Sau khi Tô Quyên chết, những người chỉ đạo cuộc truy tìm T.72
nhận thấy mình đã mắc sai lầm đánh giá nhầm đối tượng, chưa hiểu hết âm mưu của địch, nhận thấy lỗi lớn trong cái chết của Tô Quyên .
Mọi người quyết tâm sớm tìm ra T.72, tăng cường bảo vệ tiến sĩ Hạnh.
Trung tá Nam và ban chỉ đạo chuyên án đang trao đổi thì có người của Viện Khoa học hình sự bước vào. Anh đem kết quả điều tra dấu vân tay để lại trên lá thư buộc Tô Quyên bức tử.
Sau khi người của Viện Khoa học hình sự đi rồi, ban chuyên án lại tiếp tục họp bàn.
− Như vậy là đã rõ, đó là vân tay của Hoàng Bổn - trung tá Nam nói - mà Hoàng Bổn là một bác sĩ, không khó khăn gì trong việc sử
dụng vài viên thuốc độc.
− Rõ ràng chúng ta đã phát hiện được một đối tượng nghi là T.72.
Bây giờ, trên tò giấy kia lại có dấu tay của Hoàng Bổn làm đảo lộn suy nghĩ của chúng ta. Nếu cứ tiến hành biện pháp trinh sát bí mật, tôi sợ
sẽ kéo dài vụ án - thiếu tá Tường đề nghị - đã đến lúc chúng ta cần nói thẳng với anh ta mới có khả năng giải đáp được vấn đề.
− Đồng chí có tin rằng Hoàng Bổn sẽ khai báo đầy đủ những điều ta chất vấn không? - Trung tá Nam cười hỏi lại.
− Tôi hiểu. Nếu Hoàng Bổn là phần tử hai mặt thì anh ta sẽ bịa ra nhiều chuyện. Song, nếu không phải thì anh ta sẽ cho ta hiểu sớm vấn để.
Thiếu tá Tường nhìn trung tá Nam như chờ ý kiến đồng tình.
Trung tá vẫn ngồi trầm ngâm, suy nghĩ.
− Chúng ta chưa tìm đủ chứng cứ để buộc anh ta là kẻ thù. Hơn nữa, cần phải xác định mối quan hệ xã hội của anh ta. Bắt anh ta bây giờ là chúng ta báo động cho những kẻ liên quan giật mình, nằm co lại.
Chỉ có chứng cứ về dấu tay đâu đã đủ điều kiện buộc tội anh ta? Cần phải có thêm chứng cứ nữa - Đại úy Dương không đồng ý với cách nhìn của thiếu tá Tường.
− Lúc nào đồng chí cũng cho là thiếu chứng cứ - thiếu tá Tường tỏ
vẻ bực tức.
− Chúng ta cứ bình tĩnh phân tích xem - trung tá Nam lên tiếng -
Nếu anh ta là T.72 thật, ta bắt đúng. Nhưng liệu kẻ địch có chịu nói ra những điều ta muốn không? Theo tôi khó lắm. Nếu anh ta không phải là T.72, chỉ là người có liên quan thì việc bắt anh ta đồng nghĩa với thông báo cho kẻ địch nằm im. Và cuối cùng chúng ta khoanh tay, chẳng đạt kết quả gì.
Một vài phút im lặng. Trung tá Nam thấp giọng nói tiếp:
− Theo tôi, cần xác minh xem Hoàng Bổn là người như thế nào.
Phải biết rõ lý lịch của anh ta, càng sớm càng tốt. Tôi cho rằng, cái quá khứ của anh ta sẽ giúp chúng ta một phần căn cứ để đánh giá đúng vấn đề. Thứ hai, chúng ta làm việc với các đồng chí lãnh đạo Tổng cục đường sắt điều anh ta đi làm công tác phòng dịch ở cơ sở một thời gian.
Trên đường đi, ta đưa anh ta về cơ quan an ninh để tránh những rắc rối như các đồng chí vừa nêu lên. Khi đó, ta sẽ làm rõ những gì cần phải làm rõ.
*
Theo đúng kế hoạch trung tá Nam vạch ra, hai ngày sau, bác sĩ
Hoàng Bổn đã ngồi tại trụ sở cơ quan an ninh. Đó là một căn phòng rộng trên gác hai của một tòa nhà gần trung tâm thành phố Hà Nội.
