Hắn đang ngồi trong một quán rượu ở Tân Uyên. Người thấp lùn, một tay cầm cốc rượu trắng, một tay thọc vào túi áo cồm cộm khẩu súng lục giắt bên trong thắt lưng. Nước da đen vì nắng táp khiến gương mặt vốn xanh xanh mét mét biến thành một màu thâm như đất. Tóc hắn dày cộp, trông từ xa tưởng như chỉ có mớ tóc và đôi chân mày sâu róm đậm đen vạch ngang dưới cái trán thấp. Đôi mắt sâu, mũi hơi gãy, hai gò má dẹt óp vào làm cho cằm nhọn ra, choắt lại. Răng hắn không hô, nhưng mọc chìa tới trước, lại bịt bốn cái răng vàng hàm trên, môi không mím lại được, thành ra thấy hắn lúc nào cũng như đang cười chế nhạo ai. Toàn bộ vẻ mặt hắn chỉ đáng sợ ở cặp mắt. Mỗi khi nhìn ai thì hắn nheo nheo con mắt phía trái, như kiểu nhằm súng muốn bắn vào người ta. Đó là tên Khả, một chỉ điểm lợi hại ở vùng này.
Một người khách bước vô quán, tay cầm tờ báo. Có mấy người ngồi phía trong đón hỏi:
- Báo có tin gì mới không?
- Lạ lắm! Một sĩ quan Việt Minh...
Khả thò tay ra giật tờ báo:
- Mượn đọc chút coi!
Mới liếc qua, tay hắn đã run run, Hắn cắm cúi đọc ngấu nghiến và bỗng vụt đứng phắt dậy, cầm tờ báo bước thẳng ra ngoài.
Mọi người trong quán tưng hửng ngó theo. Chưa ai kịp nói gì thì đã thấy hắn ngồi trên chiếc mô tô nổ điếc tai, chạy vụt qua trước quán, phóng về hướng Biên Hòa.
Tối hôm đó, hắn đi qua đi lại bên ngoài hành lang rất lâu. Và sau đó, hắn xô cửa bước vào buồng Dũng, làm bộ mừng rỡ, gọi to:
- Trời ơi ! Dũng, mày đó hả? Vậy mà lâu nay tao tưởng mày chết rồi!
Tên Khả bước tới, đập một cái lên vai Dũng:
- Sao bây giờ mày mới về? Tao mới coi trong nhật trình đây.
Dũng sững người trông vào đôi mắt lóng lánh, nheo díp một con, y như thằng chột. Dũng vụt nhớ ngay đến câu hỏi của đồng chí chính ủy. Chưa kịp nói gì thì đã nghe tên Khả bô bô:
- Tao mà được đặc ân như mày thì nói gì! Kiếm vài chục chiếc tắc xi chạy Sài Gòn, no bạc.
Dũng đưa mắt nhìn hắn, lạnh lùng.
- Vậy mà tôi không nhận ra anh. Thiệt không ngờ! Tưởng là thằng nào chớ!
- Mày coi tao có gì khác trước đâu, sao mày ngó tao bằng cặp mắt lạ vậy? À, phải rồi. Tao mới bịt mấy cái răng vàng chơi đó thôi!
Tên Khả ngồi lên một góc bàn. Hắn móc ra hộp thuốc lá Ăng lê, cầm trong tay, ngón tay kéo dài chốt bấm ấn xuống, đặt lên đùi xoay rẻng một vòng:
- Ca-vanh-na 17 mới nguyên đây. Mua đãi mày. Làm một điếu chơi! Ủa, mày không hút à? - Hắn bật lửa châm điếu thuốc cắn trong mấy cái răng vàng. - Buồn gì mậy? Trước lạ rồi sau cũng quen thôi... Tao hồi trước cũng vậy. À mà mày lĩnh chức gì rồi? Để tao kiếm cho mày vài “con mèo”. Đừng thèm cưới vợ. Ở vậy chơi bời vài năm cho đã.
Dũng muốn nhổ vào mặt hắn, nhưng anh cố nén, cười nhạt không đáp. Bụng tên Khả đang rộn lên khiến hắn không trông thấy nụ cười khinh bỉ trên môi Dũng.
