Từ ngày Tô Quyên chết, tiến sĩ Hạnh thấy trống trải cô đơn. Anh nghĩ đến vợ, đến bố mẹ, anh em. Bố anh chết trong chiến dịch Điện Biên Phủ. Hạnh ở với mẹ và người chị gái. Mẹ tiến sĩ là người tốt tính, chỉ biết thương con nhưng chẳng giúp gì cho anh trong việc học hành, công tác. Cái thời bà sinh ra, do điều kiện vệ sinh không tốt nên mắt bà bị kém. Tuy vậy, bà vẫn đi lại được. Bà định rằng khi nào có cháu nội, bà sẽ lên Hà Nội thăm con và cháu luôn thể. Nhưng bà chưa kịp lên thăm cháu Việt Hoa thì nghe tin con dâu chết. Bà bỏ đồng cói chạy về nhà. Bà không khóc mà ngồi lặng trên chiếc chõng tre bên gốc táo.
Và ngày hôm sau bà lên cơn sốt cao, ngày sau, hai mắt bà mờ dần, không nhìn thấy đường đi lối lại. Từ đó bà trở thành người loà. Bà giục Hồng, con gái của bà lên Hà Nội thăm Hạnh, đón cháu Việt Hoa về
nuôi. Thương em, thương cháu, chị Hồng nghe lời mẹ lên Hà Nội.
Những ngày ở Hà Nội, chị cùng Phương Thảo chăm sóc cháu Việt Hoa.
Nhìn cảnh Phương Thảo bế cháu, cho cháu bú sữa bằng vú cao su, chị
không cầm được nước mắt. Trước ngày ra về, chị bảo Hạnh làm cơm canh thắp hương để cầu khấn linh hồn người em dâu xấu số. Chiều đó, Phương Thảo cũng có mặt giúp chị làm cơm. Phương Thảo đến bên bàn thờ, rút mấy nén hương châm lửa, cắm vào bát nhang trước tấm ảnh Tô Quyên. Cô thấy buồn vô hạn. Hình như đôi mắt đen to của Tô Quyên đang nhìn mình. Đúng rồi, mình đã vuốt mắt cho Tô Quyên khi Tô Quyên tắt thở, chắc hình ảnh cuối cùng mà Tô Quyên đem về bên kia thế giới là hình ảnh mình. Đôi mắt Tô Quyên trở thành hình ảnh dai
dẳng trong đời Phương Thảo. Bất giác cô lui lại, nhưng vẫn không sao tránh được đôi mắt ấy. Những lúc nằm trong căn phòng khu tập thể
Kim Liên hay lúc ru cháu Việt Hoa ngủ, Phương Thảo thấy đôi mắt ấy lại nhìn mình vừa như cám ơn, vừa như trách móc. Phương Thảo đứng bên bàn thờ khá lâu. Cô cầm khăn lau nước mắt. Trước vong hồn bạn Phương Thảo muốn nhờ chị Hồng về thưa với mẹ Phương Thảo sẽ làm trọn lời hứa với Tô Quyên thay Tô Quyên chăm sóc cháu Việt Hoa.
Chị Hồng đưa vạt khăn tang lên lau nước mắt. Biết nói gì trước linh hồn em và tấm lòng người bạn của em. Chị chỉ biết sẽ về thưa với mẹ để mẹ yên tâm, cháu nội của me đã có người nuôi dạy như con đẻ
của mình.
Chị Hồng ở với Hạnh được ít ngày lại phải trở về quê chăm sóc mẹ già, Phương Thảo bế cháu Việt Hoa về khu tập thể Kim Liên nuôi, chỉ còn một mình tiến sĩ Hạnh ở trong căn nhà với những chồng sách.
Mỗi khi anh giở trang sách lại tưởng như Tô Quyên hiện lên với tất cả
nỗi buồn tủi. Anh nhắm mắt lại, đưa tay lên che mặt để cố quên đi nỗi đau thắt ruột.
Từng ngày từng giờ trôi qua, tiến sĩ Hạnh lang thang trong nỗi buồn nhớ vợ nhớ con. Ôi, em ở dưới nấm mồ có trách anh những ngày em ốm nằm viện anh không về chăm sóc em không?
