó, vì đó là lý do tôi thấy thất vọng với Alberta.”
“Cô nhớ được điều gì?” Nếu anh có thể tìm ra kẻ đã chụp các bức ảnh đó thì không có gì cản anh được nữa.
“Tôi nhớ một con số. Số dễ nhớ hơn, anh biết đấy. Giả dụ, tôi nhớ chúng đã cho cô ấy ba mươi nghìn lia để làm mẫu chụp bộ ảnh đó. Tôi đã mất cả chiều tranh cãi với cô ấy, cô ấy đã làm tôi vô cùng thất vọng, mặc dù cô ấy cũng nhận thấy là các bức ảnh đó có tính chất khác hẳn.”
Ôi không, tạm thời đã quá đủ lý luận rồi. Anh ngắt lời cô ta. “Con số mà cô nhớ là bao nhiêu?”
“Con số 78, đó là số nhà, nhưng tôi không nhớ tên đường. Tôi đã hỏi cặn kẽ cô ấy vì tôi nhận ra rằng đó là một chuyện không đúng, cô ấy đang chuyển từ bán dâm chui sang một dạng hoạt động có tổ chức.”
Không, không, anh lại ngắt lời cô ta, một ngày nào đó anh sẽ đưa cô ta tới Torre Branca, một ngày cuối tuần mưa rả rích, và ở đó anh sẽ để cô ta nói về các vấn đề xã hội, ở đó, trong quán bar tròn vắng vẻ cao hơn đồng bằng Milan một trăm mét, cho tới tận khi chỗ đó đóng cửa, nhưng giờ thì anh cần biết về Alberta, thật nhanh.
“Giờ thì làm ơn lắng nghe đã, chuyện này cực kỳ quan trọng. Cô có thể nhớ bất kỳ điều gì nữa về bộ ảnh đó không? Con số 78 chưa đủ, và chúng tôi phải tìm được tay thợ ảnh, thật sớm.” Sao lại phải sớm? Một năm đã trôi qua kể từ khi Alberta chết, giờ có gì mà phải vội? Có thể chỉ là trực giác anh mách bảo, nhưng anh cảm thấy cần phải gấp.
“Tôi không nhớ gì nữa, cô ấy chỉ bảo với tôi là cô ấy chuẩn bị đi gặp một nhiếp ảnh gia.”
“Rõ ràng quá rồi.”
“Ôi, đợi đã, cô ấy đã nói gì đó lạ lắm, giờ tôi mới nhớ ra, cô ấy đã nói nó giống một buổi chụp ảnh dịch vụ. Chụp ảnh dịch vụ thì có gì liên quan tới ảnh khỏa thân chứ?”
Đúng là có liên quan, nhưng anh không nói với cô ta: đó là vỏ bọc. Thế là ở số 78 trên một trong ba nghìn hoặc sáu nghìn con đường ở Milan này, tồn tại, hay ít nhất một năm trước đã tồn tại, một studio chụp ảnh dịch vụ, nơi đó người ta còn chụp cả ảnh nghệ thuật nữa, một cách kín đáo. Chắc Mascaranti chỉ mất nửa ngày để tìm được studio này, nếu nó còn tồn tại, mà kể cả không đi nữa.
“Vậy cô ấy có nói gì về người đã gợi ý cô ấy làm mẫu cho bộ ảnh này không?”
“Có chứ. Đó là một công việc dơ dáy, tôi không thích sự trụy lạc.” Cô ta nhìn người pha chế rượu, anh ta đang nôn nóng đứng ở cửa quán bar, chờ đóng cửa: đã gần nửa đêm. “Có một người đàn ông đã tiếp cận cô ấy, họ đã vào xe ông ta, rồi lái đi xa Milan một chút, ông ta là một người đàn ông trung niên, tôi nghĩ vậy, ông ta cực kỳ hào phóng và rất tử tế, nhưng hầu như không chạm vào cô ấy. Sau đó ông ta đã thú nhận với cô ấy rằng đàn ông ở tuổi ông ta có điểm yếu, ông ta hứng tình với sự quyến rũ của phụ nữ trong một bức ảnh đẹp hơn, chỉ cần cô ấy làm mẫu cho vài bức ảnh là đủ với ông ta, chỉ cần ảnh mà thôi. Cô ấy đã đồng ý và ông ta đã cho cô ấy địa chỉ của tay thợ ảnh. Sau đó ông ta hỏi cô ấy là có người bạn nào cũng thích làm mẫu chụp ảnh hay không, mỗi người bọn họ sẽ được nhận ba mươi nghìn lia.”
