Vợ chồng tiến sĩ Hạnh và các nhà khoa học tham gia công trình B.3 đang say sưa nghiên cứu công trình. Họ không hể biết rằng Cơ
quan tình báo trung ương Mỹ đang bàn cách đánh cắp công trình này.
Và cũng không hay biết Bộ Công an đã tốn bao công sức mở chiến dịch truy tìm T.72 bảo vệ công trình.
Theo mật điện của ta từ nước ngoài báo về thì Cơ quan tình báo trung ương Mỹ đã chỉ thị cho T.72 đánh cắp B.3. T.72 là ai? Làm gì? Ở
đâu? Đó là những câu hỏi thông thường của công an đặt ra khi bắt đầu vụ án truy tìm thủ phạm. Tin tức trả lời cho những câu hỏi đó cứ như
một cô gái đỏng đảnh, hay thay đổi tính nết. Thỉnh thoảng cô ta cười với các chàng trinh sát nhưng sau đó lại quay mặt đi biểu lộ bản chất
của mình. Quả là lạ. Lần này “cô ta” lại cười một cách trắng trợn với các chàng trinh sát điện đài. Hồi 12 giờ trưa ngày 28 tháng 8, hai đài săn sóng của ta ở Hải Hưng đều thu được làn sóng ngắn của một đài lạ
từ Hà Nội phát lên không trung. Điểm phát xác định là Hà Nội. Tần số
n ki-lô-xích. Toàn bộ nội dung bức mật mã đã chuyển về Bộ.
Xem xong bức điện, trung tá Nam chuyển cho thiếu tá Tường rồi anh đứng lên đi lại trong phòng, tự nghĩ: “Trong mắt mình có dằm...
Nếu không nhổ nó đi thì sau này nó sẽ thành ung nhọt...” Anh quay lại phía thiếu tá:
− Theo máy dò đài của ta thì nơi phát sóng là Hà Nội. Ở Hà Nội có hàng trăm, hàng nghìn đài thu phát, làm sao trong chốc lát có thế xác định ngay địa điểm chính xác.
Thiếu tá Tường vẫn ngồi im đọc bức điện mật mã. Hai mắt anh nhíu lại.
− Theo tôi, Hà Nội có nhiều đài phát nhưng đài phát vào lúc mười hai giờ trưa chắc không nhiều.
− Chứng cứ nào cho phép kết luận đài phát lúc mười hai giờ trưa là của T.72?
− Vì cứ theo ngày giờ quy định mười hai giờ trưa những ngày mồng tám, mười tám, hai mươi tám hàng tháng thì máy phát đó lại hoạt động. Nội dung những bức điện đó ta chưa dịch được, nhưng con số “T.72” thường xuất hiện trong nội dung điện. Con số này trùng hợp với bí số mà cơ sỏ ta từ nước ngoài báo về. Chắc chắn đây không phải là một sự trùng hợp ngẫu nhiên.
− Nhưng có thể đó chỉ là nhân viên điện đài chứ không phải
“T.72”.
− Nếu là nhân viên điện đài có thể cho ta biết tổ chức của chúng có quy mô lớn và nguy hiểm.
Hai người căng óc suy nghĩ, trao đổi một cách thẳng thắn. Mặc dù chưa biết T.72 nằm ngoài xã hội hay ở trong cơ quan xí nghiệp và có phải là thành viên tham gia công trình B.3 hay không.
Sau những phút giây trầm ngâm suy nghĩ, trung tá Nam quyết định triệu tập cuộc họp bất thường những người chỉ đạo vụ án. Mọi người bước vào phòng mà gần mười năm trước đây đại tá cục trưởng
đã ngồi chỉ đạo anh em tham gia vụ án đón lỏng tên gián điệp Mỹ ở
quận Mười, thành phố Sài Gòn (nay là thành phố Hồ Chí Minh) được phái ra Bắc để điều tra số lượng hàng hóa từ nước ngoài nhập vào Việt Nam qua cảng Hải Phòng. Kết quả ta đã tóm được tên gián điệp nguy hiểm này. Phải, đã mười năm trôi qua... gian phòng này chứng kiến biết bao cuộc bàn bạc truy tìm gián điệp ẩn nấp. Trong vụ án trước đây, Nam mới là đại úy, người thi hành nhiệm vụ. Còn lần này ông đã mang cấp hàm trung tá, với cương vị người quyết định mọi vấn đề của vụ án.
