Vào những ngày cơ quan tình báo trung ương Mỹ bàn cách đánh cắp B.3 thì tiến sĩ Hạnh cùng các nhà khoa học Bộ Giao thông vận tải, Trường Đại học Bách khoa, Bộ Tư lệnh công binh đang rút kinh nghiệm các loại phương tiện rà phá mìn đã chế tạo và sử dụng ở chiến trường khu IV. Họ sôi nổi trình bày bản thiết kế con tàu B.3.
Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải rất quan tâm tới tập thể các nhà khoa học nghiên cứu công trình này. Ông thường đến thăm hỏi, động viên, tạo điều kiện cho họ làm việc. Lần này, ông cho mời tiến sĩ
Nguyễn Văn Hạnh chủ đề tài lên gặp cũng không ngoài mục đích đó.
Chiếc ôtô du lịch màu sữa lao vun vút trên đường Trần Hưng Đạo giảm dần tốc độ rồi rẽ vào sân cơ quan Bộ Giao thông vận tải, tiến sĩ
Hạnh bước xuống xe. Anh lấy khăn mùi xoa lau đôi mắt kính dày, một thói quen mỗi khi bước xuống xe. Anh đeo kính lên, đôi mắt lộ rõ cái nhìn chăm chú tìm tòi dưới cặp lông mày thưa. Tiến sĩ được đồng chí thư ký Bộ trưởng dẫn lên phòng khách của Bộ trưởng. Sau những lời thăm hỏi động viên, Bộ trưởng nói rõ âm mưu phong tỏa biển Việt Nam của Mỹ và sự đòi hỏi bức thiết phải có công trình B.3.
− Chúng tôi hứa với Bộ trưởng sẽ làm việc với tinh thần phục vụ
và trách nhiệm của một nhà khoa học đối với Tổ quốc. Mỹ đã lợi dụng khoa học tàn phá nước ta, chúng tôi không thể chấp nhận được. Vì chúng tôi thấy...
Tiến sĩ Hạnh lúng túng chưa biết nói gì.
− Thấy tự ái chứ gì - Bộ trưởng nói xen vào - Đúng. Ta cứ tạm coi là tính tự ái của các nhà khoa học đi. Các nhà khoa học của chúng ta phải đọ sức với chúng trên lĩnh vực này. Phải dùng nó để bảo vệ mình chứ, có phải không tiến sĩ.
Trong buổi gặp Bộ trưởng, tiến sĩ Hạnh đề nghị Bộ trưởng điều động thêm một số kỹ sư. Được Bộ trưởng chấp thuận, nhiều cán bộ
khoa học các ngành đã được tăng cường cho công trình, trong đó có tiến sĩ máy tàu Trần Hải, kỹ sư vỏ tàu Nguyễn Trung Thành, kỹ sư điện tàu thủy Hoàng Phương Thảo. Cô kỹ sư trẻ tuổi Phương Thảo có đôi mắt nhìn thẳng nhưng lại ẩn một sự dè dặt kín đáo. Khuôn mặt trái
xoan, sõng mũi dọc dừa, đôi môi đỏ hơi mím, tóc dài đen mượt, cô thường mặc chiếc áo màu tím Huế. về chuyên môn, cô giỏi về thiết kế
mạng lưới điện trên tàu thủy, đã tháo gỡ cho tiến sĩ Hạnh những thông số về điện. Mỗi khi cần tài liệu bằng tiếng Nga tiến sĩ Hạnh nhờ
Phương Thảo tra cứu giúp. Mỗi lần Thảo đem tài liệu đến, chỉ rõ từng số trang, số dòng có nội dung theo yêu cầu của anh, anh nhận thấy Phương Thảo có khả năng nghiên cứu khoa học, giàu tài năng và những ngày Phương Thảo đến làm việc bên Hạnh đã vô tình làm sống lại trong anh những tháng ngày ở Mátxcơva.
Hồi ấy, anh sang Liên Xô làm luận án tiến sĩ, Phương Thảo cũng đang là lưu học sinh tại trường đại học Lô-mô-nô-xốp.
Trường đại học tổng hợp quốc gia trên đồi Lê- nin đối với anh và Phương Thảo gần gũi, gắn bó như dòng sông Hồng và Hà Nội.
Vào một buổi chiều, khi anh đang đứng trên ban công tầng thượng phóng mắt về phía dòng sông Mátxcơva, Phương Thảo đã đến với anh.