Một số tiền quá lớn chỉ để gã đàn ông bệnh hoạn này có thể chụp vài bức ảnh. “Để xem tôi có hiểu đúng không nhé. Alberta kể cho cô rằng có một người đàn ông lớn tuổi mà cô ấy đi cùng gợi ý cô ấy làm mẫu cho vài bức ảnh và cho cô ấy địa chỉ của một tay thợ ảnh. Nói cách khác, Alberta đã phải một mình đi tới chỗ tay thợ ảnh này, gã ta đã biết trước công việc mà mình phải làm?”
“Đúng, chính xác là như thế.”
“Nhưng, để gã thợ ảnh đó biết rằng cô ấy đến vì loại ảnh đặc biệt này, cô ấy không cần phải nói với gã bất kỳ điều gì sao, một mật mã nào đó chẳng hạn? Cô ấy không thể cứ đến và nói với gã, như từ trên trời rơi xuống, là cô ấy muốn được chụp ảnh khỏa thân chứ?”
“Không, cô ấy không cần nói gì cả, đó là lý do tôi đã tranh cãi với Alberta. Tôi đã bắt cô ấy kể cho tôi tất cả mọi chi tiết vì tôi muốn hiểu tường tận chuyện này. Tất cả những gì Alberta phải làm là đến studio, và khi đến đó sẽ không phải nói với gã thợ ảnh bất kỳ điều gì hết, gã ta đã biết cả rồi. Cô ấy sẽ tạo dáng chụp vài bức ảnh, gã thợ ảnh sẽ trả tiền cho cô ấy, chỉ có thế.”
Trong khoảnh khắc anh có thể nghe thấy tiếng còi báo động inh ỏi, hệt như hồi anh còn bé, giữa chiến tranh. “Cố nhớ lại xem: gã thợ ảnh đó phải đưa cuộn phim đã chụp cho Alberta hay giữ nó lại và cho Alberta ra về? Và cô chắc chắn hay còn nghi ngờ?”
“Tôi nghĩ là tôi chắc chắn đấy.” Ôi, khuôn mặt trầm ngâm mà vẫn ngây thơ của cô ta. “Alberta đã kể với tôi rằng tất cả những gì cô ấy phải làm là đi tới studio, tạo dáng chụp ảnh, chỉ có thế, cô ấy nghĩ thật ngu ngốc khi bỏ qua từng ấy tiền chỉ vì một vài nguyên tắc đạo đức lỗi thời và cô ấy thậm chí còn dẫn cả một người bạn theo, Maurilia, và tôi đã bảo cô ấy rằng nếu cô ấy đi làm mẫu cho các bức ảnh đó thì tôi không bao giờ muốn gặp lại cô ấy nữa.”
Đã đến lúc phải đi, người pha chế rượu cùng một gã to con vừa đột ngột xuất hiện và thông báo với họ rằng quán sắp đóng cửa. Vậy nên anh đã đưa Livia Ussaro ra ngoài, đẩy cô ta vào trong chiếc xe Giulietta, nhưng không bật động cơ lên. Sau khi cửa chớp của quán bar đã được kéo xuống, con đường Plinio này khá kín đáo và tối tăm.
“Tôi sẽ không để cô về nhà ngủ nếu cô không giải thích nốt một điểm,” anh nói, với vẻ nghiêm túc thái quá. “Trong túi của Alberta vào buổi tối trước ngày người ta tìm thấy xác cô ấy ở Metanopoli, có một cuộn phim Minox chưa được rửa. Cô có biết điều đó nghĩa là gì không?”
“Tôi đang nghĩ đây.”
“Để tôi nghĩ giùm cho. Điều đó có nghĩa là tay thợ ảnh đã đưa cuộn phim cho Alberta.”
“Rõ ràng rồi.”
“Đúng vậy. Nhưng Alberta phải làm gì với nó? Cô ấy có phải tận tay đưa nó cho gã đàn ông trung niên ham mê ảnh khỏa thân đó không?” Anh mới hóm hỉnh làm sao!
Livia mỉm cười, cảm giác cũng khá hay họ khi trò chuyện như thế này trong không gian nhỏ hẹp và lờ mờ của chiếc xe về đêm, con đường Plinio vắng hơn bao giờ hết. “Không, không thể có chuyện đó, tôi chắc chắn với anh đấy. Hơn hết, cô ấy không thể biết được người đàn ông đã nói chuyện ảnh ọt với cô ấy sống ở đâu, khi một người phụ nữ đi theo một người đàn ông theo cách đó thì ông ta thường sẽ giấu biệt địa chỉ nhà mình. Lão này chắc chắn cũng không ngoại lệ.”
