Những ngày sau đó, trong vùng chúng tôi lại nguy hiểm và nhiều người chết hơn thời gian chiến tranh. Trong thời Chiếm đóng, kẻ thù xuất hiện rõ ràng nên ai cũng phân biệt được đâu là thù; trong thời Giải phóng, súng vẫn nổ đây đó, không được ai kiểm soát, không ai kiểm soát được và bất ổn ngự trị. Sau khi đã dẫn đám trẻ về Villa Jaune, cha Pons cấm chúng tôi đi quá phạm vi khu vườn. Tuy nhiên, Rudy và tôi không thể ngăn mình trèo lên cây sồi có cành xòe ra ngoài tường ngăn. Qua những kẽ lá của vòm cây, ta có thể nhìn thấy thảo nguyên trải dài, trần trụi, đến tận những trang trại xa xôi. Từ đó, chúng tôi có thể, nếu không được xem các trận chiến thì ít nhất cũng thấy khói lửa. Chính vì thế mà tôi nhìn thấy trong một chiếc xe mui trần, người sĩ quan Đức, người đã quyết định không tố cáo chúng tôi hôm ở nhà tắm, người này mặc áo sơ mi, loang lổ máu, mặt sưng vù, đầu cạo trọc, bị những người lính giải phóng có vũ khí trói chặt, những người đưa ông ta đi và tôi không biết họ sẽ làm những gì để trả thù...
Tiếp tế đồ ăn luôn có vấn đề. Để tránh đói, Rudy và tôi đi tìm trong đám cỏ một thứ cỏ xanh đậm, dày hơn các loại khác, chúng tôi hái đầy tay rồi nhét cả khóm vào mồm. Đăng đắng, ghê ghê nhưng điều đó cho chúng tôi cảm giác phồng mồm.
Dần dần, trật tự đã trở lại. Thế nhưng nó không mang lại cho chúng tôi tin vui. Cô Marcelle, nữ dược sĩ, đã bị tra tấn dã man trước khi bị đày sang Đông Âu. Cô sẽ trở lại bằng cách nào? Cô có trở lại không? Bởi điều chúng tôi e ngại trong chiến tranh đã được khẳng định: bọn Quốc xã giết tù nhân trong các trại tập trung. Hàng triệu người đã bị tàn sát, bắn bằng đạn, bị xịt hơi ngạt, bị thiêu hoặc chôn sống.
Tôi lại tè dầm trên giường. Một nỗi sợ hồi cố: tôi sợ cái số phận mà tôi đã thoát khỏi. Nỗi xấu hổ của tôi cũng hồi cố: tôi nghĩ đến người cha tôi đã thoáng gặp mà không gọi. Nhưng có thật sự đó là bố tôi không? Liệu ông có còn sống? Còn mẹ tôi thì sao? Tôi bắt đầu trở lại yêu họ bằng một tình yêu được nhân lên gấp bội vì ăn năn.
Những đêm không mây, tôi trốn khỏi nhà ngủ tập thể đi ngắm sao trời. Khi tôi nhìn thấy “sao của Joseph và mẹ”, các vì tinh tú lại khiến tôi cất tiếng hát bằng tiếng Yiddish. Mắt tôi sớm nhòa đi, tôi ngạt thở, tay bắt tréo, nằm dán xuống thảm cỏ, cuối cùng tôi lại ăn gỉ mũi và nước mắt.
Cha Pons không còn thời gian dạy tiếng Hebrew cho tôi nữa. Suốt nhiều tháng, ông chạy đôn đáo từ sáng đến tối, tìm kiếm dấu vết của cha mẹ chúng tôi, đối chiếu sổ sách được mã hóa và ghi chép bởi quân kháng chiến, mang từ Bruxelles về danh sách những người chết trong khi bị đày.
Với một số đứa trong số chúng tôi, kết quả được công bố tương đối sớm: chúng là những người sống sót duy nhất trong gia đình. Ngoài giờ học, chúng tôi an ủi chúng, chăm sóc chúng, tuy nhiên, sâu tận đáy lòng chúng tôi thầm nghĩ: mình có phải người tiếp theo không? Liệu là tin vui đến muộn hay tin buồn đến muộn?
Rudy, ngay khi sự thực thay chỗ hy vọng, đã chọn cách nghĩ là đã mất hết người thân. “Schlemazel như tao ấy à, việc không thể khác đi được.” Quả nhiên, cha Pons quay về, hết tuần này sang tuần khác, với lời khẳng định khủng khiếp là anh cả của anh, rồi những người anh khác, rồi những người chị và cha của anh bị xả hơi ngạt ở Auschwitz. Mỗi lần như vậy, một nỗi đau câm nín khủng khiếp lại quật ngã bạn tôi: chúng tôi nằm hàng giờ trên bãi cỏ, ngửa mặt lên bầu trời đầy nắng và những cánh én, tay chúng tôi nắm lấy nhau. Tôi nghĩ là anh khóc nhưng không dám quay sang anh, vì sợ điều đó sẽ khiến anh cảm thấy tủi nhục.
Một tối, cha Pons trở về từ Bruxelles, mặt đỏ bừng vì đạp xe nhanh, rồi lao về phía Rudy.
“Rudy, mẹ con còn sống. Bà sẽ đến Bruxelles thứ Sáu này, trên một chuyến xe chở những người sống sót.”
Đêm đó, vì gánh nặng đã được cất đi nên Rudy khóc nhiều đến mức tôi tưởng anh chết mất, ngạt thở bởi những dòng nước mắt, trước khi kịp gặp lại mẹ.
Thứ Sáu, Rudy thức dậy trước khi trời sáng để tắm rửa, vận quần áo, đánh giày, mặc theo kiểu tư sản mà chúng tôi chưa bao giờ thấy trước đây, đến mức tôi không nhận ra anh qua mái tóc chẻ ngôi và vuốt keo, mà chỉ nhận ra cái tai như thú hoang của anh. Quá phấn khích, anh liến thoắng, nói hết chuyện này sang chuyện kia, bỏ dở câu này để chuyển sang câu khác.
Mượn được một chiếc ô tô, cha Pons quyết định cho tôi đi cùng và lần đầu tiên từ ba năm nay, tôi ra khỏi Villa Jaune. Vì Rudy vui quá, tôi dằn lại những lo lẳng cho số phận của chính gia đình mình.