− Ngày mai anh trở lại Việt Nam nghỉ phép phải không?
− Đúng thế!- Hạnh trả lời lạnh nhạt.
− Và tối nay bạn bè sẽ liên hoan tiễn anh?
− Nhưng cô hỏi làm gì?
− Em muốn được tới chia vui cùng anh.
− Nhưng những bạn tới chia vui cùng tôi là những người bạn Mỹ, Anh, Pháp, Nhật... nghĩa là những người mà cô không quen biết... cô đến sợ bất tiện.
− Em là người cùng dòng tộc với anh không gần gũi hơn họ hay sao?
Nguyễn Văn Hạnh miễn cưỡng nhận lời Phương Thảo.
Tôi hôm đó, Hạnh và hơn chục bạn học cùng trường quây quần bên nhau uống rượu, chuyện trò, hứa hẹn. Trong buổi vui hoan đó,
Phương Thảo luôn luôn nhắc anh đừng uống say để sáng hôm sau có sức khỏe ra sân bay. Hạnh đã nghe theo lời Phương Thảo, các bạn bè cũng chấp nhận đề nghị của người bạn gái Việt Nam.
Sáng hôm sau, Phương Thảo là người đến phòng ở của Hạnh sớm nhất, xếp vali cho anh, tiễn ra tận sân bay, đợi cho máy bay như con chim én lẫn vào mây trời mới trở lại.
Ngồi trên máy bay Hạnh vẫn còn cảm động bởi cử chỉ quan tâm của người bạn gái. Anh nghĩ thời gian nghỉ phép sẽ như tích tắc chuyến qua thôi mà, mình sẽ trở lại cùng Phương Thảo học tập, sẽ giúp đỡ cô gái có tài năng và say mê khoa học ấy phương pháp nghiên cứu...
Hình ảnh những ngày đầu gặp Phương Thảo trên khu đồi Lê-nin ở
một đất nước xa xôi đầy tuyết lạnh đã in sâu trong trí nhớ anh.
Bây giờ, cô kỹ sư mặc chiếc áo màu tím Huế ấy lại đến làm việc dưới sự điều khiển của anh, anh không sao ngăn nổi xúc động, vui mừng.
Anh giới thiệu Phương Thảo với Tô Quyên, vợ anh, hy vọng hai người sẽ cộng tác giúp anh nhiều trong quá trình chế tạo con tàu B.3.
Phương Thảo và Tô Quyên thường ngồi bên chiếc bàn dài, điều khiển những dây dẫn bọc nhựa xanh, nhựa hồng, những máy bán dẫn nhỏ
xíu, theo dõi trên màn hiện sóng những đường loằng ngoằng màu lục chói sáng để thử về tần số sóng điện hoặc xuống các nhà máy, xí nghiệp kiếm tìm các loại nguyên liệu chế tạo con tàu B.3.
Những cuộc trao đổi chuyên môn giữa Tô Quyên và Phương Thảo, những ý kiến của các cô khi hội thảo công trình... đã giúp Hạnh thấy rõ khả năng tiềm tàng của những người phụ nữ. Anh cho rằng trên lĩnh vực khoa học kỹ thuật, tài năng của họ cũng nở rộ không kém gì nam giới.
Bằng lòng tin và sự tôn trọng đó, tiến sĩ Hạnh đã thường xuyên trao đổi với vợ, với Phương Thảo và các bạn đồng nghiệp hướng nghiên cứu con tàu B.3.
Có một buổi chiều, anh rủ vợ đi bơi thuyền ở công viên Thống Nhất. Anh thích bơi thuyền từ ngày được Bộ giao chủ nhiệm công trình B.3. Con thuyền khẽ chao nghiêng, nước táp nhẹ vào mạn thuyền, Tô Quyên buông mái chèo, chờ cho cơn gió tinh nghịch lướt qua. Con
thuyền lại dập dềnh trôi. Một hơi thở dài ập đến. Hạnh giữ lại không cho vợ biết. Nhưng Tô Quyên nhận thấy điều đó, hỏi chồng:
− Có việc gì mà từ ngày đi công tác khu IV trở về anh hay buồn thế?
Cả hai đều yên lặng. Và có lẽ cái âm vang nghe rõ hơn cả là bài hát dặm Nghệ Tĩnh phát ra từ chiếc loa công cộng gần bờ. Con thuyền vẫn dập dềnh lướt nhẹ...