“Có thể họ đã chọn trước một chỗ gặp mặt để cô ta có thể chuyển cuộn phim để ông ta đi rửa.” Giả thuyết này có phần ngớ ngẩn: một thợ ảnh bình thường hoàn toàn có thể tự rửa phim, phóng và in ảnh sau khi chụp, người muốn nhận ảnh không cần phải tìm một tay thợ ảnh khác hoặc tự mình phóng phim ra, một công việc hẳn không dễ dàng đối với dân nghiệp dư, cộng thêm với việc các bức ảnh này còn được chụp bằng phim Minox.
“Không, Alberta hẳn sẽ kể cho tôi nếu cô ấy phải đưa cuộn phim đó cho lão ta. Tôi đã tra hỏi cô ấy suốt hai tiếng đồng hồ, tôi đã cực kỳ sợ hãi, tôi đã nhận ra là đây không còn là hành vi bán dâm chui nữa, cô ấy đã nhúng chàm rồi, cô ấy đã bị lôi kéo vào.”
Anh không còn nghe cô ta nói nữa, dù anh rất muốn, hẳn vì rõ ràng anh có thể và còn muốn nói chuyện với cô ta mấy tuần cũng được, về đủ mọi ‘vấn đề xã hội’ mà cô ta yêu thích, nhưng anh đang bận tâm về cảnh Alberta và cô bạn tóc vàng đi tới chỗ tay thợ ảnh, cởi đồ, chụp ảnh, rồi nhận tiền và ra về. Đó là trình tự logic. Thay vào đó, Alberta lại giữ cuộn phim trong túi. Cô ta phải làm gì với nó? Và vì sao tay thợ ảnh lại đưa nó cho cô ta?
“Anh không còn nghe tôi nói nữa phải không?”
“Không.”
Cô ta lại nói, với sự nhiệt tình hiện rõ trên khuôn mặt, “Hỏi tôi về Alberta thêm đi.”
Đúng là anh còn những câu hỏi khác. “Sau cái lần cô ấy kể cho cô, bảo chuẩn bị đi làm mẫu ảnh, Alberta đã nói gì với cô khi cô gặp lại cô ấy?”
“Tôi chưa bao giờ gặp lại cô ấy. Gần một tuần sau, tôi đọc được thông tin trên báo về chuyện cô ấy tự tử.”
Mọi thứ lại lần nữa rơi vào ngõ cụt. “Chúng ta cần gặp lại nhau lần nữa, cô có phiền không?”
“Không, cho dù chỉ để nói về Alberta.” Sau đó cô ta có vẻ không kiềm chế nổi tính tò mò vốn dĩ là điểm yếu của phụ nữ. “Vì sao anh lại quan tâm đến cô ấy thế? Anh chưa bao giờ gặp cô ấy, anh thậm chí không phải là cảnh sát, trên thực tế, anh còn bảo tôi rằng dây dưa đến mấy chuyện này là rất mạo hiểm đối với anh.”
Cuối cùng anh cũng nhìn thẳng cô ta nói chuyện mà không cần nghĩ về Alberta. “Tôi có thể nói với cô, tiểu thư Triết Lý ạ, đó là vì một vấn đề mang tính hoạt động xã hội.”
“Vậy vấn đề đó là gì?”