Năm ông lên 7 tuổi, bố mẹ đều bị giặc Pháp giết. Từ đó, ông sống với người bác ruột cho tới ngày lấy vợ. Vợ ông là người phúc hậu, thương chồng, sông ở vùng chiêm trũng Gia Viễn, Ninh Bình. Khi sinh đứa con thứ hai, chồng đi Việt Minh đang tham gia chiến dịch Đông Xuân năm 1953, bà phải lo toan mọi việc cơm nước, giặt giũ, trông con... Lao lực quá nhiều, điều kiện vệ sinh không tốt, bà đã lâm bệnh và qua đời. Sau chiến dịch trở về, ông đã là một người góa vợ. Từ đó, ông nuôi dạy hai con khôn lớn. Bây giờ, người con cả đang ở trong quân đội, người con thứ hai cũng tham gia công an. ông thường dạy các con phải sống tự lập. Thực tế cuộc đời đã cho ông suy nghĩ: không nên ỷ lại vào người khác. Tính tự lập đã giúp ông rất nhiều trong công tác.
Lần này, đại tá cục trưởng tín nhiệm giao cho ông toàn quyền phụ trách chiến dịch truy tìm T.72. Công việc đòi hỏi ông phải chủ
động đưa ra một kế hoạch tỉ mỉ và quyết đoán nhiều vấn đề. Ông loay hoay bên đống tài liệu cho tới khi anh em trong ban chỉ đạo vụ án đến đông đủ.
Trung tá Nam nói:
− Tôi cho mời các đồng chí tới để chúng ta kiểm tra lại kế hoạch bảo vệ công trình B.3.
Trung tá Nam đặt chiếc bút bi xuống bàn, cặp môi mím lại, lông mày hơi nhíu làm bộ
mặt vốn khắc khổ mang thêm vẻ nghiêm nghị. Nhiều người cho ông là khó tính, lạnh lùng... hoặc có người nghĩ ông chỉ lo tới công việc mà không nghĩ đến con người... Ấy là những người chưa hiểu. Còn những người hàng ngày làm việc với ông đều nhận thấy ông sống rất tình cảm.
− Chúng ta cùng nhau phân tích thử xem - Ông bắt đầu nêu ra những câu hỏi -
Tuần trước cũng ở phòng họp này, chúng ta khẳng định có tên gián điệp Mỹ mang bí số T.72, nhưng chưa biết địa bàn y hoạt động. Hôm nay, bằng phương pháp xác định
phương vị đài phát, bộ phận trinh sát kỹ thuật đã phát hiện chính xác đài phát ở Hà Nội. Tài liệu này giúp chúng ta khẳng định T.72 đang hoạt động tại Hà Nội. Nhưng nó tham gia công trình B.3 hay chỉ đứng ngoài đánh cắp?
Cả gian phòng im lặng. Tiếng quạt máy trên bàn kêu vù vù như bầy ong vỡ tổ.
Ánh sáng luồn qua cửa sổ mở rộng tạo thạnh hình mảng sáng trong phòng.
− Theo tôi, cần thẩm tra lai lịch từng người tham gia công trình. Phải tìm T.72 ở
chính nơi nghiên cứu công trình. Làm như thế sẽ có hai điều lợi, một là tìm ra mâu thuẫn, xác định được T.72 nếu như địch cài người vào: hai là, nếu như địch chưa cài người vào, ta sẽ phát hiện ra người địch có thể mua chuộc, khống chế đánh cắp công trình để tiến hành đấu tranh.
− Phải! Phải như thế!- Trung tá Nam phấn khởi nói - Đúng là chúng ta không thể, hay nói đúng hơn, chúng ta không được phép nghi ngờ những cán bộ khoa học đang tham gia công trình B.3. Vì họ là những người sáng tạo ra công trình, không dễ gì họ
bán rẻ lao động của mình. Tôi hoàn toàn không nghi ngờ một thành viên nào có ý xấu.
Nhưng rất có thể, người nào đó ba hoa, khoe khoang, hoặc do sơ hở khâu nào đó của tổ chức đã để lọt tên gián điệp vào nội bộ. Trách nhiệm của chúng ta, hãy tìm hiểu phạm vi hẹp những người liên quan tới công trình. Nhưng phải rất tế nhị đấy. Họ là những người trí thức làm công tác khoa học. Chúng ta không thế xúc phạm tới nhân cách của bất cứ ai trong đó. - Trung tá quay lại phía đại úy Dương - Đồng chí là người theo dõi về nhân sự tổ chức B.3, đồng chí có hiểu rõ Trần Hải không?
− Tôi nắm chưa đầy đủ lắm. Anh ta là tiến sĩ được chuyến từ bên quân đội sang cùng một lúc với hai kỹ sư thuộc Bộ Tư lệnh Công binh. Anh ta làm việc nghiêm túc, có ý thức cảnh giác cao. Tôi đã làm việc với Cục bảo vệ Bộ Quốc phòng. Bên đó khẳng định tiến sĩ là người đáng tin cậy.
− Những người làm công tác kỹ thuật quân sự hay chỉ huy trong quản đội thường có đức tính làm việc nghiêm túc như thế. Anh ta đã có vợ chưa?