Hắn nghĩ đến chiếc mề đay và cái lon quan ba óng ánh kim tuyến. Các tờ báo lớn ở Sài Gòn sẽ đăng ảnh hắn lên trang nhất: “Người đã khám phá ra kho vũ khí trong tay Việt Minh”. Và ở các buổi yến tiệc, người ta sẽ đọc diễn văn ca ngợi tài ba hắn, hắn sẽ mặc bộ quân phục bằng nỉ xám, lần lượt bắt tay các ngài sĩ quan cao cấp trong quân đội chính phủ quốc gia. Nhất định là sẽ thuê thợ chụp hình tới chụp. Chà, những bức ảnh ấy phải phóng to ra, treo ở xa lông. Nhưng không biết thằng nhãi con này đã tiết lộ cái kho vũ khí hai đứa cùng gặp ngày trước với bọn Pháp chưa? Nó mà khai ra trước thì mình chỉ có nước “húp nước mắm”. Hắn bèn nheo híp một bên mắt, nhìn Dũng dò xét:
- Mày đã xì ra một hai “tuy-ô” gì về việc trong khu chưa?
- Tôi không phải là một thằng chỉ điểm chuyên môn khai báo!
- Mày chửi tao à, Dũng?
Tên Khả chồm lên như vừa chạm phải một cục lửa. Nhưng hắn trấn tĩnh lại ngay. A, vậy là thằng này chưa tiết lộ ra chuyện cái kho vũ khí. Ta sẽ báo lại với nhà binh về chuyện ấy. Lần này có bằng chứng sống hẳn hoi...
Hắn ném mẩu thuốc hút dở xuống chân, nghiêng đầu mũi giày di di cho tắt và lấy một điều khác ra đốt. Hắn nheo một bên mắt, nhìn vào đầu thuốc thổi khói phù phù, làm như hắn đang khổ tâm, chua xót vì câu nói của “thằng em”, nhưng thực ra thì hắn đang lẩm nhẩm nghĩ bụng: “Mô tô thì mình có rồi... Đồng hồ vàng Thụy Sĩ cũng có rồi... Chiếc Éch-bà 18 để chở “em” 19 đi chơi thì chưa có... Còn ngôi nhà bánh ếch 20 người ta dạm bán, phen này chắc mẻm sẽ mua được. Phải mua vài chiếc tắc xi Huê Kì chạy đưa khách... Bạc tha hồ mà bắt...” Trước kia, hắn đã có báo, nhưng mẹ kiếp, hắn lại không nhớ đường. Khi tiểu đoàn trưởng Hòa vừa bị máy bay bắn chết, hắn chộp ngay khẩu súng lục, nhắm mắt tuôn bừa trong rừng bụi. Ra tới sông, chờ lúc tối trời, hắn chặt một cây chuối ôm thả trôi theo nước. Khi về tới đồn Cây Gáo, hắn chỉ còn nhớ áng chừng cái kho hướng mặt trời mọc, ở giữa rừng vậy thôi. Nhà binh Pháp có cho máy bay quần dữ mà sao không tìm thấy. Chắc tụi nó nghi hắn nói láo. Bận này, dỗ được thằng nhãi đưa đường, thì no bạc... Nhưng nó còn con nít, chưa biết ham tiền, phải đánh vào tình cảm nó mới ăn thua. Hắn bèn đổi giọng ngọt ngào:
- Tao biết mày không ưa tao hồi còn ở chiến khu. Có lẽ tại cái tuổi của anh em mình nó xung khắc. Chớ tao thì tao thương mày hơn em ruột. Không có ba cứu tao thì ngày xưa tao đã bị giết ở sân bay rồi. Ơn cứu tử đó tao không bao giờ quên... Bây giờ mà gặp ba, thì tao cũng chỉ quay mũi súng bắn chỉ thiên thôi. Nói láo cho bà cố 21 móc nhãn tao đi. Mày nhỏ mà tính tình khí khái. Tao biết mày bất mãn mới bỏ tụi nó về đây. Thôi đừng xào xáo nhau làm gì. Bề nào tao cũng là anh mày. Anh em lâu ngày mới gặp nhau, đi nhậu một “mách” ăn mừng cái đã. Mày ở trong khu thiếu thốn đủ mọi thứ, một miếng mỡ tráng mép cũng không có. Về đây, mọi sự đã có tao!
Dũng muốn tát vào mặt tên phản trắc. Nhưng Dũng nhớ lời đồng chí chính ủy ân cần căn dặn lúc lên đường: “Bất cứ lúc nào cũng phải giữ vững tinh thần can đảm và trầm tĩnh.” Dũng bèn cười khẩy, nói:
- Ừ. Có lẽ cũng nên có chút gì “cay đắng” để nghi nhớ cuộc gặp gỡ này!
- Vậy thì mày chờ tao chút, hé! - Khả mừng quýnh, reo lên. - Để tao xin phép dẫn mày ra chợ chơi. Đi liền bây giờ.