Anh có thể nói cho cô ta, trên thực tế thì cô ta là người duy nhất trên thế giới này anh có thể kể một chuyện như vậy mà không khiến cô ta phì cười. “Tôi không thích lũ lừa đảo.” Sau đó anh giải thích ý mình nói, anh thậm chí còn phải khái quát hóa một chút để cảm ơn cô ta vì tất cả những thông tin hữu ích mà cô ta đã đem đến cho anh. “Xã hội là một trò chơi, phải không? Các quy tắc của trò chơi được viết ra trong luật hình sự, luật dân sự, và trong một bộ luật khác, bất thành văn, không chuẩn xác cho lắm, tên là đạo đức. Chúng có thể là các đạo luật còn gây tranh cãi và phải được cập nhật liên tục, nhưng một là cô tuân thủ luật, hai là không. Người duy nhất phá các luật lệ của trò chơi này mà tôi có thể tôn trọng là tên cướp cầm súng trường trốn trong núi: anh ta không tuân theo các quy tắc của trò chơi nhưng anh ta cũng tuyên bố khá rõ ràng là anh ta không muốn hòa mình vào xã hội nhân đạo và sẽ tự đưa ra luật mà anh ta muốn, bằng khẩu súng của anh ta. Nhưng lũ lừa đảo thì không, tôi căm ghét và khinh bỉ chúng. Ngày nay, có những tay trộm cướp có luật sư đại diện, chúng lừa lọc, trộm cắp, giết người, nhưng chúng đã dựng nên một hàng phòng thủ bằng luật sư phòng trường hợp bị phát hiện và bị đưa ra tòa, và chúng không bao giờ phải chịu sự trừng phạt mà chúng đáng phải nhận. Chúng muốn những người khác chơi theo luật, chơi đúng quy tắc, nhưng chúng thì không. Tôi không thích điều đó, chỉ cần biết rằng chúng ở gần đây, chỉ cần ngửi thấy mùi chúng thôi cũng khiến dây thần kinh của tôi căng ra như dây đàn.”
Cô ta hẳn cũng muốn tiếp tục cuộc trò chuyện này, cô ta thích nghe những bài diễn thuyết kiểu như vậy, nhưng anh dịu dàng hỏi có thể đưa cô ta về đâu và cô ta trả lời là chỉ cần về đến cửa nhà của cô ta là được, ngay đối diện quán bar, bên kia, và rồi bảo anh rằng anh có thể gọi cho cô ta bất kỳ lúc nào anh muốn, cô ta sẽ rất vui khi nhận được điện thoại của anh, và giọng của cô ta chắc chắn không phải là giọng của một người phụ nữ lãnh cảm, nhưng anh phải đi, anh đã bỏ Davide lại một mình quá lâu rồi.
Davide đang nằm trên giường, ăn vận chỉn chu chỉ thiếu giày, đèn vẫn sáng và cậu ta vẫn thức. Trên bàn là chai Frascati, rỗng tuếch, và chai whisky, đã mở nhưng có lẽ chỉ hao đi chút đỉnh, nhiều nhất cũng chỉ vài ngụm, nhờ vào nỗ lực và ý chí siêu phàm mà Davide mới có thể uống ít hơn một ngụm whisky trong suốt một giờ, dù cậu ta có cả chai rượu cho mình, cũng như đã được sự cho phép của bác sĩ riêng.
Anh nhấc một cái ghế và đem nó lại gần giường. Davide làm điệu bộ muốn ngồi dậy, bởi vì cứ nằm khi bác sĩ của mình có mặt có vẻ không hợp lý cho lắm, nhưng Duca đặt một tay lên vai cậu ta và ra hiệu cậu ta nằm xuống. “Davide,” anh nói, “chúng ta cần ngủ.” Anh đã rất vui với Livia Ussaro, và giờ anh cũng rất vui với Davide Auseri, đứa con trai duy nhất của một kỹ sư đầu ngành mắc chứng loạn thần kinh. Đúng là một buổi tối hạnh phúc. “Chúng ta không thể dành cả ngày lẫn đêm chỉ nghĩ về một người phụ nữ, đặc biệt là khi cô ta đã chết. Cậu vẫn đang nghĩ về Alberta, phải không?”
Davide vùi mặt xuống gối: bằng ngôn ngữ của cậu ta, điều đó có nghĩa là “đúng vậy”.