− Thưa trung tá chưa có. Nhưng anh ta rất muốn làm quen với Phương Thảo và Tô Quyên.
− Đó là điều tôi muốn hỏi đồng chí - trưng tá cắt ngang lời đại úy Dương- quần chúng có ý kiến bàn tán gì về quan hệ của họ, về Phương Thảo.
− Các đồng chí PX.17 Công an thành phố cho biết Phương Thảo là kỹ sư điện tàu thủy, từ Liên Xô về nước được điều đến tham gia công trình, cô ta rất thân với Tô Quyên, thường xuyên đến nhà Tô Quyên, có tài làm quen với mọi người, chiếm được
cảm tình của tiến sĩ Hạnh.
− Nhưng theo tôi được biết, tiến sĩ Hạnh rất quý trọng những người say mê nghiên cứu khoa học, có phải đó là lý do để hai người xích lại gần nhau hay vì lý do nào khác.
Bị hỏi bất ngờ, đại úy Dương đỏ mặt, trả lời ấp úng:
− Chúng tôi cũng đang làm rõ vấn đề này. Còn về Nguyễn Phú Sinh, cán bộ sở
Giao thông vận tải Hà Nội quen biết Phương Thảo với ý đồ gì, chúng tôi cũng đang làm rõ.
Trung tá Nam không hài lòng, nói:
− Hỏi đến vấn đề gì đồng chí cũng nói: đang làm rõ. Trên trận tuyến này tinh thần khẩn trương rất cần thiết, có khi chỉ nhanh chậm một vài giờ, thậm chí một vài phút mà có thể kéo dài hoặc rút ngắn vụ án hàng năm, hai ba năm, thậm chí đi đến chỗ bế tắc - Trung tá Nam nhìn thẳng vào đại úy rồi cao giọng - Tôi dành cho đồng chí ba tháng mà vẫn không trả lời được những câu hỏi nêu ra. Phải chăng đồng chí không còn ai giúp việc? Tôi thấy rằng từ lâu đồng chí cứ cặm cụi làm việc một mình. Như vậy không được đâu. Đồng chí phải giao việc cho những cán bộ dưới quyền mới giải quyết nhanh chóng được - Suy nghĩ một hồi lâu, trung tá nói như ra lệnh - Hạn hai tuần nữa, đồng chí phải báo đầy đủ những vấn đề tôi nêu ra.
Trung tá Nam đến bên tủ tài liệu. Cánh cửa sắt từ từ mở rộng, ông cầm tấm bản đồ tỉnh Quảng Đông Trung Quốc trải rộng trên bàn:
− Chúng ta cùng nhau tham khảo xem Tô Quyên , vợ tiến sĩ Hạnh có phải là
“T.72” không. Nếu là T.72 thì tại sao CIA lại dùng Tô Quyên? Bây giờ đề nghị đồng chí Tường báo cáo lại những điều thu được về Tô Quyên.
Thiếu tá Tường chỉ vào một điểm trên bản đồ:
− Cách đây khoảng hơn một trăm năm, đất nước Trung Quốc chia năm, xẻ bảy, chiến tranh liên miên lại mất mùa và đói kém. Đâu đâu cũng gặp kẻ hành hương ăn xin. Bà Tô Cẩm Vân, cụ kị bốn đời của Tô Quyên đành bỏ nơi chôn nhau cắt rốn lần mò khắp Quảng Đông, Quảng Tây kiếm sống mà không nơi nào có thể làm ăn yên ổn, cuối cùng đành vượt biển sang Quảng Ninh. Bà lấy chồng người Việt Nam. Con gái của bà Tô Cẩm Vân cũng lấy chồng người Việt Nam, sinh con đẻ cái cho đến đời mẹ Tô Quyên.
Mẹ Tô Quyên cũng lấy chồng người Việt Nam tên là Lâm Văn Tuyến. Để kỷ niệm tình thương yêu chồng vợ, ông bà Tuyến đã đặt tiếng đệm ‘Tô” cho con gái, gọi là Lâm Tô Quyên.
Thế rồi, đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh, ông Tuyến lên đường đánh giặc, cùng anh em Sư đoàn 559 mở đường Trường Sơn. Một hôm sau trận mưa rừng ồn ã, tiểu đội phá đá làm đường của ông đụng vào ổ thám báo địch, cả tiểu đội chống trả quyết liệt. Bọn thám báo dùng vô tuyến gọi máy bay địch tới ném bom... ông Tuyến đã hy sinh trong trận ném bom đó để lại cho vợ người con gái độc nhất - cô Tô Quyên. Quá khứ khổ đau, cuộc sống tha hương kiếm sống và dòng họ dần dần chìm khuất, chẳng ai hay biết mẹ con Tô Quyên có dính dáng tới dòng họ Trung Quốc nữa.
