Grant biết được rằng điều Stillington đã nói với hội đồng vào mùa hè năm 1483 là ông này đã làm phép cưới cho Edward Đệ Tứ và tiểu thư Eleanor Butler, con gái của Bá tước Shrewsbury đời thứ nhất, trước khi Edward kết hôn với Elizabeth Woodville. “Tại sao ông ta giữ kín việc đó cho mình lâu đến thế chứ?” Anh hỏi khi đã tiêu hóa được tin này.
“Edward đã lệnh cho ông ta giữ kín chuyện đó. Tất nhiên rồi.”
“Edward dường như có thói quen thực hiện các cuộc hôn nhân bí mật,” Grant châm chọc.
“À, ông biết đấy, hẳn là rất khó khăn cho đức vua khi ngài phải là một người phẩm hạnh không chút tì vết. Không nhược điểm nào ngoài việc hôn nhân. Edward đã quá quen với việc được như ý trong vấn đề phụ nữ - với vẻ ngoài và vương miện của ông ta - đến mức hẳn không thể cam chịu đón nhận thất bại được.”
“Phải. Đó chính là câu chuyện về cuộc hôn nhân với nhà Woodville. Mỹ nữ đức hạnh không tì vết với mái tóc ánh hoàng kim, và cuộc hôn nhân bí mật. Vậy là Edward đã dùng cách tương tự trong một dịp trước đó, nếu câu chuyện Stillington kể là đúng. Nó có đúng không vậy?”
“À, dưới thời Edward, ông ta từng lần lượt đảm nhận chức quan Tư ấn và quan Chưởng ấn, và cũng từng là sứ thần ở Bretagne. Như vậy Edward hoặc nợ ông ta điều gì đó hoặc ưa thích ông ta. Còn ông ta, về phần mình, không có lý do để bịa ra bất cứ điều gì chống lại Edward. Đó là giả sử ông ta thuộc loại hay bịa chuyện.”
“Không, tôi cho là không.”
“Dù thế nào đi nữa, việc này đã được đưa ra Nghị viện, vì thế chúng ta không phải chỉ dựa trên lời nói của Stillington.”
“Ra Nghị viện!”
“Đương nhiên. Mọi thứ đều công khai và đàng hoàng. Đã có một cuộc họp rất lâu của Thượng viện tại Westminster vào ngày mùng 9. Stillington đưa ra bằng chứng và nhân chứng của ông ta, và một báo cáo được chuẩn bị để trình ra trước Nghị viện khi viện nhóm họp ngày 25. Vào ngày mùng 10, Richard gửi một lá thư tới thành phố York yêu cầu lính bảo vệ và hỗ trợ ông ta.”
“Hà! Cuối cùng cũng có rắc rối.”
“Vâng. Vào ngày 11, ông ta gửi một lá thư tương tự tới Đức ông Neville anh em họ của mình. Vậy mối nguy hiểm là thực.”
“Chắc chắn phải là thực. Một người đàn ông đã xử trí khéo léo đến thế với tình huống bất ngờ và rất tệ hại ở Northampton không thể là người để mất bình tĩnh trước một đe dọa.”
“Vào ngày 20, ông ta đi cùng một toán tùy tùng nhỏ tới tháp London - ông có biết rằng tháp London là dinh thự Hoàng gia ở London chứ không phải là nhà tù hay không?”
“Có, tôi biết việc đó. Địa điểm này mang ý nghĩa nhà tù chỉ vì về sau bị đưa tới tháp London chỉ có một ý nghĩa mà thôi. Tất nhiên, bởi là lâu đài Hoàng gia ở London, cũng là nơi duy nhất có tháp phòng thủ kiên cố, những kẻ chống đối bị đưa tới đó để giam cho yên tâm vào thời trước khi chúng ta có Nhà tù Hoàng gia. Richard đã tới tháp London để làm gì vậy?”
“Ông ta tới để chặn đứng một cuộc hội họp của những kẻ âm mưu, bắt giữ Đức ông Hastings, Đức ông Stanley, và John Morton, Giám mục xứ Ely.”
“Tôi đã nghĩ sớm muộn gì chúng ta rồi cũng bắt gặp John Morton!”
“Một bản tuyên cáo được ban ra, công bố các chi tiết của âm mưu sát hại Richard, nhưng có vẻ như hiện nay không còn bản sao nào lưu lại. Chỉ có một trong những kẻ dự mưu bị chém đầu, kể cũng lạ, kẻ đó dường như từng là một người bạn lâu năm của cả Edward và Richard - Đức ông Hastings.”