Trung tá Nam, người sẽ hỏi cung, thiếu tá Tường, người ghi biên bản,
ngồi ở phòng giữa, đối diện lối đi vào. Ở đó, có thể nhìn thấy người, xe đi lại thành dòng ngoài đường phố. Để bảo đảm cho những cuộc nói chuyện được an toàn tuyệt đối, các cửa sổ bao giờ cũng khép kín.
− Anh có biết vì sao anh bị gọi đến cơ quan an ninh không? -
Trung tá Nam đặt câu hỏi.
Hoàng Bổn hơi nheo mắt làm những vết nhăn chân chim hiện lên rõ nét. Dấu vết của tuổi tác và lao động trí óc đã để lại trên những nếp nhăn đó.
− Tôi hoàn toàn không hay biết. Hai ngày trước đây, tôi nhận được chỉ thị phải đi xuống cơ sở kiểm tra phòng dịch. Chẳng là, ở một nhà ga, ở một vài cơ sỏ sản xuất có khả năng xuất hiện những bệnh dịch khá nguy hiểm.
− Tôi thông báo cho anh biết, đó chỉ là cái cớ hợp lí để anh rời khỏi Tổng cục đường sắt đảm bảo cho cuộc nói chuyện giữa chúng tôi và anh hôm nay được an toàn.
Bác sĩ Hoàng Bổn chưa hết bàng hoàng, anh không biết cuộc nói chuyện này sẽ kéo dài bao lâu và kết cục sẽ ra sao.
− Đề nghị anh cho biết qua về gia đình.
Hoàng Bổn vã mồ hôi trán. Anh chưa hiểu thực chất nội dung các câu hỏi của công an nên rất lo lắng. Anh thận trọng trong từng câu trả
lời của mình:
− Quê tôi ở Ninh Bình. Bố mẹ tôi sinh được ba người con, tôi là lớn nhất. Cậu em tôi là kỹ sư cầu đường đang làm ở một công trình trọng điểm. Cô em gái dạy học ở Yên Khánh, Ninh Bình. Bố mẹ tôi già yếu, chết cách đây mười năm.
− Đề nghị anh cho biết, bố mẹ anh làm gì? Có theo đảng phái nào không?
− Bố mẹ tôi đều là người làm ruộng. Kính Chúa yêu nước.
− Anh có theo đạo không?
− Không. Chỉ có bố mẹ tôi theo đạo. Nhưng đầu năm 1954, bác tôi là sĩ quan trong quân đội vận động nên cả hai ông bà không đi đạo nữa.
− Những ngày còn theo đạo, bố mẹ anh thường đi nhà thờ nào?
− Các cụ thường vào nhà thờ Châu An, cách nhà hơn hai cây số.
− Anh học trường cấp ba nào?
− Tôi tốt nghiệp cấp ba bổ túc ban đêm.
− Anh về làm việc ở Tổng cục đường sắt đã bao lâu?
− Được gần mười hai năm. Sau khi tốt nghiệp y sĩ, tôi vừa công tác, vừa học hàm thụ đại học. Cách đây năm năm, tôi được cấp bằng bác sĩ.
Bác sĩ Hoàng Bổn lần nhớ lại từng thời gian học tập và làm việc.
Đôi mắt ánh lên những hồi ức của cuộc sống bận rộn trong thời gian đã qua.
− Xin lỗi! Trung tá nói sau những giây phút im lặng - tôi không muốn tò mò về đời tư người khác nhưng anh hiểu cho, đây là công việc của cơ quan chúng tôi. Anh có thể cho biết qua về vợ anh được không?
− Tôi biết, việc tìm hiểu lai lịch một người nào đó khi cần tới là công việc của an ninh - bác sĩ vẫn chưa thoát khỏi lo lắng. Anh không nói nhiều mà thận trọng chọn từng từ - Chúng tôi quen biết nhau từ
ngày học y sĩ, ra trường thì tổ chức cưới. Cô ấy là con một cán bộ công an tỉnh Nam Hà. Chúng tôi có hai con.
Bác sĩ lấy thuốc lá. Những ngón tay bám đầy chất ni-cô-tin màu nâu lăn lăn điếu thuốc trên mặt bàn.
− Nhưng tôi không hiểu tại sao các anh phải tạo ra việc tôi đi kiểm tra phòng dịch để đưa tôi vào đây chất vấn, hỏi cung?