Tên Khả đến gặp thằng Tây lai mật thám, báo lại tất cả mọi việc về kho vũ khí và quả quyết là Dũng nhớ đường. Thằng Tây lai gật gù, mở hộp thuốc xì gà chìa ra:
- Thưởng mày. Khá lắm!
Tên Khả thè lưỡi liếm mấy đầu răng vàng:
- Bẩm quan lớn, vậy thì để tôi dụ nó. Hồi nãy, tôi có rủ nó đi uống rượu. Cứ để cho nó đi. Nó chạy sao thoát tay tôi. Tôi xin lấy đầu tôi ra bảo đảm.
- Vậy cũng được. Cũng nên làm cho nó cảm phục mình. Cho nó đi đi. Sẽ có người theo sau mày.
Dũng theo tên Khả đi song song ra cửa. Tim Dũng đập rộn lên. Cơ hội duy nhất có thể thoát khỏi nơi này. Dũng cố nhớ lại những con đường trong thành phố, các ngõ hẻm dẫn tắt ra ngoại ô. Nhưng tên Khả đã rút súng lục ra lên cò, cầm đút trong túi quần.
- Phải đề phòng ban ám sát. Tụi nó lợi hại lắm!
Hắn đi kèm sát một bên Dũng. Đèn điện sáng choang. Bọn Tây, bọn ngụy đi lại nhung nhúc chung quanh. Dũng không thể chạy được. Anh đảo mắt ngó bốn phía chờ lúc thuận tiện.
Vào tiệm nước một người Hoa kiều, tên Khả gọi một bàn đầy thức ăn và mấy chai rượu Tây, rót ra mời Dũng cụng ly. Ở bàn ngoài có một người mặc áo xá xẩu 22 đen, lắc lư đôi vai rộng bè, bước vào gọi rượu.
Lưng Gấu! Suýt nữa thì Dũng kêu lên.
Lưng Gấu có đảo mắt về phía Dũng, nhưng hình như anh ta không thấy Dũng hay sao ấy. Lúc ở tiệm ra, Dũng ngó ngoái lại, thấy bóng Lưng Gấu lần theo xa xa. “Đích là Lưng Gấu theo yểm hộ mình!” Dũng vừa nghĩ thầm vừa ngắm coi hướng nào để dễ chạy cho thoát. Đến chỗ mấy cây điệp gie ra che khuất ánh điện đường thì Lưng Gấu vượt lên, đi song song bên kia lề. Dũng nhớm chân toan chạy. Nhanh như chớp, Lưng Gấu rút súng lục ra, bắn liền vào Dũng mấy phát. Lúc ấy, Dũng vừa nghiêng mình tới trước, một viên đạn nóng bỏng sướt qua lưng áo Dũng.
Hai tên mật thám theo sau Dũng, xông lên vừa bắn vừa hò la đuổi theo Lưng Gấu. Súng nổ đoành đoành làm dân phố chạy tán loạn. Bọn lính tủa ra, chặn khắp các nẻo đường, nhưng Lưng Gấu đã biến mất rồi.
Bọn chúng lôi Dũng chạy xô vào bót Phòng Nhì. Mười lăm phút sau, thằng Tây lai nghe điện thoại báo, phóng ô tô tới. Hắn nhìn Dũng từ đầu đến chân:
- Mày may lắm! Không có Chúa che chở cho mày thì mày đã chết vì tụi đồng bọn của mày rồi. Giờ thì chắc mày sáng mắt ra rồi hả?
Dũng đứng như người chết sững, rân rấn nước mắt. Như vầy, tất cả anh em cho là Dũng phản bội rồi. Ban nãy, nếu viên đạn của Lưng Gấu kết liễu đời Dũng thì nỗi oan này còn ai thấu?
Thằng Tây lai mật thám cho là Dũng bị xúc động vì câu nói của hắn, bèn nghiêm giọng, bảo:
- Bây giờ thì mày đừng hi vọng trở về với Việt Minh nữa. Tụi nó sẽ giết mày như giết một con chó. Tụi ở chiến khu Đỏ chiến khu Đói 23 nó chẳng tha mày đâu!
Và địch đã lợi dụng ngay cơ hội vừa rồi, đánh một đòn trả lại.