− Theo tôi, không thể tính Tô Quyên là người Hoa được - trung tá Nam cắt ngang lời thiếu tá.
− Đúng. Tôi cũng không xếp cô ta thuộc dòng dõi Hán tộc. Nhưng rõ ràng cô ta có cơ sở để cho cơ quan tình báo Mỹ lợi dụng. Để giữ bí mật - một nguyên tắc nghiệp vụ trong hoạt động tình báo, có thể chúng đã đặt cho Tô Quyên bí số T.72.
− Nếu xét về quá khứ, Tô Quyên có cơ sơ dể kẻ địch sử dụng làm tay chân. Song xét về tình cảm chồng vợ, về lòng say mê khoa học, về tư tưởng, về thái độ chính trị, tôi thấy cô ta không dễ dàng để địch lợi dụng làm hại chồng mình.
Trung tá Nam im lặng ngồi nghe anh em thảo luận. Kinh nghiệm nghề nghiệp dạy ông, cần thận trọng khi xác định đối tượng. Một khi phân tích, đánh giá không đúng sẽ dễ dàng đưa vụ án đến chỗ bế tắc. Ông nghe anh em nói, ý kiến nêu ra, ý kiến bác lại, đều có lý. Là người chỉ huy vụ án, ông không thể ngồi im mà phải phát biểu chính kiến. Và ông hiểu, ý kiến đó có tầm quan trọng đặc biệt: Ý kiến chỉ đạo.
Ổng trải rộng tấm bản đồ Việt Nam lên trên tấm bản đồ tỉnh Quảng Tây. Trên bản đồ có đánh bốn dấu X. Mỗi dấu X chỉ một đối tượng nghi là T.72 hoặc liên quan.
Ông chỉ vào dấu X nằm trên ngôi nhà Tô Quyên.
− Các đồng chí tăng cường giám sát những người ra vào nhà Tô Quyên, và những người quan hệ với cô ta.
− Như vậy đồng chí cũng đồng ý với nhận định của tôi: Tô Quyên là T.72.
Trung tá dụi mẩu thuốc đang cháy dở bỏ vào gạt tàn, nói thận trọng:
− Không. Tôi chưa khẳng định Tô Quyên là T.72..., cô ta có nhiêu điều kiện địch
có thể lợi dụng để khai thác, tấn công chồng.
Sau ý kiến của trung tá, không khí cuộc họp trở nên nặng nề, sâu lắng hơn. Mọi người ngồi im suy nghĩ. Chỉ có tiếng quạt trần vù vù.
− Theo tôi, cần chuyển Tô Quyên đi nơi khác, nhắc nhở tiến sĩ Hạnh đề cao cảnh giác. Đó là phương sách tốt nhất.
− Chuyển Tô Quyên đi chưa phải là cách làm hay nhất - đại úy Dương phân tích -
vợ chồng Tô Quyên đều là người làm khoa học, cùng nhau nghiên cứu công trình này.
Có Tô Quyên, Hạnh mới đẩy nhanh tốc độ nghiên cứu công trình. Nếu chuyển Tô Quỵên đi, vợ chồng Hạnh sẽ tự ái nghề nghiệp, cho rằng tổ chức không tin họ, không có lợi cho tiến độ công trình. Đôi với kẻ địch, chúng đánh hơi thấy ta cảnh giác, nó sẽ
nằm im hoặc thay đổi thủ đoạn.
− Đúng. Tôi tán thành với ý kiến của đồng chí Dương - Trung tá Nam đứng dậy nói - như vậy là ta đã “rung chà” nhưng không “kéo lưới” mà để cho cá chuồn đi nơi khác, T.72 vẫn nằm ở một nơi nào đó trên đất nước ta. Vì đôi với vợ chồng Tô Quyên, ta có thế giải thích rằng vì yêu cầu công tác, Tô Quyên phải đến nơi mới làm việc.
Nhưng đó chỉ là sự giải thích về mặt tổ chức. Song về mặt nhạy cảm của con người, của một nhà khoa học, thì tiến sĩ Hạnh sẽ hiểu ngay thực chất của vấn đề. Những người ngày đêm dành tâm huyết cho khoa học sẽ tự ái, đau khổ biết bao khi thấy tổ
chức không tin mình... Và điều đó làm ảnh hưởng tối tiến độ hoàn thành công trình, ảnh hưởng không tốt tới các nhà khoa học khác - Trung tá Nam kết luận - Tôi đề
nghị cứ để Tô Quyên là thành viên công trình B.3, nhưng phải tăng cường theo dõi giám sát chặt chẽ hơn. Qua đó chúng ta xác định đầu mối vụ án, đồng thời bảo vệ
công trình tốt hơn.