Bác sĩ đã lấy lại bình tĩnh, bắt đầu nghĩ cách phản ứng việc mình bị gọi đến công an một cách không có chứng cứ.
− Anh có thế cho chúng tôi biết về quan hệ của anh với vợ chồng tiến sĩ Hạnh được không?
− Nhưng các anh hỏi làm gì cơ chứ!
− Tất nhiên chúng tôi hỏi là có mục đích.
Câu trả lời của trung tá làm bác sĩ vừa lo, vừa bực. Anh quyết định dùng những lời biện bạch không thèm trả lời.
− Sao anh chưa trả lời câu hỏi của chúng tôi?
− Dù có bị bỏ tù chăng nữa, tôi cũng không nói.
Bác sĩ nhìn những người hỏi cung một cách thách thức.
− Đừng nên vội vàng thế, bác sĩ ạ.
− Nhưng những câu hỏi của các anh chỉ là sự tò mò, chọc vào đời tư của người khác.
− Anh hãy bình tĩnh, nói năng từ tốn - trung tá Nam nhẹ nhàng khuyên nhủ - Tôi nói cho anh rõ, chúng tôi chỉ hỏi những vấn đề cần thiết, không hề xúc phạm tới đời tư của anh.
Bác sĩ tỏ ra bực bội, bướng bỉnh hơn.
− Hình như các anh không có việc gì hay sao mà lại đi hỏi về đời tư của người khác? Anh hỏi tôi chẳng khác gì hỏi một can phạm. Tôi sẽ
không trả lời nữa. Các anh muốn biết cứ tự tìm lấy.
Trung tá bực bội đứng dậy:
− Nếu vậy, từ giờ phút này tôi sẽ coi anh là một tội phạm.
Bác sĩ Bổn lạnh toát người, ngồi yên như một tảng đá, mặt tái hẳn đi.
Trung tá mở cặp lấy ra tờ “Lệnh bắt giam” đọc cho Hoàng Bổn nghe.
Bằng một thái độ cứng rắn, trung tá nói:
− Từ giờ phút này anh là một can phạm. Đứng trước cơ quan pháp luật mà tôi là người đại diện, anh phải trả lời thẳng vào vấn đề, không được quanh co!
Hoàng Bổn tức giận, cứ ngồi yên trên ghế, để mặc cho điếu thuốc cháy cả vào đầu ngón tay.
− Anh hãy nói về trường hợp quen biết vợ chồng tiến sĩ Hạnh.
− Báo cáo đồng chí...
− Không được - trung tá ngắt lời Hoàng Bổn - từ giờ phút này anh phải gọi chúng tôi là “ông” hoặc “cán bộ”. Cho phép tiếp tục nói!
Hoàng Bổn vẫn chưa nguôi cơn tức giận, song cố nén để trả lời:
− Báo cáo cán bộ. Tôi và tiến sĩ Hạnh quen nhau từ ngày cùng học cấp hai Nho Quan. Sau khi học xong cấp hai, tiến sĩ tiếp tục học cấp ba, còn tôi thi vào trường y sĩ. Một sự tình cờ, chúng tôi cùng về
công tác ở Bộ Giao thông vận tải. Là bạn bè cũ chúng tôi thường đi lại, giúp đỡ nhau khi gặp khó khăn.
− Chiều thứ sáu cách đây hai tuần anh đến nhà Tô Quyên làm gì?
Trung tá hỏi thẳng vấn đề. Ông nhìn chằm chằm vào khuôn mặt Hoàng Bổn, hy vọng nó biến sắc, đế từ đó giúp ông có cơ sở đánh giá đối tượng. Nhưng ngược lại, Hoàng Bổn tỏ ra bình tĩnh, trả lời dõng dạc:
− Tôi đem thuốc đến cho Tô Quyên.
− Ai nhờ hay tự anh đem đến?
− Tôi với anh Hạnh là bạn thân. Vợ bạn ốm, tôi phải có trách nhiệm chăm sóc. Hơn nữa, trước ngày đi Hải Phòng, Hạnh có ghi thư
dặn tôi thường xuyên đến khám bệnh và cho thuốc.
Hoàng Bổn lấy lá thư từ trong túi đưa cho trung tá. Xem xong lá thư đó, trung tá mở cặp lấy lá thư có dòng chữ buộc Tô Quyên bức tử
đưa ra trước mặt Hoàng Bổn, hỏi:
− Có phải anh đã gói thuốc cho Tô Quyên bằng giấy này không?