Im lặng.
Im lặng hồi lâu.
Giá sách im lặng; cánh cửa ra vào im lặng; giờ phong lan bên ô cửa cũng im lặng. Nếu nhìn kĩ, giờ phong lan màu tím đã phai màu đầm đìa nước như đang cảm thông với tiến sĩ.
Anh đứng bên bàn thờ. Mới có mấy ngày thắp hương cầu khấn cho vong hồn vợ mà tưởng như đã già đi hàng chục tuổi, tóc đã bạc đi nhiều hơn sau khi nghiên cứu một công trình.
Sau khi thắp hương xong anh gieo mình xuống giường tương đã cạn sức. Sự đau khổ đó đã cướp đi một số tâm lực nghiên cứu công trình B.3 của anh. Nhưng rồi sự khổ đau không thắng nổi lòng say mê nghiên cứu công trình B.3.
Tiến sĩ Hạnh quyết định sáng hôm sau trở lại Hải Phòng tiếp tục công trình nghiên cứu.
☆ ☆ ☆
Thực hiện lời hứa với bạn, theo sự phân công giúp đỡ của công đoàn cơ quan Bộ, Phương Thảo và Ngọc Hoa đưa Việt Hoa về phòng mình nuôi dạy. Từ ngày đó, Phương Thảo chỉ có thế đến thăm Sinh vào thứ bảy hoặc chủ nhật. Mỗi lần Thảo đến, Sinh vồn vã:
− Em vào nhà đi. Công việc dạo này bận lắm phải không?
Sinh kéo chiếc ghế đẩu cho Thảo ngồi rồi loay hoay đi tìm nước uống. Thảo đưa mắt nhìn khắp gian phòng. Chiếc gối trắng tinh, vỏ
chăn hoa xếp gọn gàng ở đầu chiếc giường một. Bộ ấm chén đặt trên bàn. Dưới gậm giường có chiếc hòm làm bằng duya-ra khá chắc chắn.
− Thảo có mệt lắm không? Uống tạm cốc nước sôi nhé. Anh ở
một mình, chẳng chè cháo gì cả. Gia đình ở quê, mỗi năm về phép một lần, nhiều lúc cũng buồn. Bao năm nay sống cảnh xa nhà cũng quen dần. Giờ đây có em ở bên anh vui lắm, cuộc sống thấy hạnh phúc hơn nhiều. Chiều nay ăn cơm với anh nhé. Anh vừa mua được cân cá ở thị
xã Hà Đông. Anh thích ăn canh cá dấm lắm.
Thực tâm Phương Thảo muốn cáo từ, muốn trở về cuộc sống bản chất mà cô có. Nhưng rồi, cô nén đi cái phần chưa thật với Sinh để ở
lại ăn cơm chiều.
Vừa bữa cơm chiều của hai người được dọn ra. Một đĩa cá rán, một bát canh dấm nấu mẻ, vài ngọn rau muống luộc đặt trên tờ báo làm mâm. Nồi cơm nhỏ đặt trên ghế đẩu.
− Hồi học ở Liên Xô, Thảo hay uống rượu lắm phải không?
− Cũng ít thôi.
Sinh mở tủ lấy rượu.
− Trời lạnh uống chút tỉu cho nó nóng người lên.
Sinh bật nút chai rót rượu vào chén.
− Ít thôi anh ạ.
Phương Thảo đỡ chai không cho Sinh rót tiếp.
− Uống tí cho nó hồng đôi má.
Phương Thảo ngồi im không nói. Nếu rượu vào Sinh có hành động bất ngờ ngoài ý muốn, mình sẽ cư xử sao đây? Cô uống một tí rượu, ăn lưng cơm cho vừa lòng Sinh.
− Em cứ ăn đi, anh sẽ đưa em về tận nhà.
Sau câu nói ấy, Sinh tiếp tục nhìn Thảo đến thờ thẫn. Bên ngoài gió mùa vẫn thổi. Cái se lạnh của khí trời làm những người sống độc thân cảm thấy cô đơn, buồn lạnh. Giây phút ấy, sự có mặt của Phương Thảo như ngọn lửa sưởi ấm tình cảm Sinh đã nhiều năm lạnh lẽo. Và trong hơi men, sự đòi hòi thế xác cuồng nhiệt đến với Sinh. Bất chợt Sinh ôm Tháo vào lòng, định đặt những cái hôn nóng bỏng lên môi, lên người Thảo. Nhưng Phương Thảo dùng hết sức chống lại.