Sáng hôm sau, một đám tang nhà binh trọng thể diễu qua các phố. Trên quan tài có phủ một lá cờ “sọc dưa”. Một chiếc xe gíp đi trước chở tấm ảnh Dũng. Theo sau là bọn Tây, bọn ngụy rầm rộ đi đưa. Mấy ngày liền sau đó, các báo liên tiếp nêu tin: “ Đại úy Việt Minh Nguyễn Văn Dũng vừa về qui thuận chính phủ quốc gia, bị đồng bọn đê hèn ám sát. ”
Trừ một số tên trong bọn Phòng Nhì, ngay trong hàng ngũ binh sĩ chúng, không đứa nào rõ được âm mưu này. Đồng bào trong thành phố cũng tin là cái thằng phản bội ấy bị “đằng mình” cho về chầu ông vải thật.
Ban tham mưu địch ở địa phương điện về Sài Gòn. Bọn ở Sài Gòn lục tìm trong hồ sơ cũ của phát xít Nhật thấy có tài liệu nói về kho vũ khí, trùng hợp với lời khai lần thứ nhất của tên Khả. Chúng bèn chỉ thị cho bọn ở Biên Hòa tổ chức một đội biệt kích đi lùng, bắt Dũng đưa đường.
Dũng bị canh giữ nghiêm ngặt, không được ló ra nửa bước khỏi cửa buồng giam.
Mặc dù tên Khả khai Dũng biết rõ địa điểm kho vũ khí, Dũng vẫn một mực không nhận. Ngày nào thằng Tây lai mật thám cũng vào dùng lời ngon ngọt dụ dỗ. Nhưng dụ dỗ mãi cũng không được, chúng bèn mang Dũng ra tra tấn. Đôi lúc Dũng cũng muốn ừ liều để tìm cơ hội trốn đi, nhưng bụng bảo dạ: “Cái ảnh giả của địch nói mình đầu hàng, đối với các đồng chí trong khu là một cái tội không gỡ được. Nay lại thấy mình đưa đường cho địch. Hiểu lầm ấy ai giải quyết được cho mình đây? Còn ai tin mình nữa? Chỉ còn có nước chết thôi...”
Mỗi lần Dũng bị đánh ngất đi, chúng lại lôi Dũng vứt về buồng. Lần nào tỉnh dậy, Dũng cũng giật mình. Không biết trong khi mê man Dũng có thốt điều gì để bọn địch có thể tìm ra vị trí kho vũ khí không? Lúc bị thương năm 48, nằm ở trạm quân y, Dũng đã nói ra một lần. Rủi bây giờ nằm mê, nói lộ ra thì sao? Đôi lúc Dũng lởn vởn ý định tự sát. Chỉ có chết mới giữ vẹn điều bí mật ấy. Nhưng rồi Dũng lại nghĩ bụng: “Mình chết thì nỗi oan này không ai giải được. Ừ, mà chúng nó chưa diệt nổi tinh thần và ý chí bất khuất của mình thì tại sao mình lại tự giết mình? Không. Tao nhất định chơi với chúng mày tới phút cuối cùng thôi!”
Xấp báo của thằng Tây lai mật thám vất vào hôm nọ hãy còn nằm nguyên chỗ cũ. Dũng cầm từng tờ lật ra xem lại. Thế này chẳng trách Lưng Gấu đã hiểu lầm mà quyết giết Dũng. Dũng không giận Lưng Gấu, nhưng lại tức: “Tại sao thằng cha này không nhận nổi rằng Dũng bị chúng bắt buộc phải mặc quần áo ngụy binh, đẩy lên ô tô chở đi? Vậy mà cũng là cán bộ tình báo tình biếc! Bộ mặt tên linh mục phản động tươi cười nhìn đi một đằng, bộ mặt Dũng nhăn nhó nhìn đi một nẻo. Rõ ràng là ảnh ghép. Không, nhất định đồng chí chính ủy xem cái ảnh này sẽ không tin đâu. Đồng chí sẽ biết ngay là cái ảnh giả thôi!”
Dũng bị tra tấn đến không còn ngồi dậy nổi. Bọn mật thám sợ Dũng chết, chúng sẽ không lần ra đường tìm kho vũ khí, bèn đưa Dũng trở về nhà thương.
Người pham-nhe già gỡ cặp kính trắng xuống, nhìn các vết thương trên người Dũng, lắc đầu:
- Cũng có nhiều anh em bị tra tấn thế này, nhưng tôi chưa thấy ai trẻ tuổi mà gan như cậu. Năm ngoái có người chịu đau không nổi, tự vẫn chết ở đây. Tự vẫn, theo tôi là nhát gan.
Dũng thấy ông ta nói đúng. Chỉ những người hèn đã mất hết lòng tin nơi mình mới tự sát. Chà! Thiếu chút nữa thì Dũng đã làm cái việc rồ dại ấy rồi.