− Thưa cán bộ. Nó giống màu tờ giấy ghi đơn thuốc của tôi. Xin cán bộ cho xem những chữ viết mặt phía trước có phải chữ tôi không?
Trung tá Nam rút một bức ảnh to ra khỏi hộp hồ sơ.
− Đây là dấu vân tay ngón trỏ và ngón giữa bàn tay trái đe lại trên tờ giấy này.
Trung tá Nam bấm nút điện. Hai cán bộ một nam một nữ Viện Khoa học hình sự bước vào.
− Các đồng chí lấy dấu vân tay của anh ta.
Trung tá chỉ về phía Hoàng Bổn. Người thanh niên nam cầm tay Hoàng Bốn.
− Mềm tay một chút nữa.
Người thanh niên cầm tay trái Hoàng Bổn đặt trên bàn lăn mực rồi lấy dấu từng ngón. Anh quay lại phía trung tá.
− Báo cáo thủ trưởng, dấu hai ngón tay trong ảnh và hai ngón tay trái của Hoàng Bổn là một, đều xếp theo hình elíp.
Làm xong nhiệm vụ, hai nhân viên đi ra. sắc mặt Hoàng Bổn xanh tái dưới ánh đèn nê-ông.
− Bây giờ anh biết lý do bị bắt chưa?
− Báo cáo cán bộ, chưa biết.
Trung tá bực bội tấn công tiếp.
− Đó là những chữ trong bức thư gửi Tô Quyên do chính tay anh viết. Tay trái anh đè lên giấy đã để lại dấu ngón tay trỏ và ngón giữa.
Hoàng Bổn ngồi yên trên ghế, không phản ứng gì. Hai tay buông xuống thành ghế. Miệng mấp máy như đang định nói gì. Đôi lông mày giãn ra lọ rõ sự đau đớn.
− Bức tử! Như vậy là các anh ghép cái chết của Tô Quyên là tội của tôi?
− Thôi, anh đừng đóng kịch nữa. Anh hãy khai rõ, anh tự viết những dòng chữ đó hay ai bắt anh viết? Anh đã lấy thuốc độc ở đâu đưa cho Tô Quyên?
Hoàng Bổn lấy khăn lau mồ hôi trán. Bình tĩnh - Hoàng Bổn tự
trấn an mình - bình tĩnh! Cần phải xem họ hỏi những gì để mình trình bày:
− Tôi không giết Tô Quyên. Tôi không viết những dòng chữ đó.
Xin các anh điều tra lại.
Trung tá nghiêm sắc mặt:
− Tôi nhắc lại. Anh hãy suy nghĩ kỹ đi. Tội của anh nặng hay nhẹ
hoàn toàn phụ thuộc vào những lời khai thành thực hay giả dối của anh.
− Nhưng tôi không phải là người giết Tô Quyên.
− Đừng biện bạch nữa.
Trung tá đứng dậy đưa đến trước mặt Hoàng Bổn một tập giấy và một chiếc bút bi không vỏ.
− Anh hãy viết lại toàn bộ hành động của anh từ khi chuẩn bị cho đến khi bỏ thư bức tử vào nhà Tô Quyên. Hôm nay chúng tôi chỉ làm việc với anh tới đây.
Trung tá bấm chuông điện. Hai trung sĩ áp giải khoác súng từ
dưới tầng một đi lên dẫn Hoàng Bổn đến căn phòng tận cùng của gác một.
*
Sau khi dẫn Hoàng Bổn khỏi phòng trung tá cầm ảnh chụp lại vân tay đã được phóng to trên lá thư bức tử và vân tay vừa lấy được của Hoàng Bổn đặt lên mặt bàn so sánh. Ông cảm thấy, không khéo mình bị thất vọng.
Thấy trung tá còn có vẻ hoài nghi về kết quả dấu tay, thiếu tá giải thích:
− Trước đây, tôi có học qua lớp sơ cấp về nhận dạng qua dấu tay.