“Phải, theo More thánh thiện thì ông ta bị điệu xuống sân và bị chém đầu trên súc gỗ đầu tiên được tìm thấy.”
“Chẳng có gì vội vàng thế đâu,” Carradine chán nản nói. “Ông ta bị chém đầu sau đó một tuần. Có một lá thư đương thời viết về vụ này cho biết ngày tháng. Thêm nữa, Richard không thể làm việc đó chỉ đơn thuần vì thù hận, bởi vì ông ta trả lại các bất động sản bị tịch thu của Hastings cho bà vợ góa, và khôi phục quyền thừa kế các tài sản này cho các con của Hastings - là quyền mà vốn những đứa con đã đương nhiên bị mất.”
“Không, cái chết của Hastings chắc hẳn là bất khả kháng,” Grant nói, anh đang lật giở qua quyển Richard Đệ Tam của More. “Ngay cả More thánh thiện cũng nói: Hẳn là Bảo hộ công đã yêu quý ông ta, và không hề muốn mất đi ông ta.” Chuyện gì đã xảy đến với Stanley và John Morton vậy?”
“Stanley được tha - ông đang than vãn gì vậy?”
“Richard tội nghiệp. Đó là án tử hình của ông ta.”
“Án tử hình? Làm sao việc tha cho Stanley lại là án tử hình của ông ta được?”
“Bởi chính quyết định trở cờ bất thình lình của Stanley đã khiến Richard thua trong trận Bosworth.”
“Chẳng thế là gì?”
“Thật lạ khi nghĩ nếu Richard quyết định bắt Stanley kê đầu lên thớt chém như quý ông Hastings rất được yêu mến thì hẳn ông ta đã thắng trận Bosworth, sẽ chẳng bao giờ có bất cứ ông vua Tudor nào, và con quái vật gù lưng xuất hiện trong truyền thống Tudor hẳn đã không bao giờ được sáng chế ra. Từ những gì ông ta thể hiện trước đó, rất có thể ông ta đã có thời trị vì tốt nhất và khai sáng nhất trong lịch sử. Morton bị xử trí thế nào?”
“Không gì cả.”
“Thêm một sai lầm nữa.”
“Hay chí ít là không gì đáng chú ý. Ông ta bị giam lỏng dưới sự giám sát của Buckingham. Những kẻ thực sự phải tới thớt trảm quyết là những kẻ cầm đầu âm mưu bị Richard bắt tại Northampton: Rivers và đồng đảng. Còn Jane Shore bị kết án phải sám hối.”
“Jane Shore? Cô ta thì liên quan quái gì tới vụ này chứ? Tôi tưởng cô ta là nhân tình của Edward kia mà?”
“Thì đúng vậy. Nhưng có vẻ Hastings đã tiếp nhận cô ta từ Edward. Hay đúng hơn - để tôi xem lại nào - là Dorset. Và cô ta là kẻ liên lạc giữa phe Hastings và phe Woodville trong cuộc ầm mưu. Một trong những lá thư của Richard còn lưu lại tới ngày nay là về cô ta. Về Jane Shore.”
“Về điều gì ở cô ta vậy?”
“Chánh pháp quan của Richard muốn cưới cô ta; ý tôi là khi ông ta lên làm vua.”
“Và ông ta đồng ý?”
“Ông ta đồng ý. Đó là một lá thư đáng yêu. Buồn phiền nhiều hơn là giận dữ - với một cái nháy mắt trong đó.”
“Chúa ơi, những người trần đoản mệnh mới ngu ngốc làm sao!”
“Chính xác.”
“Và dường như cũng chẳng có thù hận nào trong đó.”
“Không. Trái lại là khác. Ông biết đấy, tôi hiểu rằng suy nghĩ hay đưa ra suy đoán không phải việc của tôi -tôi chỉ là Nghiên cứu viên - nhưng quả thực theo tôi thấy tham vọng của Richard là đặt dấu chấm hết vĩnh viễn cho cuộc tranh đấu York - Lancaster.”
“Điều gì khiến ông nghĩ thế?”
“À, tôi đã xem qua danh sách dự lễ đăng quang của ông ta. Thật tình cờ, đây là lễ đăng quang được tham dự đầy đủ nhất được ghi chép lại. Ông không thể không nhận ra thực tế là không một ai tránh mặt. Dù là phe Lancaster hay phe York.”
