Vào một ngày đẹp trời nào đó, bạn sẽ nhận ra cái ví của mình bỗng nổi cộm lên một cách khác lạ. Nhưng, chẳng phải bạn đang sở hữu một món tiền kha khá, hơn ai hết bạn biết rằng tiền nhét vào ví ngày càng tỉ lệ nghịch với đà suy thoái kinh tế. Thế mà cái ví vẫn phồng lên một cách đáng ngờ. Sự nghi ngờ chắc sẽ tăng, nếu bạn đang ở một vị trí, đang làm một công việc mà không (hoặc chưa) thể được (hoặc bị) ai đó ngầm nhét tiền vào ví đểhối lộ. Vợ thì đương nhiên bị loại ra ngoài đối tượng nghi vấn. Thế là, để cho mọi việc có vẻ rõ ràng hơn, bạn phải tự tay kiểm tra cái ví của mình.
Vào cái ngày đẹp trời đó, tôi chợt phát hiện trong ví của mình có cả một đống thẻ.
Ngoài những loại thẻ thông thường như thẻ hành nghề, thẻ thư viện, thẻ bảo hiểm, thẻATM; còn có rất nhiều loại thẻ, kiểu như Vip card mà không biết bằng cách nào nó lại nằm trong ví của mình. Ngồi ngẫm ngợi lúc lâu mới nhớ ra vài trường hợp. Được một cái thẻhạng vàng hay bạc gì đó do một mạng điện thoại di động tặng cho, có lẽ là nhờ vào tính ngại thay đổi của tôi, mà họ thì gọi là “khách hàng thân thiết”. Hoàn toàn không phải là khách hàng thân thiết, nhưng một tiệm cà phê cũng tặng tôi một Vip card nhân ngày khai trương. Nhưng tiệm cà phê ấy thì dù sao thỉnh thoảng cũng có ghé lại, còn cái Vip card của một bệnh viện thú (Petcare) mà tôi có được thì cũng hơi đặc biệt. Nhà chẳng nuôi mèo chó hay con vật gì khác, nhưng lần đó tình cờ theo người bạn đi tham quan bệnh viện thú, tôi đùa là mình rất thích nuôi một đàn chó nhưng chưa đủ tiền mua đất làm trang trại. Thế là, thay vì cho tôi tiền mua đất, bà chủ bệnh viện tặng tôi một Vip card. Có lẽ bà ấy dự đoán tôi sắp giàu chăng?!
Đó là vài cái thẻ nhớ được xuất xứ, còn rất nhiều thẻ chỉ nhớ mang máng, rằng ở đâu đó, có người nào đó đưa cho với lời dặn, khi trình thẻ này sẽ được giảm giá bao nhiêu phần trăm, gì gì đó. Nhưng, tôi có bao giờ dùng các loại thẻ ấy đâu, bởi nghĩ “ưu đãi” cũng chẳng đáng là bao mà phải “xuất trình thẻ” phiền hà (thường thì giảm giá từ 3-5%, 10% đã là nhiều). Theo tôi, là Vip thì cứ phải trả tiền ngon lành, chẳng ưu đãi gì hết.
Nhưng, ở đây có lẽ không phải là câu chuyện tiền, mà thể hiện ở đẳng cấp và những mối quan hệ xã hội. Khi bạn mời một người đi làm “vài chai giải khát” ở bờ kinh Nhiêu Lộc vào một ngày nắng đẹp, rất có thể người ấy sẽ từ chối hoặc mời ngược lại bạn vào một “vườn bia tươi” vì anh ta đang có Vip card ở đó. Một người có nhiều sách chưa hẳn là đọc sách nhiều, nhưng sở hữu một cái Vip card của một công ty sách cũng là một cách để tựgiới thiệu mình. Và, thông qua thẻ, người ta cũng có thể đánh giá bạn, ít nhất ở góc độkhách hàng. Trong quán cà phê, khi tính tiền, nhân viên phục vụ sẽ nhỏ nhẹ hỏi bạn, anh (chị) có thẻ không? Nếu bạn bảo không, họ biết bạn không phải là khách ruột. Khi vào siêu thị, cũng tương tự như vậy. Siêu thị có thẻ ưu đãi của siêu thị, nhưng nếu bạn dùng một thẻkhác để mua hàng ưu đãi tại siêu thị thì ngay lập tức bạn sẽ nhận được thông báo, anh (chị) không được tham gia chương trình bốc thăm trúng thưởng hay gì gì đó. Nói tóm lại, việc lưu hành thẻ khách hàng là để quảng bá cho hình ảnh doanh nghiệp,và việc sở hữu các loại thẻ là thể hiện “chân dung” của khách hàng.
Thẻ có thể chỉ để làm sang cho người này, nhưng cũng cần thiết cho người khác. Tôi biết có những bạn học sinh, sinh viên rất khoái vào tiệm kem W. vì loại kem này ngon mà lại có thẻ ưu đãi, mặc dù quy định mà họ đưa ra có hơi bị kì cục. Kem W. chỉ giảm giá một thẻ trên một bàn, có nghĩa là ba bạn có thẻ nếu cùng rủ nhau đi ăn kem thì phải... ngồi riêng ba bàn. Thử tưởng tượng ba người bạn vào tiệm kem, mỗi người ngồi một bàn, vừa ăn viết giấy ném cho nhau (để đàm thoại) thì cũng vui lắm chứ.
Hôm nọ, vào một nhà hàng cơm chay nằm trong hẻm, phải gởi xe ở một khu đất cách đó chừng chục mét. Khi trở ra lấy xe, người giữ xe hỏi: “Anh có thẻ không?”. Một câu hỏi bình thường nhưng khiến tôi ngẩn ra hồi lâu, sém chút nữa là bật cười, trời đất giữ xe mà cũng có thẻ (Vip card) nữa sao? Nhưng chẳng phải, tức là khi vào tiệm chay, ăn xong phục vụ sẽ hỏi anh (chị) có gởi xe máy không, nếu có họ sẽ đưa cho bạn một cái thẻ của nhà hàng. Khi mang cái thẻ đó ra thì người giữ xe không lấy tiền giữ xe nữa. Kiểu này cũng hơi giống ở vài nhà sách, nếu bạn vào đó mà có mua sách thì khi thanh toán hoá đơn họ sẽ cho cái phiếu để ra lấy xe mà không trả tiền giữ xe. Nhà hàng chay này làm vậy vì trong hẻm này còn có nhiều hàng quán khác. Hóa ra, tôi đã bị cái gọi là “thời đại thẻ” ám vào người.
Vào một ngày đẹp trời nào đó bạn nên dọn dẹp cái ví của mình đi. Tôi cũng làm như vậy, tôi đã cất tất cả cái thẻ không xài vào ngăn bàn. Vợ tôi bảo, nếu không dùng thì bỏhoặc cho ai đó chứ cất chi? Tôi bảo thì để đó lâu lâu lấy ra ngắm nghía chơi, để nhớ về cái thế giới mình đang trải qua, để ghi nhận đời sống tiêu dùng mình đang hưởng thụ. Mỗi chiếc thẻ đều có chữ và số, và đều toát lên một vẻ óng ánh, đẹp nhưng không dành riêng cho mình.