Khi xem chừng Dũng đã hồi sức, bọn mật thám lại đưa Dũng trở về Phòng Nhì, lại tiếp tục dụ dỗ và tra tấn ác liệt hơn.
Bọn địch tra tấn Dũng đến vậy, chứ tra tấn hơn nữa, Dũng vẫn đủ sức chịu được. Cùng lắm là chết, cũng một lần thôi. Nhưng bây giờ Dũng chẳng chịu chết uổng đâu. Mà nếu Dũng không chịu chết thì phải nhận rằng có biết địa điểm kho vũ khí và bằng lòng đưa chúng đi tìm. Hóa ra mình đầu hàng chúng hay sao?
So với nỗi lo trong lòng Dũng thì cực hình chẳng thấm vào đâu. Chỉ có mấy ngày đêm suy nghĩ mà người Dũng gầy rộc đi, hai mắt hõm sâu như hai lỗ đáo. Hồi còn ở tiểu đoàn 7 về đóng tại Tha La, Dũng có gặp một bác già tên là Đấu làm chủ tịch xã. Đó là một đồng chí cũ, bị bọn mật thám tra tấn đến dập phổi nhưng không chết. Đến kháng chiến, những khi trở trời hãy còn ho khạc ra từng lon máu. Đồng chí thường mất ngủ, đêm nào cũng thức kể cho anh em nghe những ngày hoạt động trước của mình. Bác bảo: “Có nhiều người bị địch bắt, không chịu nổi tra tấn, nhận khai ra một ít, tưởng là sẽ được nhẹ và mong sau ngày ra tù sẽ tiếp tục hoạt động, miễn là chúng để cho mình sống. Nhưng thằng địch không phải là đứa dại. Phải nhớ như thế. Dù khai nhiều hay ít, thì cũng là đầu hàng. Bọn địch cứ nắm đầu mối ta đã buột ra mà phăng tới mãi. Khi anh đã nhát gan khai ra một lời, tất nhiên anh cũng khai ra nốt hết thôi. Nếu không trốn thoát được thì thà chịu chết!”
Khai thì Dũng nhất định không khai rồi, nhưng liệu Dũng có thể trốn thoát, Dũng có thể khôn hơn địch nổi không? Ở đây lúc nào cũng có viên đạn rình đằng sau gáy, bước ra ngoài, chúng càng kiểm tra anh chặt chẽ hơn. Chạy thì bị nó bắn. Đi với nó thì bị nó lợi dụng. Làm sao bây giờ? Giá có người nào ở đây mà bàn bạc, may ra có thể giúp được Dũng cách nào chăng?
Không đêm nào Dũng ngủ được. Anh cứ đi loanh quanh, hai mắt mở to nhìn sâu vào trong tối như tìm kiếm một vật gì vừa đánh mất mà chính anh cũng không nhớ ra đó là cái gì. Có lần, anh mừng rỡ kêu “A!” một tiếng giữa khuya, như đứa trẻ tìm món đồ chơi, mãi sau mới thấy là mình đang cầm nó trong tay. Dũng yên chí nằm xuống ngủ. “Chúng mày mà đưa ông vô tới rừng thì như bắt con cá thả xuống nước!”
Sáng hôm sau, Dũng nhận lời đưa chúng đi, bụng bảo dạ: “Một là tao sẽ dắt đường quanh co làm chậm bước tiến của chúng mày. Hai là nhất định tao sẽ có dịp chạy thoát.”
Thằng Tây lai mật thám hỏi Dũng một câu, như đi guốc vào bụng anh:
- Có phải mày định tìm cơ hội chạy trốn không?
Dũng làm mặt thành thật, gãi gãi tóc:
- Sở dĩ lâu nay tôi không bằng lòng đưa các ông đi, vì tôi nhớ anh em trong khu ai cũng tốt với tôi...
- Ô! Mày là một thằng khá, một cậu bé tốt bụng. Chỉ tiếc lòng trung thành của mày đặt không phải chỗ!
- Tôi theo các ông chẳng hóa ra phụ họ sao? Nhưng còn cái thằng đã bắn tôi, bộ mặt nó tới chết tôi không bao giờ quên. Tôi phải trả lại nó những viên đạn ấy. Không theo các ông thì cái thù đó không bao giờ tôi rửa được.
- Bây giờ mày mới nhận ra điều đó à? Nhưng vẫn còn chưa chậm đâu...
Tại ban tham mưu, thằng Tây lai mật thám hãnh diện xòe tay ra nói với bọn sĩ quan nhà binh:
- Thằng nhãi đã nhận đưa đường. Lọt vô cửa Phòng Nhì, qua bàn tay này thì sắt thép cũng phải mềm!