“Tôi đoán là bao gồm cả quý ông Stanley gió chiều nào xoay chiều ấy.”
“Tôi đoán là thế. Tôi không biết họ đủ rõ để nhớ từng người.”
“Có lẽ ông đúng về chuyện Richard muốn đặt dấu chấm hết hẳn cho thù hận giữa hai nhà York và Lancaster. Có lẽ sự khoan dung của ông ta với Stanley bắt nguồn từ chính điều này.”
“Vậy Stanley là một người ủng hộ nhà Lancaster sao?”
“Không, nhưng ông ta kết hôn với một phụ nữ ủng hộ nhà Lancaster điên cuồng đến mức bất thường. Vợ ông ta là Margaret Beaufort, và nhà Beaufort có thể nói là mặt trái - mặt ngoài giá thú - của gia tộc Lancaster. Và sự ngoài giá thú này cũng chẳng hề khiến bà ta hay con trai bà ta lo ngại.”
“Con trai bà ta là ai vậy?”
“Henry Đệ Thất.”
Carradine khẽ huýt sáo thật dài.
“Ông thực sự có ý nói rằng Phu nhân Stanley là mẹ đẻ của Henry?”
“Đúng thế. Với người chồng đầu của bà ta, Edmund Tudor.”
“Nhưng... Phu nhân Stanley có một vị trí danh dự trong lễ đăng quang của Richard. Bà ta nâng áo cho Vương hậu. Tôi để ý điều này vì tôi đã nghĩ nó thật quái lạ. Nâng áo, ý tôi là việc ấy. Ở đất nước chúng tôi, người ta không nâng áo như vậy. Tôi đoán đó là một vinh dự.”
“Một vinh dự vô cùng lớn lao. Richard tội nghiệp. Richard tội nghiệp. Cách đó đã không ăn thua.”
“Cái gì không ăn thua?”
“Sự cao thượng.” Anh nằm nghĩ về điều này trong khi Carradine sột soạt lật giở qua các ghi chép của anh ta. “Vậy là Nghị viện chấp nhận bằng chứng của Stillington.”
“Họ còn làm hơn thế. Họ biến nó thành một đạo luật, cho phép Richard có được vương miện. Nó được gọi là Titulus Regius.”
“Với một tôi tớ rất thánh của Chúa, Stillington quả là không có được một bộ mặt huy hoàng cho lắm. Nhưng tôi đoán nói ra bí mật sớm hơn hẳn sẽ là thảm họa cho chính ông ta.”
“Ông đang hơi khắc nghiệt với ông ta phải không? Chẳng cần thiết phải nói ra sớm hơn. Không ai bị tổn hại gì cả.”
“Thế còn về tiểu thư Eleanor Butler?”
“Cô này đã chết trong một tu viện. Cô được chôn cất tại nhà thờ dòng White Carmelites tại Norwich, nếu ông quan tâm. Trong thời gian Edward còn sống, không có điều gì sai trái xảy ra với bất cứ ai. Nhưng khi bàn tới chuyện kế vị ngai vàng, lúc này ông ta phải lên tiếng, cho dù ông ta có để lại ấn tượng thế nào.”
“Phải. Tất nhiên ông có lý. Vậy là những đứa trẻ bị tuyên bố là ngoài giá thú, công khai tại Nghị viện. Và Richard đăng quang, với toàn bộ giới quý tộc nước Anh chứng kiến. Vương hậu cũ vẫn ở Thánh điện đúng không?”
“Phải. Nhưng bà ấy đã để đứa con trai bé tới chỗ anh của nó.”
“Chuyện đó diễn ra khi nào?”
Carradine tìm kiếm trong các ghi chú của anh ta. “Vào ngày 16 tháng Sáu. Tôi đã ghi lại: ‘Thể theo đề nghị của Tổng giám mục xứ Canterbury. Cả hai cậu thiếu niên sống tại tháp London’.”
“Vậy là sau khi tin loan ra. Cho hay họ là con ngoài giá thú.”
“Phải.” Chàng trai sắp xếp các tờ ghi chú của anh ta lại thành một trật tự và cất chúng vào trong cái túi áo thùng thình. “Đến lúc này thì có vẻ đó là tất cả. Nhưng đây là khoản tiền thưởng.” Anh ta kéo cả hai vạt áo khoác áp sát vào đầu gối bằng một cử chỉ mà cả Marta lẫn vua Richard hẳn đều ghen tỵ. “Ông biết đạo luật đó, đạo luật Titulus Regius ấy.”