Tôi biết, phương pháp này rất chính xác. Năm một ngàn tám trăm hai ba (1823), một người Tiệp Khắc tên là Giăng Puyếc-kinh-giơ, giáo viên môn sinh lí, bệnh lí ở Pra-ha đã viết cuốn sách công bố công trình nghiên cứu dấu tay của ông. Ông nhận xét, đường nét của tay thường có: xoắn ốc, ê-líp, vòng cung, hình cuộn tay hai vòng khuyên. Sau đó,
ông Gan-tông1 nước Anh tiếp tục nghiên cứu và kết luận: với dấu tay của cả mười ngón thì có thể chia thành 1.048.570 loại hồ sơ khác nhau để nhận dạng. Qua cách phân loại này, các đồng chí ở Viện Khoa học hình sự không khó khăn gì khi tìm đối chiếu dấu tay của Hoàng Bổn trong hồ sơ căn cước. Đây là một chứng cứ pháp lí để buộc tội Hoàng Bổn là thủ phạm giết Tô Quyên.
Nghe thiếu tá giải thích, trung tá Nam hoàn toàn tin tưởng, song sự giải thích đó không làm ông quên được buổi nói chuyện với Hoàng Bổn. Ông suy ngẫm - vẫn có điều gì chưa hiểu hết trong thái độ của Hoàng Bổn. Anh ta sợ sệt, hoang mang nhưng trả lời chắc chắn, không có vẻ gì chống chế, dối trá. Kinh nghiệm cho ông hay những người mất bình tĩnh, hoặc dối trá thế nào cũng có sơ hở trong lúc trả lời. Nhưng Hoàng Bốn trả lời trôi chảy, thái độ phản ứng khá mạnh theo kiểu một trí thức. Bố mẹ anh ta theo đạo nhưng đã được ông bác giác ngộ bỏ
đạo từ lâu. Vợ anh ta, cô Loan cũng là con một cán bộ công an. Bản thân anh ta sống trong hoàn cảnh gia đình nghèo, không dễ gì bị địch mua chuộc. Nhưng bố mẹ anh ta có thời kỳ đi đạo, phải chăng đó là quá khứ kẻ địch lợi dụng dẫn anh ta tới chỗ tội lỗi.
Còn về quan hệ của anh ta với tiến sĩ Hạnh không thể do địch bố
trí được. Họ đã quen nhau từ ngày học phổ thông. Có chăng, kẻ địch chỉ lợi dụng quan hệ đó để tiếp cận Hạnh. Như thế, Hoàng Bổn không thể là tên chỉ huy được. Nếu có kẻ đứng sau chỉ huy mà ta bắt Hoàng Bổn lúc này, quả là quá sớm. Kẻ địch thấy động sẽ chuyển hướng hoạt động. Theo tôi, muốn lần ra tên chỉ huy Hoàng Bổn, phải thông qua quan hệ xã hội. Thế mà chúng ta lại bắt giam thì làm sao có thể phát hiện được. Hay là thả anh ta ra, tiếp tục theo dõi...
− Đúng là chúng ta nên tính lại việc bắt Hoàng Bổn.
Có tiếng gõ cửa. Đại úy Dương bước vào. Vừa ngồi xuống ghế, đại úy Dương nói luôn:
− Báo cáo đồng chí, biến số xe đạp AP.4154 là của đại tá Hoàng Quân. Ông mua xe năm I960, đăng kí xe tại Ninh Bình. Năm 1970, ông bán lại cho Hoàng Bổn là cháu.
Nghe đại úy nói, trung tá tỏ ra lúng túng thực sự. Trước đó mấy phút, ông còn nghĩ cách thả Hoàng Bổn làm mồi để nhử con cá to.
Nhưng chiếc xe đạp kia lại là chứng cứ nữa khẳng định Hoàng Bổn là thủ phạm giết hại Tô Quyên. Một thủ phạm nguy hiểm như thế mà thả
ra khi mình chưa nắm được, có khác gì thả hổ về rừng. Ông quyết định thay đổi ý kiến, giữ Hoàng Bổn lại và ra lệnh chuyển đến phòng giam
đặc biệt. Trên đường di lí, cần để phòng địch đánh tháo hoặc Hoàng Bổn tìm sơ hở trốn thoát hoặc tự sát. Quyết định này được thi hành ngay. Chiếc xe Com-măng-ca bịt kín lao tới. Hoàng Bổn bị còng hai tay đẩy lên xe. Chiếc xe nổ máy, lăn bánh ra khỏi sân căn phòng đang sôi động.
−---------------
1. Gan-tông: là anh họ nhà bác học Sác-lơ Đác-uyn và là chuyên gia giỏi nhất nước Anh về nhân loại học thế kỉ XIX.