− Chuyến đi công tác khu IV vừa qua anh mới được chứng kiến cách rà phá thủy lôi của ta thô sơ, nguy hiểm quá. Bộ đội công binh, thanh niên xung phong không dùng ca-nô mà dùng thuyền nan, thuyền gỗ đóng đinh nhôm, đinh đồng, rồi đặt cho nó một cái tên:
“Thuyền tiêu từ” vì không có một vật sắt từ nào mà. Những thanh niên, bộ đội công binh mình trần, mặc quần cộc, đeo phao cứu sinh ngồi trên thuyền đi qua thủy lôi. Thuyên kéo theo cái lưới có mắc vào một thỏi nam châm. Khi lưới quét qua, quả thủy lôi nổ, hất tung anh em xuống nước. Nếu ai không ngất thì bơi vào bờ, nếu bị ngất đã có phao trôi theo dòng nước, chờ đồng đội ở bên sông chèo thuyền ra vớt. Rà phá thủy lôi kiểu đó làm con người căng thẳng thần kinh, cái chết ập đến bất cứ lúc nào. Những ngày sống chung cùng anh em đội rà phá thủy lôi cảng Bến Thủy, anh đã chứng kiến bom nổ ngay dưới bụng thuyền tiêu từ. Ba người bị chết. Anh và anh em đội rà phá thủy lôi cảng Bến Thủy lặng lẽ đưa những người bạn xấu số đến nơi yên nghỉ cuối cùng. Từ đó, anh mang trong mình một nỗi buồn, một nỗi day dứt. Nếu mình chưa nghiên cứu thành công con tàu B.3 thì nguy hiểm đó vẫn còn, tính mạng con người vẫn bị đe dọa. Lúc đó, không phải chỉ có ba người ở cảng Bến Thủy hy sinh mà có thể hàng trăm người khác sẽ tiếp tục hy sinh... Phải có phương tiện rà phá thủy lôi điều khiển từ xa để giảm bớt thương vong cho đồng chí! Ý nghĩ ấy cứ
xoáy vào lương tâm anh, thôi thúc anh sớm cho ra đời phương tiện rà phá thủy lôi B.3 - Tiến sĩ Hạnh thở dài, thấp giọng - Thế mà anh và em, và mọi người tham gia công trình B.3 vẫn chưa cho ra đời con tàu B.3 để thay thế cho “thuyên tiêu từ”, chưa thực hiện được lời hứa với Bộ trưởng, em bảo anh không buồn sao được.
− Nếu chỉ buồn, con tàu có ra đời được không anh?
Hạnh cười một cách thật thà:
− Em hỏi cứ như cán bộ chính trị ấy. Tất nhiên là phải làm việc, phải nghiên cứu chứ! - Cơn gió xộc tới làm thuyền chòng chành, cắt ngang lời Hạnh - Nếu một mình anh làm việc này... khó đấy. Phải có em giúp một tay mới được.
− Chẳng phải một mình em mà phải có cả anh chị em khác nữa chứ, ví như Thảo chẳng hạn. Thảo giỏi cả lý thuyết lẫn tay nghề.
− Sao em biết?
− Chiều qua, em với nó thí nghiệm phần điện theo yêu cầu của anh. Thảo đã sử dụng những mã hiệu điện khác nhau qua ăng-ten máy phát được truyền đi bằng những sóng điện từ có điều chế khác nhau.
Sóng điện từ truyền lan trong không gian. Qua ăng-ten máy thu nhận được truyền tới bộ phận dịch mã xem mã đó khớp với lệnh tiến hay lùi, rẽ phái hay rẽ trái, hay phóng từ tắt từ... Lần nào Thảo cũng làm đúng như bài toán anh đề ra.
− Bài toán anh đề ra - Tiến sĩ Hạnh buông tay lái. Tất cả suy nghĩ
của anh đều dồn về bài toán mẫu. Đêm nay anh phải lập lại phương trình cho bài toán mẫu xem có đúng với giả thiết của con tàu không.
Tô Quyên khua nhẹ mái chèo đẩy con thuyền lướt nhanh vào bờ.
Mỗi khi mái chèo chém xuống, nước hồ tan vỡ làm ánh sáng phản chiếu dưới nước cũng vỡ tan, trắng mỏng như những ngấn nước.