“Như vậy không đúng đâu, Davide.” Anh đang làm công việc bác sĩ, với đam mê, với hạnh phúc. “Ở tuổi như cậu, không nên yêu một người phụ nữ đã chết. Tôi sẽ nói với cậu thêm một vài thông tin về cô ta, bởi vì trong mấy ngày qua tôi đã tìm hiểu được kha khá chuyện. Khi cậu đẩy Alberta ra khỏi xe, cậu không hề yêu cô ta. Khi cậu đọc trên báo thấy tin cô ta đã tự tử, cậu cũng không hề yêu cô ta, nhưng cậu bắt đầu cảm thấy áy náy. Sau đó, sự áy náy lớn dần lên trong cậu, nhiều hơn mỗi ngày, mỗi lần cậu say xỉn, nhưng nó không còn là sự áy náy theo kiểu ăn năn hối lỗi nữa. Theo thời gian, cùng với sự ăn năn là một cảm xúc mới được sinh ra. Hãy gọi nó là tình yêu đi. Cậu liên tục nghĩ rằng, ‘Nếu hôm đó mình đưa cô ta đi theo thì mình đã cứu được tính mạng cô ta rồi.’ Sau đó cậu đi xa hơn, cậu bắt đầu nghĩ rằng nếu cậu đưa cô ta đi theo thì cậu không chỉ cứu tính mạng cô ta, mà chuyện đó còn trở nên đẹp đẽ cho cả hai người, thật sự đẹp đẽ, không chỉ làm tình thật nhiều, mà còn hơn cả thế. Cậu chưa từng có một cô bạn gái đúng nghĩa, cậu chưa từng thật sự yêu ai, sự giáo dục mà cha cậu áp đặt với cậu, tính cách của cha cậu, vẫn luôn là cái bóng quá lớn và nghiền nát cậu. Alberta là người phụ nữ đầu tiên trao cho cậu cảm giác yêu này, khao khát yêu này – sau khi cô ta chết, không may là vậy. Tôi biết điều này nghe không khác những mánh phân tích tâm lý của mấy gã coi bói vỉa hè, nhưng đúng là như thế: cậu nghĩ mãi về Alberta vì cậu yêu cô ta, và vì yêu cô ta mà cậu không thể chịu đựng ý nghĩ cô ta đã chết và phần nào trách nhiệm thuộc về mình, tôi có nói đúng không?”
Anh đã hy vọng sẽ có những phản ứng tích cực từ Davide, dù không mong đợi quá nhiều, nhưng giờ anh hài lòng khi thấy Davide bắt đầu khóc. Dù cậu ta vùi mặt xuống gối nên mắt đã bị che đi và không có bất kỳ âm thanh nào phát ra thì cậu ta cũng không thể che giấu được thực tế đó, khi lồng ngực vạm vỡ của cậu ta rung lên thổn thức. Một cách bình tĩnh, Duca tiếp tục, “Vì người chết không bao giờ hồi sinh, tôi hay bất kỳ ai đều không thể mang Alberta về đây cho cậu, còn sống, và bảo cô ta chữa bệnh cho cậu, vì chỉ mình cô ta có thể làm thế, nên chúng ta sẽ phải có phương án khác. Điều quan trọng nhất là tìm ra kẻ đã bắt cô ta tự tử, hoặc kẻ đã giết hại cô ta, và chúng ta sẽ bóp cổ thằng cha đó ngay sau khi tìm thấy gã. Cậu chỉ cần tự nhủ rằng: chúng ta sẽ tìm ra gã và bóp cổ gã. Tôi có thể nhường việc đó cho cậu.” Anh phải đánh thức những bản năng đang bị vùi sâu chôn chặt của cậu ta, để cứu cậu ta. “Cậu sẽ thấy, việc đó không hề khó, và cậu thậm chí còn không phải ngồi tù dù chỉ một ngày. Chúng ta sẽ tìm ra gã ấy và cậu sẽ bóp cổ gã, chỉ có thế, bằng tay không, cậu thậm chí còn không phải bóp mạnh, lúc khác tôi sẽ giải thích cho cậu, với tư cách là bác sĩ, khi nào thì cậu có thể chắc chắn là mình đã bóp chết gã, cảm giác gãy vụn mà cậu có thể cảm nhận giữa các ngón tay khi bóp, và sau khi bóp xong đôi tay cậu hoàn toàn có thể thả lỏng vì không còn gì để làm nữa. Tất nhiên cậu sẽ nói là mình đã bị tấn công, gã đó lao về phía cậu, hắn có dao, súng lục, cậu buộc phải tự vệ, cậu sắp bị giết và cậu phải phản kháng. Sẽ có những nhân chứng không thể bác bỏ được, chẳng hạn như Mascaranti, tôi chắc chắn với cậu là cậu có thể bóp cổ gã đó mà không gặp rắc rối gì. Và tôi dám chắc với cậu là điều đó sẽ sớm đến thôi, vì chúng ta sẽ sớm tìm ra hắn ta, nhưng giờ thì cậu phải ngủ, cậu phải thả lỏng, để sẵn sàng cho thời khắc đó.” Đó không phải là một câu ru ngủ phỉnh phờ, đứa trẻ mà anh phải dỗ đi ngủ khá đô con và cần những câu chuyện mạnh bạo hơn. Anh, Duca, cũng cần một câu chuyện ru ngủ, chuyện tìm được một gã thợ ảnh trong rừng chẳng hạn. Anh chỉ cần tìm ra kẻ đã chụp những bức ảnh đó, chỉ cần thế, không gì hơn.