“Phải, có gì với nó vậy?”
“À, khi Henry Đệ Thất lên ngôi, ông ta ra lệnh bãi bỏ đạo luật mà không được tuyên đọc. Ông ta ra lệnh bản thân đạo luật phải bị hủy đi, và cấm không cho giữ lại bất cứ bản sao nào. Bất cứ ai tàng trữ một bản sao sẽ bị phạt và tống giam theo thời gian tùy ý Vương thượng.”
Grant mở to mắt ra nhìn chăm chăm, kinh ngạc tột bậc.
“Henry Đệ Thất!” Anh thốt lên. “Tại sao? Việc này có thể tạo nên khác biệt gì cho ông ta chứ?”
“Tôi không có chút ý tưởng nào hết. Nhưng tôi định sẽ tìm cho ra trước khi thành ông già. Trong khi chờ đợi, đây là thứ sẽ giữ cho ông khuây khỏa tới lúc Tượng Nữ thần Tự do mang món trà Anh của ông vào.”
Anh ta để một tờ giấy lên ngực Grant.
“Cái gì thế này?” Grant hỏi, nhìn vào tờ giấy được xé ra từ một quyển sổ ghi chú.
“Đó là lá thư của Richard viết về Jane Shore. Tôi sẽ gặp lại ông sau.”
Còn lại một mình trong sự yên tĩnh, Grant lật tờ giấy lại và đọc.
Sự tương phản giữa nét chữ viết tay nguệch ngoạc trẻ con và những câu chữ khách sáo từ tâm trí của Richard quả là kích thích cực độ. Nhưng cả nét chữ viết tay hiện đại nguệch ngoạc lẫn những câu chữ trang trọng đều không thể hủy hoại được hương vị của lá thư. Thứ mùi hương của sự hài hước tinh tế bay lên từ trang giấy cũng giống như mùi hương bay lên từ một thứ rượu vang hảo hạng. Dịch ra ngôn ngữ hiện đại, lá thư này viết:
Trẫm hết sức kinh ngạc được biết Tom Lynom muốn kết hôn với vợ của Will Shore. Dường như ông ta si mê người đàn bà này, và khá quyết tâm trong việc kết hôn. Ngài Giám mục thân mến, hãy sai người mời ông ta tới và thử xem ngài có thể thuyết phục được chút ít lẽ phải vào trong cái đầu ngu ngốc của ông ta hay không. Nếu ngài không thể, và nếu không có gì cản trở cuộc hôn nhân của họ từ quan điểm của Giáo hội, thì trẫm sẽ tán thành nó, song bảo ông ta hãy trì hoãn hôn lễ cho tới khi trẫm trở lại London. Còn bây giờ, lá thư này là đủ để đảm bảo bà ta được thả nếu bà ta cam đoan sẽ cư xử biết điều, và trẫm đề xuất ngài trong lúc này hãy giao bà ta cho cha bà ta, hay bất cứ ai khác mà ngài thấy là thích hợp, để trông coi.
Đúng như anh chàng Carradine trẻ tuổi đã nói, rõ ràng là “nhiều buồn phiền hơn là giận dữ”. Quả thực, nếu xét tới việc lá thư được viết về người phụ nữ đã làm một chuyện sai trái nghiêm trọng với Richard, âm hưởng hiền hòa và điềm tĩnh trong thư quả là đáng kể. Đây là một trường hợp mà sự cao thượng không đem đến cho ông ta bất cứ lợi ích cá nhân nào. Sự rộng lượng đã tìm kiếm một nền hòa bình giữa nhà York và nhà Lancaster có thể đã không vô tư; với Richard, sẽ cực kỳ có lợi khi sở hữu một vương quốc đoàn kết để trị vì. Nhưng lá thư gửi Giám mục xứ Lincoln này là một chuyện cá nhân nhỏ nhặt, và việc thả Jane Shore chẳng hề quan trọng với bất cứ ai ngoại trừ Tom Lynom. Richard chẳng kiếm được gì từ sự rộng lượng của mình. Bản năng muốn thấy một người bạn hạnh phúc có vẻ lớn hơn bản năng báo thù trong ông ta.
Quả thực, ông ta dường như thiếu bản năng báo thù tới mức có thể coi là đáng ngạc nhiên ở bất cứ gã nam nhi nhiệt huyết nào, và quả là kinh ngạc trong trường hợp con quái vật trứ danh Richard Đệ Tam.