− Chưa đăng ký. Chưa được đụng đến người tôi!
Lúc này, Sinh chẳng nghĩ gì hết ngoài ý dùng sức mạnh ấn Thảo nằm xuống giường. Nhưng Sinh không ngờ Thảo có sức khỏe chẳng kém gì mình, đã hất ngược cánh tay Sinh về phía sau.
− Nếu anh còn động đến người tôi, tôi sẽ kêu lên. Chúng ta không còn tình nghĩa gì hết.
Sinh nghĩ, nếu mọi người biết chuyện, Thảo cắt đứt quan hệ thì cuộc đời, sự nghiệp của mình sẽ sụp đổ hoàn toàn. Nghĩ như thế, Sinh vội vàng buông tay ra, giọng có vẻ hối hận.
− Mong em hiểu cho, anh yêu em mà.
− Thảo đã nói rồi, nếu chưa đăng ký thì đừng động đến người Thảo cơ mà.
− Biết thế. Nhưng anh quá yêu. Em đừng giận anh nhé.
Và tôi hôm ấy, Sinh đưa Thảo về đến tận cầu thang như muốn tỏ
cho Thảo thây sự hối hận của mình.
Hai người im lặng. Phương Thảo nhận thấy Sinh đang nhìn mình,
nhưng cô cúi xuống, như vẫn còn giận dỗi. Bỗng tiếng khóc của cháu Việt Hoa từ gác hai vọng xuống phá tan sự im lặng giữa hai người.
Thảo nói với Sinh:
− Bé Việt Hoa khóc nhớ em đấy!
− Em chưa có chồng mà nuôi con giỏi thật.
Thảo cúi đầu, di di chân xuống sàn xi măng.
− Thảo hỏi nhé. Thảo nuôi Việt Hoa hộ anh Hạnh, gọi nó là con, anh nghĩ sao?
Bị hỏi bất ngờ, Sinh không trả lời ngay, đắn đo suy nghĩ một hồi lâu.
− Em lại bảo anh ghen chứ gì. Không đâu - giọng Sinh trầm han xuống - thật tội nghiệp cho tiến sĩ Hạnh. Em phải gần gũi giúp đỡ anh ấy mọi việc để anh có thời gian hoàn thành công trình B.3.
Phương Thảo hiểu vì sao Sinh nói như thế. Vì những việc làm của Phương Thảo cần thiết cho cuộc đời con người, điều quan trọng hơn cả
cần thiết cho cuộc đời Sinh. .
Sinh đi rồi, Phương Thảo chậm chạp bước lên cầu thang, cô nằm vật xuống giường, đầu óc rối mù không hiểu Sinh yêu mình thật hay đóng kịch. Phương Thảo cho rằng Sinh không yêu mình, anh ta muốn hôn mình chẳng qua là bản năng của một sinh vật. Phải chăng đó là lòng tham lam của Sinh hay nói đúng hơn là lòng tham lam của một người đàn ông khi đứng trước một người con gái đẹp. Nhưng nếu anh ta yêu mình thực sự mà mình nghĩ như thế có phải oan cho anh ta không? Còn như bây giờ đồng ý yêu anh ta, để mặc vòng tay Sinh xiết chặt mình có được không? Phương Thảo nghĩ nếu chấp nhận giây phút đó thì lòng tự trọng bị tổn thương quá nặng. Cô kêu lên: trời ơi, sao mình khổ quá thế này! Trong đầu Phương Thảo lúc đó chập chờn những ý nghĩ có nên để anh ta hôn mình không hay vẫn khăng khăng chối từ. Những câu hỏi ấy lúc thì chạy trốn đi đâu không rõ, lúc lại bồng bềnh trôi nổi trước mặt chẳng khác gì trò ú tim của tụi trẻ.
Những câu hỏi đó làm Phương Thảo trăn trở không ngủ được.
